Từ bờ biển Adriatic xanh thẫm thuộc tỉnh Ancona (vùng Marche), nhìn lên ngọn đồi thoai thoải cao 127 mét nằm giữa thung lũng sông Musone và sông Potenza, du khách sẽ thấy một tòa đại thánh đường mang dáng dấp vừa là một cung điện Phục Hưng thanh nhã, vừa là một pháo đài Trung cổ kiên cố với những bờ tường răng cưa và ngọn tháp chuông cao vút hơn bảy mươi lăm mét. Bước qua quảng trường Piazza della Madonna có đài phun nước đồng và hàng cột vòm hai tầng của Donato Bramante để tiến vào lòng thánh đường, mọi ánh nhìn đều hướng thẳng về phía dưới mái vòm bát giác trung tâm, nơi có một khối kiến trúc đá cẩm thạch trắng chạm khắc tinh xảo bao bọc lấy một căn phòng nhỏ xây bằng những viên đá sa thạch thô mộc nhuốm màu khói nến của hàng thế kỷ.
Đó là Vương cung thánh đường Giáo hoàng Nhà Thánh Đức Mẹ Loreto (Basilica Pontificia della Santa Casa di Loreto), trung tâm hành hương Thánh Mẫu lớn nhất và lâu đời nhất của nước Ý. Đối với hàng trăm triệu tín hữu Công giáo, căn phòng đá nhỏ bé nằm ở trái tim của vương cung thánh đường này chính là Ngôi Nhà Thánh Nazareth (Santa Casa): phần căn phòng xây bằng đá nối trước cửa hang đá tại Nazareth, nơi Đức Trinh Nữ Maria đã chào đời, lớn lên và thốt lên lời Xin Vâng trong biến cố Sứ thần Gabrien Truyền Tin để Ngôi Lời Thiên Chúa nhập thể làm người. Chính từ ngôi đền thánh trên đồi rừng nguyệt quế (Lauretum) này, Kinh Cầu Đức Bà (Litaniae Lauretanae) đã ra đời và vang ngân trong mọi nhà thờ khắp năm châu suốt hơn bốn trăm năm qua.
IThánh Tích Ngôi Nhà Thánh Nazareth Năm 1294, Khảo Cổ Học Gia Tộc Angeli Và Đức Mẹ Bổn Mạng Hàng Không
Bảo vật thiêng liêng làm nên linh hồn của Vương cung thánh đường Loreto là Ngôi Nhà Thánh (Santa Casa), một căn phòng hình chữ nhật dài khoảng 9,52 mét, rộng 4,10 mét gồm ba bức tường nguyên thủy xây bằng đá sa thạch cổ (cao khoảng 3 mét tính từ mặt đất, phần vòm gạch phía trên và bức tường thứ tư ở phía đông đặt bàn thờ được xây bổ sung tại Ý để che kín và chống đỡ). Theo truyền thống ở vùng Galilee thời Chúa Giêsu, những ngôi nhà tại Nazareth thường gồm hai phần ghép lại: một phòng trong đục vào hang đá tự nhiên trong lòng đồi (hiện vẫn còn ở Vương cung thánh đường Truyền Tin tại Nazareth) và một phòng ngoài xây bằng ba bức tường đá ghép áp sát vào miệng hang. Khi thành phố cuối cùng của Vương quốc Thập tự chinh tại Thánh Địa là Acre thất thủ vào tháng 5 năm 1291, ba bức tường đá của căn phòng ngoài ấy đã được đưa vượt biển sang châu Âu: ban đầu đặt tại đồi Trsat (Tersatto, nay thuộc thành phố Rijeka, Croatia) từ năm 1291, rồi được chuyển qua biển Adriatic sang vùng đất trồng cây nguyệt quế (Lauretum, từ đó thành tên gọi Loreto) vào đêm ngày 9 rạng sáng ngày 10 tháng 12 năm 1294.
Bên trong bức tường phía đông của Nhà Thánh, phía trên bàn thờ cổ là nơi tôn trí pho tượng Đức Mẹ Đen Loreto (Madonna Nera di Loreto) bế Chúa Hài Đồng, có gương mặt màu nâu sẫm uy nghi và hiền từ, khoác chiếc áo choàng hình chuông nạm ngọc (dalmatica). Sau khi pho tượng gỗ thế kỷ 14 bị hư hại trong một vụ cháy nhỏ bên trong Nhà Thánh năm 1921, Giáo hoàng Piô XI đã cho lấy một thân cây gỗ tuyết tùng Liban cổ thụ từ chính Vườn Vatican để nhà điêu khắc Enrico Quattrini và họa sĩ Leopoldo Celani tạc lại nguyên mẫu pho tượng hiện nay vào năm 1922 và đích thân Đức Giáo hoàng đội triều thiên vàng tại Đền thờ Thánh Phêrô trước khi rước về Loreto.
Cùng với Nhà thờ Đức Mẹ Hằng Cứu Giúp (Sant'Alfonso all'Esquilino), Roma nơi lưu giữ bức Linh ảnh thế kỷ 15 và Vương cung thánh đường Thánh Phanxicô, Assisi ở vùng Umbria lân cận, Vương cung thánh đường Nhà Thánh Loreto là điểm hội tụ của hơn năm mươi vị thánh và chân phước từng đến quỳ cầu nguyện trên nền đá này.
Trong thần học Công giáo, Ngôi Nhà Thánh Loreto là thánh địa tôn vinh trực tiếp mầu nhiệm Ngôi Lời Nhập Thể (Et Verbum caro factum est, dòng chữ Latinh khắc bằng vàng chạy dọc mặt tiền vương cung thánh đường) và là biểu tượng của Thánh Gia Thất trong đời sống lao động, cầu nguyện âm thầm tại Nazareth. Chính tại ngưỡng cửa Nhà Thánh Loreto từ thế kỷ 15 và 16, các đoàn hành hương đã hát đối đáp những lời ca tụng Đức Trinh Nữ Maria (Đức Bà là Hòm Bia Giao Ước, là Cửa Thiên Đàng, là Sao Mai, là Nhà Vàng...), hình thành nên bản Kinh Cầu Đức Bà Loreto (Litaniae Lauretanae) được Giáo hoàng Sixtô V chính thức phê chuẩn năm 1587 cho toàn thể Giáo hội hoàn vũ.
Hơn nữa, gắn liền với truyền thống diệu kỳ về việc Ngôi Nhà Thánh vượt qua không trung và biển cả đến Loreto, vào ngày 24 tháng 3 năm 1920, Giáo hoàng Biển Đức XV đã ban sắc chỉ tuyên phong Đức Mẹ Loreto là Bổn mạng tối cao của toàn thể các phi công, tiếp viên và hành khách ngành hàng không thế giới.
Trong suốt nhiều thế kỷ, câu chuyện các thiên thần nâng Ngôi Nhà Thánh bay từ Nazareth qua biển Địa Trung Hải đến Loreto năm 1294 được truyền tụng như một huyền tích đạo đức dân gian. Thế nhưng vào thế kỷ 20, hai khám phá độc lập về văn bản lưu trữ và khảo cổ học hiện trường đã làm sáng tỏ sự thật lịch sử đằng sau truyền thống ấy. Thứ nhất, trong Kho lưu trữ Mật của Vatican, các sử gia đã tìm thấy tài liệu thế kỷ 13 mang tên Chartularium Culisanense (tờ 181, lập tháng 9 năm 1294), ghi nhận việc Quốc công xứ Epirus thuộc hoàng tộc Đông La Mã là Nicephorus I Angelos (gia tộc mang họ Angeli, trong tiếng Ý và tiếng Hy Lạp có nghĩa đen là Các Thiên Thần!), khi gả công chúa Ithamar cho Hoàng tử Philip I xứ Taranto (con trai vua Carlo II nhà Anjou cai trị miền Nam nước Ý) vào năm 1294, đã trao tặng trong của hồi môn một bảo vật vô giá: Những viên đá thánh được tháo dỡ và mang đi từ Ngôi Nhà của Đức Bà Rất Thánh Mẹ Thiên Chúa. Như vậy, chính gia tộc quý tộc mang họ Angeli (Thiên Thần) đã cứu vãn và vận chuyển bằng tàu biển các bức tường đá của Nhà Thánh từ Palestine qua cảng biển Adriatic sang đất Ý vào năm 1291 tới 1294 dưới sự bảo vệ của thiên thần Chúa!
Thứ hai, trong cuộc khai quật khảo cổ học quy mô lớn dưới nền Nhà Thánh Loreto từ năm 1962 tới 1965 do nhà khảo cổ học dòng Phan Sinh tại Giêrusalem là Cha Bellarmino Bagatti và kiến trúc sư Nereo Alfieri thực hiện, các nhà khoa học đã xác nhận 5 chứng cứ vật chất không thể bác bỏ: (1) ba bức tường đá cổ của Nhà Thánh hoàn toàn không có móng mà được đặt trực tiếp lên mặt một con đường đất công cộng cổ xưa; (2) chất liệu đá của ba bức tường là đá sa thạch vôi vùng Nazareth hoàn toàn không hề tồn tại ở vùng Marche của nước Ý; (3) kỹ thuật đẽo đá hình xương cá trên bề mặt viên đá đúng là kỹ thuật của thợ đá Nabatean tại vùng Galilee thế kỷ thứ nhất; (4) kích thước ba bức tường (9,52 nhân 4,10 mét) khớp chính xác với khoảng nền trống trước cửa Hang Truyền Tin tại Nazareth; và (5) trên hơn 60 viên đá của Nhà Thánh Loreto có khắc những chữ viết tắt tiếng Hy Lạp và tiếng Aramaic của tín hữu Kitô giáo gốc Do Thái thế kỷ 2 tới thế kỷ 5 giống hệt các dòng chữ khắc tại Nazareth.
Nhiều du khách khi bước vào Vương cung thánh đường Loreto và nhìn thấy khối kiến trúc bằng đá cẩm thạch trắng chạm khắc phù điêu lộng lẫy dưới mái vòm thường tưởng rằng khối đá cẩm thạch trắng ấy chính là Ngôi Nhà Thánh. Thực ra, lớp đá cẩm thạch trắng Carrara bên ngoài chỉ là Bức bình phong vỏ bọc bảo vệ (Rivestimento marmoreo) được Donato Bramante thiết kế vào đầu thế kỷ 16 và xây cách một khoảng trống nhỏ không chạm vào tường cổ; chỉ khi bước qua các khung cửa nhỏ đi vào bên trong lòng vỏ đá cẩm thạch ấy, quý vị mới tận mắt nhìn thấy và chạm tay vào ba bức tường đá sa thạch cổ kính có từ thời Đức Mẹ tại Nazareth.
IIHơn Bảy Thế Kỷ Từ Đồi Nguyệt Quế Năm 1294 Tới Đại Vương Cung Thánh Đường Phục Hưng Bảo Vệ Nhà Thánh
Ngay sau khi các bức tường đá của Nhà Thánh được dựng lại trên ngọn đồi rừng nguyệt quế Loreto vào tháng 12 năm 1294, dòng người hành hương từ khắp vùng Marche và bán đảo Ý đã đổ về chiêm bái. Ban đầu, người dân địa phương xây một ngôi nhà thờ nhỏ bao quanh Nhà Thánh vào đầu thế kỷ 14. Bước ngoặt lớn diễn ra vào năm 1464, khi Đức Hồng y Pietro Barbo tháp tùng Giáo hoàng Piô II đến Ancona và bị mắc bệnh dịch nguy kịch; sau khi cầu nguyện trước Nhà Thánh Loreto và bình phục kỳ diệu, ngài đắc cử làm Giáo hoàng Phaolô II và vào năm 1468 đã ban sắc lệnh khởi công xây dựng tòa Đại Vương cung thánh đường nguy nga như một chiếc tráp châu báu khổng lồ để che chở vĩnh viễn cho Ngôi Nhà Thánh.
Suốt hơn một thế kỷ từ năm 1468 tới 1587, dưới sự bảo trợ liên tiếp của các Giáo hoàng Sixtô IV, Giuliô II, Lêô X, Clêmentê VII và Sixtô V, hầu hết những kiến trúc sư và điêu khắc gia vĩ đại nhất của thời kỳ Phục Hưng Ý đều đã hội tụ về Loreto để dâng hiến tài năng cho Đức Mẹ. Kiến trúc sư Giuliano da Maiano dựng phần thân nhà thờ; Baccio Pontelli (năm 1480) thiết kế hệ thống hành lang tuần tra và bờ tường răng cưa kiên cố như một pháo đài quân sự trên đỉnh tường nhà thờ để bảo vệ thánh tích trước nguy cơ cướp biển Ottoman đổ bộ từ biển Adriatic; Giuliano da Sangallo chỉ huy xây dựng mái vòm bát giác lớn chỉ trong chín tháng (từ tháng 9 năm 1499 tới tháng 5 năm 1500); và Donato Bramante (kiến trúc sư trưởng của Đền thờ Thánh Phêrô) năm 1507 đã phác thảo mặt tiền, quảng trường Dinh Tông tòa và đặc biệt là Bình phong Đá cẩm thạch bao bọc Nhà Thánh.
Cuối thế kỷ 16, mặt tiền đá trắng Istria được hoàn thiện vào năm 1587 dưới triều Giáo hoàng Sixtô V cùng với ba bộ cửa đồng kiệt tác của trường phái điêu khắc Recanati (hoàn thành năm 1590 tới 1610). Tới giữa thế kỷ 18 (năm 1750 tới 1755), kiến trúc sư hoàng gia Luigi Vanvitelli đã xây dựng thêm ngọn Tháp chuông Baroque cao 75,6 mét ở bên trái mặt tiền, hoàn chỉnh diện mạo tuyệt mỹ của đền thánh cho tới ngày nay.
- Năm 1291 tới đêm 09-10/12/1294Các bức tường đá Ngôi Nhà Thánh từ Nazareth qua Trsat đến an vị tại đồi LoretoSau khi Vương quốc Thập tự chinh rút khỏi Thánh Địa năm 1291, các viên đá của Nhà Thánh Nazareth được gia tộc Angeli chuyển qua Trsat (Croatia) rồi đưa đến đồi nguyệt quế Loreto đêm 9 rạng 10 tháng 12 năm 1294.
- Năm 1468 tới năm 1500Giáo hoàng Phaolô II khởi dựng Vương cung thánh đường và Giuliano da Sangallo hoàn thành Mái vòmKhởi công năm 1468 theo đồ án của Giuliano da Maiano; Baccio Pontelli xây tường thành pháo đài bảo vệ năm 1480; Giuliano da Sangallo hoàn tất mái vòm tám cạnh năm 1500.
- Năm 1507 tới năm 1538Donato Bramante thiết kế và Andrea Sansovino chạm khắc Bình phong Đá cẩm thạch Nhà ThánhGiáo hoàng Giuliô II giao cho Bramante thiết kế vỏ bọc đá cẩm thạch trắng Carrara bao quanh Nhà Thánh; Andrea Sansovino cùng các bậc thầy Phục Hưng điêu khắc hoàn thiện năm 1538.
- Năm 1587 và năm 1750 tới 1755Hoàn thiện Mặt tiền đá trắng, phê chuẩn Kinh Cầu Đức Bà (1587) và dựng Tháp chuông VanvitelliNăm 1587 Giáo hoàng Sixtô V hoàn thành mặt tiền và phê chuẩn Kinh Cầu Đức Bà Loreto; từ năm 1750 tới 1755 kiến trúc sư Luigi Vanvitelli xây dựng Tháp chuông cao 75,6 mét.
- Ngày 24/03/1920 và năm 1922Tuyên phong Đức Mẹ Loreto làm Bổn mạng Hàng không và tạc lại tượng Đức Mẹ bằng gỗ tuyết tùngGiáo hoàng Biển Đức XV đặt Đức Mẹ Loreto làm Bổn mạng ngành hàng không thế giới năm 1920; năm 1922 Giáo hoàng Piô XI làm phép pho tượng Đức Mẹ Đen mới tạc từ gỗ tuyết tùng Vườn Vatican.
- Năm 1962 tới 1965 và năm 2019 tới 2021Khảo cổ học xác minh nguồn gốc đá Nazareth và Năm Thánh Hàng không LoretoĐoàn khảo cổ của Cha Bellarmino Bagatti xác minh đá sa thạch và chữ khắc thế kỷ 1-5 từ Nazareth; Giáo hoàng Phanxicô ban Năm Thánh Loreto 2019-2021 và thêm ba câu xướng mới vào Kinh Cầu Đức Bà.
Hai rãnh đá lõm sâu quanh chân Nhà Thánh do đầu gối của hàng triệu người hành hương suốt năm thế kỷ. Khi bước đến gần chân Bức bình phong Đá cẩm thạch Carrara bao bọc quanh Ngôi Nhà Thánh dưới mái vòm trung tâm, bất kỳ ai cũng xúc động nghẹn ngào khi nhìn xuống bệ đá cẩm thạch trắng dưới sàn: chạy dọc suốt bốn mặt chân tường là hai đường rãnh sâu lõm hẳn xuống mặt đá cứng. Đó không phải là đường chạm khắc của thợ đá, mà là dấu vết được bào mòn tự nhiên bởi đầu gối của hàng triệu khách hành hương (từ những người nông dân nghèo khổ cho tới các vị thánh như Thánh Inhaxiô Loyola, Thánh Phanxicô Xaviê, Thánh Carôlô Borromeo, Thánh Têrêsa Hài Đồng Giêsu, Thánh Gioan XXIII và các nhà bác học như Galileo Galilei, René Descartes) đã đi bằng đầu gối vòng quanh Nhà Thánh suốt năm trăm năm qua để tôn kính mầu nhiệm Nhập Thể.
IIIPháo Đài Thánh Đường Phục Hưng, Bình Phong Đá Cẩm Thạch Của Bramante Và Mười Hai Nhà Nguyện Quốc Gia
Kiến trúc của Vương cung thánh đường Nhà Thánh Đức Mẹ Loreto là sự tổng hòa độc nhất vô nhị giữa Gothic muộn, Phục Hưng đỉnh cao và Baroque. Nhìn từ bên ngoài, phần đuôi nhà thờ và cánh ngang mang dáng dấp một pháo đài kiên cố với những bức tường gạch dày có lỗ châu mai và đường tuần tra nhô ra do Baccio Pontelli thiết kế cuối thế kỷ 15. Ngược lại, Mặt tiền phía Tây hoàn thành năm 1587 bằng đá trắng vùng Istria (do Giovanni Boccalini và Lattanzio Ventura thực hiện) lại toát lên vẻ thanh lịch Phục Hưng với các cặp cột Corinth, bức tượng đồng Đức Mẹ và Chúa Hài Đồng của Girolamo Lombardo trên cổng chính và ba bộ cửa đồng chạm nổi các tích truyện Cựu Ước, Tân Ước lộng lẫy. Ở góc trái mặt tiền vươn lên Tháp chuông Vanvitelli cao 75,6 mét gồm năm tầng (tầng bát giác và tầng tròn mang chóp hình củ hành thanh thoát), bên trong treo quả đại hồng chung có tên là Loreta đúc năm 1515 nặng hơn 11 tấn.
Bước vào bên trong, mặt bằng nhà thờ dài 93 mét theo hình chữ thập Latinh gồm ba gian lòng nhà thờ dẫn tới khu giao nhau có dạng bốn bán nguyệt nở hoa (quatro-conch) nâng đỡ Mái vòm Bát giác cao 60 mét, rộng 22 mét của Giuliano da Sangallo (bên trong vòm được họa sĩ Cesare Maccari vẽ bích họa toàn bộ các danh hiệu trong Kinh Cầu Đức Bà Loreto từ năm 1892 tới 1907). Ngay chính tâm dưới mái vòm là Ngôi Nhà Thánh được bao bọc bởi Bức bình phong Đá cẩm thạch trắng Carrara (Rivestimento Marmoreo, cao 11 mét) do Donato Bramante thiết kế và Andrea Sansovino cùng các cộng sự điêu khắc từ năm 1513 tới 1538, khắc họa bốn bức phù điêu lớn tuyệt mỹ về cuộc đời Đức Maria (Lễ Sinh Nhật Đức Mẹ, Lễ Đính Hôn, Lễ Truyền Tin, Lễ Thăm Viếng và Lễ Giáng Sinh) cùng tượng 10 vị Ngôn sứ và 10 nữ tiên tri Sibyl.
Bao quanh vòng cung phía đông của nhà thờ là hệ thống các phòng áo lễ (Sagrestie) có bích họa thiên thần tuyệt đẹp của danh họa Phục Hưng Melozzo da Forlì (khoảng năm 1477, một trong những bức bích họa đầu tiên trong lịch sử hội họa sử dụng phép phối cảnh nhìn từ dưới lên sotto in su) và Luca Signorelli, cùng Mười hai Nhà nguyện Quốc gia được các dân tộc Công giáo khắp thế giới (Pháp, Đức, Ba Lan, Tây Ban Nha, Anh, Thụy Sĩ, Mỹ, Mỹ Latinh, người Slav...) trang hoàng vào cuối thế kỷ 19 và đầu thế kỷ 20 để bày tỏ lòng thảo hiếu với Đức Mẹ Loreto.
Không gian thánh thiêng nhất nằm ở tâm điểm vương cung thánh đường, gồm ba bức tường đá sa thạch vùng Galilee khổ 9,52 nhân 4,10 mét có khắc hơn 60 chữ viết tắt Kitô giáo sơ kỳ, nơi tôn trí tượng Đức Mẹ Đen bằng gỗ tuyết tùng.
Kiệt tác điêu khắc Phục Hưng Ý bao bọc bên ngoài Nhà Thánh với các bức phù điêu cao về cuộc đời Đức Maria, 20 pho tượng các Ngôn sứ cùng tiên tri Sibyl và rãnh đá mòn sâu do đầu gối khách hành hương.
Mặt đứng Phục Hưng muộn khắc dòng chữ vàng Et Verbum caro factum est, kết hợp ba bộ cửa đồng thế kỷ 16 tới 17 và ngọn tháp chuông Baroque cao 75,6 mét của Luigi Vanvitelli treo quả chuông Loreta nặng 11 tấn.
Mái vòm tám cạnh đường kính 22 mét hoàn thành năm 1500 ngay phía trên Nhà Thánh, mặt trong được danh họa Cesare Maccari vẽ hệ thống bích họa hoành tráng diễn tả các tước hiệu trong Kinh Cầu Đức Bà Loreto.
Hai phòng bát giác thế kỷ 15 lưu giữ kiệt tác bích họa các Thiên thần cầm khí cụ Thương Khó nhìn từ dưới lên của Melozzo da Forlì (1477) và bích họa các Thánh Tông đồ của Luca Signorelli.
Quảng trường hành hương được bao bọc bởi dãy hành lang vòm hai tầng của Bramante (nay là Bảo tàng Giáo hoàng Nhà Thánh trưng bày tranh của Lorenzo Lotto) và Phòng Kho báu rực rỡ bích họa của Pomarancio.
| Hạng mục | Thông số lịch sử và kiến trúc | Nguồn kiểm chứng |
|---|---|---|
| Thánh tích Ngôi Nhà Thánh | Ba bức tường đá sa thạch Nazareth (9,52 x 4,10 m), hiện diện tại Loreto từ ngày 10/12/1294 | Báo cáo Khảo cổ của Bellarmino Bagatti (1962 tới 1965) & Santuario |
| Niên đại xây dựng Đền thánh | Khởi công năm 1468 (Giáo hoàng Phaolô II), hoàn thành mặt tiền năm 1587 (Giáo hoàng Sixtô V) | Santuario Pontificio della Santa Casa di Loreto (santuarioloreto.va) |
| Các kiến trúc sư Phục Hưng | Giuliano da Maiano, Baccio Pontelli, Giuliano da Sangallo, Donato Bramante, Antonio da Sangallo Trẻ | Bộ Văn hóa Italia (cultura.gov.it) & Britannica |
| Bình phong Đá cẩm thạch | Thiết kế bởi Donato Bramante (1507), điêu khắc bởi Andrea Sansovino và cộng sự (1513 tới 1538) | Bảo tàng Giáo hoàng Nhà Thánh Loreto |
| Kích thước và Tháp chuông | Dài 93 mét, mái vòm rộng 22 mét; Tháp chuông Luigi Vanvitelli (1750 tới 1755) cao 75,6 mét | Hồ sơ Kiến trúc Vương cung thánh đường Loreto |
| Đặc ân Phụng vụ Hoàn vũ | Cái nôi Kinh Cầu Đức Bà (1587); Bổn mạng ngành Hàng không thế giới (24/03/1920) | Sắc chỉ Giáo hoàng Sixtô V (1587) & Giáo hoàng Biển Đức XV (1920) |
IVThế Đất Và Hướng
Kiến trúc Vương cung thánh đường Công giáo tại Loreto không sử dụng thuật phong thủy Á Đông; vị trí công trình được quyết định hoàn toàn bởi địa điểm nơi ba bức tường của Ngôi Nhà Thánh được dựng lại trên con đường cổ đi qua đồi nguyệt quế vào năm 1294, và trục nhà thờ tuân theo truyền thống phụng vụ Kitô giáo. Tuy nhiên, khi khảo sát địa cuộc của đồi Loreto dưới góc nhìn đối chiếu theo phép xem hình thế sơn thủy cổ truyền của thư viện, nơi đây hội tụ vẻ đẹp của một ngọn đồi ngọc nhìn ra biển lớn và hai dòng sông ôm vòng.
Xét về sơn mạch và thủy cục vĩ mô tại tọa độ 43,4411 độ vĩ bắc, 13,6108 độ kinh đông, Vương cung thánh đường Nhà Thánh Loreto ngự trên đỉnh một ngọn đồi tròn trịa cao 127 mét so với mực nước biển, cách bờ biển Adriatic chỉ khoảng 4 cây số về phía tây. Trong phép xem hình thế cổ truyền, ngọn đồi Loreto nằm ở vị trí vô cùng đắc địa khi được hai dòng sông ôm bọc ở hai bên sườn (nhị thủy giao độ): phía bắc và đông bắc là dòng sông Musone, phía nam là dòng sông Potenza cùng chảy từ dãy núi Apennines hướng ra biển Adriatic, trong khi ở phía đông bắc có khối núi Conero (Monte Conero, cao 572 mét nhô ra sát biển) đứng làm Thanh Long sa chắn giữ sóng gió biển khơi, giúp vùng đồi Loreto luôn êm đềm và trù phú.
Xét về trục hướng và cấu trúc tâm điểm, Vương cung thánh đường Loreto được xây dựng theo trục tọa Đông hướng Tây chuẩn mực của kiến trúc thánh đường cổ truyền: mặt tiền đá trắng Istria mở ra quảng trường lớn Piazza della Madonna và dãy hành lang chữ U của Bramante ở phía tây như một Nội Minh Đường vuông vức tụ hội nhân khí, còn gian cung thánh và bờ tường thành pháo đài vươn về phía đông đón ánh mặt trời mọc từ mặt biển Adriatic. Đặc biệt nhất là bố cục đồng tâm ba lớp (Vương cung thánh đường lớn bên ngoài ôm lấy Bình phong Đá cẩm thạch của Bramante ở giữa, và Bình phong Đá cẩm thạch ôm lấy ba bức tường đá cổ của Ngôi Nhà Thánh ở chính tâm dưới mái vòm bát giác), tạo nên thế tàng châu hộ bảo gìn giữ nguyên vẹn mạch linh khí của thánh tích suốt hơn bảy trăm năm.
VĐêm Lửa Hội Venuta 9 Tháng Mười Hai, Đại Lễ Đức Mẹ Loreto 10 Tháng Mười Hai Và Lễ Sinh Nhật Đức Mẹ
Đời sống phụng vụ tại Đền thánh Giáo hoàng Loreto (hiện do các tu sĩ Dòng Anh Em Hèn Mọn Capuchinô coi sóc dưới quyền Giám mục Đại diện Giáo hoàng) đạt tới đỉnh cao vào ngày 9 và 10 tháng 12 hằng năm (kỷ niệm biến cố Ngôi Nhà Thánh đến Loreto năm 1294, và từ năm 2019 đã được Giáo hoàng Phanxicô nâng lên thành ngày lễ kính chung trong Lịch Phụng vụ Rôma cho toàn thế giới) cùng các cuộc hành hương quốc gia của người bệnh (UNITALSI) và giới trẻ.
| Thời điểm | Hệ lịch | Tên lễ tiết và nghi thức | Nội dung phụng vụ và truyền thống hành hương tại Đền thánh Loreto |
|---|---|---|---|
| Đêm ngày 9 rạng sáng ngày 10 tháng 12 hằng năm | Dương lịch (Truyền thống từ thế kỷ 17) | Đêm Hội Lửa Đón Nhà Thánh (La Notte della Venuta / Focaracci) | Khắp các ngọn đồi vùng Marche và trên bờ biển Adriatic đồng loạt đốt lên những đống lửa lớn (focaracci) trong đêm tối để soi đường cho Ngôi Nhà Thánh như năm 1294; tại vương cung thánh đường cử hành Kinh Chiều Trọng Thể, rước kiệu và canh thức cầu nguyện suốt đêm. |
| Ngày 10 tháng 12 hằng năm | Dương lịch (Lịch Phụng vụ Rôma toàn cầu) | Đại lễ Đức Trinh Nữ Maria Loreto và Lễ Bổn mạng Không quân Italia | Ngày đại lễ chính thức kỷ niệm biến cố 10/12/1294: Đức Hồng y hoặc Giám mục Đại diện Giáo hoàng chủ sự Thánh lễ Đại trào với sự tham dự của lực lượng Không quân Italia và các phi đội bay biểu diễn chào mừng trên bầu trời đồi Loreto. |
| Ngày 25 tháng 3 hằng năm | Dương lịch (Lịch Phụng vụ Công giáo) | Đại lễ Trọng Truyền Tin Cho Đức Trinh Nữ Maria (Solennità dell'Annunciazione) | Mừng biến cố Sứ thần Gabrien truyền tin cho Đức Maria và Ngôi Lời nhập thể ngay trong chính bốn bức tường của Ngôi Nhà Thánh đang được tôn trí dưới mái vòm đền thánh. |
| Ngày 8 tháng 9 hằng năm | Dương lịch (Lịch Phụng vụ Công giáo) | Lễ Sinh Nhật Đức Trinh Nữ Maria (Natività della Beata Vergine Maria) | Lễ hội truyền thống lâu đời của thành phố Loreto kỷ niệm ngày Đức Maria chào đời trong Ngôi Nhà Thánh, kèm theo các cuộc rước kiệu và lễ hội dân gian vùng Marche. |
| Tháng 5, tháng 6 và tháng 9 hằng năm | Mùa Hành hương Quốc gia | Cuộc Hành hương Đi bộ Macerata - Loreto và Hành hương Người bệnh (UNITALSI) | Tháng 6 diễn ra cuộc đi bộ hành hương ban đêm dài 28 cây số từ Macerata về Loreto thu hút gần 100.000 bạn trẻ; suốt mùa hè và mùa thu các chuyến tàu trắng của hội UNITALSI đưa hàng vạn bệnh nhân đến cầu nguyện tại quảng trường đền thánh. |
Những ngọn lửa đêm Venuta soi sáng vùng đồi Marche. Từ đầu thế kỷ 17 cho tới tận ngày nay, vào đúng 7 giờ tối ngày 9 tháng 12 hằng năm, khi tiếng chuông lớn Loreta trên tháp chuông Vanvitelli ngân vang giữa trời đông giá rét, hàng trăm đống lửa lớn (gọi là i Focaracci) đồng loạt bùng cháy rực rỡ trên khắp các sườn đồi, cánh đồng và bờ biển quanh Loreto. Người dân vùng Marche giữ phong tục đốt lửa ấy để tưởng nhớ việc tổ tiên họ vào đêm mồng 9 rạng mồng 10 tháng 12 năm 1294 đã đốt đuốc soi sáng bầu trời đón Ngôi Nhà Thánh của Đức Mẹ vượt biển đến ngự trị trên quê hương mình.
VINơi Chốn Và Đường Tới
- Địa chỉ
- Piazza della Madonna, 1, 60025 Loreto (AN), Marche, Italia
- Đường tới
- Vương cung thánh đường tọa lạc tại quảng trường Piazza della Madonna, số 1, trung tâm thị trấn Loreto, tỉnh Ancona, vùng Marche (cách thành phố cảng Ancona khoảng 25 cây số về phía nam). Bằng đường sắt, quý vị có thể đi tàu hỏa tuyến Adriatic (Bologna - Ancona - Pescara - Bari) xuống tại Ga Loreto (Stazione di Loreto), từ ga có xe buýt trung chuyển chạy khoảng 5 tới 7 phút (hoặc đi bộ theo đường dốc khoảng 25 phút) lên thẳng quảng trường đền thánh trên đỉnh đồi; nếu đi bằng ô tô trên cao tốc A14, quý vị rẽ ra tại nút giao Loreto - Porto Recanati.
- Toạ độ
- 43.4411, 13.6108
Vương cung thánh đường Nhà Thánh Đức Mẹ Loreto mở cửa miễn phí hằng ngày cho khách hành hương. Khi vào bên trong vương cung thánh đường và đặc biệt là khi xếp hàng bước qua cửa nhỏ để vào bên trong lòng Ngôi Nhà Thánh (Santa Casa), quý vị bắt buộc phải mặc trang phục kín đáo (che kín vai, ngực và dài qua đầu gối), bỏ mũ nón và giữ sự thinh lặng tuyệt đối vì không gian bên trong ba bức tường đá cổ rất nhỏ và luôn có các tín hữu đang quỳ cầu nguyện. Bên trong Ngôi Nhà Thánh nghiêm cấm chụp ảnh, quay phim và nói chuyện.
Những nơi gần đây trong thư viện
VIIĐóng Góp Cho Trang Này
Góp ảnh, thông tin hoặc video cho Vương cung thánh đường Nhà Thánh Đức Mẹ Loreto
Thầy Ưng Khiêm mời cộng đồng cùng làm giàu trang này. Ảnh chụp tận nơi, một chi tiết lịch sử chưa được nhắc, một đoạn video ngắn: mọi đóng góp đều được đọc và trả lời.
Chưa có đóng góp nào từ cộng đồng. Bạn có thể là người đầu tiên.
?Hỏi Đáp Nhanh
Ngôi Nhà Thánh (Santa Casa) nằm bên trong Vương cung thánh đường Loreto thực chất là gì?
Ngôi Nhà Thánh là một căn phòng hình chữ nhật (dài 9,52 mét, rộng 4,10 mét) gồm ba bức tường xây bằng đá sa thạch cổ, được truyền thống Công giáo tôn kính là phần căn phòng xây trước cửa hang đá tại Nazareth (xứ Galilee), nơi Đức Trinh Nữ Maria đã sống và đón nhận lời Sứ thần Gabrien truyền tin về mầu nhiệm Ngôi Lời Nhập Thể.
Khoa học và sử học hiện đại giải thích như thế nào về việc Ngôi Nhà Thánh xuất hiện tại Loreto năm 1294?
Các tài liệu lưu trữ Vatican thế kỷ 13 (Chartularium Culisanense) cho thấy khi quân Thập tự chinh rút khỏi Thánh Địa năm 1291, gia tộc hoàng tộc Đông La Mã mang họ Angeli (có nghĩa đen là Các Thiên Thần) đã tháo dỡ và vận chuyển bằng tàu biển những viên đá của Nhà Thánh từ Nazareth qua Trsat (Croatia) sang đồi Loreto vào tháng 12 năm 1294. Cuộc khai quật khảo cổ năm 1962 tới 1965 cũng xác nhận đá xây tường là đá sa thạch vùng Nazareth được đẽo theo kỹ thuật Nabatean thế kỷ 1 và mang hơn 60 chữ khắc Kitô giáo sơ kỳ.
Ai là người đã thiết kế lớp vỏ bọc bằng đá cẩm thạch trắng tuyệt đẹp bao quanh Ngôi Nhà Thánh?
Lớp bình phong vỏ bọc bằng đá cẩm thạch trắng Carrara bao quanh bên ngoài ba bức tường cổ của Nhà Thánh được đại kiến trúc sư thời Phục Hưng Donato Bramante thiết kế năm 1507 theo lệnh của Giáo hoàng Giuliô II, và được bậc thầy điêu khắc Andrea Sansovino cùng các cộng sự chạm khắc hoàn thiện từ năm 1513 tới năm 1538.
Vì sao Đức Mẹ Loreto lại được tôn vinh là Bổn mạng của ngành Hàng không thế giới?
Do truyền thống lịch sử và lòng đạo đức dân gian gắn liền Ngôi Nhà Thánh Loreto với cuộc di chuyển kỳ diệu của các thiên thần vượt qua không trung từ Nazareth sang nước Ý năm 1294, vào ngày 24 tháng 3 năm 1920, Giáo hoàng Biển Đức XV đã chính thức tuyên phong Đức Mẹ Loreto là Bổn mạng tối cao của toàn thể các phi công, phi hành đoàn và hành khách đường hàng không.
Bản Kinh Cầu Đức Bà (Litaniae Lauretanae) có mối liên hệ gì với Đền thánh Loreto?
Bản Kinh Cầu Đức Bà mà người Công giáo khắp thế giới vẫn đọc sau khi lần hạt Mân Côi có tên chính thức trong tiếng Latinh là Litaniae Lauretanae (Kinh Cầu Loreto), bởi bản kinh này được hình thành và hát xướng đầu tiên tại chính Đền thánh Nhà Thánh Loreto từ thế kỷ 15 tới thế kỷ 16 trước khi được Giáo hoàng Sixtô V phê chuẩn cho toàn Giáo hội năm 1587.