Nằm bên bờ bắc của vùng đầm phá san hô Roviana Lagoon xanh ngọc bích, thuộc thị trấn ven biển Munda ở mũi tây nam đảo New Georgia (Tỉnh miền Tây, Quần đảo Solomon), Nhà thờ Giáo hội Hiệp nhất Kokeqolo (tiếng Anh gọi là Munda United Church hay Kokeqolo United Church) là một trong những địa chỉ tâm linh có sức ảnh hưởng sâu rộng nhất đối với lịch sử cận hiện đại của vùng biển Melanesia. Nếu thủ đô Honiara trên đảo Guadalcanal là nơi đặt ngai tòa của Nhà thờ chính tòa Thánh Giá và Nhà thờ Anh giáo Các Thánh All Saints, thì khu đồi Kokeqolo tại Munda chính là trái tim tinh thần của toàn bộ vùng quần đảo phía Tây (Western Province) và tỉnh Choiseul, đồng thời là Trụ sở Trung ương (Assembly Headquarters) của Giáo hội Hiệp nhất tại Quần đảo Solomon (United Church in the Solomon Islands, viết tắt là UCSI), một định chế thuộc truyền thống Tin Lành có nguồn gốc từ phái bộ Giám lý (Methodist).
Khi đứng dưới bóng những hàng dừa cao vút của khuôn viên Kokeqolo và nhìn ra mặt nước êm ả của phá Roviana điểm xuyết hàng trăm hòn đảo san hô nhỏ như Nusa Roviana và Nusa Zonga, lữ khách khó có thể hình dung rằng vào cuối thế kỷ 19, vùng biển tuyệt đẹp này từng là trung tâm quyền lực đáng sợ nhất của các liên minh chiến binh săn đầu người (headhunters) trên những chiếc thuyền chiến dài tomoko cẩn xà cừ. Bước ngoặt lịch sử diễn ra vào ngày 23 tháng 5 năm 1902, khi nhà truyền giáo Giám lý người Úc John Francis Goldie cùng các mục sư, giáo viên người Fiji, Samoa và Tonga đặt chân lên bờ phá Roviana. Trải qua hơn một thế kỷ từ trạm truyền giáo Kokeqolo được xây dựng năm 1907, vượt qua sự hủy diệt hoàn toàn của bom đạn Thế chiến thứ hai trong trận đánh đường băng Munda năm 1943 để hồi sinh mạnh mẽ, Nhà thờ Kokeqolo cùng với Bệnh viện Helena Goldie liền kề đã trở thành biểu tượng của sự chuyển hóa từ bạo lực bộ tộc sang hòa bình, tri thức và lòng nhân ái Kitô giáo.
IDi Sản Thần Học Giám Lý Của Mục Sư John Francis Goldie, Triết Lý Truyền Giáo Toàn Diện Và Sự Chuyển Hóa Vùng Đầm Phá Roviana
Là nhà thờ trung tâm của Giáo hội Hiệp nhất tại Quần đảo Solomon (UCSI), Nhà thờ Kokeqolo tại Munda thờ phượng Thiên Chúa Ba Ngôi theo truyền thống thần học Cải cách Giám lý (Wesleyan Methodism) kết hợp với tinh thần hiệp nhất đại kết của các giáo hội Thái Bình Dương. Khi phái bộ Giám lý Úc (Australasian Methodist Missionary Society) quyết định mở cánh cửa truyền giáo vào vùng Tây Solomon đầu thế kỷ 20, họ đã mang theo triết lý mục vụ đặc trưng của John Wesley: ơn cứu độ trong Đức Kitô không chỉ là sự biến đổi tâm linh cá nhân mà phải đi đôi với sự thánh hóa đời sống xã hội, nâng cao phẩm giá con người qua giáo dục, lao động tự lực và chăm sóc y tế.
Người đặt nền móng trực tiếp cho mô hình ấy tại Kokeqolo là Mục sư John Francis Goldie (1870 tới 1955), một mục sư Giám lý sinh tại miền nam nước Úc đã sống và làm việc tại vùng phá Roviana suốt gần năm mươi năm liên tục (từ năm 1902 tới năm 1951). Khác với cách tiếp cận áp đặt văn hóa phương Tây thường thấy ở thời kỳ thực dân, Mục sư Goldie học thông thạo tiếng Roviana, dịch Kinh Thánh và các bài thánh ca sang tiếng Roviana (biến tiếng Roviana thành ngôn ngữ phụng vụ và văn học chung của toàn bộ miền Tây Solomon), đồng thời tôn trọng cấu trúc cộng đồng truyền thống của các vị thủ lĩnh bản địa (bangara).
Trong lịch sử tôn giáo học vùng Châu Đại Dương, công cuộc truyền giáo xuất phát từ Kokeqolo được biết đến với mô hình Phái bộ Công nghiệp và Giáo dục (Industrial and Educational Mission). Mục sư John Francis Goldie nhận thấy rằng khi các bộ tộc vùng New Georgia, Simbo, Vella Lavella và Choiseul từ bỏ tập tục chiến tranh cướp bóc và săn đầu người (vốn được chính quyền Bảo hộ Anh trấn áp vào đầu thập niên 1900), thanh niên bản địa rơi vào trạng thái mất phương hướng và khủng hoảng mục đích sống vì toàn bộ nghi lễ truyền thống đều xoay quanh chiến trận. Để lấp đầy khoảng trống tinh thần ấy bằng sức sống mới của Tin Mừng, Kokeqolo không chỉ dựng nhà thờ để giảng đạo ngày Chúa nhật, mà còn biến cả mũi đất Munda thành một trường đại học thực hành của đời sống mới.
Tại khu phức hợp Kokeqolo, học sinh và tín hữu từ khắp các đảo được học chữ, học toán, học đóng tàu thuyền gỗ, nghề mộc, cơ khí, nông nghiệp trồng dừa lấy cùi khô (copra) và in ấn sách báo bằng tiếng bản địa; trong khi đó, phu nhân của mục sư là bà Helena Goldie (một phụ nữ tận tụy đã qua đời ngay tại nhiệm sở và được an táng bên bờ phá Roviana) cùng các bác sĩ, y tá truyền giáo đã thiết lập trạm xá chăm sóc sản phụ, trẻ sơ sinh và điều trị bệnh sốt rét, bệnh ghẻ cóc nhiệt đới. Nhờ sự kết hợp hài hòa giữa Ngôi Lời trên bục giảng, Trường học bên sườn đồi và Bệnh viện bên bờ biển (nay là Helena Goldie Hospital nằm sát cạnh Nhà thờ Kokeqolo), đức tin Tin Lành Giám lý đã bén rễ sâu vào bản sắc của người dân miền Tây Solomon như một đạo của sự sống, ánh sáng và tự chủ.
Cuộc đổ bộ lịch sử mở đầu cho sự ra đời của thánh địa Kokeqolo diễn ra vào ngày 23 tháng 5 năm 1902. Sau nhiều năm khảo sát, nhà tiên phong truyền giáo Giám lý vùng Thái Bình Dương là Tiến sĩ George Brown (Tổng thư ký Hội Truyền giáo Giám lý Úc) cùng Mục sư John Francis Goldie, thợ mộc truyền giáo Stephen Rooney và một đoàn gồm các mục sư, giáo viên người Fiji, Samoa và Tonga đã đi tàu cập bến đầm phá Roviana. Sự hiện diện của các nhà truyền giáo người Polynesia và Melanesia đến từ Fiji và Samoa đóng vai trò quyết định: chính những người anh em cùng màu da vùng đảo Thái Bình Dương này đã sống trực tiếp trong các ngôi làng ven biển, chia sẻ đời sống đánh cá, làm vườn và dạy dân làng hát thánh ca hòa âm bốn bè.
Ban đầu, vị đại thủ lĩnh lừng danh của vùng Roviana là Ingava (người cư ngụ trên đảo pháo đài Nusa Roviana với những ngôi đền thờ sọ người và hàng chục chiếc thuyền chiến tomoko) giữ thái độ dè chừng, chỉ cho phép đoàn truyền giáo lập trạm trên hòn đảo cát nhỏ Nusa Zonga ngoài đầm phá. Tuy nhiên, trước lòng dũng cảm, sự chân thành và hiệu quả kỳ diệu của thuốc men phương Tây trong việc cứu chữa người bệnh, thủ lĩnh Ingava đã dần trở thành người bạn thân thiết của Mục sư Goldie. Trước khi qua đời vào năm 1906, thủ lĩnh Ingava đã đồng ý nhượng lại một dải đất rộng lớn, cao ráo và màu mỡ trên bờ đảo chính New Georgia tại Kokeqolo (Munda) cho phái bộ. Năm 1907, Mục sư Goldie chính thức chuyển toàn bộ đại bản doanh, nhà thờ trung tâm, trường cao đẳng huấn luyện giáo viên và bệnh viện từ đảo nhỏ Nusa Zonga sang Kokeqolo, biến nơi đây thành thủ phủ tinh thần của cả vùng Tây Solomon.
Một nhầm lẫn khá phổ biến của những người mới tìm hiểu về các giáo hội tại Quần đảo Solomon là họ thắc mắc vì sao một địa điểm lịch sử do các mục sư Giám lý (Methodist) thành lập năm 1902 lại mang tên là Nhà thờ Giáo hội Hiệp nhất (United Church). Thực chất, đây không phải là sự thay đổi sang một hệ phái khác mà là kết quả của phong trào đại kết lịch sử tại vùng Melanesia vào thời kỳ chuẩn bị độc lập. Vào ngày 19 tháng 1 năm 1968, các giáo hội trưởng thành từ truyền thống Giám lý (tại Tây Solomon, Bougainville và quần đảo Bismarck), truyền thống Hội chúng London (London Missionary Society tại Papua) và một phần Trưởng lão đã hợp nhất thành một giáo hội bản địa tự trị duy nhất mang tên Giáo hội Hiệp nhất tại Papua New Guinea và Quần đảo Solomon (United Church in Papua New Guinea and the Solomon Islands). Đến năm 1996, để thuận tiện cho việc quản trị mục vụ giữa hai quốc gia độc lập, nhánh tại Solomon chính thức trở thành Giáo hội Hiệp nhất tại Quần đảo Solomon (UCSI) với trụ sở Hội đồng Trung ương đặt ngay tại Kokeqolo, Munda.
IIHơn Một Thế Kỷ Từ Đảo Nhỏ Nusa Zonga Năm 1902, Bão Lửa Chiến Dịch Munda Năm 1943 Tới Đại Lễ Bách Niên Nhị Thập 2022
Trải qua hơn 120 năm lịch sử, mũi đất Kokeqolo tại Munda đã chứng kiến sự chuyển mình kỳ diệu của xã hội đảo New Georgia, vượt qua một trong những trận đánh đẫm máu nhất mặt trận Thái Bình Dương trong Thế chiến thứ hai để tiếp tục là ngọn hải đăng giáo dục và đức tin của miền Tây Solomon.
- 23 tháng 5 năm 1902Đoàn truyền giáo Giám lý của Tiến sĩ George Brown và Mục sư John Francis Goldie đổ bộ lên phá RovianaPhái bộ Giám lý Úc cùng các giáo viên truyền giáo người Fiji và Samoa cập bến Roviana Lagoon, thiết lập trạm truyền giáo đầu tiên trên đảo Nusa Zonga.
- 1906 tới 1907Thiết lập đại bản doanh Kokeqolo tại Munda và khởi lập Bệnh viện Helena GoldieSau khi tiếp nhận khu đất ven biển tại Munda, Mục sư John Francis Goldie chuyển trụ sở trung ương về Kokeqolo năm 1907, xây dựng nhà thờ lớn, trường huấn luyện và trạm y tế mang tên phu nhân Helena Goldie.
- 1916 tới thập niên 1930Dịch Kinh Thánh sang tiếng Roviana và mở rộng mạng lưới trường học khắp Tây SolomonTừ trung tâm in ấn và dịch thuật tại Kokeqolo, Sách Phúc Âm Mác-cô (1916) và các bản Kinh Thánh, thánh ca tiếng Roviana được phổ biến tới Vella Lavella, Choiseul, Marovo và cả đảo Bougainville.
- Tháng 11 năm 1942 tới tháng 8 năm 1943Quân đội Nhật Bản xây dựng sân bay Munda và trận đánh Munda Point san phẳng KokeqoloTrong Thế chiến II, quân Nhật chiếm đóng Munda để xây dựng đường băng chiến lược ngay sát Kokeqolo; cuộc tấn công giải phóng Munda của quân đội Hoa Kỳ tháng 7 tới tháng 8 năm 1943 đã san phẳng toàn bộ nhà thờ và bệnh viện cũ.
- 1945 tới 1951Mục sư John Francis Goldie trở lại tái thiết Kokeqolo và nghỉ hưu sau 49 năm phục vụNgay sau khi chiến tranh kết thúc, Mục sư Goldie cùng cộng đồng tín hữu bản địa bắt tay dựng lại Nhà thờ Kokeqolo, Bệnh viện Helena Goldie và Trường Cao đẳng Goldie trước khi ông về hưu năm 1951.
- 19 tháng 1 năm 1968Hợp nhất thành Giáo hội Hiệp nhất tại Papua New Guinea và Quần đảo SolomonHạt Giám lý Quần đảo Solomon hợp nhất với các giáo hội chị em tại Papua New Guinea để hình thành Giáo hội Hiệp nhất tự trị do các giám mục bản địa người Melanesia lãnh đạo.
- Năm 1996Thành lập Giáo hội Hiệp nhất tại Quần đảo Solomon (UCSI) độc lập đặt trụ sở tại KokeqoloGiáo hội Hiệp nhất tại Quần đảo Solomon tách thành định chế quốc gia độc lập, giữ nguyên Trụ sở Hội đồng Trung ương (Assembly Office) và Nhà thờ mẹ tại Kokeqolo, Munda.
- 23 tháng 5 năm 2022Đại lễ Kỷ niệm 120 năm Ngày Tin Mừng Đến (1902 tới 2022) tại KokeqoloHàng vạn tín hữu từ khắp Quần đảo Solomon và quốc tế tụ hội về Kokeqolo cử hành đại lễ 120 năm truyền giáo với màn tái hiện đoàn thuyền cập bến phá Roviana.
Kokeqolo trong bão lửa Thế chiến thứ hai và lòng quả cảm của những tín hữu Giám lý miền Tây Solomon. Vào cuối năm 1942, khi Chiến dịch Guadalcanal đang diễn ra ác liệt ở phía đông nam, quân đội Đế quốc Nhật Bản đã đổ bộ lên Munda trên đảo New Georgia và bí mật xây dựng một đường băng quân sự lớn ngay dưới bóng những rặng dừa của đồn điền Kokeqolo. Do vị trí chiến lược của đường băng Munda (nay chính là Sân bay Quốc tế Munda nằm cách Nhà thờ Kokeqolo chỉ vài trăm mét về phía tây), từ đầu năm 1943 tới ngày 5 tháng 8 năm 1943, khu vực Munda và Kokeqolo đã hứng chịu những đợt pháo kích từ hạm đội hải quân và oanh tạc cơ dữ dội nhất ở Nam Thái Bình Dương, tiếp nối bằng cuộc đổ bộ đường bộ kéo dài suốt sáu tuần của Sư đoàn Bộ binh 43 và 37 Hoa Kỳ.
Khi tiếng súng lắng xuống vào tháng 8 năm 1943, toàn bộ ngôi nhà thờ Kokeqolo tráng lệ trước chiến tranh, khu nhà in, trường học và Bệnh viện Helena Goldie chỉ còn là những hố bom chi chít và những thân dừa cháy sém. Thế nhưng, điều làm nên huyền thoại của Giáo hội tại Kokeqolo là trong suốt những năm tháng đen tối ấy, khi các nhà truyền giáo nước ngoài buộc phải sơ tán theo lệnh quân sự, các mục sư, thầy giảng và tín hữu bản địa do Kokeqolo đào tạo vẫn kiên trung giữ vững đức tin trong rừng sâu, đồng thời làm trinh sát dẫn đường và cứu sống hàng trăm phi công, thủy thủ Đồng minh. Tiêu biểu nhất là hai thanh niên tín hữu miền Tây Solomon được đào tạo từ hệ thống trường Giám lý là Biuku Gasa và Eroni Kumana: vào tháng 8 năm 1943, chính hai ông đã chèo thuyền độc mộc vượt biển tìm thấy và cứu sống Trung úy Hải quân Hoa Kỳ John F. Kennedy (vị Tổng thống thứ 35 tương lai của Hoa Kỳ) cùng thủy thủ đoàn tàu phóng lôi PT-109 bằng thông điệp khắc trên một quả dừa khô chuyển về căn cứ Đồng minh tại Rendova đối diện Munda.
IIIKhông Gian Nhà Thờ Kokeqolo Thoáng Đãng Gió Đầm Phá, Khu Tưởng Niệm Mục Sư Goldie Và Quần Thể Bệnh Viện Helena Goldie
Khác với những đại thánh đường xây bằng đá nặng nề theo lối châu Âu, quần thể Nhà thờ Giáo hội Hiệp nhất Kokeqolo tại Munda mang vẻ đẹp giản dị, trong sáng và hòa quyện tuyệt đối với cảnh quan đầm phá nhiệt đới của đảo New Georgia. Toàn bộ khu đất Kokeqolo trải rộng như một công viên văn hóa tâm linh ven biển, nơi nhà thờ trung tâm, lễ đài ngoài trời, văn phòng Hội đồng Giáo hội (UCSI Assembly Office), các bia mộ lịch sử và Bệnh viện Helena Goldie kết nối với nhau qua những thảm cỏ xanh mướt và hàng cọ nhìn thẳng ra phá Roviana.
Ngôi nhà thờ chính của giáo đoàn Kokeqolo được thiết kế theo phong cách kiến trúc hội đường Tin Lành Thái Bình Dương hiện đại với mặt bằng hình chữ nhật dài, khung kết cấu vững chắc sơn tông màu trắng sáng và xanh lam dịu mát. Hai bức tường dọc theo thân nhà thờ mở ra hệ thống cửa sổ chớp liên hoàn và hàng hiên rộng, đón trọn làn gió mát thổi từ mặt nước phá Roviana vào làm dịu không khí trong những buổi lễ Chúa nhật kéo dài nhiều giờ.
Đúng với tinh thần thần học Cải cách Giám lý lấy Ngôi Lời Kinh Thánh làm trung tâm (Sola Scriptura), nội thất bên trong Nhà thờ Kokeqolo không trưng bày tượng thánh cầu kỳ mà tập trung toàn bộ ánh nhìn về phía Bàn Tiệc Thánh và Bục Giảng bằng gỗ cứng địa phương đánh bóng tự nhiên, phía sau là cây Thánh Giá gỗ mộc mạc. Hai bên cung thánh được bố trí khu vực rộng rãi dành cho các ca đoàn hợp xướng truyền thống của giáo xứ.
Nằm trong khuôn viên rợp bóng cây của khu truyền giáo Kokeqolo và bờ biển lân cận là các đài tưởng niệm lịch sử ghi danh cuộc đổ bộ ngày 23 tháng 5 năm 1902 của Tiến sĩ George Brown, Mục sư John Francis Goldie cùng tên tuổi các nhà truyền giáo người Fiji, Samoa, Tonga đã hiến dâng mạng sống tại vùng Tây Solomon. Đặc biệt, phần mộ của bà Helena Goldie và các cộng sự tiên khởi được cộng đồng địa phương gìn giữ trang nghiêm như những bậc tổ mẫu đức tin của vùng Roviana.
Ngay sát nhà thờ là khu nhà làm việc của Hội đồng Trung ương Giáo hội Hiệp nhất tại Quần đảo Solomon (UCSI Assembly Headquarters), nơi Đức Giám mục Điều hành (Moderator) và ban thư ký điều phối hoạt động của hàng trăm giáo xứ trên khắp sáu vùng giáo hạt toàn quốc. Phía trước là bãi cỏ lớn và lễ đài ngoài trời có khả năng đón tiếp hàng vạn tín hữu trong các kỳ Đại hội đồng (Synod) và lễ hội kỷ niệm ngày truyền giáo.
Nằm liền kề phía tây khu nhà thờ trên mũi đất Kokeqolo là Bệnh viện Helena Goldie cùng Trường Điều dưỡng Helena Goldie (Helena Goldie College of Nursing). Được sáng lập từ những ngày đầu lập trạm năm 1907 và tái thiết sau Thế chiến II, bệnh viện do Giáo hội Hiệp nhất quản lý này có các dãy phòng bệnh nhìn thẳng ra mặt nước trong vắt của phá Roviana, tiếp tục sứ mệnh chữa lành cả thể xác lẫn tâm hồn suốt hơn một thế kỷ qua.
| Hạng mục trong Quần thể Kokeqolo | Niên đại hình thành và Tái thiết | Chức năng tôn giáo, xã hội và Ý nghĩa lịch sử |
|---|---|---|
| Nhà thờ Giáo hội Hiệp nhất Kokeqolo | Khởi lập năm 1907; tái thiết sau Thế chiến II (sau năm 1945) và nâng cấp hiện đại | Nhà thờ mẹ của truyền thống Giám lý và Giáo hội Hiệp nhất tại Munda, trung tâm phụng vụ của vùng Roviana |
| Trụ sở Hội đồng Trung ương UCSI (Assembly Office) | Xác lập từ thời Hạt Giám lý (1907), Giáo hội Hiệp nhất (1968) và UCSI độc lập (1996) | Trung tâm điều hành tối cao của Giáo hội Hiệp nhất tại Quần đảo Solomon dưới sự lãnh đạo của Giám mục Điều hành (Moderator) |
| Bệnh viện và Trường Điều dưỡng Helena Goldie | Thành lập đầu thế kỷ 20; tái thiết sau trận đánh Munda năm 1943 | Cơ sở y tế và đào tạo y tá lịch sử của Giáo hội phục vụ toàn bộ cư dân đảo New Georgia và các đảo lân cận |
| Đài tưởng niệm Truyền giáo 1902 và Quảng trường Lễ hội | Tưởng niệm mốc 23 tháng 5 năm 1902; mở rộng dịp kỷ niệm 100 năm (2002) và 120 năm (2022) | Ghi công Mục sư John Francis Goldie và các thừa sai Nam Thái Bình Dương; nơi tổ chức lễ hội thuyền chiến Tomoko hằng năm |
IVThế Đất Và Hướng
Cần lưu ý rằng các nhà truyền giáo Giám lý người Úc và Giáo hội Hiệp nhất tại Quần đảo Solomon không sử dụng thuật phong thủy phương Đông khi chọn đất lập trạm Kokeqolo vào năm 1907. Việc dời trụ sở từ đảo cát nhỏ Nusa Zonga về mũi đất Kokeqolo trên đảo chính New Georgia xuất phát từ nhu cầu có nguồn nước ngọt dồi dào, quỹ đất rộng rãi để mở trường học, bệnh viện, đồn điền dừa và bến thuyền kín gió thuận tiện giao thương với các làng quanh đầm phá. Những nhận định dưới đây là góc nhìn đối chiếu theo phép xem hình thế sơn thủy của thư viện Vạn Đạo Đường.
Xét trên đại cuộc địa hình của đảo New Georgia và vùng biển miền Tây Solomon tại tọa độ 8,3275 độ vĩ nam, 157,2697 độ kinh đông, khu vực thị trấn Munda và mũi đất Kokeqolo sở hữu một cấu trúc sơn hoàn thủy bao hiếm có ở Nam Thái Bình Dương. Phía bắc và đông bắc của Kokeqolo là dãy đồi núi rừng nguyên sinh trập trùng của nội địa đảo New Georgia (với ngọn Mount Vina Roni và các đỉnh đồi đá vôi bao quanh như Kekehe và Kindu), tạo thành bức hậu chẩm sơn vững chãi giữ cho dải đất ven biển Munda luôn trù phú và có mạch nước ngầm ngọt lành. Phía tây của Kokeqolo mở ra mũi đất bằng phẳng Munda Point (nơi có đường băng sân bay quốc tế chạy dọc theo bờ biển).
Đặc sắc nhất về minh đường thủy pháp là toàn bộ mặt phía nam và đông nam của khu đồi Kokeqolo mở thẳng ra vùng đầm phá san hô Roviana Lagoon phẳng lặng như một tấm gương khổng lồ. Chắn ngang phía ngoài đầm phá là một chuỗi đảo rạn san hô nâng cao (barrier islands) chạy dài hàng chục cây số như đảo Nusa Roviana, Nusa Zonga, Nusa Hope và Ndou, đóng vai trò như một dải bình phong tiền án và la thành tự nhiên ngăn chặn hoàn toàn những con sóng dữ của đại dương từ eo biển New Georgia Sound và đảo núi lửa Rendova (cao 1.060 mét đứng sừng sững ở chân trời phía nam như một đại triều sơn). Nhờ hệ thống đảo chắn tự nhiên ấy, vùng nước trước mặt Nhà thờ Kokeqolo và Bệnh viện Helena Goldie quanh năm êm ả như một nội minh đường tụ khí, cho phép thuyền bè từ hàng chục ngôi làng ven đầm phá hội tụ về bến Kokeqolo một cách an toàn trong mọi mùa gió chướng.
VĐại Lễ Kỷ Niệm Ngày Tin Mừng Đến 23 Tháng 5, Đoàn Thuyền Chiến Tomoko Hòa Bình Và Hợp Xướng Đàn Tre Bamboo Band
Đời sống phụng vụ và lễ hội tại Nhà thờ Giáo hội Hiệp nhất Kokeqolo diễn ra theo lịch phụng vụ Kitô giáo (dương lịch), kết hợp ngôn ngữ chính thức là tiếng Anh, tiếng Solomon Pijin và đặc biệt là tiếng Roviana (ngôn ngữ truyền thống thiêng liêng của các bản thánh ca Giám lý miền Tây Solomon).
| Thời điểm trong năm | Hệ lịch | Tên đại lễ phụng vụ và sự kiện | Nghi thức cử hành đặc trưng tại Nhà thờ Giáo hội Hiệp nhất Kokeqolo |
|---|---|---|---|
| Ngày 19 tháng 1 hằng năm | Dương lịch | Lễ Kỷ niệm Ngày Thành lập Giáo hội Hiệp nhất (United Church Foundation Day) | Kỷ niệm biến cố ngày 19 tháng 1 năm 1968 khi các giáo hội Giám lý và Hội chúng hợp nhất thành Giáo hội Hiệp nhất tự trị tại vùng Melanesia. |
| Tháng 3 hoặc tháng 4 hằng năm | Dương lịch (theo chu kỳ Phục Sinh) | Thứ Sáu Tuần Thánh và Lễ Bình Minh Phục Sinh bên Bờ Phá Roviana (Easter Dawn Service) | Các giáo đoàn tụ họp bên bờ biển Kokeqolo từ lúc rạng đông để hát thánh ca đón mặt trời mọc trên mặt nước phá Roviana và cử hành Tiệc Thánh Phục Sinh. |
| Ngày 23 tháng 5 hằng năm | Dương lịch (Đại lễ Lịch sử Trọng đại nhất) | Ngày Tin Mừng Đến (Methodist / United Church Gospel Day, kỷ niệm 23 tháng 5 năm 1902) | Đại lễ lớn nhất miền Tây Solomon: tái hiện cảnh các nhà truyền giáo đổ bộ bằng thuyền từ đầm phá, diễu hành thuyền chiến cổ truyền Tomoko, diễn kịch lịch sử, ca múa tạ ơn và tiệc cộng đồng. |
| Tháng 10 và tháng 11 hằng năm | Dương lịch | Lễ Tạ Ơn Mùa Gặt và Ngày Hội Hiệp Hội Phụ Nữ Giáo Hội (UCWF Thanksgiving) | Hiệp hội Thông công Phụ nữ Giáo hội Hiệp nhất (United Church Women's Fellowship) mặc đồng phục trắng và xanh truyền thống dâng lễ vật hoa trái, sản vật biển và thủ công mỹ nghệ. |
| Ngày 24 và 25 tháng 12 | Dương lịch | Lễ hội Hợp xướng Giáng Sinh và Hòa nhạc Đàn Tre (Christmas Choral & Bamboo Band Festival) | Các ca đoàn từ Munda, Nusa Roviana, Dunde và Kindu thi hát thánh ca hòa âm bốn bè bằng tiếng Roviana cùng tiếng nhạc rộn rã của dàn ống tre vỗ (bamboo bands). |
Sự biến đổi biểu tượng của thuyền chiến Tomoko trong Ngày Tin Mừng 23 tháng 5. Hình ảnh gây xúc động mạnh mẽ nhất tại Kokeqolo mỗi dịp đại lễ Ngày Tin Mừng Đến (23 tháng 5) là sự xuất hiện của những chiếc thuyền chiến cổ truyền Tomoko lướt sóng trên mặt nước phá Roviana tiến về bến Kokeqolo. Trong quá khứ trước năm 1902, mỗi chiếc thuyền gỗ tomoko dài tới 15 mét, mũi thuyền cong vút gắn tượng thần hộ mệnh nguzunguzu cẩn vỏ ốc xà cừ và chở theo 30 tay chèo thiện chiến vốn là nỗi kinh hoàng của các hòn đảo lân cận trong những cuộc viễn chinh săn đầu người. Ngày nay, dưới ánh sáng hòa giải của Tin Mừng được gieo trồng tại Kokeqolo, những chiếc thuyền tomoko ấy vẫn được con cháu người Roviana đóng mới và bảo tồn với niềm tự hào văn hóa sâu sắc, nhưng không còn chở chiến binh đi chinh phạt mà chở các mục sư, trưởng lão và thanh niên cầm cành lá dừa xanh cùng cuốn Kinh Thánh tiếng Roviana cập bến Kokeqolo trong tiếng tù và vỏ ốc buki ngân vang và tiếng hát tạ ơn của hàng nghìn người trên bờ.
VINơi Chốn Và Đường Tới
- Địa chỉ
- Khu truyền giáo lịch sử Kokeqolo, thị trấn Munda, bờ bắc phá Roviana, đảo New Georgia, Tỉnh miền Tây (Western Province), Quần đảo Solomon
- Đường tới
- Nhà thờ Giáo hội Hiệp nhất Kokeqolo nằm ở khu vực phía đông của thị trấn Munda trên bờ nam đảo New Georgia, chỉ cách đường băng Sân bay Quốc tế Munda (Munda Airport, mã IATA: MUA) khoảng 1 km về phía đông dọc theo con đường ven biển Lambete tới Kokeqolo. Từ thủ đô Honiara, du khách có thể đi máy bay nội địa của hãng Solomon Airlines bay thẳng tới Sân bay Munda chỉ mất khoảng 1 giờ 15 phút (hoặc bay nối chuyến từ Brisbane, Úc); từ sân bay Munda và khu chợ Lambete, du khách có thể đi bộ khoảng 15 phút dưới bóng dừa ven biển hoặc đi taxi địa phương vài phút là tới thẳng khu đồi Nhà thờ Kokeqolo và Bệnh viện Helena Goldie.
- Toạ độ
- -8.3275, 157.2697
Khuôn viên Nhà thờ Giáo hội Hiệp nhất Kokeqolo tại thị trấn Munda mở cửa tự do cho du khách đến tham quan cảnh quan lịch sử bên bờ phá Roviana và dự lễ thờ phượng vào sáng Chúa nhật. Khi vào khu vực nhà thờ, văn phòng Hội đồng Trung ương UCSI và khuôn viên Bệnh viện Helena Goldie lân cận, quý vị cần ăn mặc lịch sự, kín đáo (không mặc đồ bơi hay quần đùi ngắn khi đi qua khu vực nhà thờ và làng truyền thống ở Munda), nói chuyện nhỏ nhẹ và tôn trọng không gian yên tĩnh của bệnh nhân cũng như giờ cầu nguyện của cộng đồng. Nếu có dịp đến Munda vào đúng dịp lễ Ngày Tin Mừng (23 tháng 5) hoặc sáng Chúa nhật, quý vị sẽ được thưởng thức những màn hát hợp xướng tiếng Roviana tuyệt đẹp của người dân địa phương.
Những nơi gần đây trong thư viện
VIIĐóng Góp Cho Trang Này
Góp ảnh, thông tin hoặc video cho Nhà thờ Giáo hội Hiệp nhất Kokeqolo, Munda
Thầy Ưng Khiêm mời cộng đồng cùng làm giàu trang này. Ảnh chụp tận nơi, một chi tiết lịch sử chưa được nhắc, một đoạn video ngắn: mọi đóng góp đều được đọc và trả lời.
Chưa có đóng góp nào từ cộng đồng. Bạn có thể là người đầu tiên.
?Hỏi Đáp Nhanh
Nhà thờ Giáo hội Hiệp nhất Kokeqolo tại Munda có vai trò lịch sử gì đối với đạo Tin Lành tại Quần đảo Solomon?
Kokeqolo tại thị trấn Munda là cái nôi lịch sử của phái bộ Giám lý (Methodist Mission) tại vùng Tây Solomon, được khởi nguồn từ cuộc đổ bộ ngày 23 tháng 5 năm 1902 của Tiến sĩ George Brown và Mục sư John Francis Goldie trên phá Roviana và định cư tại Kokeqolo từ năm 1907. Ngày nay, nơi đây là Trụ sở Hội đồng Trung ương của Giáo hội Hiệp nhất tại Quần đảo Solomon (UCSI).
Mục sư John Francis Goldie và phu nhân Helena Goldie đã đóng góp những gì cho người dân đảo New Georgia?
Trong suốt gần nửa thế kỷ phục vụ tại Roviana (1902 tới 1951), Mục sư John Francis Goldie đã dịch Kinh Thánh và thánh ca sang tiếng Roviana, vận động chấm dứt tục săn đầu người cổ xưa và xây dựng hệ thống trường học, xưởng nghề tại Kokeqolo; trong khi đó, phu nhân của ông là bà Helena Goldie đã đặt nền móng cho công tác y tế cứu người, được tưởng nhớ qua tên gọi Bệnh viện Helena Goldie nằm ngay cạnh nhà thờ.
Vì sao trụ sở truyền giáo của Mục sư Goldie lại chuyển từ đảo Nusa Zonga về Kokeqolo vào năm 1907?
Khi mới đến năm 1902, đoàn truyền giáo chỉ được thủ lĩnh địa phương cho ở trên hòn đảo san hô nhỏ Nusa Zonga ngoài đầm phá. Sau khi chứng kiến lòng tận tụy và công việc cứu chữa bệnh tật của phái bộ, đại thủ lĩnh vùng Roviana là Ingava đã thuận lòng nhượng lại khu đất rộng lớn, có nguồn nước ngọt và đất đai màu mỡ trên bờ đảo chính New Georgia tại Kokeqolo để xây dựng trung tâm truyền giáo lâu dài vào năm 1907.
Chuyện gì đã xảy ra với Nhà thờ Kokeqolo trong Thế chiến thứ hai?
Từ cuối năm 1942 đến tháng 8 năm 1943, Munda trở thành tâm điểm của Chiến dịch New Georgia khi quân đội Nhật Bản xây dựng đường băng quân sự ngay sát Kokeqolo và quân đội Hoa Kỳ mở cuộc tấn công giải phóng Munda Point. Các đợt pháo kích và ném bom dữ dội đã san phẳng toàn bộ nhà thờ, trường học và bệnh viện cũ tại Kokeqolo; sau năm 1945, Mục sư Goldie đã trở lại cùng cộng đồng bản địa tái thiết toàn bộ quần thể.
Giáo hội Giám lý tại Kokeqolo trở thành Giáo hội Hiệp nhất tại Quần đảo Solomon (UCSI) từ khi nào?
Vào ngày 19 tháng 1 năm 1968, Hạt truyền giáo Giám lý Quần đảo Solomon đã hợp nhất với các giáo hội chị em tại Papua New Guinea để thành lập Giáo hội Hiệp nhất tại Papua New Guinea và Quần đảo Solomon. Đến năm 1996, nhánh tại Solomon tách ra thành Giáo hội Hiệp nhất tại Quần đảo Solomon (UCSI) hoàn toàn tự chủ với trụ sở trung ương đặt tại Kokeqolo, Munda.
Lễ hội lớn nhất trong năm tại Nhà thờ Kokeqolo diễn ra vào ngày nào và có nghi thức gì đặc biệt?
Đại lễ lớn nhất trong năm tại Kokeqolo là Ngày Tin Mừng Đến (Gospel Day) cử hành vào ngày 23 tháng 5 hằng năm để kỷ niệm ngày đoàn truyền giáo đầu tiên cập bến năm 1902. Trong ngày này, người dân các đảo chèo những chiếc thuyền chiến cổ truyền Tomoko cẩn xà cừ tiến vào bến Kokeqolo để tái hiện lịch sử đón nhận Tin Mừng hòa bình, kết hợp hát hợp xướng tiếng Roviana và biểu diễn nhạc cụ ống tre.