Leo hết những con dốc lát đá của phố cổ San Marino, quý vị sẽ ra tới một khoảng sân nhỏ gọi là Piazzale Domus Plebis. Trước mặt là một mặt tiền màu sáng với hàng cột Corinth và tam giác đầu hồi, dáng một ngôi đền cổ điển hơn là một nhà thờ Gothic. Chung quanh là tường đá và mái ngói của một thị trấn bám trên sườn núi, và chỉ cần bước thêm vài chục mét là thấy vách đá của núi Titano đổ thẳng xuống đồng bằng bên dưới.
Đây là Vương cung thánh đường San Marino (Basilica di San Marino), nhà thờ chính của cả nước, thuộc Công Giáo Rôma, dâng kính Thánh Marinô (Marinus). Người San Marino kính ngài như người đã lập nên cộng đồng của họ trên núi Titano, và chính đất nước mang tên ngài. Hài cốt ngài được giữ trong nhà thờ này. Vì vậy, dù San Marino có nhiều nhà thờ nhỏ, thư viện chọn nơi đây làm đại diện duy nhất: không nơi nào khác trong nước gắn chặt đến thế giữa đức tin và nguồn gốc của cộng đồng.
IThánh Marinô, Người Thợ Đá Trên Núi Titano
Theo truyền thống, Thánh Marinô là một người thợ đá quê ở đảo Rab (Arbe) bên bờ Dalmatia, sang làm việc ở vùng Rimini, rồi lên núi Titano sống đời ẩn tu và quy tụ quanh mình một cộng đồng Kitô hữu nhỏ. Truyền thống cũng coi ngài là phó tế. Lễ kính ngài theo lịch riêng của San Marino là ngày 3 tháng 9. Trong nếp Công Giáo, kính hài cốt một vị thánh là nhớ tới đời sống của người ấy và xin người ấy cầu thay, không phải thờ xương cốt.
Cần tách truyền thống khỏi sử liệu. Niên đại năm 301 mà người San Marino dùng cho việc lập cộng đồng là niên đại truyền thống, không có văn bản cùng thời xác nhận. Điều có văn bản là ngôi nhà thờ cổ trên chỗ này: theo sanmarinofixing.com, văn bản đầu tiên nhắc tới nhà thờ Domus Plebis có ngày 31 tháng 7 năm 1113. Tên ấy có nghĩa là nhà của dân, vì đây vừa là nơi thờ vừa là nơi họp của dân. Chiếc sọ được kính là của Thánh Marinô, theo acistampa.com, được đặt trong tượng bán thân bằng bạc mạ vàng từ ngày 2 tháng 9 năm 1602.
Nơi giữ hài cốt của chính vị thánh gắn với vùng đất ấy là nét chung của nhiều vương cung thánh đường, như Vương cung thánh đường Thánh Phêrô hay Vương cung thánh đường Thánh Phanxicô, Assisi. Điều riêng của San Marino là vị thánh ở đây được kính như người lập nên cả một nước.
Người Ý và du khách hay gọi nơi này là Duomo di San Marino, và nhiều người vì thế tưởng đây là nhà thờ chính tòa. Không phải. San Marino thuộc giáo phận San Marino-Montefeltro, và nhà thờ này không giữ ngai tòa giám mục. Danh hiệu của nó là vương cung thánh đường nhỏ, một tước hiệu danh dự Tòa Thánh ban năm 1926, khác với danh xưng chính tòa.
IITừ Domus Plebis Tới Ngôi Đền Tân Cổ Điển
Ngôi nhà thờ hiện nay chỉ gần hai trăm năm tuổi, nhưng nó đứng trên chỗ của một ngôi nhà thờ cổ hơn bảy trăm năm. Ngôi cũ dựng bằng những khối đá lớn đẽo ngay từ núi. Đầu thế kỷ 19, khi ngôi ấy đã quá cũ, người ta quyết định phá đi và dựng một nhà thờ mới theo lối đang thịnh hành khắp nước Ý thời ấy.
- 301Niên đại truyền thốngNăm truyền thống gán cho việc Thánh Marinô lập cộng đồng trên núi Titano. Không có văn bản cùng thời, xem hộp sử liệu phía trên.
- 1113Văn bản đầu tiên về Domus PlebisNgày 31 tháng 7 năm 1113, nhà thờ cổ được nhắc lần đầu trong văn bản, theo sanmarinofixing.com. Tường dựng bằng những khối đá lớn đẽo từ núi.
- 1602Tượng bán thân giữ sọ thánhNgày 2 tháng 9 năm 1602, sọ được kính là của Thánh Marinô được đặt vào tượng bán thân bằng bạc mạ vàng, theo acistampa.com.
- 1825 tới 1826Phá ngôi cũ, đặt đá ngôi mớiNhà thờ cổ bị phá năm 1825. Viên đá đầu của nhà thờ mới đặt ngày 28 tháng 7 năm 1826, theo thiết kế của kiến trúc sư Antonio Serra người Bologna.
- 1838Mở cửaNgày 5 tháng 2 năm 1838, nhà thờ mới mở cửa, theo cả sanmarinofixing.com và acistampa.com.
- 1855Thánh hiếnNgày 1 tháng 7 năm 1855, nhà thờ được thánh hiến, mười bảy năm sau ngày mở cửa.
- 1926Tước vương cung thánh đườngNgày 21 tháng 7 năm 1926, Tòa Thánh ban tước vương cung thánh đường nhỏ, theo sanmarinofixing.com.
- 2008Trong khu Di sản Thế giớiUNESCO ghi danh Trung tâm lịch sử San Marino và núi Titano (số 1245, tiêu chí iii), hồ sơ nhắc riêng vương cung thánh đường tân cổ điển thế kỷ 19.
IIIMười Sáu Cột Corinth Và Tượng Đá Hoa Của Tadolini
Antonio Serra (1783 tới 1847) chọn lối tân cổ điển, lối lấy lại ngôn ngữ đền đài Hy Lạp và La Mã: mặt tiền có hàng cột và đầu hồi tam giác, bên trong là những hàng cột lớn đỡ xà ngang thay vì vòm nhọn. Theo sanmarinofixing.com, nhà thờ có ba gian và bảy bàn thờ. Theo acistampa.com, mười sáu cột Corinth xếp thành một hành lang hình bán nguyệt ôm quanh hậu cung, làm cho cung thánh như được bao trong một vòng cột.
Ngay sau bàn thờ chính là tượng Thánh Marinô bằng đá hoa của nhà điêu khắc Adamo Tadolini, học trò của Antonio Canova. Dưới bàn thờ có một hòm nhỏ giữ hài cốt thánh. Bên cạnh nhà thờ là tháp chuông lối Roman với bảy quả chuông. Hình nhà thờ còn được in trên đồng 10 cent euro của San Marino.
Hàng cột và đầu hồi tam giác nhìn ra Piazzale Domus Plebis, dáng một ngôi đền cổ điển, khác hẳn các nhà thờ Gothic ở vùng Alps.
Mười sáu cột Corinth xếp hình bán nguyệt quanh cung thánh, theo acistampa.com, là nét nhận diện rõ nhất của lòng nhà thờ.
Tượng đá hoa của Adamo Tadolini, học trò của Canova, đặt sau bàn thờ chính, vị thánh đứng nhìn xuống lòng nhà thờ.
Hòm nhỏ dưới bàn thờ giữ hài cốt, còn sọ thánh nằm trong tượng bán thân bằng bạc mạ vàng từ năm 1602.
Tháp chuông lối Roman đứng cạnh nhà thờ, có bảy quả chuông, theo acistampa.com.
| Hạng mục | Số liệu | Nguồn |
|---|---|---|
| Kiến trúc sư | Antonio Serra (1783 tới 1847), người Bologna | sanmarinofixing.com |
| Đặt đá | 28 tháng 7 năm 1826 | sanmarinofixing.com, acistampa.com ghi khởi công 1826 |
| Mở cửa | 5 tháng 2 năm 1838 | sanmarinofixing.com, acistampa.com |
| Thánh hiến | 1 tháng 7 năm 1855 | sanmarinofixing.com |
| Mặt bằng | Ba gian, bảy bàn thờ | sanmarinofixing.com |
| Cột quanh hậu cung | 16 cột Corinth | acistampa.com |
| Chuông | 7 quả | acistampa.com |
IVThế Đất Và Hướng
Xin nói rõ trước khi đọc tiếp: phong thủy không có chỗ trong giáo lý Công Giáo. Nhà thờ Công Giáo theo lệ phụng vụ, xưa ưa quay cung thánh về phía mặt trời mọc, và ở San Marino, chỗ đặt nhà thờ lại không do ai chọn theo thế đất: người thế kỷ 19 dựng lên đúng nền của ngôi nhà thờ cổ, vốn đã đứng đó ít nhất từ năm 1113. Chỗ đất ấy được giữ vì lòng trung thành với nơi cha ông đã thờ phượng.
Những dòng sau là thư viện đọc thế núi Titano theo con mắt phong thủy cổ truyền của người Việt, để quý vị quen lối ấy có chỗ đặt cạnh mà so. Tư liệu của vương cung thánh đường không có điều nào như vậy.
Điều thấy ngay là núi một mặt dốc, một mặt thoải. Núi Titano là một khối đá vôi dài, một phía đổ xuống thành vách đá dựng đứng, phía kia thoải dần thành sườn có nhà cửa. Thị trấn và nhà thờ nằm trên sườn thoải, lưng dựa vào phần cao nhất của núi. Lối cổ truyền gọi chỗ như thế là đất có chẩm, có gối để tựa, và coi việc ở sườn thoải thay vì mép vách là chỗ yên.
Thứ hai là chỗ cao nhìn xa. Từ núi Titano, đồng bằng Romagna trải ra phía đông bắc, và xa hơn là biển Adriatic. Đọc theo lối Việt, đó là một minh đường rất rộng, khoảng sáng mở ra trước núi, với nước lớn ở tận cùng tầm mắt. Nhưng cũng cần nói rằng núi cao đơn độc giữa đồng bằng là loại thế mà sách cũ coi là lộng gió, ít chỗ che. Người San Marino xưa chọn núi vì lý do của chính họ, và đời sống ẩn tu của Thánh Marinô là lý do đầu tiên.
Thứ ba là đá của núi trong tường nhà thờ. Nhà thờ cổ Domus Plebis dựng bằng những khối đá lớn đẽo từ chính núi Titano. Lối cổ truyền coi công trình mượn đá của chính chỗ mình đứng là công trình hòa với đất. Thư viện ghi điều ấy như một nét đẹp của sự gần gũi giữa người và núi, không gán cho nó ý nghĩa nào khác.
Cuối cùng là vòng cột. Mười sáu cột Corinth bao lấy cung thánh thành hình bán nguyệt. Con mắt cổ truyền sẽ đọc đó là thế bao bọc, nơi được giữ ở giữa là chỗ trọng nhất. Người thiết kế theo mẫu hành lang cột cổ điển, và sự trùng hợp chỉ là trùng hợp của hình.
VLễ Thánh Marinô Và Năm Phụng Vụ
Nhà thờ theo lịch phụng vụ Công Giáo, tính theo dương lịch, cộng với ngày lễ riêng của vị thánh bổn mạng. Ngày lớn nhất trong năm là lễ Thánh Marinô, 3 tháng 9, khi người San Marino tìm về nơi giữ hài cốt của ngài. Bài chỉ ghi ngày, không ghi giờ.
| Ngày | Theo lịch nào | Lễ | Nội dung |
|---|---|---|---|
| 3 tháng 9 | Lịch phụng vụ riêng của San Marino, dương lịch | Lễ Thánh Marinô | Lễ bổn mạng, ngày lễ lớn nhất của vương cung thánh đường, nơi giữ hài cốt vị thánh (acistampa.com). |
| Tuần Thánh và Phục Sinh | Lịch phụng vụ Công Giáo, ngày đổi theo năm | Đỉnh cao năm phụng vụ | Các nghi lễ Tuần Thánh cử hành tại nhà thờ chính của cả nước. |
| 25 tháng 12 | Lịch phụng vụ Công Giáo, dương lịch | Lễ Giáng Sinh | Cùng Mùa Vọng trước đó là dịp đông người đi lễ nhất trong năm. |
| 21 tháng 7 | Dương lịch, mốc riêng của nhà thờ | Kỷ niệm tước vương cung thánh đường | Ngày Tòa Thánh ban tước vương cung thánh đường năm 1926 (sanmarinofixing.com). |
VINơi Chốn Và Đường Tới
- Địa chỉ
- Piazzale Domus Plebis, 47890 Città di San Marino
- Đường tới
- Nhà thờ nằm ở Piazzale Domus Plebis trong phố cổ Thành phố San Marino (Città di San Marino) trên núi Titano. Người tới thường đi từ Rimini bên Ý lên núi bằng đường bộ, rồi đi bộ theo các phố dốc lên.
- Toạ độ
- 43.9369, 12.4467
Đây là nhà thờ đang cử hành phụng vụ, nơi giữ hài cốt vị thánh bổn mạng của cả nước, không phải bảo tàng. Lệ thường được nhắc: ăn mặc kín đáo, bỏ mũ, giữ im lặng trong lòng nhà thờ. Khi đang có thánh lễ, khách xin đứng ở cuối nhà thờ, không đi lên phía bàn thờ nơi đặt hài cốt và tượng thánh. Người tới cầu nguyện trước tượng Thánh Marinô thường quỳ một lúc, quý vị chờ họ xong rồi hãy đến gần.
Những nơi gần đây trong thư viện
VIIĐóng Góp Cho Trang Này
Góp ảnh, thông tin hoặc video cho Vương cung thánh đường San Marino
Contribute photos, information or video for Basilica di San MarinoThầy Ưng Khiêm mời cộng đồng cùng làm giàu trang này. Ảnh chụp tận nơi, một chi tiết lịch sử chưa được nhắc, một đoạn video ngắn: mọi đóng góp đều được đọc và trả lời.
Everyone is welcome to enrich this page: a photo you took, a detail the page misses, a short video. Every contribution is read and answered.
Chưa có đóng góp nào từ cộng đồng. Bạn có thể là người đầu tiên. No community contribution yet. You could be the first.
?Hỏi Đáp Nhanh
Vương cung thánh đường San Marino thờ ai
Nhà thờ thuộc Công Giáo Rôma, dâng kính Thánh Marinô, người thợ đá mà truyền thống coi là đã lập nên cộng đồng trên núi Titano và mang tên cho cả nước San Marino. Hài cốt ngài được giữ trong nhà thờ, dưới bàn thờ chính và trong một tượng bán thân bằng bạc mạ vàng.
Nhà thờ San Marino xây năm nào
Ngôi nhà thờ hiện nay đặt đá ngày 28 tháng 7 năm 1826, mở cửa ngày 5 tháng 2 năm 1838 và được thánh hiến ngày 1 tháng 7 năm 1855, theo thiết kế tân cổ điển của kiến trúc sư Antonio Serra. Nó thay cho nhà thờ cổ Domus Plebis có văn bản từ năm 1113.
Vương cung thánh đường San Marino có phải nhà thờ chính tòa không
Không. Người ta hay gọi là Duomo nhưng nhà thờ này không giữ ngai tòa giám mục. San Marino thuộc giáo phận San Marino-Montefeltro. Danh hiệu của nơi này là vương cung thánh đường nhỏ, được Tòa Thánh ban ngày 21 tháng 7 năm 1926.
Thánh Marinô có thật lập ra San Marino năm 301 không
Năm 301 là niên đại truyền thống, không có văn bản cùng thời xác nhận. Truyền thống kể Thánh Marinô là thợ đá quê đảo Rab, lên núi Titano sống ẩn tu và quy tụ một cộng đồng nhỏ. Điều có sử liệu là nhà thờ trên chỗ này đã có văn bản từ năm 1113.
Lễ Thánh Marinô là ngày nào
Ngày 3 tháng 9 theo dương lịch. Đây là lễ bổn mạng của vương cung thánh đường và là ngày lễ lớn nhất trong năm ở nơi giữ hài cốt vị thánh. Sọ thánh được đặt vào tượng bán thân bạc mạ vàng từ ngày 2 tháng 9 năm 1602, ngay trước ngày lễ.