Nằm giữa thung lũng xanh Biskupstungur (nghĩa là Mũi đất của các Giám mục) thuộc vùng Nam Iceland, nơi dòng sông băng Hvítá cuồn cuộn chảy qua trước khi hợp lưu với sông Brúará dưới bóng ngọn núi Laugarás, có một gò đồi thoai thoải nhưng mang sức nặng của cả một thiên niên kỷ lịch sử: đó là Skálholt. Trong suốt hơn bảy trăm năm trước khi Nhà thờ chính tòa Reykjavík (Dómkirkjan) được xây dựng vào cuối thế kỷ 18, một đất nước Iceland hoàn toàn không có đô thị hay lâu đài vua chúa vẫn có một thủ phủ tinh thần, học thuật và văn hóa không thể tranh cãi: chính là Tòa giám mục và Trường học tại Skálholt. Ngày nay, vươn cao trên đỉnh gò đất lịch sử ấy là khối tháp trắng trang nghiêm của Nhà thờ chính tòa lịch sử Skálholt (tiếng Iceland gọi là Skálholtsdómkirkja), ngôi nhà thờ thứ mười được dựng lên trên cùng một nền móng thiêng liêng kể từ năm 1000 Công nguyên.
Trong dòng chảy của cả truyền thống Công giáo thời trung cổ lẫn truyền thống Tin Lành Luther từ thế kỷ 16 tới nay, Skálholt được mệnh danh là trái tim ký ức của dân tộc Iceland. Chính tại nơi đây vào năm 1056, vị giám mục bản địa đầu tiên là Ísleifur Gissurarson đã mở trường dạy chữ Latinh và thần học đầu tiên trên đảo quốc; cũng tại nơi đây từ năm 1178 tới 1193, vị thánh bổn mạng quốc gia Thánh Þorlákur Þórhallsson (người cũng được tôn kính đặc biệt tại Vương cung thánh đường chính tòa Chúa Kitô Vua (Landakotskirkja), Reykjavík) đã sống đời cầu nguyện và chăm sóc dân nghèo; và cũng tại một chuồng gia súc ấm áp của trang trại Skálholt vào năm 1540, học giả Oddur Gottskálksson đã hoàn thành bản dịch Tân Ước sang tiếng Iceland, khai sinh nền xuất bản sách in của ngôn ngữ Bắc Âu cổ kính này.
ITòa Giám Mục Đầu Tiên Năm 1056, Di Sản Của Thánh Þorlákur Và Biểu Tượng Hòa Giải Của Đức Tin Iceland
Nguồn gốc thiêng liêng của Skálholt bắt đầu ngay từ sự kiện trọng đại nhất trong lịch sử tôn giáo Iceland: vào mùa hạ năm 1000 Công nguyên tại hội nghị Alþingi ở Þingvellir, khi cư dân trên đảo đứng trước nguy cơ nội chiến giữa phe giữ tín ngưỡng Bắc Âu cổ và phe theo Kitô giáo, vị thủ lĩnh thông thái của trang trại Skálholt là Gissur Trắng (Gissur hvíti Teitsson) cùng con rể là Hjalti Skeggjason đã thuyết phục đại hội đồng chấp nhận Kitô giáo một cách hòa bình. Ngay sau khi trở về Skálholt, ông Gissur Trắng đã cho dựng ngôi nhà thờ gỗ đầu tiên trên gò đất gia tộc và gửi người con trai tài năng của mình là Ísleifur Gissurarson (1006 tới 1080) sang tu học tại tu viện Herford ở vùng Westphalia (Đức).
Vào ngày 26 tháng 5 năm 1056 (lễ Chúa Thánh Thần Hiện Xuống), theo sự chuẩn nhận của Đức Giáo hoàng Victor II, Tổng giám mục Adalbert của Bremen và Hamburg đã cử hành lễ tấn phong Ísleifur Gissurarson làm Giám mục đầu tiên của Iceland. Khi trở về quê hương, thay vì lập một thành trì xa cách, Giám mục Ísleifur đã đặt tòa giám mục ngay tại trang trại gia đình ở Skálholt và lập tức mở Trường học Skálholt (Skálholtsskóli) để đào tạo giáo sĩ và học giả (ngôi trường liên tục hoạt động suốt hơn chín thế kỷ và chính là tiền thân trực tiếp của Trường Trung học Menntaskólinn í Reykjavík cổ nhất Iceland ngày nay). Sau khi Giám mục Ísleifur qua đời trong lúc đang cử hành lễ Chúa Nhật tại nhà thờ ngày 5 tháng 7 năm 1080, con trai ngài là Giám mục Gissur Ísleifsson (1042 tới 1118) đã hiến tặng vĩnh viễn toàn bộ điền trang Skálholt cho Giáo hội và quy định nơi đây mãi mãi là tòa giám mục của Iceland.
Trong suốt thời trung cổ, ngôi nhà thờ chính tòa tại Skálholt được cung hiến cho Thánh Tông đồ Phêrô (Péturskirkja), đồng thời trở thành trung tâm hành hương lớn nhất Bắc Đại Tây Dương gắn với tên tuổi của Thánh Þorlákur Þórhallsson (1133 tới 1193). Là vị Giám mục thứ sáu của Skálholt (tại vị từ năm 1178 tới năm 1193), Þorlákur đã dung hòa tinh thần tu trì nghiêm ngặt của dòng Kinh sĩ Thánh Âu Tinh (mà ngài học được tại Pháp và Anh) với lòng bác ái sâu sắc đối với người nghèo đói và bệnh tật. Sau khi ngài qua đời ngày 23 tháng 12 năm 1193, vô số phép lạ chữa lành được ghi nhận khắp hòn đảo khi người dân cầu khẩn danh ngài.
Vào ngày 20 tháng 7 năm 1198, người cháu gọi Thánh Þorlákur bằng cậu cũng là vị Giám mục kế nhiệm thứ bảy của Skálholt là Giám mục Páll Jónsson (1155 tới 1211) đã long trọng nâng hài cốt của Thánh Þorlákur đặt vào một khám thờ nạm vàng bạc ngay phía trên bàn thờ chính của Đại thánh đường Skálholt. Kể từ đó cho tới thế kỷ 16, hai ngày lễ Thánh Þorlákur vào mùa hạ (20 tháng 7) và mùa đông (23 tháng 12) đã quy tụ hàng ngàn người hành hương từ khắp các vịnh hẹp vượt sông băng về Skálholt. Ngay cả sau cuộc Cải cách Tin Lành Luther năm 1540, ký ức về lòng nhân từ của Thánh Þorlákur và truyền thống ngày lễ Þorláksmessa trước Giáng Sinh vẫn ăn sâu vào máu thịt văn hóa của mọi gia đình người Iceland.
Skálholt cũng chính là sân khấu nơi diễn ra bước ngoặt quyết liệt và bi tráng nhất của cuộc Cải cách Tin Lành tại Iceland vào giữa thế kỷ 16. Vào mùa đông năm 1539 tới 1540, chàng học giả trẻ Oddur Gottskálksson (khoảng 1514 tới 1556, người từng tiếp xúc với tư tưởng của Martin Luther khi du học ở Đức và Đan Mạch) đã ngồi làm việc âm thầm trong một góc chuồng bò ấm hơi gia súc tại Skálholt để dịch trọn bộ Tân Ước từ bản Latinh và bản tiếng Đức của Luther sang tiếng Iceland mẹ đẻ. Được in tại Roskilde (Đan Mạch) vào ngày 12 tháng 4 năm 1540 dưới sự bảo trợ của Vua Đan Mạch Christian III, bản Tân Ước của Oddur Gottskálksson tại Skálholt không chỉ là cuốn sách in cổ nhất còn lưu giữ được bằng tiếng Iceland mà còn là viên đá tảng bảo tồn sự trong sáng của ngôn ngữ Iceland qua nhiều thế kỷ ngoại thuộc.
Mười năm sau đó, vào mùa thu năm 1550, cuộc xung đột tôn giáo và chính trị đạt tới đỉnh điểm khi vị Giám mục Công giáo cuối cùng của giáo phận miền Bắc Hólar là Jón Arason (1484 tới 1550, một nhà thơ lớn và là người kiên quyết chống lại sắc lệnh Cải cách của nhà vua Đan Mạch) bị bắt giữ và giải về Skálholt. Vào sáng ngày 7 tháng 11 năm 1550, Giám mục Jón Arason cùng hai người con trai của ông là linh mục Ari Jónsson và Björn Jónsson đã bị hành quyết bằng rìu tại sườn đồi Skálholt. Ngày nay, ngay trên thảm cỏ yên bình phía nam nhà thờ chính tòa, một tấm bia đá tưởng niệm trang trọng đã được dựng lên để tưởng nhớ sự hy sinh vì đức tin của Giám mục Jón Arason và hai con trai, biến Skálholt thành biểu tượng của sự hòa giải và tôn trọng lịch sử giữa người Tin Lành và người Công giáo tại Iceland.
Khi nhìn thấy ngôi Nhà thờ chính tòa Skálholt hiện nay nằm giữa một vùng đồng cỏ thưa vắng dân cư ở miền Nam Iceland, nhiều du khách thường ngạc nhiên hỏi vì sao một tòa giám mục trung ương lại đặt ở chốn đồng quê hẻo lánh thay vì trong một thành phố lớn. Đây là chỗ dễ hiểu lầm nếu áp khung đô thị châu Âu lục địa vào lịch sử Iceland: trong suốt chín thế kỷ từ năm 874 tới cuối thế kỷ 18, xã hội Iceland hoàn toàn không có thành phố hay làng mạc tập trung mà chỉ tổ chức theo mạng lưới các trang trại chăn nuôi lớn. Với vùng đất đai màu mỡ rộng lớn ở hạ lưu sông Hvítá, nguồn suối nước nóng địa nhiệt tự nhiên và vị trí nằm ngay trên trục đường cưỡi ngựa nối miền Đông, miền Nam với bãi họp quốc hội Þingvellir, quần thể Skálholt vào thời thịnh vượng (với đại thánh đường gỗ dài 50 mét, trường nội trú, xưởng chép sách da cừu, nhà in và hàng trăm cư dân, học trò) thực chất đã là khu định cư đông đúc và sầm uất nhất toàn cõi Iceland suốt bảy trăm năm trước khi Reykjavík trỗi dậy vào thế kỷ 19.
IIBảy Thế Kỷ Của Mười Đời Nhà Thờ, Cuộc Khai Quật Quan Tài Đá Năm 1954 Và Đại Thánh Đường Kỷ Niệm 900 Năm
Không một địa điểm nào tại Iceland phản ánh rõ nét cuộc đối đầu bền bỉ giữa con người với lửa núi, bão tố và động đất như gò đồi Skálholt: trước khi ngôi nhà thờ chính tòa thứ mười bằng bê tông cốt thép hiện nay được dựng lên vào năm 1956 tới 1963, đã có chín ngôi nhà thờ bằng gỗ nối tiếp nhau vươn lên từ tro tàn của hỏa hoạn, gió bão và địa chấn.
- Năm 1000 và ngày 26 tháng 5 năm 1056Gissur Trắng dựng nhà thờ đầu tiên và Ísleifur Gissurarson lập Tòa giám mục SkálholtSau khi Iceland chấp nhận Kitô giáo năm 1000, Gissur Trắng dựng nhà thờ đầu tiên tại Skálholt; năm 1056 con trai ông là Ísleifur Gissurarson được tấn phong Giám mục đầu tiên của Iceland và mở trường học Skálholtsskóli.
- Khoảng năm 1153 tới 1155Giám mục Klængur Þorsteinsson kiến tạo Đại thánh đường gỗ Klængskirkja dài 50 métĐược xây dựng từ hai chuyến tàu chở gỗ thông khổng lồ nhập từ Na Uy, ngôi nhà thờ thứ tư (Klængskirkja) dài gần 50 mét, rộng 22 mét và cao 14 mét trở thành một trong những công trình gỗ lớn nhất Bắc Âu thời trung cổ (bị sét đánh cháy năm 1309).
- 1178 tới 1193 và 1198Thời đại của Thánh Giám mục Þorlákur và Giám mục Páll JónssonThánh Þorlákur Þórhallsson cai quản giáo phận từ năm 1178 tới 1193; năm 1198 Giám mục Páll Jónsson nâng thánh cốt của ngài lên bàn thờ chính, biến Skálholt thành trung tâm hành hương lớn nhất Iceland.
- 1540 và ngày 7 tháng 11 năm 1550Bản dịch Tân Ước của Oddur Gottskálksson và biến cố Cải cách Tin LànhOddur Gottskálksson dịch Tân Ước sang tiếng Iceland tại Skálholt (in năm 1540) dưới thời Giám mục Tin Lành đầu tiên Gissur Einarsson; tháng 11 năm 1550 Giám mục Công giáo cuối cùng Jón Arason bị hành quyết tại đây.
- 1639 tới 1674 và 1685Thời hoàng kim học thuật của Giám mục Brynjólfur Sveinsson và Nhà in SkálholtGiám mục nhân văn chủ nghĩa Brynjólfur Sveinsson xây dựng ngôi nhà thờ gỗ Baroque (Brynjólfskirkja, 1650) và sưu tầm các bản thảo cổ vô giá như Codex Regius (Kinh Edda Thơ); năm 1685 Giám mục Þórður Þorláksson dời nhà in về Skálholt để in các bộ saga lịch sử.
- Tháng 8 năm 1784 và năm 1785Đại địa chấn miền Nam Iceland phá hủy Skálholt và chuyển tòa giám mục về ReykjavíkTrận động đất dữ dội ngày 14 và 16 tháng 8 năm 1784 làm sụp đổ toàn bộ trường học và các tòa nhà quanh nhà thờ; năm 1785 triều đình Đan Mạch chuyển tòa giám mục và trường học về Reykjavík.
- 30 tháng 8 năm 1954Khai quật tìm thấy nguyên vẹn chiếc quan tài đá năm 1211 của Giám mục Páll JónssonĐoàn khảo cổ do Giám đốc Bảo tàng Quốc gia Kristján Eldjárn (sau này là Tổng thống Iceland) dẫn đầu đã phát hiện chiếc quan tài bằng đá sa thạch chạm khắc của Giám mục Páll Jónsson cùng cây gậy giám mục bằng ngà voi hải mã dưới nền nhà thờ cổ.
- 1956 tới ngày 21 tháng 7 năm 1963Xây dựng và thánh hiến Nhà thờ chính tòa thứ mười kỷ niệm 900 năm giáo phậnNhân kỷ niệm 900 năm thành lập tòa giám mục (1056 tới 1956), ngôi nhà thờ chính tòa thứ mười do Quốc gia Kiến trúc sư Hörður Bjarnason thiết kế được khởi công với sự đóng góp của các quốc gia Bắc Âu và thánh hiến trọng thể ngày 21 tháng 7 năm 1963.
Giây phút mở nắp quan tài đá bảy thế kỷ của Giám mục Páll Jónsson ngày 30 tháng 8 năm 1954. Một trong những khoảnh khắc xúc động và kỳ diệu nhất trong lịch sử khảo cổ học Bắc Âu đã diễn ra ngay tại sân cỏ phía trước Nhà thờ chính tòa Skálholt vào mùa hè năm 1954, khi chính phủ và Giáo hội Quốc gia Iceland tiến hành khai quật nền móng các nhà thờ trung cổ để chuẩn bị cho lễ kỷ niệm 900 năm giáo phận (1056 tới 1956). Cuộc khai quật do nhà khảo cổ học Kristján Eldjárn (1916 tới 1982, lúc bấy giờ là Giám đốc Bảo tàng Quốc gia Iceland và sau này trở thành Tổng thống thứ ba của Cộng hòa Iceland từ năm 1968 tới 1980) trực tiếp chỉ đạo.
Theo cuốn biên niên sử thế kỷ 13 mang tên Páls saga biskups (Truyện Giám mục Páll), vị Giám mục thứ bảy đầy tài năng của Skálholt là Páll Jónsson (cháu ruột của Thánh Þorlákur, người trị vì giáo phận từ năm 1195 tới khi mất ngày 29 tháng 11 năm 1211) đã cho đẽo sẵn một chiếc quan tài bằng đá sa thạch (vốn là điều chưa từng có tại một hòn đảo chỉ chôn người trong quan tài gỗ như Iceland). Nhiều sử gia hiện đại từng nghi ngờ chi tiết ấy chỉ là truyền thuyết văn học. Thế nhưng vào cuối tháng 8 năm 1954, ở độ sâu dưới lớp nền nhà thờ cổ, chiếc xẻng của các nhà khảo cổ đã chạm vào đúng một cỗ quan tài nguyên khối bằng đá túp núi lửa màu xám xanh dài hơn hai mét có nắp đậy nguyên vẹn! Ngày 30 tháng 8 năm 1954, trước sự chứng kiến của Giám mục Iceland Ásmundur Guðmundsson và các nhà khoa học, khi nắp đá nặng nề được nâng lên sau 743 năm nằm dưới lòng đất, bên trong hiện ra bộ hài cốt của Giám mục Páll Jónsson đặt ngay ngắn, bên cạnh xương cánh tay phải là một đầu gậy mục tử giám mục (crosier) chạm khắc hình đầu rồng tuyệt đẹp bằng ngà voi hải mã Bắc Cực. Phát hiện chấn động này đã xác nhận độ chính xác tuyệt đối của các bản thảo saga cổ và thổi bùng ngọn lửa phục hưng biến Skálholt trở lại thành trung tâm văn hóa và Tòa Giám mục phụ tá của Iceland.
IIIKiến Trúc Hiện Đại Của Hörður Bjarnason, 25 Khung Kính Màu Của Gerður Helgadóttir Và Hầm Mộ Khảo Cổ Ngàn Năm
Ngôi Nhà thờ chính tòa Skálholt hiện nay (nhà thờ thứ mười trên khu đất thánh, xây dựng từ năm 1956 tới năm 1963) do Quốc gia Kiến trúc sư Hörður Bjarnason (1910 tới 1990) thiết kế là một kiệt tác kiến trúc hiện đại Bắc Âu, vừa gợi lại tỷ lệ hùng vĩ của những đại thánh đường gỗ trung cổ thời Giám mục Klængur và Giám mục Brynjólfur, vừa hội tụ những tác phẩm nghệ thuật hiện đại xuất sắc nhất của hai nữ nghệ sĩ tiên phong Iceland là Gerður Helgadóttir và Nína Tryggvadóttir cùng quà tặng hữu nghị từ toàn thể các quốc gia vùng Scandinavia.
Nhà thờ có chiều dài tổng thể khoảng 37 mét, rộng 14 mét và tháp chuông cao gần 30 mét, được xây dựng bằng bê tông cốt thép sơn trắng tinh khôi với mái dốc lớn lợp ngói đen gợi nhớ hình bóng ngôi nhà thờ Baroque thế kỷ 17 của Giám mục Brynjólfur Sveinsson (Brynjólfskirkja). Trên tháp chuông treo bộ bảy quả chuông đồng là quà tặng của các dân tộc anh em Bắc Âu (Na Uy, Thụy Điển, Đan Mạch và Phần Lan) nhân lễ kỷ niệm 900 năm giáo phận.
Toàn bộ 25 khung cửa sổ dọc hai bên tường lòng nhà thờ và trên gác đàn là kiệt tác kính màu trừu tượng lớn nhất Iceland do nữ nghệ sĩ tiên phong Gerður Helgadóttir (1928 tới 1975) thiết kế tại Paris và chế tác tại xưởng Oidtmann ở Linnich (Đức). Thay vì vẽ hình nhân vật cụ thể, Gerður Helgadóttir dùng những mảng kính dày rực rỡ sắc xanh băng hà, đỏ dung nham, vàng ánh sáng và tím hoàng hôn để diễn tả sức mạnh dữ dội của thiên nhiên Iceland hòa quyện với âm hưởng của các bài thánh vịnh cổ truyền.
Chiếm lĩnh bức tường hậu cung phía sau bàn thờ chính bằng đá bazan đẽo là bức tranh khảm (mosaic) đồ sộ cao 6 mét, rộng 3,5 mét do nữ họa sĩ hiện đại Nína Tryggvadóttir (1913 tới 1968) sáng tác từ hàng vạn viên thủy tinh Murano (Ý) và đá tự nhiên. Tác phẩm khắc họa hình ảnh Đức Chúa Giêsu Kitô Phục Sinh đứng giữa biển sóng và gió bão phương Bắc với đôi tay giơ cao ban bình an, vừa mạnh mẽ vừa tràn đầy lòng trắc ẩn.
Ngay bên dưới tầng trệt của nhà thờ là khu Hầm mộ và Bảo tàng Khảo cổ học Skálholt, nơi trưng bày nguyên bản chiếc quan tài đá sa thạch núi lửa dài hơn hai mét của Giám mục Páll Jónsson (qua đời năm 1211, khai quật ngày 30 tháng 8 năm 1954), các tấm bia mộ đá khắc chữ Latinh và tiếng Iceland cổ của các giám mục thế kỷ 16 tới 18, bản sao cây gậy giám mục bằng ngà voi hải mã và mô hình phục dựng ngôi đại thánh đường gỗ trung cổ Klængskirkja dài 50 mét.
Dù mang kiến trúc hiện đại thế kỷ 20, lòng nhà thờ thứ mười vẫn bảo tồn trang trọng nhiều di vật quý giá từ các ngôi nhà thờ tiền nhiệm: nổi bật nhất là chiếc Tòa giảng bằng gỗ chạm khắc đa sắc phong cách Baroque từ giữa thế kỷ 17 (khoảng năm 1650 dưới thời Giám mục Brynjólfur Sveinsson) với hình bốn Thánh Sử gia, cùng các tấm gỗ vẽ tranh bàn thờ năm 1673, chân nến đồng cổ và đèn chùm lịch sử.
Từ tầng hầm của nhà thờ chính tòa, du khách có thể bước đi trực tiếp qua đoạn đường hầm ngầm lát đá có từ thời trung cổ (Jarðgöng, được các giám mục và học trò xưa sử dụng để đi từ khu nhà ở và trường học sang nhà thờ trong những ngày bão tuyết mùa đông) dẫn thẳng sang tòa nhà Học viện và Trung tâm Văn hóa Skálholt. Ngay sát cạnh nhà thờ chính tòa ở phía bắc còn có Þorláksbúð, một công trình phục dựng năm 2012 theo đúng kỹ thuật tường đá và mái lợp đất cỏ cổ truyền thế kỷ 12 thời Thánh Þorlákur.
| Hạng mục kiến trúc và Bảo vật | Niên đại và Tác giả thực hiện | Đặc điểm kỹ thuật và Giá trị di sản |
|---|---|---|
| Nhà thờ chính tòa thứ mười (hiện nay) | 1956 tới 1963 (Quốc gia Kiến trúc sư Hörður Bjarnason) | Dài 37 m, rộng 14 m, bê tông cốt thép sơn trắng kỷ niệm 900 năm Tòa giám mục Skálholt (1056 tới 1956) |
| 25 khung cửa sổ kính màu nghệ thuật | Cuối thập niên 1950 tới 1963 (nữ điêu khắc gia Gerður Helgadóttir) | Kiệt tác kính màu trừu tượng chế tác tại Đức lấy cảm hứng từ thiên nhiên băng lửa và thánh ca cổ Iceland |
| Tranh khảm bàn thờ Đức Kitô | 1963 (nữ họa sĩ Nína Tryggvadóttir) | Tranh khảm thủy tinh Murano và đá cao 6 m phía sau bàn thờ đá bazan khắc họa Chúa Kitô ban bình an |
| Quan tài đá Giám mục Páll Jónsson | Năm 1211 (khai quật ngày 30 tháng 8 năm 1954 bởi Kristján Eldjárn) | Quan tài đá nguyên khối duy nhất thời trung cổ tại Iceland, trưng bày tại hầm mộ dưới nền nhà thờ |
| Tòa giảng gỗ Baroque và Þorláksbúð | Khoảng năm 1650 (thời Giám mục Brynjólfur Sveinsson) và phục dựng 2012 | Tòa giảng gỗ đa sắc từ nhà thờ thứ bảy và nhà đất cỏ phục dựng bên cạnh đường hầm ngầm trung cổ |
IVThế Đất Và Hướng
Cần nêu rõ rằng Giáo hội Iceland qua các thời kỳ từ thế kỷ 11 tới thế kỷ 20 không sử dụng thuật phong thủy phương Đông trong việc chọn đất và xây dựng mười đời nhà thờ tại Skálholt. Gò đất này vốn là trung tâm trang trại gia tộc của thủ lĩnh Gissur Trắng và Giám mục Ísleifur Gissurarson từ thế kỷ 10 tới thế kỷ 11, còn các ngôi nhà thờ nối tiếp nhau luôn giữ trục định hướng phụng vụ Kitô giáo cổ truyền với cửa chính ở phía Tây và cung thánh hướng về phía Đông. Những phân tích dưới đây là góc nhìn đối chiếu theo phép xem hình thế sơn thủy của thư viện Vạn Đạo Đường.
Xét trên đại cuộc địa hình của vùng bình nguyên Nam Iceland (Suðurlandsundirlendi) tại tọa độ 64,1271 độ vĩ bắc, 20,5239 độ kinh tây, khu di tích Skálholt chiếm giữ một thế đất thủy nhiễu sơn hoàn (sông lớn ôm vòng, núi xa chầu về) đẹp bậc nhất trên tuyến đường Vòng tròn Vàng (Golden Circle). Khu đất thánh nằm trên một gò đồi đá bazan cổ cao ráo ở mũi đất hợp lưu giữa hai dòng sông nổi tiếng bắt nguồn từ vùng sông băng nội địa Langjökull: ngay dưới chân sườn phía nam và đông nam của đồi Skálholt là dòng sông trắng Hvítá rộng lớn chảy cuồn cuộn như một dải đại ngọc đới thủy bảo vệ mặt tiền, trong khi ở phía tây là dòng sông trong xanh Brúará đổ vào sông Hvítá, biến vùng đất Biskupstungur thành một bán đảo tụ thủy màu mỡ và trù phú.
Về tọa hướng và sơn mạch, ngay phía bắc và tây bắc sau lưng nhà thờ là gò đồi Skálholtshamar và dãy đồi Laugarás có mạch nước khoáng nóng địa nhiệt ngầm chảy qua, đóng vai trò là hậu chẩm che chắn gió bắc từ vùng cao nguyên băng giá. Ở tầm nhìn xa phía đông và đông nam bên kia dòng sông Hvítá là ngọn núi Vörðufell đứng độc lập như một án sơn cân xứng, còn xa hơn nữa ở đường chân trời phía đông là đỉnh núi lửa phủ băng Hekla và dãy núi Eyjafjallajökull. Ngôi nhà thờ chính tòa thứ mười tọa lạc ngay trên đỉnh gò nền móng của chín nhà thờ cổ theo trục tọa Đông hướng Tây (tháp chuông cao vút mở cửa về phía Tây, hậu cung bức tranh khảm hướng về phía Đông), giúp ngôi đại giáo đường trắng nổi bật giữa đồng cỏ xanh bao la như một ngọn hải đăng tâm linh của toàn vùng Nam Iceland.
VLễ Hội Thánh Þorlákur Mùa Hạ, Nhạc Hội Mùa Hè Cổ Điển Lâu Đời Nhất Bắc Âu Và Truyền Thống Hành Hương Skálholt
Ngày nay, Skálholt là Tòa Giám mục phụ tá (Vígslubiskupsembættið í Skálholti) của Giáo hội Quốc gia Iceland, đồng thời là trung tâm tĩnh tâm đại kết, học viện thần học và điểm hẹn âm nhạc cổ điển danh tiếng hoạt động theo lịch phụng vụ dương lịch.
| Thời điểm trong năm | Hệ lịch | Tên đại lễ phụng vụ và sự kiện văn hóa | Nghi thức cử hành đặc trưng tại Nhà thờ chính tòa lịch sử Skálholt |
|---|---|---|---|
| Cuối tuần gần ngày 20 tháng 7 hằng năm | Dương lịch (Đại lễ Truyền thống) | Đại lễ Skálholt và Lễ Thánh Þorlákur Mùa Hạ (Skálholtshátíð hay Þorláksmessa að sumri) | Kỷ niệm ngày nâng thánh cốt Thánh Þorlákur lên bàn thờ năm 1198 và ngày thánh hiến nhà thờ thứ mười (21 tháng 7 năm 1963): diễn ra các cuộc hành hương đi bộ vượt đồng cỏ, thánh lễ đại trào, thuyết trình lịch sử và hòa nhạc thánh ca. |
| Tháng 6 đến tháng 8 hằng năm (mỗi cuối tuần) | Dương lịch (Từ năm 1975) | Nhạc hội Mùa Hè tại Skálholt (Sumartónleikar í Skálholtskirkju) | Lễ hội âm nhạc cổ điển và nhạc cổ (Baroque) kết hợp nhạc đương đại lâu đời nhất tại Iceland, quy tụ các nghệ sĩ quốc tế biểu diễn miễn phí trong không gian âm học tuyệt hảo của nhà thờ chính tòa. |
| Đầu tháng 11 hằng năm (gần ngày 7 tháng 11) | Dương lịch | Buổi Cầu Nguyện Đại Kết Tưởng Niệm Giám Mục Jón Arason (1550) | Các tín hữu và giáo sĩ cả Tin Lành Luther lẫn Công giáo cùng quy tụ tại bia tưởng niệm Giám mục Jón Arason và hai con trai ở sườn đồi Skálholt để cầu nguyện cho sự hiệp nhất và hòa giải Kitô giáo. |
| Tuần Thánh và Lễ Phục Sinh (tháng 3 hoặc tháng 4) | Dương lịch | Tĩnh tâm Tuần Thánh và Đọc Thánh Thi Thương Khó (Passíusálmar) | Các khóa tĩnh tâm thinh lặng tại Học viện Skálholt kết hợp nghi thức đọc trọn 50 bài Thánh thi Thương Khó của Hallgrímur Pétursson và thánh lễ Phục Sinh. |
| Mùa Vọng và ngày 23 tháng 12 | Dương lịch | Hòa nhạc Giáng Sinh và Lễ Thánh Þorlákur Mùa Đông (Þorláksmessa að vetri) | Các buổi hòa nhạc hợp xướng Mùa Vọng và thánh lễ tưởng niệm ngày qua đời của Thánh Giám mục Þorlákur (23 tháng 12 năm 1193) giữa khung cảnh tuyết trắng miền Nam Iceland. |
Điểm dừng chân văn hóa trên cung đường Vòng tròn Vàng (Golden Circle). Do nằm ngay giữa hai kỳ quan thiên nhiên nổi tiếng nhất của Iceland là thác nước vàng Gullfoss, suối phun nước nóng Geysir và Vườn quốc gia Þingvellir, Nhà thờ chính tòa lịch sử Skálholt là điểm kết nối hoàn hảo giữa cảnh quan địa chất hùng vĩ và chiều sâu văn hiến một ngàn năm của đảo quốc. Du khách Việt Nam và quốc tế khi đi dọc tuyến đường Vòng tròn Vàng thường dành thời gian ghé thăm Skálholt để bước xuống hầm mộ chiêm ngưỡng quan tài đá thế kỷ 13 của Giám mục Páll Jónsson, đi xuyên qua đường hầm đá trung cổ và lắng nghe tiếng đàn phong cầm ngân vang dưới 25 khung cửa kính màu lung linh của Gerður Helgadóttir.
VINơi Chốn Và Đường Tới
- Địa chỉ
- Khu di tích lịch sử Skálholt, Tuyến đường 31 (Skálholtsvegur), Huyện Bláskógabyggð, 806 Selfoss, Cộng hòa Iceland
- Đường tới
- Khu di tích lịch sử Skálholt nằm tại huyện Bláskógabyggð thuộc vùng Nam Iceland, cách thủ đô Reykjavík khoảng 92 km về phía đông (mất khoảng 1 giờ 15 phút lái xe). Từ Reykjavík, quý vị đi theo Quốc lộ số 1 (Ring Road) về hướng nam qua thị trấn Selfoss, sau đó rẽ trái vào Đường số 30 rồi nối sang Đường số 31 (Skálholtsvegur); hoặc nếu đi theo cung đường du lịch Vòng tròn Vàng (Golden Circle) từ Þingvellir và Laugarvatn, quý vị đi theo Đường 37 và Đường 35 rồi rẽ vào Đường 31 là tới thẳng bãi đỗ xe rộng rãi dưới chân đồi Nhà thờ chính tòa Skálholt.
- Toạ độ
- 64.1271, -20.5239
Nhà thờ chính tòa lịch sử Skálholt mở cửa hằng ngày đón du khách và người hành hương vào chiêm ngưỡng nội thất kính màu, tranh khảm cũng như tham quan khu bảo tàng khảo cổ dưới tầng hầm (khu vực nhà thờ mở cửa tự do, riêng khu triển lãm khảo cổ dưới hầm mộ có mức đóng góp bảo tồn nhỏ). Khi tham quan bên trong nhà thờ, đặc biệt là vào mùa hè khi các nghệ sĩ của Nhạc hội Sumartónleikar đang tập luyện hoặc biểu diễn, quý vị cần bước đi nhẹ nhàng, giữ yên lặng và không chạm tay vào tòa giảng gỗ Baroque thế kỷ 17 hay quan tài đá cổ dưới tầng hầm. Đừng quên ghé thăm ngôi nhà đất cỏ phục dựng Þorláksbúð ngay bên phải nhà thờ và tấm bia đá tưởng niệm Giám mục Jón Arason ở sườn đồi phía nam.
Những nơi gần đây trong thư viện
VIIĐóng Góp Cho Trang Này
Góp ảnh, thông tin hoặc video cho Nhà thờ chính tòa lịch sử Skálholt
Thầy Ưng Khiêm mời cộng đồng cùng làm giàu trang này. Ảnh chụp tận nơi, một chi tiết lịch sử chưa được nhắc, một đoạn video ngắn: mọi đóng góp đều được đọc và trả lời.
Chưa có đóng góp nào từ cộng đồng. Bạn có thể là người đầu tiên.
?Hỏi Đáp Nhanh
Vì sao Skálholt lại được gọi là thủ phủ đầu tiên và trái tim lịch sử của đất nước Iceland?
Trong suốt hơn bảy thế kỷ từ năm 1056 tới năm 1785, khi Iceland chưa có bất kỳ thành phố nào, Skálholt là nơi đặt Tòa giám mục đầu tiên của cả nước (do Giám mục Ísleifur Gissurarson sáng lập năm 1056), nơi có ngôi trường học đầu tiên (Skálholtsskóli), xưởng chép các bộ sách da cừu trung cổ, nhà in sách thế kỷ 17 và là khu định cư đông người nhất trên đảo quốc.
Đã có tất cả bao nhiêu ngôi nhà thờ được xây dựng trên cùng nền đất thánh tại Skálholt?
Ngôi Nhà thờ chính tòa Skálholt bằng bê tông trắng hiện nay (hoàn thành năm 1963 theo thiết kế của Hörður Bjarnason) là ngôi nhà thờ thứ mười được dựng lên trên đúng vị trí này kể từ năm 1000 Công nguyên. Chín ngôi nhà thờ bằng gỗ trước đó (trong đó có đại thánh đường gỗ Klængskirkja thế kỷ 12 dài tới 50 mét) đã lần lượt bị hỏa hoạn, gió bão và trận động đất năm 1784 tàn phá.
Phát hiện khảo cổ học chấn động nào đã diễn ra dưới nền Nhà thờ chính tòa Skálholt vào ngày 30 tháng 8 năm 1954?
Trong đợt khai quật chuẩn bị kỷ niệm 900 năm giáo phận do nhà khảo cổ Kristján Eldjárn (sau này là Tổng thống Iceland) dẫn đầu, các nhà khoa học đã tìm thấy nguyên vẹn chiếc quan tài bằng đá sa thạch núi lửa chạm khắc của Giám mục Páll Jónsson (mất năm 1211) đúng như lời chép trong bộ saga thế kỷ 13, bên trong vẫn còn hài cốt vị giám mục cùng đầu gậy mục tử bằng ngà voi hải mã.
Cuốn sách in đầu tiên bằng tiếng Iceland đã ra đời tại Skálholt trong hoàn cảnh đặc biệt nào?
Vào mùa đông năm 1539 tới 1540, học giả trẻ Oddur Gottskálksson đã ngồi làm việc kín đáo trong một chuồng bò ấm áp tại trang trại Skálholt để dịch trọn bộ Tân Ước sang tiếng Iceland (dựa theo bản Latinh và bản dịch của Martin Luther). Bản dịch này được in tại Đan Mạch năm 1540 và trở thành cuốn sách in cổ nhất còn tồn tại của ngôn ngữ Iceland.
Hai kiệt tác nghệ thuật hiện đại nào nổi bật nhất bên trong lòng Nhà thờ chính tòa Skálholt năm 1963?
Đó là bộ 25 khung cửa sổ kính màu trừu tượng lấy cảm hứng từ thiên nhiên băng lửa và thánh ca cổ do nữ điêu khắc gia tiên phong Gerður Helgadóttir (1928 tới 1975) sáng tác, cùng bức tranh khảm đá và thủy tinh Murano cao 6 mét khắc họa Chúa Kitô Phục Sinh phía sau bàn thờ chính của nữ họa sĩ Nína Tryggvadóttir (1913 tới 1968).
Biến cố bi tráng nào ngày 7 tháng 11 năm 1550 tại Skálholt đã khép lại thời kỳ Công giáo trung cổ tại Iceland?
Vào ngày 7 tháng 11 năm 1550, vị Giám mục Công giáo cuối cùng của giáo phận miền Bắc Hólar là Jón Arason cùng hai người con trai là Ari và Björn đã bị hành quyết tại sườn đồi Skálholt do chống lại sắc lệnh áp đặt Cải cách Tin Lành của Vua Đan Mạch. Ngày nay tại vị trí ấy có dựng bia đá tưởng niệm trang trọng, nơi cả người Tin Lành và Công giáo cùng đến cầu nguyện hòa giải.