Từ bến cảng cũ của Reykjavík, quý vị đi ngược lên con phố dốc Skólavörðustígur, hai bên là những ngôi nhà nhỏ sơn đủ màu. Ở cuối dốc, chắn ngang cả khoảng trời, là một mặt tiền bê tông xám trắng dựng thành những bậc cột xếp từ thấp lên cao, dồn về một ngọn tháp nhọn ở giữa. Không có tượng thánh, không có ô cửa hoa hồng, chỉ có những đường thẳng đứng lặp lại, gợi những cột đá bazan mà người Iceland thấy khắp đất nước mình.
Phần lớn người Iceland thuộc Giáo hội Tin Lành Luther Iceland (Þjóðkirkjan), giáo hội Tin Lành quốc gia. Hallgrímskirkja không phải nhà thờ chính tòa, mà là một nhà thờ giáo xứ. Thư viện chọn nó làm nơi đại diện cho đời sống đức tin của Iceland vì cái tên nó mang: Hallgrímur Pétursson, nhà thơ thánh ca nổi tiếng nhất Iceland. Trang chính thức của nhà thờ viết rằng những câu kinh trong năm mươi bài Thánh ca Thương Khó của ông đã theo người Iceland từ nôi tới mộ suốt nhiều thế kỷ. Một nhà thờ lớn nhất nước dựng để tưởng nhớ một người viết thánh ca, đó là cách người Iceland nói về đức tin của mình.
IHallgrímur Pétursson Và Thánh Ca Thương Khó
Hallgrímskirkja nghĩa là nhà thờ của Hallgrímur. Nhà thờ thuộc Giáo hội Tin Lành Luther Iceland, vừa là công trình biểu tượng quốc gia vừa là một nhà thờ giáo xứ có đời sống thờ phượng và âm nhạc sôi động, theo trang chính thức hallgrimskirkja.is. Đây là nhà thờ lớn nhất Iceland và có cây đàn organ lớn nhất nước.
Theo trang của nhà thờ, Hallgrímur Pétursson sinh năm 1614 ở Gröf, vùng Höfðaströnd, lớn lên ở tòa giám mục Hólar, từng sang Copenhagen học nghề rèn nhưng bỏ dở, rồi theo học trường Frúarskóli năm 1637. Ông làm mục sư ở Hvalsnes, sau đó ở Saurbær bên bờ vịnh Hvalfjörður. Britannica ghi ông mắc bệnh phong trong những năm cuối đời và mất ngày 27 tháng 10 năm 1674.
Thánh ca Thương Khó (Passíusálmar) gồm năm mươi bài, theo trang của nhà thờ là một cuộc suy niệm về cuộc khổ nạn của Chúa Giêsu, đi theo từng chặng của trình thuật Thương Khó trong Phúc Âm. Trong truyền thống Luther, thánh ca không chỉ là âm nhạc mà là một cách cả cộng đoàn cùng học và cầu nguyện bằng Lời Chúa, bằng tiếng mẹ đẻ. Vì vậy một tập thánh ca có thể trở thành sách kinh của cả một dân tộc, như trường hợp Iceland.
Britannica ghi Thánh ca Thương Khó được in lần đầu năm 1666 và tới năm 1996 đã được in lại sáu mươi tám lần, là những bài thánh ca sùng kính được người Iceland quý nhất. Trang của nhà thờ ghi thánh ca được đọc trên đài phát thanh quốc gia Iceland mỗi Mùa Chay, và đã được dịch ra tiếng Đan Mạch, Na Uy, Anh, Đức, Hà Lan, Hungary, Ý và Trung.
Về năm mất của Hallgrímur, trang chính thức và Britannica cùng ghi 1674. Một trang du lịch (Arctic Adventures) ghi ông sống tới năm 1688, không khớp với hai nguồn trên, nên thư viện theo năm 1674.
Nhiều khách nghĩ Hallgrímskirkja là nhà thờ chính tòa của Reykjavík vì nó lớn nhất và cao nhất. Không phải. Nhà thờ chính tòa của Giáo hội Luther Iceland là một nhà thờ nhỏ hơn nhiều ở trung tâm phố cổ. Hallgrímskirkja là một nhà thờ giáo xứ, lớn vì được dựng làm công trình tưởng niệm, không vì có ghế giám mục.
IIBốn Mươi Mốt Năm Dựng Một Nhà Thờ
Hallgrímskirkja là nơi mới nhất trong nhóm nhà thờ Bắc Âu của thư viện, nhưng lại có thời gian xây dài nhất trong lịch sử kiến trúc Iceland. Arctic Adventures gọi đây là công trình xây lâu nhất nước. Bản vẽ có từ năm 1937, công trường mở năm 1945, và phải tới năm 1986 nhà thờ mới hoàn thành và được thánh hiến.
- 1614Hallgrímur Pétursson ra đờiSinh ở Gröf, vùng Höfðaströnd, lớn lên ở tòa giám mục Hólar, theo trang của nhà thờ.
- 1666Thánh ca Thương Khó in lần đầuNăm mươi bài thánh ca suy niệm cuộc khổ nạn được in lần đầu và nhanh chóng lan khắp Iceland, theo Britannica.
- 1674Hallgrímur qua đờiMất ngày 27 tháng 10 năm 1674 theo Britannica, sau nhiều năm làm mục sư ở Hvalsnes và Saurbær.
- 1937Thiết kế nhà thờKiến trúc sư Guðjón Samúelsson vẽ kiểu nhà thờ, theo Perlan và Arctic Adventures. Trang chính thức ghi năm thiết kế là 1937.
- 1945Khởi côngCông trình bắt đầu xây, kéo dài suốt bốn mươi mốt năm theo từng phần, theo trang chính thức.
- 1986Thánh hiếnNhà thờ hoàn thành và được thánh hiến ngày 26 tháng 10 năm 1986, theo trang chính thức hallgrimskirkja.is.
- 1992Khánh thành đàn organ KlaisCây đàn organ của hãng Johannes Klais ở Bonn, 5.275 ống, được khánh thành, là đàn organ lớn nhất Iceland.
Chỗ nguồn vênh rõ nhất là chiều cao ngọn tháp. Trang chính thức hallgrimskirkja.is ghi 73 mét. Perlan và Arctic Adventures cùng ghi 74,5 mét. Thư viện ghi cả hai và theo trang chính thức khi phải nêu một số. Khoảng chênh một mét rưỡi có thể do cách đo tới đỉnh thập giá hay tới đỉnh tháp, nhưng không nguồn nào đã mở giải thích.
Một điều đáng để ý nữa: nhà thờ được thánh hiến ngày 26 tháng 10, ngay trước ngày mất của Hallgrímur là 27 tháng 10. Thư viện chưa mở được nguồn nói việc chọn ngày có chủ ý, nên chỉ ghi hai ngày cạnh nhau để quý vị tự thấy.
IIICột Đá Bazan Bằng Bê Tông
Kiến trúc sư Guðjón Samúelsson tìm một hình thức riêng cho nhà thờ Iceland. Mặt tiền là những dải bê tông đứng xếp bậc hai bên ngọn tháp giữa, mô phỏng cột đá bazan, loại đá núi lửa nứt thành cột lục giác thường gặp ở Iceland, theo Perlan. Arctic Adventures nói hình khối gợi thác Svartifoss ở Skaftafell, nơi nước đổ qua một vách cột bazan. Các nguồn gọi phong cách là sự kết hợp nét Gothic với lối Biểu hiện (Expressionism) đầu thế kỷ 20.
Bên trong, gian giữa cao và sáng, tường trắng, vòm nhọn đơn giản, gần như không trang trí, đúng với tinh thần Luther đặt Lời Chúa và âm nhạc lên trước hình ảnh. Về một nhà thờ khác cũng xây kéo dài nhiều chục năm trong thế kỷ 20, quý vị có thể đối chiếu với Nhà thờ Quốc gia Washington.
Những dải bê tông xếp bậc hai bên dồn lên ngọn tháp cao 73 mét theo trang chính thức, 74,5 mét theo Perlan và Arctic Adventures. Từ tháp nhìn được toàn cảnh Reykjavík, núi và biển.
Gian giữa dài, cao, tường trắng, vòm nhọn, ánh sáng vào từ những cửa sổ hẹp và cao, mang dáng Gothic được giản lược theo lối thế kỷ 20.
Hãng Johannes Klais ở Bonn làm, khánh thành năm 1992. Cao 15 mét, nặng 25 tấn, 102 hàng ống, 72 âm sắc, 5.275 ống, ống dài nhất 10 mét, theo Perlan và Arctic Adventures.
Toàn bộ công trình dựng bằng bê tông, vật liệu của thế kỷ 20, khác hẳn đá và gạch của các nhà thờ trung đại Bắc Âu.
Nhìn mặt tiền, nhiều người tưởng nhà thờ được lấy cảm hứng từ một ngọn núi lửa hay một dòng sông băng. Các nguồn đã mở chỉ nói tới cột đá bazan, và một nguồn liên hệ tới thác Svartifoss vì thác ấy đổ qua vách cột bazan. Cũng có người nghĩ nhà thờ xây lâu vì kỹ thuật khó. Nguồn đã mở chỉ ghi nhà thờ xây theo từng phần suốt 1945 tới 1986, không nêu lý do, nên thư viện không đoán.
IVThế Đất Và Hướng
Đây là nhà thờ của thế kỷ 20, trên một hòn đảo núi lửa ở rìa Bắc Cực, nên phần này càng cần nói rõ. Tin Lành Luther không dạy phong thủy. Nhà thờ Kitô giáo phương tây theo truyền thống quay cung thánh về đông, nhưng các nhà thờ Luther hiện đại thường theo lô đất và quy hoạch đô thị, và thư viện chưa có số đo phương vị của Hallgrímskirkja. Người Iceland cũng có những quan niệm dân gian riêng về đất đai, không liên quan tới phong thủy phương Đông. Những gì viết dưới đây chỉ là cách thư viện đọc thế đất theo lối cổ truyền người Việt, để bạn đọc có chỗ đối chiếu.
Điểm rõ nhất là chỗ cao giữa thành phố. Nhà thờ đứng trên đồi Skólavörðuholt, chỗ cao ở trung tâm Reykjavík. Trang chính thức ghi từ tháp nhìn ra toàn cảnh thành phố, núi và biển. Lối xem đất cổ truyền gọi một công trình ở vị trí như vậy là giữ thế trấn, đứng ở giữa để các khu phố quanh đó quy về. Con phố Skólavörðustígur từ bến cảng dẫn thẳng lên mặt tiền, giống một đường thần đạo dẫn vào nơi thờ tự.
Thứ hai là núi và biển. Reykjavík nằm bên một vịnh mở ra Bắc Đại Tây Dương, bên kia vịnh là dãy núi. Đọc theo lối Việt, biển rộng là minh đường lớn, núi xa bên kia vịnh là án sơn, dáng núi chắn trước mặt. Nhưng trên đảo này gió biển rất mạnh, và một ngọn đồi trống như Skólavörðuholt thì tàng phong kém, khí dễ tán. Khối bê tông nặng, cột xếp bậc bám chặt xuống đất, có thể đọc như một cách đứng vững trước gió.
Thứ ba là đá. Mặt tiền mô phỏng cột bazan, tức đá sinh ra từ dung nham nguội. Theo ngũ hành, đá núi lửa mang cả hỏa lẫn thổ, và một công trình lấy hình từ chính đá của đất ấy là công trình nói bằng ngôn ngữ của nơi mình đứng. Thư viện ghi những chỗ trùng hình như vậy để quý vị so sánh, không để nói kiến trúc sư đã nghĩ theo phong thủy.
VThứ Sáu Tuần Thánh Và Năm Phụng Vụ Luther
Nhà thờ theo lịch phụng vụ Luther của Giáo hội Iceland, các lễ cố định tính theo dương lịch, các lễ quanh Phục Sinh đổi ngày theo năm. Dịp gắn chặt nhất với tên nhà thờ là Thứ Sáu Tuần Thánh, khi năm mươi bài Thánh ca Thương Khó được đọc trọn một lượt. Theo hội Listvinafélagið ở Reykjavík, hội đã tổ chức buổi đọc trọn thánh ca ở Hallgrímskirkja suốt ba mươi năm, trước khi năm 2022 dời buổi đọc sang nhà hòa nhạc Harpa. Bảng chỉ ghi ngày, không ghi giờ.
| Ngày | Theo lịch nào | Lễ | Nội dung |
|---|---|---|---|
| Thứ Sáu Tuần Thánh, thay đổi theo năm | Lịch phụng vụ Luther, tính theo Phục Sinh | Đọc trọn Thánh ca Thương Khó | Năm mươi bài thánh ca của Hallgrímur được đọc liền một lượt, xen âm nhạc hợp xướng, nhớ cuộc khổ nạn của Chúa. |
| Suốt Mùa Chay | Lịch phụng vụ Luther, tính theo Phục Sinh | Đọc Thánh ca Thương Khó trên đài | Theo trang của nhà thờ, thánh ca được đọc trên đài phát thanh quốc gia Iceland mỗi Mùa Chay. |
| 26 tháng 10 | Dương lịch, ngày kỷ niệm | Kỷ niệm thánh hiến nhà thờ | Nhắc ngày 26 tháng 10 năm 1986, khi nhà thờ được thánh hiến. |
| 27 tháng 10 | Dương lịch, ngày tưởng nhớ | Ngày mất của Hallgrímur Pétursson | Năm 1674, theo Britannica. Ngày nhớ người mà nhà thờ mang tên. |
| Thay đổi theo năm | Lịch phụng vụ Luther, tính theo Phục Sinh | Phục Sinh | Lễ trọng nhất của năm Kitô giáo, khép lại Tuần Thánh. |
| 24 và 25 tháng 12 | Dương lịch, lịch phụng vụ Luther | Giáng Sinh | Mừng Chúa giáng sinh, đi trước là bốn tuần Mùa Vọng. |
Có người nghĩ đọc thánh ca là việc của ca đoàn. Ở Iceland, Thánh ca Thương Khó được đọc bằng giọng nói, như đọc thơ, đọc kinh, để người nghe theo từng lời. Chính cách đọc ấy giữ cho thánh ca thế kỷ 17 sống trong đời thường của người Iceland. Cùng dòng Luther Bắc Âu với nhà thờ trung đại, quý vị có thể đọc Nhà thờ chính tòa Nidaros ở Na Uy.
VINơi Chốn Và Đường Tới
- Địa chỉ
- Hallgrímstorg 1, 101 Reykjavík
- Đường tới
- Nhà thờ nằm ở Hallgrímstorg 1, trên đồi Skólavörðuholt giữa Reykjavík, đi bộ lên dốc theo phố Skólavörðustígur từ khu phố cổ và bến cảng.
- Toạ độ
- 64.1417, -21.9266
Hallgrímskirkja là nhà thờ giáo xứ đang sinh hoạt, có thờ phượng, rửa tội, hôn phối, tang lễ và hòa nhạc organ thường xuyên. Lệ của nơi này: giữ yên lặng trong gian giữa, không đi lại phía trước khi đang có buổi thờ phượng hay nghi lễ gia đình, không chụp ảnh các nghi lễ riêng của gia đình. Khi đàn organ đang tập hay đang diễn, khách xem đi nhẹ và giữ yên lặng như trong buổi thờ phượng.
Những nơi gần đây trong thư viện
VIIĐóng Góp Cho Trang Này
Góp ảnh, thông tin hoặc video cho Nhà thờ Hallgrímskirkja, Reykjavík
Contribute photos, information or video for HallgrímskirkjaThầy Ưng Khiêm mời cộng đồng cùng làm giàu trang này. Ảnh chụp tận nơi, một chi tiết lịch sử chưa được nhắc, một đoạn video ngắn: mọi đóng góp đều được đọc và trả lời.
Everyone is welcome to enrich this page: a photo you took, a detail the page misses, a short video. Every contribution is read and answered.
Chưa có đóng góp nào từ cộng đồng. Bạn có thể là người đầu tiên. No community contribution yet. You could be the first.
?Hỏi Đáp Nhanh
Hallgrímskirkja thuộc đạo nào
Hallgrímskirkja thuộc Giáo hội Tin Lành Luther Iceland (Þjóðkirkjan), là một nhà thờ giáo xứ, không phải nhà thờ chính tòa. Theo trang chính thức, đây vừa là công trình biểu tượng quốc gia vừa là nhà thờ giáo xứ có đời sống thờ phượng và âm nhạc thường xuyên.
Hallgrímskirkja cao bao nhiêu mét
Trang chính thức của nhà thờ ghi tháp cao 73 mét, còn Perlan và Arctic Adventures ghi 74,5 mét. Thư viện ghi cả hai và theo trang chính thức khi cần một con số. Đây là nhà thờ lớn nhất Iceland, từ tháp nhìn được toàn cảnh Reykjavík, núi và biển.
Hallgrímur Pétursson là ai
Là nhà thơ và mục sư Luther người Iceland, sinh năm 1614, mất ngày 27 tháng 10 năm 1674 theo Britannica. Ông là tác giả năm mươi bài Thánh ca Thương Khó, in lần đầu năm 1666, được coi là thánh ca được người Iceland yêu quý nhất. Nhà thờ Hallgrímskirkja mang tên ông.
Hallgrímskirkja xây trong bao lâu
Nhà thờ được thiết kế năm 1937, khởi công năm 1945 và thánh hiến ngày 26 tháng 10 năm 1986, tức xây suốt bốn mươi mốt năm theo từng phần. Arctic Adventures gọi đây là công trình xây lâu nhất Iceland. Kiến trúc sư là Guðjón Samúelsson.
Vì sao mặt tiền Hallgrímskirkja có hình bậc thang
Mặt tiền là những dải bê tông đứng xếp bậc hai bên ngọn tháp, mô phỏng cột đá bazan, loại đá núi lửa nứt thành cột thường gặp ở Iceland. Arctic Adventures liên hệ hình khối với thác Svartifoss, nơi nước đổ qua vách cột bazan. Phong cách pha nét Gothic với lối Biểu hiện.