Giữa trung tâm lịch sử Kvosin của thủ đô Reykjavík, nơi dải đất thấp nằm kẹp giữa làn nước lạnh giá của vịnh Faxaflói ở phía bắc và mặt hồ phẳng lặng Tjörnin ở phía nam, có một khoảng sân cỏ xanh mướt mang tên Austurvöllur. Khác với vẻ đồ sộ như một ngọn núi đá bazan vươn lên trên đỉnh đồi phía đông của nhà thờ giáo xứ Hallgrímskirkja hay nét uy nghiêm cổ kính trên đồi phía tây của Vương cung thánh đường chính tòa Chúa Kitô Vua (Landakotskirkja), ngôi nhà thờ chính tòa trung ương của Giáo hội Tin Lành Luther Quốc gia Iceland (Þjóðkirkjan) lại hiện diện với một dáng vẻ khiêm nhường, thanh nhã và trầm tĩnh đến lạ kỳ. Tường quét vôi trắng tinh khôi, mái lợp đá phiến xám đen, đầu hồi bậc thang kiểu Tân cổ điển Bắc Âu và tháp chuông gỗ vuông vắn điểm đồng hồ tròn nhìn thẳng ra Tòa nhà Quốc hội bằng đá đẽo (Alþingishúsið): đó chính là Nhà thờ chính tòa Reykjavík, mà người dân bản xứ chỉ gọi bằng một danh xưng ngắn gọn và thân thương là Dómkirkjan.
Trong dòng chảy lịch sử của truyền thống Tin Lành vùng Bắc Đại Tây Dương và lịch sử lập quốc hiện đại của Cộng hòa Iceland, Dómkirkjan giữ vị trí trái tim hiến định và tâm linh không thể thay thế. Được khởi dựng vào năm 1787 và thánh hiến ngày 6 tháng 11 năm 1796 sau khi những thảm họa núi lửa và động đất kinh hoàng buộc triều đình Đan Mạch phải chuyển tòa giám mục bảy trăm năm tuổi từ Nhà thờ chính tòa lịch sử Skálholt về thị trấn ven biển Reykjavík, ngôi thánh đường nhỏ bé này đã chứng kiến sự hợp nhất của toàn bộ giáo hội Iceland dưới một vị Giám mục duy nhất từ năm 1801. Chính dưới mái vòm gỗ ấm áp của Dómkirkjan vào ngày 2 tháng 8 năm 1874, bài thánh ca ngàn năm Lofsöngur (Ó, Guð vors lands, nghĩa là Hỡi Thiên Chúa của quê hương chúng con) đã lần đầu tiên ngân vang, trở thành Quốc ca của dân tộc Iceland, và cũng từ cánh cửa phía bắc của nhà thờ này, mỗi mùa thu các vị Tổng thống, Giám mục và toàn thể nghị sĩ vẫn bước đi trong đoàn rước trang nghiêm để mở đầu kỳ họp của Quốc hội Alþingi cổ xưa nhất châu Âu.
ITòa Giám Mục Duy Nhất Của Giáo Hội Quốc Gia Iceland, Thánh Ca Ngàn Năm Lofsöngur Và Sứ Mạng Tâm Linh Giữa Quảng Trường Quốc Hội
Trong ngôn ngữ Iceland, danh từ Dómkirkjan mang nghĩa nguyên chữ là Nhà thờ chính tòa (ghép từ dómur chỉ tòa án hoặc giáo phận giám mục bắt nguồn từ chữ Latinh domus Dei, và kirkja là nhà thờ). Kể từ khi người dân Iceland chính thức chấp nhận Kitô giáo một cách hòa bình tại hội nghị lập pháp Alþingi ở Þingvellir vào mùa hạ năm 1000 Công nguyên, đời sống tôn giáo trên hòn đảo băng lửa luôn gắn bó mật thiết với cấu trúc cộng đồng và luật pháp dân sự. Sau cuộc Cải cách Tin Lành hoàn tất vào giữa thế kỷ 16 (năm 1540 tại miền Nam và năm 1550 tại miền Bắc), Giáo hội Iceland chuyển sang truyền thống Tin Lành Luther (Evangelísk-lútherska kirkjan), lấy Kinh Thánh tiếng mẹ đẻ, bản Tuyên xưng Augsburg (Confessio Augustana) và các bài giảng cùng thánh ca của Martin Luther làm nền tảng giáo lý.
Mặc dù là một nhà thờ không gắn tên riêng cho một vị thánh bảo trợ cụ thể theo lối trung cổ mà cung hiến trọn vẹn cho Ba Ngôi Thiên Chúa và mầu nhiệm Đức Chúa Giêsu Kitô Phục Sinh (được thể hiện trực diện qua bức tranh bàn thờ chính), Dómkirkjan lại kế thừa trực tiếp di sản lịch sử của hai tòa giám mục cổ xưa là Skálholt (thành lập năm 1056 ở miền Nam) và Hólar (thành lập năm 1106 ở miền Bắc). Khi hai giáo phận lịch sử này được sáp nhập làm một vào năm 1801, vị Giám mục đầu tiên của toàn cõi Iceland (Biskup Íslands) là Geir Vídalín (1761 tới 1823) đã đặt ngai tòa giám mục chính thức tại Dómkirkjan. Từ thời khắc ấy cho tới ngày nay, mọi vị Giám mục toàn Iceland, cũng như hầu hết các mục sư phục vụ trên khắp các vịnh hẹp từ Reykjavík tới Nhà thờ Akureyri (Akureyrarkirkja) ở phương Bắc, đều nhận lễ tấn phong và truyền chức thánh ngay trước bàn thờ của Dómkirkjan.
Điểm đặc sắc nhất trong thần học phụng vụ của Giáo hội Quốc gia Iceland tại Dómkirkjan là sự hòa quyện giữa lời cầu nguyện Kitô giáo với tâm thức thi ca Bắc Âu trước thiên nhiên khắc nghiệt. Điều này kết tinh trọn vẹn nhất vào ngày 2 tháng 8 năm 1874, nhân dịp kỷ niệm tròn một ngàn năm người Bắc Âu đầu tiên là Ingólfur Arnarson đặt chân định cư tại vùng đất Reykjavík (874 tới 1874). Trong thánh lễ trọng thể cử hành tại Dómkirkjan với sự hiện diện của Quốc vương Đan Mạch Christian IX (vị quân chủ đầu tiên đặt chân tới Iceland và trao bản Hiến pháp tự trị đầu tiên cho hòn đảo), ca đoàn và đại phong cầm của nhà thờ đã trình diễn lần đầu tiên tác phẩm thánh ca Lofsöngur (Bài Ca Ngợi Khen, dựa trên cảm hứng từ Thi Thiên 90) do mục sư kiêm đại thi hào Matthías Jochumsson (1835 tới 1920) soạn lời và nhạc sĩ Sveinbjörn Sveinbjörnsson (1847 tới 1927) phổ nhạc.
Mở đầu bằng câu hát bất hủ Ó, Guð vors lands! Ó, lands vors Guð! (Hỡi Thiên Chúa của đất nước chúng con! Hỡi Thiên Chúa của quê hương chúng con! Chúng con tôn thờ Danh Thánh chí thánh của Ngài; một ngàn năm trước mắt Ngài chỉ tựa như một ngày vừa qua, và như một bông hoa nhỏ bé run rẩy dâng lời cầu nguyện rồi lụi tàn), bản thánh ca vang lên từ lòng Dómkirkjan đã chạm tới tận đáy tâm hồn của một dân tộc từng đi qua hàng thế kỷ đói kém, băng giá và núi lửa phun trào. Không mang âm hưởng quân hành hay chiến trận như quốc ca của nhiều quốc gia khác, Quốc ca Iceland sinh ra từ bàn thờ Dómkirkjan chính là một bài kinh cầu nguyện khiêm cung của con người trước Đấng Tạo Hóa Vĩnh Hằng.
Trước khi ngôi nhà thờ đá Dómkirkjan hiện nay được khởi dựng vào cuối thế kỷ 18, mảnh đất sát bờ hồ Tjörnin và quảng trường Austurvöllur vốn đã là một khu đất thánh từ buổi bình minh định cư của Iceland. Các cuộc khai quật khảo cổ học tiến hành dọc theo phố Aðalstræti và Kirkjustræti (phố Nhà Thờ) ngay sát phía tây của Dómkirkjan đã tìm thấy nền móng một ngôi nhà dài thời đại Viking (skáli) từ thế kỷ thứ 9 và dấu tích của nghĩa trang cổ Víkkirkjugarður cùng những ngôi nhà thờ bằng gỗ và đất cỏ (torfkirkja) nối tiếp nhau từ thế kỷ 11 tới thế kỷ 18.
Theo các biên niên sử trung cổ (Kirknatal của Giám mục Páll Jónsson đầu thế kỷ 13), ngôi nhà thờ giáo xứ cổ của trang trại Vík (tên gốc của Reykjavík) được cung hiến cho Thánh Giám mục Nicôla thành Myra (vị thánh bảo trợ của các thủy thủ và ngư dân đi biển). Đến năm 1785, sau khi vụ phun trào khe nứt núi lửa Laki (Skaftáreldar, 1783 tới 1784) phủ khói độc làm thiệt mạng một phần năm dân số Iceland và trận động đất miền Nam tháng 8 năm 1784 san phẳng quần thể tòa giám mục ở Skálholt, triều đình Copenhagen đã quyết định dời cả Tòa giám mục lẫn Trường Latinh về Reykjavík. Ngôi nhà thờ đất cỏ cũ ở phố Kirkjustræti bị tháo dỡ vào năm 1796 ngay sau khi ngôi nhà thờ chính tòa bằng đá mới hoàn thành cách đó vài chục bước chân về phía đông.
Một sự nhầm lẫn rất phổ biến của du khách quốc tế khi lần đầu đến thủ đô Reykjavík là họ thường gọi ngôi nhà thờ có ngọn tháp bê tông cao 74,5 mét hình thác đá bazan trên đỉnh đồi Skólavörðuholt (tức Hallgrímskirkja, hoàn thành năm 1986) là Nhà thờ chính tòa Reykjavík. Trên thực tế, dù có quy mô lớn nhất Iceland, Hallgrímskirkja chỉ là một nhà thờ giáo xứ (sóknarkirkja) mang tính tưởng niệm thi nhân Hallgrímur Pétursson, chứ không phải là nhà thờ chính tòa. Ngai tòa chính thức của Giám mục toàn Iceland (Biskup Íslands) suốt hơn hai thế kỷ qua luôn đặt tại Dómkirkjan bên quảng trường Austurvöllur. Tương tự, tại Reykjavík còn có một nhà thờ chính tòa thứ hai là Landakotskirkja trên đồi Landakot, vốn là nhà thờ chính tòa riêng của Giáo phận Công giáo Rôma tại Iceland.
IIHơn Hai Trăm Năm Từ Thảm Họa Núi Lửa Năm 1784, Thiết Kế Của Andreas Kirkerup Tới Các Sự Kiện Lập Quốc Iceland
Lịch sử xây dựng và biến đổi của Nhà thờ chính tòa Reykjavík phản ánh trung thực quá trình chuyển mình của Iceland từ một thuộc địa nghèo khó, cô lập dưới sự cai trị độc quyền thương mại của Đan Mạch vào cuối thế kỷ 18 trở thành một quốc gia Bắc Âu độc lập, dân chủ và thịnh vượng trong thế kỷ 20.
- 1784 tới 1785Động đất hủy diệt Skálholt và sắc lệnh chuyển Tòa giám mục về ReykjavíkSau vụ phun trào núi lửa Laki (1783) và trận động đất lớn tháng 8 năm 1784 tại miền Nam Iceland, Vua Đan Mạch Christian VII ban sắc lệnh năm 1785 chuyển Tòa giám mục và Trường học từ Skálholt về thị trấn Reykjavík (nơi được cấp quy chế đô thị năm 1786).
- 1787 tới 1796Khởi công và hoàn thành nhà thờ đá theo đồ án của Andreas KirkerupKiến trúc sư triều đình Đan Mạch Andreas Kirkerup (1749 tới 1810) thiết kế ngôi nhà thờ bằng đá bazan bản địa và đá vôi nhập khẩu; quá trình thi công kéo dài chín năm và được Giám mục Geir Vídalín cử hành lễ thánh hiến trọng thể vào ngày 6 tháng 11 năm 1796.
- 1801Hợp nhất hai giáo phận cổ Skálholt và Hólar thành Giáo phận toàn IcelandKhi Tòa giám mục miền Bắc tại Hólar bị bãi bỏ năm 1801 sau cái chết của Giám mục Sigurður Stefánsson, toàn bộ lãnh thổ Iceland hợp nhất thành một giáo phận duy nhất đặt ngai tòa trung ương tại Dómkirkjan dưới quyền Giám mục Geir Vídalín.
- 1827 và 1839Danh sư Bertel Thorvaldsen chế tác và hiến tặng giếng rửa tội bằng đá cẩm thạchNhà điêu khắc lừng danh thế giới gốc Iceland là Bertel Thorvaldsen tạc chiếc giếng rửa tội bằng đá cẩm thạch trắng tại xưởng ở Rôma năm 1827 để tặng quê cha đất tổ; tác phẩm được đưa về lắp đặt trang trọng tại Dómkirkjan năm 1839.
- 1847 tới 1848Kiến trúc sư Laurits Albert Winstrup đại cải tạo theo phong cách Tân cổ điểnDo tường đá cũ bị thấm ẩm và không gian chật hẹp, kiến trúc sư người Đan Mạch Laurits Albert Winstrup (1815 tới 1889) đã hạ thấp mái dốc cũ, xây dựng mặt tiền đầu hồi bậc thang Tân cổ điển Đan Mạch và lắp đặt bức tranh bàn thờ của Gustav Theodor Wegener.
- 2 tháng 8 năm 1874Đại lễ kỷ niệm 1.000 năm định cư tại Iceland và trình diễn Quốc ca LofsöngurQuốc vương Đan Mạch Christian IX dự thánh lễ kỷ niệm thiên niên kỷ định cư Iceland tại Dómkirkjan; bài thánh ca Lofsöngur của Matthías Jochumsson và Sveinbjörn Sveinbjörnsson được hát lần đầu tiên tại đây.
- 1879 và 1914Mở rộng hành lang hai bên, lắp đặt hệ thống sưởi và cửa sổ mớiNăm 1879, trước sự gia tăng dân số của Reykjavík và việc chuẩn bị xây dựng Tòa nhà Quốc hội Alþingishúsið kế bên (1881), nhà thờ được mở rộng thêm diện tích, bổ sung gác lửng hai tầng ở hai cánh và hoàn thiện diện mạo tồn tại đến ngày nay.
- 1985 và 1999 tới 2001Lắp đặt đại phong cầm Schuke của Đức và đại trùng tu kỷ niệm 1.000 năm Kitô giáoNăm 1985 nhà thờ lắp đặt đàn đại phong cầm 31 thanh âm của hãng Karl Schuke (Berlin); từ năm 1999 tới 2001 công trình được trùng tu toàn diện về kết cấu và nội thất nhân dịp kỷ niệm một ngàn năm Kitô giáo tại Iceland (1000 tới 2000).
Cuộc phiêu lưu kỳ lạ của nhà mạo hiểm Jørgen Jørgensen (Vua Ngày Chó năm 1809) và những lễ tang quốc gia tại Dómkirkjan. Một trong những giai đoạn kịch tính nhất mà ngôi nhà thờ Dómkirkjan từng chứng kiến diễn ra vào mùa hè năm 1809 giữa thời kỳ Chiến tranh Napoléon. Khi ấy, một thủy thủ kiêm nhà phiêu lưu người Đan Mạch tên là Jørgen Jørgensen (1780 tới 1841) đi trên con tàu thương mại vũ trang của Anh cập cảng Reykjavík đã bất ngờ bắt giữ Thống đốc Đan Mạch là Bá tước Frederik Christopher Trampe ngay sau khi vị thống đốc bước ra từ buổi lễ Chúa Nhật tại Dómkirkjan, rồi tự xưng là Người Bảo Hộ của một nước Iceland độc lập trong suốt hai tháng mùa hè (nên sử sách Iceland gọi ông là Jörundur hundadagakonungur, tức vị Vua của những Ngày Chó mùa hạ) trước khi Hải quân Hoàng gia Anh đến can thiệp và khôi phục trật tự.
Sang thế kỷ 19 và thế kỷ 20, Dómkirkjan trở thành không gian thiêng liêng gắn với vận mệnh dân tộc. Khi lãnh tụ phong trào độc lập vĩ đại của Iceland là Jón Sigurðsson (1811 tới 1879, người mà ngày sinh 17 tháng 6 được chọn làm Ngày Quốc khánh Cộng hòa Iceland) cùng phu nhân Ingibjörg Einarsdóttir qua đời tại Copenhagen năm 1879, linh cữu của hai ông bà đã được đưa bằng tàu thủy về Reykjavík vào mùa xuân năm 1880 và quàn trọng thể tại Dómkirkjan trước khi toàn thể người dân thủ đô tiễn đưa về nghĩa trang cổ Hólavallagarður ở gần đó. Ngày 1 tháng 12 năm 1918 (khi Iceland trở thành Vương quốc có chủ quyền liên minh cá nhân với Đan Mạch) và ngày 17 tháng 6 năm 1944 (khi nền Cộng hòa Iceland chính thức được tuyên bố), tiếng chuông từ tháp Dómkirkjan đã ngân vang dẫn đầu toàn bộ các nhà thờ trên đảo quốc trong nghi thức tạ ơn quốc gia.
IIIPhong Cách Tân Cổ Điển Đan Mạch, Giếng Rửa Tội Đá Cẩm Thạch Của Bertel Thorvaldsen Và Bàn Thờ Chúa Phục Sinh
Về mặt hình thái kiến trúc, Nhà thờ chính tòa Reykjavík là công trình tiêu biểu nhất còn tồn tại của lối kiến trúc Tân cổ điển Đan Mạch cuối thế kỷ 18 và giữa thế kỷ 19 (Síðklassík) tại Iceland. Do kiến trúc sư Andreas Kirkerup phác thảo năm 1787 và được kiến trúc sư Laurits Albert Winstrup tái định hình vào năm 1847 tới 1848, công trình kết hợp tường xây đá bazan đẽo dày tới một mét được trát vữa trắng bên ngoài với hệ khung dầm, mái vòm và tháp chuông bằng gỗ thông Bắc Âu bền bỉ trước gió bão Bắc Đại Tây Dương.
Khác với mái dốc cao nguyên thủy năm 1796 của Andreas Kirkerup, đợt cải tạo năm 1847 tới 1848 của Laurits Albert Winstrup đã tạo cho Dómkirkjan hai đầu hồi phía đông và phía tây xây giật cấp bậc thang trang nhã theo truyền thống nhà thờ Đan Mạch. Vươn lên ở đầu phía tây là tháp chuông hình hộp vuông bọc gỗ sơn trắng đội chóp kim tự tháp thấp, gắn bốn mặt đồng hồ công cộng đầu tiên của người dân Reykjavík và treo ba quả chuông đồng lịch sử.
Đặt ngay trước bậc tam cấp cung thánh là bảo vật nghệ thuật quý giá nhất của nhà thờ: chiếc giếng rửa tội hình trụ vuông bằng đá cẩm thạch trắng Carrara của Ý do bậc thầy điêu khắc Tân cổ điển châu Âu Bertel Thorvaldsen (1770 tới 1844, người có cha là nghệ nhân chạm gỗ người Iceland Gottskálk Þorvaldsson) tự tay tạc tại Rôma năm 1827 và dâng tặng cho Iceland. Bốn mặt xung quanh giếng chạm nổi bốn khung cảnh tuyệt mỹ: Chúa Giêsu chịu phép rửa bởi Thánh Gioan Tẩy Giả, Đức Mẹ Maria và Chúa Hài Đồng bên cậu bé Gioan, Chúa Giêsu chúc lành cho các trẻ nhỏ, và ba thiên thần đội vòng hoa hồng phía trên dòng chữ Latinh khắc tặng quê hương tổ tiên (Islandiae Patriae Terrae).
Chiếm lĩnh vị trí trung tâm của bàn thờ chính phía đông là bức tranh sơn dầu lớn cao hơn ba mét đầu vòm tròn mang tên Sự Phục Sinh của Đức Kitô, do họa sĩ cung đình Đan Mạch Gustav Theodor Wegener (1817 tới 1877) vẽ năm 1847 và được lắp đặt năm 1848. Trong tranh, Đức Chúa Giêsu mặc áo choàng trắng rạng ngời bước ra khỏi cửa mộ đá giữa ánh hào quang bình minh, bên dưới là những người lính canh La Mã choáng ngợp ngã lùi và một thiên thần áo trắng chỉ tay lên trời cao, bao quanh bởi khung bàn thờ Tân cổ điển sơn trắng viền vàng.
Bên phía nam của cung thánh là tòa giảng bằng gỗ chạm khắc tinh xảo theo phong cách chuyển tiếp từ Rococo sang Tân cổ điển có từ thời kỳ khánh thành nhà thờ cuối thế kỷ 18, được sơn màu kem trắng thanh nhã và điểm xuyết các chi tiết mạ vàng lá. Dọc theo lòng nhà thờ và hai tầng gác lửng (galerí) nâng đỡ bởi các hàng cột gỗ vuông là hệ thống ghế gỗ truyền thống có sức chứa khoảng 500 tới 600 chỗ ngồi, nơi có hàng ghế danh dự dành riêng cho Tổng thống Iceland và các đại biểu Quốc hội.
Trên gác đàn phía tây là cây đại phong cầm cơ khí hiện đại gồm 31 thanh âm (stops), ba bàn phím tay và bàn đạp chân với hơn 2.000 ống sáo kim loại và gỗ do xưởng chế tác danh tiếng Karl Schuke Berliner Orgelbauwerkstatt (Đức) chế tạo và lắp đặt năm 1985, được đặt khéo léo bên trong lớp vỏ mặt tiền đàn phong cách Tân cổ điển lịch sử từ thế kỷ 19, tiếp nối truyền thống âm nhạc từ thời nhạc trưởng Páll Ísólfsson (người giữ chức organist của Dómkirkjan từ năm 1939 tới 1968).
Phòng thánh và cung thánh của Dómkirkjan còn bảo tồn nhiều đồ dùng phụng vụ lịch sử được chuyển về từ cố đô Skálholt vào cuối thế kỷ 18 hoặc do các nghệ nhân kim hoàn Iceland và Đan Mạch chế tác trong thế kỷ 18 tới 19, bao gồm chén thánh và đĩa thánh bằng bạc mạ vàng, chân nến bạc trên bàn thờ cùng những chùm đèn pha lê treo dọc theo trần vòm gỗ sơn màu xanh nhạt.
| Hạng mục kiến trúc và Bảo vật | Niên đại và Tác giả thực hiện | Đặc điểm kỹ thuật và Giá trị lịch sử |
|---|---|---|
| Khối nhà chính và Tường đá bazan | 1787 tới 1796 (kiến trúc sư Andreas Kirkerup) | Tường xây đá bazan bản địa và đá vôi dày 1 m trát vữa trắng, nhà thờ đá đầu tiên của Reykjavík |
| Mặt tiền đầu hồi bậc thang và Gác lửng | 1847 tới 1848 (Laurits Albert Winstrup) và mở rộng 1879 | Đầu hồi giật cấp Tân cổ điển Đan Mạch, tháp chuông gỗ đồng hồ phía tây và hai tầng hành lang gỗ |
| Giếng rửa tội đá cẩm thạch Carrara | 1827 tại Rôma, lắp đặt năm 1839 (Bertel Thorvaldsen) | Kiệt tác điêu khắc Tân cổ điển bốn mặt phù điêu kèm lời đề tặng bằng tiếng Latinh cho quê hương Iceland |
| Tranh bàn thờ Đức Kitô Phục Sinh | 1847 (họa sĩ Đan Mạch Gustav Theodor Wegener) | Tranh sơn dầu khổ lớn trên vải đặt trong khung vòm tròn mạ vàng ở trung tâm cung thánh phía đông |
| Đại phong cầm phụng vụ và hòa nhạc | 1985 (xưởng Karl Schuke Berliner Orgelbauwerkstatt) | Đàn cơ khí 31 thanh âm đặt trên gác đàn phía tây trong vỏ đàn cổ điển thế kỷ 19 |
IVThế Đất Và Hướng
Cần nêu rõ rằng Giáo hội Tin Lành Luther Quốc gia Iceland và các kiến trúc sư Đan Mạch thế kỷ 18 không áp dụng thuật phong thủy phương Đông khi quy hoạch và xây dựng Nhà thờ chính tòa Reykjavík. Việc chọn địa điểm bên cạnh khu nghĩa trang cổ Víkkirkjugarður xuất phát từ nhu cầu thực tế tìm một nền đất khô ráo ở trung tâm khu định cư Reykjavík khi dời tòa giám mục từ Skálholt về đây năm 1785, còn trục nhà thờ tuân theo quy tắc định hướng phụng vụ Kitô giáo truyền thống với tháp chuông ở phía Tây và bàn thờ chính hướng về phía Đông. Những phân tích dưới đây là góc nhìn đối chiếu theo phép xem hình thế sơn thủy của thư viện Vạn Đạo Đường.
Xét trên đại cuộc địa hình của bán đảo Seltjarnarnes tại tọa độ 64,1466 độ vĩ bắc, 21,9394 độ kinh tây, khu trung tâm cổ Kvosin của thủ đô Reykjavík nơi Dómkirkjan tọa lạc là một eo đất thấp hình yên ngựa (cổ họng rồng hay huyết mạch giao hội) nằm kẹp giữa hai vùng nước lớn ở hai phía bắc và nam: ngay phía bắc cách nhà thờ khoảng 300 mét là bến cảng cổ của vịnh biển Kollafjörður (thuộc đại vịnh Faxaflói), còn ngay phía nam cách nhà thờ chưa đầy 150 mét là mặt hồ nước ngọt tự nhiên Tjörnin phẳng lặng như gương. Ở tầm nhìn xa phía bắc bên kia mặt vịnh xanh thẫm, dãy núi bazan Esja (Esjan, cao 914 mét) trải dài hùng vĩ như một bức triều sơn và bình phong thiên nhiên chắn gió bắc Cực đới cho toàn bộ vùng thủ đô.
Về địa thế cục bộ và tọa hướng, eo đất Kvosin được ôm bọc ở hai sườn đông và tây bởi hai ngọn đồi đá bazan thoai thoải như thế tả Thanh Long, hữu Bạch Hổ: về phía đông là sườn đồi Skólavörðuholt và đồi Arnarhóll, còn về phía tây là ngọn đồi Landakotshæð. Bản thân Nhà thờ chính tòa Dómkirkjan nằm ở rìa đông nam của quảng trường cỏ xanh Austurvöllur theo trục tọa Đông hướng Tây (cửa chính dưới tháp chuông mở về phía Tây nhìn sang phố Kirkjustræti và nền nhà thờ cổ, cung thánh đặt ở phía Đông, trong khi cánh cửa phụ phía Bắc mở thẳng ra thảm cỏ quảng trường Austurvöllur và đối diện trực tiếp với Tòa nhà Quốc hội Alþingishúsið). Khoảng sân cỏ rộng vuông vắn của quảng trường Austurvöllur (với bức tượng đồng lãnh tụ Jón Sigurðsson ở chính tâm) đóng vai trò là một nội minh đường thoáng đãng phía bắc nhà thờ, còn mặt hồ Tjörnin ở phía nam tạo thành thế tụ thủy hữu tình giữ cho mạch khí trung tâm của thủ đô luôn hiền hòa và bền vững qua hơn hai thế kỷ.
VThánh Lễ Khai Mạc Quốc Hội Alþingi, Lễ Nhậm Chức Tổng Thống Và Mùa Vọng Bắc Cực Tại Dómkirkjan
Đời sống phụng vụ tại Nhà thờ chính tòa Reykjavík vận hành theo lịch phụng vụ Tin Lành Luther (dương lịch), đồng thời gắn liền với các nghi lễ cấp nhà nước trọng đại nhất của Cộng hòa Iceland.
| Thời điểm trong năm | Hệ lịch | Tên lễ tiết và sự kiện quốc gia | Nghi thức cử hành đặc trưng tại Nhà thờ chính tòa Dómkirkjan |
|---|---|---|---|
| Thứ Ba tuần thứ hai của tháng 9 hằng năm | Dương lịch (Nghi lễ Quốc gia) | Thánh lễ Khai mạc Kỳ họp Quốc hội Alþingi (Þingsetning) | Tổng thống Iceland, Giám mục toàn Iceland, các bộ trưởng và toàn thể 63 đại biểu Quốc hội tập trung tại Tòa nhà Quốc hội rồi đi bộ thành đoàn rước trang nghiêm sang Dómkirkjan dự thánh lễ cầu nguyện và nghe bài giảng khai mạc trước khi bắt đầu năm lập pháp mới. |
| Ngày 1 tháng 8 (mỗi 4 năm khi có bầu cử Tổng thống) | Dương lịch (Nghi lễ Hiến định) | Thánh lễ Nhậm chức Tổng thống Cộng hòa Iceland (Forsetakjör) | Trước khi bước sang Tòa nhà Quốc hội tuyên thệ nhậm chức, Tổng thống đắc cử cùng đoàn ngoại giao và lãnh đạo đất nước tham dự thánh lễ cầu phúc trọng thể tại Dómkirkjan. |
| Tuần Thánh và Chúa Nhật Phục Sinh (tháng 3 hoặc tháng 4) | Dương lịch | Lễ Thứ Sáu Tuần Thánh (Föstudagurinn langi) và Đại lễ Phục Sinh (Páskar) | Đọc và ngân nga trọn bộ 50 bài Thánh thi Thương Khó (Passíusálmar) thế kỷ 17 của mục sư Hallgrímur Pétursson vào Thứ Sáu Tuần Thánh, tiếp nối bằng Đại lễ Phục Sinh truyền hình trực tiếp trên toàn quốc từ trước bức tranh Đức Kitô Phục Sinh. |
| Ngày 17 tháng 6 hằng năm | Dương lịch (Quốc khánh Iceland) | Lễ Quốc khánh Cộng hòa Iceland (Þjóðhátíðardagurinn) | Chuông nhà thờ Dómkirkjan ngân vang mở đầu buổi lễ đặt vòng hoa tưởng niệm lãnh tụ độc lập Jón Sigurðsson ngay tại quảng trường Austurvöllur trước cửa nhà thờ và cử hành thánh lễ tạ ơn độc lập. |
| Chúa Nhật Mùa Vọng, Đêm 24 tháng 12 và Lễ Thánh Thorlak 23 tháng 12 | Dương lịch | Lễ Thánh Þorlákur (Þorláksmessa) và Thánh lễ Đêm Giáng Sinh (Aðfangadagskvöld) | Giữa mùa đông phương Bắc khi ban ngày chỉ kéo dài bốn giờ đồng hồ, Dómkirkjan rực sáng ánh nến trong các buổi hòa nhạc Mùa Vọng và Thánh lễ Đêm Giáng Sinh lúc 18 giờ ngày 24 tháng 12 do Giám mục toàn Iceland chủ sự. |
Truyền thống Đêm Cầu Nguyện Thứ Tư và sự gắn kết cộng đồng tại trung tâm Reykjavík. Bên cạnh các thánh lễ Chúa Nhật lúc 11 giờ sáng, các buổi lễ tấn phong giám mục, truyền chức mục sư và lễ tang cấp nhà nước, Dómkirkjan vẫn duy trì bầu không khí gần gũi của một giáo xứ khu phố cổ thông qua các buổi cầu nguyện ban trưa, giờ suy niệm tối thứ Tư và các buổi hòa nhạc thính phòng với cây đại phong cầm Schuke. Đối với du khách và cộng đồng người Việt sinh sống, học tập tại vùng thủ đô Reykjavík, quảng trường Austurvöllur và Nhà thờ chính tòa Dómkirkjan là điểm dừng chân văn hóa không thể bỏ qua để cảm nhận tinh thần bình đẳng, giản dị và lòng tôn kính lịch sử của người dân đảo quốc băng lửa.
VINơi Chốn Và Đường Tới
- Địa chỉ
- Quảng trường Austurvöllur, Phố Kirkjustræti, 101 Reykjavík, Cộng hòa Iceland
- Đường tới
- Nhà thờ chính tòa Dómkirkjan tọa lạc tại số 1 phố Kirkjustræti, ngay góc đông nam của quảng trường Austurvöllur thuộc khu trung tâm cổ Kvosin (mã bưu chính 101 Reykjavík). Từ bất kỳ điểm nào trong khu phố cổ Reykjavík như bến cảng cũ (Old Harbour), phòng hòa nhạc Harpa hay phố đi bộ Laugavegur, quý vị chỉ mất từ 5 đến 10 phút đi bộ tới thẳng nhà thờ. Nếu đi bằng xe buýt công cộng thành phố (Strætó), các tuyến số 1, 3, 6, 11, 12, 13 và 14 đều dừng tại trạm Lækjartorg hoặc Ráðhúsið (Tòa thị chính bên hồ Tjörnin), cách cửa nhà thờ chưa đầy 150 mét đi bộ. Từ Sân bay Quốc tế Keflavík (KEF, cách Reykjavík khoảng 50 km về phía tây nam), quý vị có thể đi xe buýt sân bay Flybus hoặc Airport Direct khoảng 45 phút về bến trung tâm rồi đi bộ tới quảng trường Austurvöllur.
- Toạ độ
- 64.1466, -21.9394
Nhà thờ chính tòa Reykjavík (Dómkirkjan) nằm ngay tại trung tâm hành chính của thủ đô và mở cửa miễn phí cho khách tham quan cũng như tín hữu vào cầu nguyện trong các khung giờ ban ngày (trừ những lúc đang diễn ra thánh lễ, lễ cưới, lễ tang hoặc các nghi lễ nhà nước của Quốc hội Alþingi). Vì nhà thờ có quy mô ấm cúng và vẫn là nơi sinh hoạt tôn giáo trang nghiêm hằng ngày, quý vị cần giữ yên lặng, tắt chuông điện thoại, không bước qua hàng rào chắn khu vực bàn thờ chính hoặc chạm tay vào giếng rửa tội bằng đá cẩm thạch trắng của Bertel Thorvaldsen. Sau khi tham quan nhà thờ, quý vị có thể đi bộ quanh quảng trường Austurvöllur, ngắm Tòa nhà Quốc hội Alþingishúsið ngay kế bên và tản bộ ra bờ hồ Tjörnin ở phía nam.
Những nơi gần đây trong thư viện
VIIĐóng Góp Cho Trang Này
Góp ảnh, thông tin hoặc video cho Nhà thờ chính tòa Reykjavík (Dómkirkjan)
Thầy Ưng Khiêm mời cộng đồng cùng làm giàu trang này. Ảnh chụp tận nơi, một chi tiết lịch sử chưa được nhắc, một đoạn video ngắn: mọi đóng góp đều được đọc và trả lời.
Chưa có đóng góp nào từ cộng đồng. Bạn có thể là người đầu tiên.
?Hỏi Đáp Nhanh
Nhà thờ lớn nhất trên đồi Hallgrímskirkja hay Dómkirkjan mới là Nhà thờ chính tòa của Reykjavík?
Dómkirkjan bên quảng trường Austurvöllur mới chính là Nhà thờ chính tòa (Cathedral) duy nhất của Giáo hội Tin Lành Luther Quốc gia Iceland tại Reykjavík, nơi đặt ngai tòa của Giám mục toàn Iceland từ năm 1796 tới nay. Trong khi đó, Hallgrímskirkja trên đồi cao dù có kích thước lớn nhất đất nước nhưng về mặt giáo luật chỉ là một nhà thờ giáo xứ kiêm đài tưởng niệm thi nhân Hallgrímur Pétursson.
Vì sao Tòa giám mục của Iceland lại được chuyển từ Skálholt về xây dựng Dómkirkjan tại Reykjavík vào cuối thế kỷ 18?
Sau khi vụ phun trào núi lửa Laki năm 1783 tới 1784 và trận động đất dữ dội tháng 8 năm 1784 tàn phá nặng nề quần thể nhà thờ chính tòa và trường học ở cố đô Skálholt, Vua Đan Mạch Christian VII đã quyết định vào năm 1785 chuyển Tòa giám mục về thị trấn ven biển đang phát triển là Reykjavík, dẫn tới việc khởi công xây dựng Dómkirkjan năm 1787 và thánh hiến năm 1796.
Chiếc giếng rửa tội bằng đá cẩm thạch bên trong Dómkirkjan có nguồn gốc đặc biệt như thế nào?
Chiếc giếng rửa tội bằng đá cẩm thạch trắng Carrara là kiệt tác do danh sư điêu khắc Tân cổ điển lừng danh châu Âu Bertel Thorvaldsen (1770 tới 1844, người có cha là người Iceland) trực tiếp tạc tại Rôma năm 1827 và dâng tặng cho quê hương của cha mình. Bốn mặt giếng chạm nổi cảnh Chúa Giêsu chịu phép rửa, Đức Mẹ và Chúa Hài Đồng, Chúa Giêsu chúc lành cho trẻ nhỏ và ba thiên thần cùng lời đề tặng bằng tiếng Latinh.
Bản Quốc ca của Cộng hòa Iceland có mối liên hệ lịch sử gì với Nhà thờ chính tòa Dómkirkjan?
Vào ngày 2 tháng 8 năm 1874, trong đại lễ kỷ niệm tròn một ngàn năm người Bắc Âu định cư tại Iceland (874 tới 1874) được tổ chức tại Dómkirkjan với sự hiện diện của Vua Đan Mạch Christian IX, bài thánh ca Lofsöngur (Ó, Guð vors lands, lời của Matthías Jochumsson và nhạc của Sveinbjörn Sveinbjörnsson) đã được trình diễn lần đầu tiên, sau đó trở thành Quốc ca chính thức của Iceland.
Nghi thức nào diễn ra hằng năm giữa Nhà thờ chính tòa Dómkirkjan và Tòa nhà Quốc hội Alþingi ngay bên cạnh?
Mỗi năm vào ngày thứ Ba thứ hai của tháng 9, trước khi khai mạc kỳ họp mới của Quốc hội Alþingi, Tổng thống Cộng hòa Iceland, Giám mục toàn Iceland và toàn thể 63 đại biểu Quốc hội đều đi bộ thành đoàn rước từ Tòa nhà Quốc hội sang Dómkirkjan để tham dự thánh lễ cầu nguyện và nghe bài giảng khai mạc.
Kiến trúc hiện nay của Dómkirkjan đã thay đổi như thế nào so với lần xây dựng đầu tiên năm 1796?
Ngôi nhà thờ hoàn thành năm 1796 theo thiết kế của Andreas Kirkerup nguyên có mái dốc cao. Trong đợt đại trùng tu năm 1847 tới 1848, kiến trúc sư Đan Mạch Laurits Albert Winstrup đã thay thế mái cũ bằng hai đầu hồi bậc thang phong cách Tân cổ điển Đan Mạch, lắp đặt bức tranh bàn thờ Đức Kitô Phục Sinh của Gustav Theodor Wegener, và đến năm 1879 nhà thờ được mở rộng thêm hành lang hai bên như diện mạo ngày nay.