Nằm ở miền tây bắc của Cộng hòa Nam Sudan, nơi những cánh rừng thưa thảo nguyên vùng Bahr el Ghazal (Dòng sông của loài Linh dương) gặp gỡ dòng chảy hiền hòa của sông Jur, thành phố Wau là đô thị lớn thứ hai và là trung tâm giao thoa văn hóa đa sắc tộc sầm uất bậc nhất của đất nước. Khi đi dọc theo những đại lộ rợp bóng cây xoài và cây tếch cổ thụ bên bờ tây sông Jur, từ cách xa nhiều cây số lữ khách đã có thể chiêm ngưỡng hai ngọn tháp chuông hình vuông cao vút bằng gạch đất nung màu đỏ cam rực rỡ dưới ánh nắng nhiệt đới: đó chính là Nhà thờ chính tòa Đức Maria Phù Hộ Các Giáo Hữu tại Wau (tiếng Anh là Cathedral of St. Mary Help of Christians, Wau, thường được người dân gọi thân thuộc là Nhà thờ chính tòa Wau).
Trong lịch sử phát triển của Công giáo tại lưu vực sông Nile cũng như trong tâm thức dân tộc Nam Sudan, Nhà thờ chính tòa Đức Maria Phù Hộ Các Giáo Hữu tại Wau giữ một vị thế hết sức thiêng liêng. Nếu như tại thủ đô Juba ở miền nam có Nhà thờ chính tòa Anh giáo Tất Cả Các Thánh tại Juba và Thánh đường Trung tâm Juba đại diện cho đời sống tôn giáo thủ đô, còn ở miền thượng lưu phía đông bắc có Đền thờ thần tổ Nyikang tại Fashoda lưu giữ ký ức cổ đại của người Shilluk, thì Nhà thờ chính tòa Wau chính là công trình kiến trúc Kitô giáo đồ sộ nhất của cả đất nước Nam Sudan, là cái nôi đào tạo nên những vị Giám mục và Hồng y bản địa đầu tiên, đồng thời là pháo đài của lòng nhân ái đã từng trực tiếp cứu sống hàng vạn con người trong những biến cố lịch sử đương đại.
ITước Hiệu Đức Maria Phù Hộ Các Giáo Hữu, Linh Đạo Thánh Daniel Comboni Và Lòng Sùng Kính Thánh Nữ Giuseppina Bakhita
Ngôi đại thánh đường chính tòa của Giáo phận Wau được cung hiến trọng thể cho Đức Trinh Nữ Maria dưới tước hiệu Đức Maria Phù Hộ Các Giáo Hữu (tiếng Latinh là Sancta Maria Auxilium Christianorum, tiếng Ý là Maria Ausiliatrice). Trong truyền thống thần học Công giáo, tước hiệu Phù Hộ Các Giáo Hữu bắt nguồn từ lời cầu khẩn cổ xưa trong Kinh Cầu Đức Bà Loreto và được Đức Giáo hoàng Piô VII thiết lập lễ kính vào ngày 24 tháng 5 hằng năm, sau đó được phổ biến sâu rộng khắp nước Ý và toàn thế giới qua lòng sùng kính của Thánh Gioan Bosco cũng như các dòng tu thừa sai miền Bắc Ý vào thế kỷ 19.
Đối với các nhà truyền giáo Dòng Trái Tim Chúa Giêsu vùng Verona (nay là Dòng Truyền giáo Comboni, tức Missionari Comboniani del Cuore di Gesù, viết tắt là MCCJ) khi đặt chân tới vùng đầm lầy và rừng rậm Bahr el Ghazal vào năm 1904 tới 1905, việc chọn Đức Maria Phù Hộ Các Giáo Hữu làm bổn mạng cho trung tâm truyền giáo tại Wau mang một ý nghĩa sống còn: giữa vùng đất từng bị tàn phá nặng nề bởi nạn săn bắt và buôn bán nô lệ thế kỷ 19 cùng những căn bệnh sốt rét, sốt vàng da ác tính, Đức Mẹ được tôn vinh là người Mẹ hiền luôn đứng bên cạnh để che chở, giải thoát và nâng đỡ những người nghèo khổ yếu thế nhất.
Đời sống đức tin tại Nhà thờ chính tòa Wau thấm đẫm di sản tinh thần của hai vị hiển thánh vĩ đại gắn liền với lịch sử vùng đất này: Thánh Giám mục Daniel Comboni (1831 tới 1881, được Giáo hoàng Gioan Phaolô II phong hiển thánh năm 2003) và Thánh nữ Giuseppina Bakhita (Josephine Bakhita, 1869 tới 1947, được phong hiển thánh năm 2000). Thánh Daniel Comboni, vị Đại diện Tông tòa Trung Phi đầu tiên đã hiến dâng trọn đời và qua đời tại Khartoum ở tuổi 50, chính là người đã đề ra phương châm truyền giáo nổi tiếng Cứu lấy châu Phi bằng chính người châu Phi (Salvare l'Africa con l'Africa), đặt nền tảng cho việc mở các trường dạy nghề, trường sư phạm và đại chủng viện để đào tạo hàng giáo sĩ và trí thức bản địa tại Wau.
Bên cạnh Thánh Comboni, trong lòng Nhà thờ chính tòa Wau luôn vang vọng những lời kinh kính Thánh nữ Giuseppina Bakhita, người con gái sinh ra tại vùng giáp ranh Darfur và Bahr el Ghazal từng bị bắt làm nô lệ từ thuở ấu thơ, chịu đựng hàng trăm vết sẹo tra tấn nhưng khi tìm thấy đức tin Kitô giáo và trở thành nữ tu dòng Canossian tại Ý đã tha thứ trọn vẹn cho những kẻ từng bắt bớ mình. Hình ảnh Mẹ Bakhita (được người dân gọi trìu mến là Madre Moretta, Người Mẹ Da Đen Hiền Từ) cùng với Đức Maria Phù Hộ Các Giáo Hữu tạo thành nguồn an ủi tâm linh vô tận cho các gia đình tại Wau vượt qua nỗi đau chiến tranh để tha thứ và xây dựng lại cuộc đời.
Lịch sử của Giáo phận Wau và ngôi nhà thờ chính tòa bên sông Jur còn ghi dấu một cột mốc lịch sử vẻ vang cho toàn thể Giáo hội Công giáo tại vùng Thượng lưu sông Nile: đây chính là nơi gắn liền với cuộc đời và sứ vụ của Đức Giám mục Ireneus Wien Dud (1912 tới 1988), vị Giám mục Công giáo người bản địa đầu tiên của toàn vùng Nam Sudan. Sinh ra tại làng Mbili cách thành phố Wau không xa trong một gia đình người dân tộc Jur (Luo), cậu bé Wien Dud đã được học tập tại trường truyền giáo của các tu sĩ Comboni ở Wau, thụ phong linh mục năm 1944 và được Đức Giáo hoàng Piô XII bổ nhiệm làm Giám mục năm 1955.
Từ năm 1960 tới năm 1974, Đức cha Ireneus Wien Dud đảm nhiệm cương vị Đại diện Tông tòa Wau (ngồi trên ngai tòa chính tại Nhà thờ chính tòa Đức Maria Phù Hộ Các Giáo Hữu trong giai đoạn toàn bộ các nhà truyền giáo nước ngoài bị trục xuất năm 1964), trước khi ngài được bổ nhiệm làm Tổng giám mục tiên khởi của Tổng giáo phận Juba vào tháng 12 năm 1974. Tiếp nối ngài tại ngai tòa Nhà thờ chính tòa Wau từ năm 1974 tới 1979 chính là Đức cha Gabriel Zubeir Wako (sinh năm 1941 tại Mboro gần Wau), người sau này trở thành vị Hồng y tiên khởi trong lịch sử vùng lưu vực sông Nile.
Một điều mà những người chưa từng tới thăm miền tây Nam Sudan thường ngạc nhiên là họ không ngờ tại một thành phố nằm sâu trong lục địa châu Phi như Wau lại hiện diện một đại thánh đường bằng gạch nung có quy mô kiến trúc bề thế sánh ngang các vương cung thánh đường tại miền Bắc nước Ý. Nhiều người lầm tưởng rằng vật liệu xây dựng nhà thờ phải được vận chuyển hoàn toàn từ châu Âu sang.
Trên thực tế, khi khởi công xây dựng đại thánh đường mới vào thập niên 1950 dưới thời Giám mục Edoardo Mason, các sư huynh kiến trúc sư và kỹ sư người Ý của Dòng Truyền giáo Comboni đã kết hợp cùng hàng trăm nghệ nhân thợ mộc, thợ nề và thợ rèn người bản địa (được đào tạo chính quy tại Trường Kỹ nghệ Truyền giáo Wau mở từ năm 1905) để khai thác đất sét phù sa dọc bờ sông Jur, tự đúc và nung hàng triệu viên gạch đỏ chất lượng cao ngay tại địa phương, đồng thời xẻ gỗ cứng quý hiếm từ rừng nhiệt đới Bahr el Ghazal để làm hệ vì kèo mái và bàn ghế phụng vụ. Do đó, từng viên gạch đỏ của Nhà thờ chính tòa Wau đều mang trong mình đất mẹ sông Jur và bàn tay tài hoa của chính những người thợ Nam Sudan.
IITừ Phái Bộ Truyền Giáo Comboni Bên Sông Jur Năm 1904, Đại Công Trình Thập Niên 1950 Tới Khu Trú Ẩn Nhân Đạo Cứu Sống Hàng Vạn Người Năm 2016
Trải qua hơn một trăm hai mươi năm kể từ khi những nhà truyền giáo đầu tiên đi thuyền ngược dòng sông Nile và sông Jur tới vùng đất Bahr el Ghazal, Nhà thờ chính tòa Đức Maria Phù Hộ Các Giáo Hữu đã trở thành trái tim lịch sử, giáo dục và nhân đạo của toàn miền tây Nam Sudan.
- 1904 tới 1905Phái bộ Dòng Truyền giáo Comboni đặt nền móng tại Wau và mở trường kỹ nghệ đầu tiênDưới sự dẫn dắt của Giám mục Franz Xaver Geyer và linh mục Antonio Vignato, các tu sĩ Dòng Comboni thiết lập trạm truyền giáo bên bờ sông Jur tại Wau, dựng nhà nguyện đầu tiên và mở trường dạy nghề mộc, nghề nề và cơ khí cho thanh niên bản địa.
- 30 tháng 5 năm 1913 và 1917Tòa Thánh thiết lập Phủ doãn Tông tòa (1913) và nâng lên Hạt Đại diện Tông tòa Bahr el-Ghazal (1917)Đức Giáo hoàng Piô X tách vùng Bahr el-Ghazal thành Phủ doãn Tông tòa riêng đặt trụ sở tại Wau dưới sự coi sóc của Đức cha Antonio Stoppani, tạo đà phát triển mạng lưới giáo xứ khắp các cộng đồng Jur, Balanda, Ndogo và Dinka.
- 1951 tới 1959Xây dựng Đại thánh đường gạch đỏ Đức Maria Phù Hộ Các Giáo Hữu dưới thời Giám mục Edoardo MasonĐức Giám mục Edoardo Mason khởi công xây dựng ngôi nhà thờ chính tòa mới có quy mô khổng lồ theo phong cách Tân Romanesque vùng Lombardia với hai tháp chuông đôi bằng gạch nung sông Jur, hoàn thành vào nửa cuối thập niên 1950.
- 1960 tới 1964Đức cha Ireneus Wien Dud trở thành vị Giám mục bản địa đầu tiên coi sóc ngai tòa tại WauKhi toàn bộ các giáo sĩ truyền giáo nước ngoài bị trục xuất khỏi miền nam năm 1964, Đức Giám mục người bản địa Ireneus Wien Dud cùng một số ít linh mục Nam Sudan đã kiên cường gìn giữ Nhà thờ chính tòa Wau và đức tin của giáo dân.
- 12 tháng 12 năm 1974Đức Giáo hoàng Phaolô VI nâng lên hàng Giáo phận chính tòa Wau và bổ nhiệm Giám mục Gabriel Zubeir WakoKhi thiết lập hàng giáo phẩm chính thức, Wau được nâng lên thành Giáo phận chính tòa (Diocese of Wau) trực thuộc Giáo tỉnh Juba, với vị Giám mục chính tòa đầu tiên là Đức cha Gabriel Zubeir Wako (người con của quê hương Wau, sau này được phong Hồng y năm 2003).
- Tháng 6 năm 2016 tới 2018Nhà thờ chính tòa Wau mở rộng cửa che chở hơn 14.000 người tị nạn trong cuộc khủng hoảng nhân đạoKhi giao tranh dữ dội bùng phát tại thành phố Wau vào tháng 6 năm 2016, Đức Giám mục Rudolf Deng Majak (1940 tới 2017) và các linh mục đã mở toàn bộ khuôn viên Nhà thờ chính tòa Đức Maria Phù Hộ Các Giáo Hữu làm khu trú ẩn an toàn cho hơn 14.000 tới 20.000 người dân chạy loạn.
- 18 tháng 11 năm 2020 tới nayTấn phong Giám mục Matthew Remijio Adam Gbitiku và đẩy mạnh sứ mạng hòa giải tại Bahr el GhazalĐức cha Matthew Remijio Adam Gbitiku (thuộc Dòng Truyền giáo Comboni) được bổ nhiệm và tấn phong làm Giám mục Giáo phận Wau tại Nhà thờ chính tòa Đức Maria Phù Hộ Các Giáo Hữu, tiếp tục công cuộc giáo dục, y tế và hòa bình liên sắc tộc.
Chứng tá nhân đạo anh hùng năm 2016 tới 2018: Khi khuôn viên Nhà thờ chính tòa trở thành thành phố cứu sinh. Một trong những trang sử xúc động nhất trong lịch sử hiện đại của Nhà thờ chính tòa Đức Maria Phù Hộ Các Giáo Hữu diễn ra vào cuối tháng 6 năm 2016, khi làn sóng bạo lực vũ trang bất ngờ tràn vào các khu dân cư của thành phố Wau. Giữa tiếng súng nổ và khói lửa, hàng vạn phụ nữ, trẻ em, người già và người khuyết tật đã chạy về phía hai ngọn tháp chuông gạch đỏ của Nhà thờ chính tòa Wau để tìm kiếm sự sống.
Không một chút do dự, cố Giám mục Giáo phận Wau khi ấy là Đức cha Rudolf Deng Majak cùng các linh mục, tu sĩ và nhân viên Caritas đã mở toang mọi cánh cổng sắt của khuôn viên nhà thờ chính tòa để đón nhận đồng bào mà không hề hỏi họ thuộc sắc tộc nào (dù là người Fertit, Balanda, Jur hay Dinka) hay theo tôn giáo nào (cả người Kitô giáo lẫn người Hồi giáo). Chỉ trong vài ngày, khu đất xung quanh Nhà thờ chính tòa Đức Maria Phù Hộ Các Giáo Hữu đã trở thành nơi nương náu trực tiếp của hơn 14.000 tới 20.000 con người. Các linh mục và nữ tu đã biến sân nhà thờ, các phòng học giáo lý và hiên thánh đường thành trạm cấp phát nước sạch, lương thực, trạm y tế đỡ đẻ cho hàng trăm trẻ sơ sinh chào đời ngay dưới bóng tháp chuông và trường học dã chiến suốt hơn hai năm ròng, thực hiện trọn vẹn ý nghĩa tước hiệu của ngôi đền là Đức Maria Phù Hộ giữa cơn thử thách ngặt nghèo nhất.
IIIKiến Trúc Tân Romanesque Vùng Lombardia Bằng Gạch Nung Sông Jur, Mặt Tiền Hai Tháp Chuông Đôi Và Không Gian Phụng Vụ Ba Gian Lòng
Nhà thờ chính tòa Đức Maria Phù Hộ Các Giáo Hữu tại Wau là một kiệt tác của kiến trúc Tân Romanesque miền Bắc Ý (Lombard Neo-Romanesque) được bản địa hóa cho vùng nhiệt đới châu Phi. Được thiết kế và giám sát thi công bởi các sư huynh kiến trúc sư Dòng Truyền giáo Comboni đến từ vùng Veneto và Lombardia (Ý) trong thập niên 1950, tòa đại thánh đường gây ấn tượng mạnh mẽ bởi sự kết hợp giữa vẻ đẹp kỷ luật hình học chuẩn mực, kỹ thuật xây gạch trần điêu luyện và quy mô đồ sộ hiếm thấy tại vùng cận Sahara.
Mặt tiền chính của nhà thờ chính tòa được định hình bởi khối trung tâm mái dốc hai chiều (gable facade) kẹp giữa hai ngọn tháp chuông hình vuông cao vút và cân xứng tuyệt đối. Toàn bộ mặt ngoài để lộ màu đỏ cam ấm áp của hàng triệu viên gạch đất sét sông Jur được xếp mạch vữa tỉ mỉ, điểm xuyết bằng các dải gờ răng cưa kiểu Lombard (Lombard bands), các đường viền vòm màu trắng ngà và tầng lầu chuông trổ cửa sổ vòm đôi (bifora) thanh thoát trên đỉnh mỗi tháp.
Ở tầng trệt của mặt tiền là ba vòm cổng cuốn tròn sâu dẫn vào hiên tiền sảnh (narthex), giúp cản bớt nắng gắt trước khi bước vào lòng nhà thờ. Ngay phía trên vòm cổng chính ở trục giữa là hốc tường trang trọng tôn trí pho tượng Đức Trinh Nữ Maria cùng ô cửa sổ tròn lớn (rose window) và hàng cửa sổ vòm hẹp xếp bậc thang theo đúng truyền thống của các vương cung thánh đường vùng Verona và Milano.
Bước qua cửa chính, lòng nhà thờ mở ra một không gian basilica ba gian (một gian chính rộng cao ở giữa và hai gian bên thấp hơn) kéo dài hun hút về phía cung thánh, được phân chia bởi hai hàng cột trụ gạch vững chãi nâng đỡ các vòm cuốn bán nguyệt (semicircular Romanesque arches). Với chiều dài và chiều rộng đồ sộ cùng hàng trăm băng ghế gỗ cứng bản địa, lòng thánh đường có thể đón tiếp hơn 3.000 tín hữu tham dự thánh lễ cùng một lúc (và lên tới hàng vạn người khi kết hợp với quảng trường sân trước).
Để giải quyết bài toán khí hậu nhiệt đới xavan nóng bức của vùng Wau mà không cần phụ thuộc vào điều hòa nhiệt độ hiện đại, các kiến trúc sư Comboni đã nâng cao tường gian giữa để trổ một dãy dài cửa sổ vòm cao (clerestory windows) kết hợp cùng hệ cửa sổ có lam chớp ở hai tường bên, tạo ra luồng gió xuyên phòng liên tục; phía trên là hệ mái dốc nâng đỡ bởi những thanh xà gỗ tếch và gỗ gụ khổng lồ khai thác từ rừng Bahr el Ghazal.
Cuối trục gian chính là khu vực cung thánh cao ráo khép lại bằng bán vòm hậu cung (apse) trang nghiêm, nơi đặt bàn thờ chính bằng đá và gỗ chạm khắc, ngai tòa Giám mục Giáo phận Wau (Cathedra) và tượng Đức Maria Phù Hộ Các Giáo Hữu đội triều thiên bế Chúa Hài Đồng. Trong khuôn viên và nhà thờ còn lưu giữ phần mộ của các vị Giám mục tiền nhiệm (như Đức cha Rudolf Deng Majak) cùng bia tưởng niệm các linh mục, sư huynh và nữ tu đã hiến dâng mạng sống phục vụ người dân Bahr el Ghazal từ năm 1904.
| Hạng mục kiến trúc và Vật liệu | Giai đoạn và Nguồn gốc chế tác | Đặc điểm kỹ thuật và Giá trị biểu tượng |
|---|---|---|
| Mặt tiền Tân Romanesque và Tháp chuông đôi | Xây dựng năm 1951 tới 1959 bởi các tu sĩ Comboni và thợ nề Wau | Hai tháp vuông đối xứng bằng gạch đất sét nung đỏ sông Jur với gờ trang trí kiểu Lombard và cửa vòm đôi |
| Không gian Basilica ba gian lòng | Bình đồ chữ thập Latinh kéo dài với hai hàng cột vòm tròn | Một trong những không gian nội thất nhà thờ lớn nhất Đông Bắc Phi với sức chứa hơn 3.000 chỗ ngồi |
| Hệ thống cửa sổ cao và Vì kèo mái gỗ | Khai thác gỗ tếch và gỗ cứng bản địa vùng Bahr el Ghazal | Thiết kế thông gió đối lưu tự nhiên giúp lòng thánh đường luôn mát mẻ giữa khí hậu nhiệt đới |
| Cung thánh Đức Maria Phù Hộ Các Giáo Hữu | Trung tâm hậu cung phía tây và các bàn thờ bên | Tôn trí tượng Đức Mẹ Phù Hộ Các Giáo Hữu, ngai tòa Giám mục Wau và hình ảnh Thánh Comboni, Thánh Bakhita |
| Quần thể Trường Kỹ nghệ, Chủng viện và Sân rộng | Hình thành từ năm 1905 và mở rộng qua thế kỷ 20 | Trung tâm giáo dục nghề nghiệp, y tế và là khu đất nhân đạo từng che chở hơn 14.000 người tị nạn (2016 tới 2018) |
IVThế Đất Và Hướng
Cần nêu rõ rằng các nhà truyền giáo Dòng Comboni và Giáo phận Công giáo Wau không sử dụng thuật phong thủy phương Đông khi chọn đất và xây dựng Nhà thờ chính tòa Đức Maria Phù Hộ Các Giáo Hữu. Vị trí của khu truyền giáo được chọn từ đầu thế kỷ 20 vì nằm trên gò đất đá ong (laterite) cao ráo tránh ngập lụt gần bến tàu sông Jur và trung tâm hành chính Wau, còn trục của thánh đường tuân theo quy hoạch đại lộ của thành phố. Những phân tích dưới đây là góc nhìn đối chiếu theo phép xem hình thế sơn thủy cổ truyền của thư viện Vạn Đạo Đường.
Xét trên đại cuộc địa hình của vùng bồn địa phía tây Nam Sudan tại tọa độ 7,7011 độ vĩ bắc, 27,9953 độ kinh đông, thành phố Wau tọa lạc trên một thềm đất đá ong đỏ (laterite plateau) cao khoảng 435 mét so với mực nước biển bên bờ tây (tả ngạn) của dòng sông Jur. Dòng sông Jur (bắt nguồn từ cao nguyên phân thủy Congo và Nile ở biên giới phía nam, chảy uốn lượn theo hướng từ nam lên bắc để đổ vào vùng hợp lưu Bahr el Ghazal và sông Nile Trắng) đóng vai trò là đại thủy long ôm sát lấy sườn phía đông của thành phố Wau. Ở phía tây và tây nam là dải bình nguyên rừng thưa cao ráo chuyển tiếp lên vùng đồi sắt (Ironstone Plateau), tạo thành thế hậu chẩm vững vàng không bao giờ bị ngập úng ngay cả trong mùa mưa lớn từ tháng 6 tới tháng 10.
Về tọa hướng và minh đường, Nhà thờ chính tòa Đức Maria Phù Hộ Các Giáo Hữu tọa lạc tại trung tâm khu vực lịch sử của Wau theo trục tọa Tây hướng Đông (hơi chếch Đông Bắc), mặt tiền hai tháp chuông đôi mở ra một quảng trường sân rộng rợp bóng cây và một đại lộ thẳng tắp chạy hướng về phía bờ sông Jur (nằm cách mặt tiền nhà thờ khoảng 800 mét về phía đông). Trong phép xem hình thế cổ truyền, thế đất tọa trên gò cao đá đỏ bên tả ngạn, mặt tiền hướng Đông đón ánh bình minh và nhìn ra dòng sông lớn chảy hiền hòa phía trước là cách cục đông hướng triều dương, minh đường tụ thủy: dòng nước sông Jur ở phía trước vừa cung cấp nguồn đất sét phù sa để đúc nên hàng triệu viên gạch đỏ của chính ngôi thánh đường, vừa nuôi dưỡng sức sống trù phú và lòng bao dung che chở cho hàng vạn cư dân vùng Bahr el Ghazal.
VĐại Lễ Bổn Mạng Đức Maria Phù Hộ Các Giáo Hữu 24 Tháng 5, Lễ Kính Thánh Bakhita 8 Tháng 2 Và Phụng Vụ Đa Ngôn Ngữ Vùng Bahr el Ghazal
Đời sống phụng vụ tại Nhà thờ chính tòa Đức Maria Phù Hộ Các Giáo Hữu diễn ra vô cùng sôi động theo lịch phụng vụ Công giáo Rôma (dương lịch), phản ánh bức tranh đa sắc tộc độc đáo của bang Western Bahr el Ghazal với các thánh lễ và ca đoàn hát bằng tiếng Anh, tiếng Ả Rập địa phương, tiếng Balanda (Beli và Bviri), tiếng Jur (Luo), tiếng Ndogo, tiếng Bai và tiếng Dinka.
| Thời điểm trong năm | Hệ lịch | Tên đại lễ phụng vụ và sự kiện | Nghi thức cử hành đặc trưng tại Nhà thờ chính tòa Wau |
|---|---|---|---|
| Ngày 8 tháng 2 hằng năm | Dương lịch | Lễ kính Thánh nữ Giuseppina Bakhita (1869 tới 1947) | Đại lễ tôn vinh vị thánh nữ từng là nô lệ sinh ra tại vùng giáp ranh Darfur và Bahr el Ghazal; tổ chức thánh lễ trọng thể, rước ảnh thánh và cầu nguyện cho phẩm giá phụ nữ, trẻ em và sự tha thứ. |
| Tuần Thánh và Đại lễ Phục Sinh (tháng 3 hoặc tháng 4) | Dương lịch | Thánh lễ Làm Phép Dầu, Thứ Sáu Tuần Thánh và Đại lễ Phục Sinh | Đức Giám mục Giáo phận Wau chủ sự lễ Làm Phép Dầu cùng linh mục đoàn từ khắp vùng Bahr el Ghazal; đi Đàng Thánh Giá ngoài trời qua các con phố của Wau và canh thức Phục Sinh ngập tràn tiếng trống và vũ điệu phụng vụ châu Phi. |
| Ngày 24 tháng 5 hằng năm | Dương lịch | Đại lễ Bổn mạng Đức Maria Phù Hộ Các Giáo Hữu (Feast of St. Mary Help of Christians) | Ngày hội lớn nhất trong năm của Nhà thờ chính tòa và toàn Giáo phận Wau: hàng vạn tín hữu từ các giáo xứ xa xôi (Mbili, Mboro, Raja, Kuajok) hành hương về rước kiệu Đức Mẹ quanh đại lộ thành phố Wau. |
| Ngày 10 tháng 10 hằng năm | Dương lịch | Lễ kính Thánh Giám mục Daniel Comboni (1831 tới 1881) | Thánh lễ tạ ơn vị thánh sáng lập công cuộc truyền giáo Trung Phi và tri ân các thế hệ linh mục, sư huynh, nữ tu Dòng Comboni đã xây dựng nhà thờ, trường học và bệnh viện tại Wau từ năm 1904. |
| Ngày 8 tháng 12 và Lễ Giáng Sinh 25 tháng 12 | Dương lịch | Lễ Đức Mẹ Vô Nhiễm Nguyên Tội (Kỷ niệm nâng lên Giáo phận 12/12/1974) và Đại lễ Giáng Sinh | Các ca đoàn đa ngôn ngữ tập hợp tại quảng trường trước hai tháp chuông gạch đỏ để trình diễn thánh ca Giáng Sinh và cầu nguyện cho hòa bình trên toàn cõi Nam Sudan. |
Vũ điệu phụng vụ tiến dâng lễ vật và tiếng hát hòa giải các dân tộc bên dòng sông Jur. Một nét văn hóa tâm linh làm xúc động mọi du khách khi tham dự thánh lễ Chúa nhật hoặc đại lễ ngày 24 tháng 5 tại Nhà thờ chính tòa Wau chính là nghi thức rước Sách Tin Mừng và tiến dâng lễ vật theo truyền thống các dân tộc Bahr el Ghazal. Trong không gian vòm cao bằng gạch đỏ tràn ngập ánh sáng, các phụ nữ và thanh thiếu niên thuộc các cộng đồng Balanda, Jur, Ndogo, Golo và Dinka mặc trang phục truyền thống rực rỡ sắc màu, vừa uyển chuyển bước đi theo nhịp trống gỗ, lục lạc và đàn bản địa vừa hòa giọng trong những bản hợp xướng nhiều bè vang dội dưới mái nhà thờ. Tại một vùng đất từng trải qua nhiều chia rẽ sắc tộc, việc con cái của tất cả các bộ tộc cùng đứng chung trong một ca đoàn và cùng rước kiệu Đức Maria Phù Hộ Các Giáo Hữu qua các con phố của Wau chính là lời tuyên xưng sống động nhất về tình huynh đệ và hòa bình.
VINơi Chốn Và Đường Tới
- Địa chỉ
- Đại lộ Nhà thờ chính tòa bên bờ tây sông Jur, trung tâm thành phố Wau, bang Western Bahr el Ghazal, Cộng hòa Nam Sudan
- Đường tới
- Nhà thờ chính tòa Đức Maria Phù Hộ Các Giáo Hữu tọa lạc ngay tại trung tâm thành phố Wau (thủ phủ bang Western Bahr el Ghazal), nằm bên bờ tây sông Jur gần trục đường chính nối liền khu hành chính, Bệnh viện Giảng dạy Wau và Đại học Bahr el Ghazal. Từ Sân bay Wau (WUU, nằm ở phía đông bắc bên kia bờ sông Jur, nơi có các chuyến bay nội địa định kỳ nối với Thủ đô Juba trong khoảng 1 giờ 15 phút bay), du khách chỉ cần đi taxi hoặc xe đưa đón qua cầu sông Jur vào trung tâm thành phố khoảng 10 tới 15 phút (quãng đường khoảng 4 km) là nhìn thấy ngay hai ngọn tháp chuông gạch đỏ cao vút của Nhà thờ chính tòa Wau.
- Toạ độ
- 7.7011, 27.9953
Nhà thờ chính tòa Đức Maria Phù Hộ Các Giáo Hữu tại Wau mở cửa hằng ngày cho tín hữu vào cầu nguyện và khách hành hương tới chiêm bái. Khi vào trong khuôn viên và lòng đại thánh đường, quý vị cần mặc trang phục lịch sự, kín đáo (áo có tay che vai, quần dài hoặc váy dài qua đầu gối), bỏ mũ nón và giữ sự trang nghiêm, đặc biệt tránh đi lại ở lối đi giữa hoặc dùng đèn flash chụp ảnh khi đang cử hành thánh lễ. Du khách muốn tham dự thánh lễ Chúa nhật sôi động với các ca đoàn đa ngôn ngữ (tiếng Anh, tiếng Ả Rập, tiếng Balanda, tiếng Jur, tiếng Dinka) nên tới vào buổi sáng từ 8 giờ tới 10 giờ 30 sáng, và có thể ghé thăm khu vực đài kính Đức Mẹ cũng như tìm hiểu lịch sử truyền giáo tại văn phòng giáo phận trong khuôn viên.
Những nơi gần đây trong thư viện
VIIĐóng Góp Cho Trang Này
Góp ảnh, thông tin hoặc video cho Nhà thờ chính tòa Đức Maria Phù Hộ Các Giáo Hữu, Wau
Thầy Ưng Khiêm mời cộng đồng cùng làm giàu trang này. Ảnh chụp tận nơi, một chi tiết lịch sử chưa được nhắc, một đoạn video ngắn: mọi đóng góp đều được đọc và trả lời.
Chưa có đóng góp nào từ cộng đồng. Bạn có thể là người đầu tiên.
?Hỏi Đáp Nhanh
Nhà thờ chính tòa của thành phố Wau được cung hiến cho ai và do dòng tu nào khởi dựng?
Nhà thờ được cung hiến cho Đức Trinh Nữ Maria dưới tước hiệu Đức Maria Phù Hộ Các Giáo Hữu (St. Mary Help of Christians, lễ kính ngày 24 tháng 5). Công cuộc truyền giáo tại Wau được các linh mục và sư huynh Dòng Truyền giáo Comboni (do Thánh Daniel Comboni sáng lập) đặt nền móng từ năm 1904 tới 1905, và ngôi đại thánh đường gạch đỏ hiện tại được xây dựng vào thập niên 1950 dưới thời Giám mục Edoardo Mason.
Kiến trúc của Nhà thờ chính tòa Đức Maria Phù Hộ Các Giáo Hữu tại Wau có điểm gì đặc biệt?
Đây là một trong những nhà thờ lớn và bề thế nhất tại Nam Sudan và vùng Đông Bắc Phi (sức chứa hơn 3.000 người), được thiết kế theo phong cách Tân Romanesque vùng Lombardia (Bắc Ý) với hai ngọn tháp chuông đôi hình vuông cao vút và không gian ba gian lòng. Toàn bộ hàng triệu viên gạch đỏ xây nhà thờ đều được các tu sĩ Comboni và thợ nề bản địa tự đúc và nung từ đất sét phù sa sông Jur ngay tại Wau.
Những vị Giám mục và Hồng y lịch sử nào của Nam Sudan đã từng gắn bó với ngai tòa Nhà thờ chính tòa Wau?
Nhà thờ chính tòa Wau gắn liền với Đức cha Ireneus Wien Dud (1912 tới 1988, người con của vùng Wau và là vị Giám mục Công giáo bản địa đầu tiên của Nam Sudan, coi sóc Wau từ năm 1960 tới 1974 trước khi làm Tổng giám mục tiên khởi của Juba) và Đức Hồng y Gabriel Zubeir Wako (sinh gần Wau năm 1941, làm Giám mục chính tòa đầu tiên của Giáo phận Wau từ năm 1974 tới 1979).
Hai vị hiển thánh nào của châu Phi được tôn kính đặc biệt tại Nhà thờ chính tòa Wau?
Cộng đoàn tín hữu tại Wau đặc biệt tôn kính Thánh Giám mục Daniel Comboni (1831 tới 1881, Đấng sáng lập Dòng Truyền giáo Comboni với phương châm Cứu lấy châu Phi bằng chính người châu Phi) và Thánh nữ Giuseppina Bakhita (1869 tới 1947, vị thánh nữ từng bị bắt làm nô lệ thuở nhỏ tại vùng giáp ranh Darfur và Bahr el Ghazal trước khi trở thành biểu tượng toàn cầu của sự tha thứ).
Nhà thờ chính tòa Wau đã đóng vai trò nhân đạo lịch sử như thế nào trong cuộc khủng hoảng năm 2016 tới 2018?
Khi xung đột vũ trang bùng phát tại thành phố Wau vào tháng 6 năm 2016, cố Giám mục Rudolf Deng Majak và các linh mục, tu sĩ đã mở toang cánh cổng Nhà thờ chính tòa Đức Maria Phù Hộ Các Giáo Hữu để bảo vệ trực tiếp từ 14.000 tới 20.000 người dân chạy loạn thuộc mọi sắc tộc và tôn giáo, biến khuôn viên nhà thờ thành khu trú ẩn nhân đạo an toàn suốt hơn hai năm.
Các thánh lễ tại Nhà thờ chính tòa Wau được cử hành bằng những ngôn ngữ nào?
Vì thành phố Wau là trung tâm hội tụ của nhiều dân tộc vùng Bahr el Ghazal, các thánh lễ và thánh ca tại Nhà thờ chính tòa được cử hành đa ngôn ngữ gồm tiếng Anh, tiếng Ả Rập địa phương, tiếng Balanda, tiếng Jur (Luo), tiếng Ndogo, tiếng Bai và tiếng Dinka, kết hợp cùng nhịp trống và vũ điệu phụng vụ truyền thống.