Trước khi những chiếc thuyền buồm của người Pháp và người Anh cập bến vịnh Kingstown để dựng nên những ngôi thánh đường đá như Nhà thờ chính tòa Anh giáo Thánh George, Kingstown hay Nhà thờ chính tòa Đức Mẹ Lên Trời, Kingstown hàng thiên niên kỷ, hòn đảo núi lửa hùng vĩ Saint Vincent đã có một tên gọi bản địa thiêng liêng là Yurumein (mang ý nghĩa là Quê hương của Cầu vồng trong ngôn ngữ của người Kalinago và người Garifuna). Sâu trong thung lũng rừng mưa nhiệt đới xanh thẫm của thị trấn ven biển Layou thuộc giáo khu Saint Andrew ở bờ tây hòn đảo, ngay nơi dòng suối Rutley River trong vắt uốn lượn qua những rặng tre và cây cọ trước khi đổ ra biển Caribe, một tảng đá núi lửa khổng lồ dài hơn sáu mét nằm nghiêng mình bên bờ nước suốt hàng triệu năm qua đã được các bậc tiền nhân chọn làm bàn thờ đá vĩnh cửu. Đó chính là Bãi đá chạm khắc thiêng của người bản địa Kalinago tại Layou (tiếng Anh là Layou Petroglyph Sacred Site hoặc Layou Petroglyph Park).
Trong truyền thống Thờ Cúng Tổ Tiên và tín ngưỡng vạn vật hữu linh của các dân tộc bản địa vùng biển Caribe tiền Columbus, những tảng đá lớn nằm bên dòng nước ngọt từ núi lửa chảy xuống chính là cánh cổng giao hòa giữa thế giới người sống với linh hồn các bậc tổ tiên (Zemi hoặc Cemi). Trên bề mặt đá bazan xám đen nghiêng một góc bốn mươi lăm độ tại Layou, những nghệ nhân và pháp sư cổ đại thuộc các nền văn hóa Arawak (Saladoid muộn) và Kalinago (Carib biển đảo) từ khoảng thế kỷ 6 tới thế kỷ 13 Công nguyên đã kiên nhẫn dùng đá cứng đục chạm nên một gương mặt thần linh tổ tiên hình tam giác đội mũ sừng xoắn ốc đầy uy lực cùng những chiếc hố tròn hứng nước mưa làm lễ tế, biến nơi đây thành một trong những thánh địa đá khắc cổ đại kỳ vĩ nhất vùng Tiểu Antilles.
ITín Ngưỡng Thờ Tổ Tiên Zemi, Linh Thần Sông Núi Đảo Yurumein Và Vũ Trụ Quan Của Người Arawak Cùng Người Kalinago
Bãi đá chạm khắc thiêng tại Layou là di tích vật chất sống động nhất phản ánh tín ngưỡng thờ cúng tổ tiên và thần linh tự nhiên của các cộng đồng cư dân bản địa đã sinh sống trên đảo Yurumein (Saint Vincent) suốt hơn hai nghìn năm trước khi người châu Âu đặt chân tới châu Mỹ. Trong vũ trụ quan của các tộc người nói ngữ hệ Arawak (cư dân nông nghiệp và làm gốm thuộc văn hóa Saladoid di cư từ lưu vực sông Orinoco ở Nam Mỹ lên chuỗi đảo Tiểu Antilles từ những thế kỷ đầu Công nguyên) cũng như người Kalinago (Island Carib, những chiến binh và nhà hàng hải bản địa làm chủ hòn đảo cho tới cuối thế kỷ 18), vũ trụ được chia thành ba tầng gắn kết chặt chẽ: tầng trời của mặt trời, mặt trăng và cầu vồng; tầng mặt đất của rừng rậm, nương sắn và con người; và tầng thế giới dưới lòng đất và lòng nước, nơi các linh hồn tổ tiên cư ngụ và điều phối nguồn nước ngọt cùng mùa màng.
Trung tâm của hệ thống tâm linh ấy là khái niệm Zemi (còn viết là Cemi): thuật ngữ vừa chỉ các vị thần linh sáng thế và linh hồn tổ tiên hộ mệnh của thị tộc, vừa chỉ những vật thể thiêng (tượng đá ba đỉnh, xương cốt tổ tiên, hoặc những tảng đá lớn khắc hình thần diện bên bờ suối) nơi linh lực của tổ tiên ngự trị. Khi các bậc tiền nhân khắc gương mặt thần diện lớn lên tảng đá bên dòng sông Rutley tại Layou, họ không tạo ra một bức tranh trang trí mỹ thuật đơn thuần mà đang mở mắt và định hình cho vị Zemi hộ mệnh của cả thung lũng, để vị thần tổ tiên ngày đêm nhìn xuống dòng nước và che chở cho bộ tộc.
Vị trí của tảng đá khắc Layou nằm ngay sát mép một vũng nước sâu tự nhiên trên dòng suối Rutley River mang ý nghĩa nghi lễ hết sức sâu sắc. Trong tín ngưỡng của người Arawak và người Kalinago, các dòng sông bắt nguồn từ đỉnh núi lửa La Soufrière và các dãy núi trung tâm chảy ra biển là mạch máu sự sống của đảo Yurumein. Nơi tảng đá lớn tiếp giáp với mặt nước chính là ngưỡng cửa thông linh: vào mùa khô hạn hoặc trước mùa trồng sắn (cassava, lương thực thiêng nuôi sống cư dân vùng Caribe), vị pháp sư của bộ tộc (được gọi là Boyé trong tiếng Kalinago hoặc Behique trong tiếng Arawak) sẽ dẫn đầu cộng đồng tới bên tảng đá Layou để cử hành nghi lễ cầu mưa, cầu mùa và giao tiếp với tổ tiên.
Trên bề mặt tảng đá Layou hiện vẫn còn lưu giữ rõ những hố lõm hình chén tròn (cupules) và những rãnh mài nhẵn do bàn tay con người tạo tác. Tại đây, các vị pháp sư Boyé xưa kia đã nghiền hạt cây thiêng, trộn cùng khói thuốc lá bản địa hoặc nước suối trong vắt dâng lên thần diện Zemi, đồng thời quan sát mực nước sông Rutley dâng lên chạm vào các đường nét chạm khắc dưới chân tảng đá để đọc điềm báo của tổ tiên về mưa thuận gió hòa hay bão lũ sắp tới.
Đối với lịch sử hiện đại của quốc đảo Saint Vincent và Grenadines, Bãi đá chạm khắc Layou còn là chứng tích cội nguồn thiêng liêng của người Kalinago và người Garifuna (Black Caribs). Vào thế kỷ 17 và thế kỷ 18, những người châu Phi thoát khỏi các vụ đắm tàu nô lệ hoặc trốn thoát khỏi các đồn điền ở Barbados và Saint Lucia đã tìm tới đảo Saint Vincent, kết hôn và hòa nhập cùng người bản địa Kalinago để hình thành nên dân tộc Garifuna kiên cường dưới sự lãnh đạo của Đại Tù trưởng Joseph Chatoyer (vị Anh hùng Dân tộc đầu tiên của Saint Vincent và Grenadines, người đã anh dũng hy sinh ngày 14 tháng 3 năm 1795 trong cuộc kháng chiến bảo vệ quê hương Yurumein trước thực dân Anh).
Sau khi quân đội Anh trục xuất hàng nghìn người Garifuna khỏi Saint Vincent sang đảo Roatan và vùng bờ biển Trung Mỹ (Honduras, Belize, Guatemala, Nicaragua) vào năm 1797, những tảng đá khắc cổ đại như Layou Petroglyph đã trở thành sợi dây tâm linh bất diệt nối kết cộng đồng Garifuna khắp thế giới khi hành hương trở về đất tổ Yurumein để tưởng nhớ tổ tiên.
Một nhầm lẫn phổ biến ở nhiều du khách là cho rằng mọi bãi đá khắc cổ trên đảo Saint Vincent đều chỉ do một nhóm cư dân duy nhất tạo ra vào thời điểm ngay trước khi Christopher Columbus tới châu Mỹ năm 1492. Thực tế khảo cổ học hiện đại (qua các công trình nghiên cứu của Thomas Huckerby năm 1914, C. N. Dubelaar và Tiến sĩ Earle Kirby) đã chứng minh rằng các hình khắc trên tảng đá Layou là kết quả bồi đắp của nhiều lớp văn hóa bản địa kế tiếp nhau suốt từ khoảng năm 500 tới năm 1300 Công nguyên, khởi đầu từ các cộng đồng nông nghiệp gốm màu Saladoid và Troumassoid (tổ tiên hệ Arawak) và được tiếp nối, tôn thờ bởi cư dân văn hóa Cayo (tổ tiên người Kalinago). Việc nhiều thế hệ khác nhau cùng khắc chạm trên một tảng đá duy nhất chứng tỏ thung lũng Layou đã giữ vị thế thánh địa liên tục suốt gần một thiên niên kỷ.
IIHành Trình Hơn Một Thiên Niên Kỷ Từ Các Đợt Di Cư Lưu Vực Orinoco Tới Công Viên Di Sản Đá Khắc Quốc Gia Năm 2010
Lịch sử của Bãi đá chạm khắc thiêng tại Layou trải dài từ kỷ nguyên tiền sử của các tộc người bản địa vượt biển Caribe cho tới công cuộc nghiên cứu khảo cổ và bảo tồn di sản quốc gia trong thế kỷ 21.
- Khoảng thế kỷ 1 tới thế kỷ 6 Công nguyênCác cộng đồng bản địa hệ Arawak (văn hóa Saladoid) định cư tại các thung lũng sông đảo YurumeinNhững cư dân bản địa từ lưu vực sông Orinoco (Nam Mỹ) chèo thuyền độc mộc vượt biển lên định cư dọc các cửa sông màu mỡ của đảo Saint Vincent như thung lũng Layou, mang theo nghề trồng sắn, chế tác gốm sơn vẽ và tín ngưỡng thờ thần tổ tiên Zemi.
- Khoảng năm 500 tới năm 1300 Công nguyênKhắc tạc gương mặt thần linh Zemi lớn và các đồ án nghi lễ trên tảng đá bên sông Rutley tại LayouQua nhiều thế hệ thuộc giai đoạn Saladoid muộn, Troumassoid và Cayo (Kalinago cổ), các pháp sư và nghệ nhân bản địa dùng búa đá cứng và cát thạch anh đục mài các rãnh sâu trên tảng đá núi lửa dài hơn 6 mét tại Layou, tạo nên thần diện tam giác đội mũ sừng và các hố tế lễ.
- Thế kỷ 13 tới năm 1797Người Kalinago và người Garifuna bảo vệ hòn đảo thiêng YurumeinCộng đồng người Kalinago và sau đó là người Garifuna dưới thời Tù trưởng Joseph Chatoyer giữ vững quyền tự chủ trên đảo Yurumein suốt nhiều thế kỷ trước sự xâm lấn của các đế quốc châu Âu, gìn giữ ký ức thiêng liêng về các bãi đá khắc tổ tiên.
- Năm 1914Nhà nhân học Thomas Huckerby khảo sát và công bố khoa học quốc tế về Đá khắc LayouNhà nghiên cứu Thomas Huckerby tiến hành đo đạc, chụp ảnh và xuất bản chuyên khảo khoa học đầu tiên về các bãi đá chạm khắc trên đảo Saint Vincent (Petroglyphs of Saint Vincent, British West Indies) qua Bảo tàng Heye tại New York, đưa Đá khắc Layou vào bản đồ khảo cổ thế giới.
- Thập niên 1970 tới 1990Tiến sĩ Earle Kirby và Quỹ Tín thác Quốc gia SVG hệ thống hóa di sản đá khắc Saint VincentNhà khảo cổ học tiên phong của Saint Vincent là Tiến sĩ I. A. Earle Kirby cùng nhà nghiên cứu Hà Lan C. N. Dubelaar lập hồ sơ chi tiết toàn bộ 13 địa điểm đá khắc trên đảo, xác lập Layou là di tích đá khắc lớn và quan trọng bậc nhất.
- Năm 2010 tới nayKhánh thành Công viên Di sản Đá khắc Layou (Layou Petroglyph Park)Chính phủ Saint Vincent và Grenadines cùng Quỹ Tín thác Quốc gia hoàn thành dự án tôn tạo cảnh quan, xây dựng cầu treo đi bộ, sàn ngắm cảnh, nhà đón tiếp và lối đi sinh thái bên bờ sông Rutley, biến nơi đây thành điểm du lịch di sản và giáo dục lịch sử bản địa hàng đầu quốc gia.
Khảo cứu của Thomas Huckerby năm 1914 và kỹ thuật khắc đá bằng cát thạch anh. Khi nhà nhân học Thomas Huckerby tới khảo sát thung lũng sông Rutley vào đầu thế kỷ 20 và công bố trong ấn phẩm của Bảo tàng Người Bản địa Châu Mỹ năm 1914, ông đã đặc biệt kinh ngạc trước kích thước đồ sộ và độ sâu đồng đều của các đường rãnh trên tảng đá núi lửa cực cứng tại Layou. Trong điều kiện hoàn toàn không có công cụ kim loại (không có sắt hay đồng thau), làm thế nào những người nghệ nhân bản địa cổ đại có thể khắc những đường rãnh rộng khoảng hai xen-ti-mét và sâu từ ba tới bốn mi-li-mét vào khối đá bazan và andesit rắn chắc như vậy?
Các nghiên cứu thực nghiệm khảo cổ học đã chỉ ra quy trình hai bước đầy kiên nhẫn mang tính nghi lễ: đầu tiên, người nghệ nhân dùng những chiếc đục đá cầm tay bằng đá jasper hoặc đá bazan hạt mịn cực cứng (hammerstones) gõ liên tục hàng vạn nhát theo đường phác thảo để tạo rãnh thô (kỹ thuật pecking); tiếp đó, họ rắc cát thạch anh ướt lấy từ lòng suối Rutley vào trong rãnh rồi dùng một thanh đá dẹp hoặc cành gỗ cứng chà xát qua lại hàng ngày trời cùng với nước suối (kỹ thuật abrasion) cho tới khi lòng rãnh trở nên nhẵn bóng và sắc nét. Mỗi đường nét trên gương mặt thần Zemi tại Layou vì thế là kết tinh của hàng trăm giờ lao động tâm linh thành kính.
IIIKhối Đá Núi Lửa Nghiêng 45 Độ Bên Suối Rutley, Thần Diện Zemi Tam Giác Đội Mũ Sừng Và Hệ Thống Hố Nghi Lễ
Khác với các công trình kiến trúc xây bằng gạch vữa, giá trị tạo hình của Bãi đá chạm khắc thiêng tại Layou nằm ở sự kết hợp nguyên sơ giữa một khối đá địa chất tự nhiên khổng lồ bên dòng suối với bố cục chạm khắc biểu tượng đầy tính hình học và thần thái của nghệ thuật tiền Columbus.
Tâm điểm của thánh địa là một tảng đá dung nham núi lửa nguyên khối có chiều dài khoảng 6,2 mét (hơn 20 bộ Anh) và chiều cao khoảng 5 mét, nằm tựa lưng vào sườn đồi bên bờ phải của dòng sông Rutley. Mặt trước của tảng đá tạo thành một mặt phẳng tự nhiên rộng lớn nghiêng đều một góc khoảng 45 độ hướng thẳng ra mặt suối, tựa như một bức bình phong đá hay một bàn thờ nghiêng khổng lồ giữa rừng xanh.
Nằm nổi bật ở vị trí trung tâm cao ráo nhất trên mặt đá nghiêng là hình chạm khắc một gương mặt thần linh lớn có đường viền bao quanh hình tam giác cân (đỉnh nhọn quay xuống dưới làm cằm, cạnh đáy nằm ngang phía trên trán). Bên trong khuôn mặt tam giác là đôi mắt hình tròn sâu thẳm, sống mũi thẳng và khuôn miệng trang nghiêm, thể hiện đúng chuẩn mực tạo hình thần Zemi ba đỉnh (three-pointed Zemi) nổi tiếng của văn hóa Taino và Arawak cổ đại.
Phía trên đỉnh đầu của gương mặt tam giác trung tâm là hai đường rãnh lớn uốn cong đối xứng sang hai bên trái và phải như một cặp sừng lớn, hai chiếc lông vũ đại bàng hoặc hai tia cầu vồng xoắn ốc (volutes). Trong nghệ thuật đá khắc vùng Caribe và lưu vực sông Orinoco, chiếc mũ sừng xoắn kép này là dấu hiệu tối cao của vị thần chủ quản mưa gió, sấm sét và quyền năng thông linh của vị đại pháp sư tổ tiên.
Xung quanh gương mặt thần diện lớn ở trung tâm còn có ít nhất năm tới bảy cụm hình khắc phụ trợ phân bố từ phần giữa xuống phần chân tảng đá: bao gồm các khuôn mặt nhân diện nhỏ hơn với đôi mắt chấm tròn, các đường móc câu đối xứng, vòng tròn đồng tâm và những đường lượn sóng biểu thị dòng chảy của nước, rắn thiêng hoặc chu kỳ vận hành của mặt trăng và mùa vụ.
Trên phần đỉnh và rìa tảng đá có những hố lõm tròn được đục và xoay nhẵn như lòng bát nhỏ (cupules) cùng các bề mặt đá được mài phẳng. Các nhà khảo cổ xác định đây là nơi cư dân bản địa xưa kia dùng để giã thảo dược thiêng, đựng bột sắn lễ phẩm hoặc hứng nước mưa tinh khiết từ bầu trời rơi xuống mặt đá trong các buổi lễ cầu đảo.
Bao quanh tảng đá cổ là thung lũng sông Rutley rợp bóng cây đại thụ nhiệt đới, dương xỉ cổ đại và những tảng đá cuội tròn dưới lòng suối trong vắt. Từ năm 2010, khu di tích được trang bị lối đi lát đá sinh thái, sàn gỗ quan sát có mái che phía đối diện bờ suối giúp du khách ngắm trọn vẹn mặt đá khắc mà không giẫm lên di tích, cùng khu nhà trưng bày thông tin và vườn cây ăn quả bản địa.
| Thành phần di tích và Đồ án chạm khắc | Niên đại và Kích thước | Ý nghĩa biểu tượng và Giá trị khảo cổ |
|---|---|---|
| Khối đá núi lửa chính bên sông Rutley | Tự nhiên (dài khoảng 6,2 mét, cao 5 mét, nghiêng 45 độ) | Một trong những tảng đá mang hình khắc cổ đại lớn nhất trên toàn chuỗi đảo Tiểu Antilles |
| Thần diện Zemi hình tam giác đội mũ sừng xoắn | Khoảng năm 500 tới 1300 Công nguyên | Biểu tượng vị thần tổ tiên tối cao và linh thần chủ quản mưa gió, mùa màng của đảo Yurumein |
| Các khuôn mặt phụ trợ và đồ án xoắn ốc | Thế kỷ 6 tới thế kỷ 13 Công nguyên | Phản ánh sự bồi đắp nghi lễ qua nhiều thế hệ cư dân văn hóa Saladoid, Troumassoid và Cayo (Kalinago) |
| Các hố lõm tròn (Cupules) và rãnh mài lễ phẩm | Thời kỳ tiền Columbus | Dùng để nghiền lễ vật thảo mộc và hứng nước thiêng trong các nghi thức của pháp sư Boyé |
| Sàn quan sát và Công viên Di sản Đá khắc Layou | Tôn tạo hoàn thành năm 2010 | Bảo vệ bề mặt đá khắc khỏi sự bào mòn do con người chạm tay và phục vụ khách hành hương, nghiên cứu |
IVThế Đất Và Hướng
Cần nêu rõ rằng các cư dân bản địa Arawak và Kalinago khi lựa chọn tảng đá bên dòng sông Rutley để khắc hình thần tổ tiên Zemi cách đây hơn một nghìn năm hoàn toàn không biết tới thuật phong thủy phương Đông. Họ chọn địa điểm này theo trực giác tâm linh bản địa về sự giao hòa giữa đá núi lửa, dòng nước ngọt và rừng thiêng. Những nhận định dưới đây là góc nhìn đối chiếu theo phép xem hình thế sơn thủy cổ truyền của thư viện Vạn Đạo Đường.
Xét trên đại cuộc địa hình của bờ tây đảo Saint Vincent (Yurumein) tại tọa độ 13,2044 độ vĩ bắc, 61,2606 độ kinh tây, thung lũng Layou là nơi các mạch núi hùng vĩ từ dãy Central Mountain Range (sống lưng núi lửa chạy dọc trung tâm đảo từ đỉnh Grand Bonhomme tới Mount Brisbane) đổ dốc về phía biển Caribe, tạo nên lưu vực sông Layou River và nhánh suối Rutley River. Tảng đá chạm khắc thiêng tọa lạc đúng tại vị trí Sơn hoàn Thủy bão (núi ôm vòng, nước uốn lượn bao quanh) ở nơi dòng suối Rutley vừa thoát khỏi hẻm núi hẹp để chảy vào vùng thung lũng phẳng trước khi ra biển: hai bên bờ suối là hai vách đồi rừng nhiệt đới xanh rậm khép lại như hai bức tường thành tự nhiên giữ cho trường khí trong thung lũng luôn tĩnh lặng, mát mẻ và tách biệt khỏi gió bão ngoài khơi.
Về tọa hướng và thủy pháp, tảng đá nguyên khối khổng lồ nằm tựa lưng vững chãi vào triền đồi phía Đông Bắc, còn mặt đá phẳng nghiêng 45 độ mang gương mặt thần diện Zemi thì ngoảnh nhìn về hướng Tây Nam và Nam, đối diện trực tiếp với vũng nước sâu trong vắt (Minh Đường tụ thủy) nơi dòng suối Rutley uốn cong ôm lấy chân đá. Sự hội tụ của Thạch (tảng đá núi lửa trấn giữ mạch đất), Thủy (dòng suối ngọt chảy quanh năm không cạn) và Mộc (tán rừng già che phủ phía trên) tạo nên một linh địa tự nhiên đầy sinh khí, giải thích vì sao các bộ tộc cổ đại đã chọn nơi đây làm chốn tế lễ tổ tiên suốt hàng thế kỷ.
VNgày Anh Hùng Dân Tộc Joseph Chatoyer 14 Tháng 3, Tháng Di Sản Bản Địa Và Các Cuộc Hành Hương Về Đất Tổ Yurumein
Mặc dù các nghi thức cầu mưa cổ truyền của các pháp sư Boyé thời tiền Columbus đã lùi vào quá khứ, Bãi đá chạm khắc thiêng tại Layou ngày nay vẫn là tâm điểm của các kỳ lễ tưởng niệm tổ tiên bản địa và lễ hội di sản văn hóa quốc gia theo lịch dương hằng năm của Saint Vincent và Grenadines.
| Thời điểm trong năm | Hệ lịch | Sự kiện Tưởng niệm và Lễ hội Di sản | Hoạt động tâm linh và văn hóa tại Bãi đá chạm khắc Layou và đảo Saint Vincent |
|---|---|---|---|
| Ngày 14 tháng 3 hằng năm ( và Tuần lễ Hành hương Quốc tế Garifuna) | Dương lịch (Quốc lễ) | Ngày Anh hùng Dân tộc và Tưởng niệm Đại Tù trưởng Joseph Chatoyer (National Heroes Day) | Các đoàn đại biểu người Kalinago trên đảo cùng các đoàn hành hương người Garifuna từ Belize, Honduras, Guatemala, Hoa Kỳ trở về đất tổ Yurumein, đến thăm Bãi đá chạm khắc Layou để dâng lời cầu nguyện tổ tiên, đánh trống truyền thống và tưởng nhớ cội nguồn bản địa. |
| Tháng 3 và tháng 10 hằng năm | Dương lịch | Tháng Di sản Quốc gia và Các chương trình Giáo dục Khảo cổ của SVG National Trust | Quỹ Tín thác Quốc gia tổ chức các chuyến điền dã học thuật, hướng dẫn học sinh, sinh viên và các nhà nghiên cứu tìm hiểu ý nghĩa gương mặt thần Zemi và kỹ thuật khắc đá cổ đại bên sông Rutley. |
| Ngày 9 tháng 8 hằng năm | Dương lịch (Liên Hợp Quốc) | Ngày Quốc tế các Dân tộc Bản địa Thế giới (International Day of the World's Indigenous Peoples) | Tổ chức các hoạt động giao lưu văn hóa của cộng đồng hậu duệ Kalinago tại Saint Vincent (như vùng Sandy Bay, Owia, Greiggs và Layou), tôn vinh nghề đan lát, làm bánh sắn cassava và bảo tồn các bãi đá khắc thiêng. |
| Ngày 27 tháng 10 hằng năm | Dương lịch (Quốc khánh) | Ngày Độc lập Quốc gia Saint Vincent và Grenadines (Independence Day) và Lễ hội Văn hóa Bản địa | Hình tượng gương mặt thần Zemi trên Đá khắc Layou được tôn vinh trên các ấn phẩm văn hóa, tem thư và triển lãm di sản như biểu tượng cội nguồn lâu đời nhất của quốc đảo. |
Ánh mắt nghìn năm bên dòng suối Rutley. Khi đứng trên sàn gỗ giữa thung lũng xanh mát của thị trấn Layou, lắng nghe tiếng nước suối Rutley róc rách chảy qua chân tảng đá núi lửa và nhìn ngắm gương mặt hình tam giác đội mũ sừng của vị thần tổ tiên Zemi vẫn lặng lẽ nhìn ra dòng nước suốt hơn một thiên niên kỷ qua, mỗi du khách đều cảm nhận được một sự kết nối thiêng liêng vượt thời gian. Cùng với các thánh đường lịch sử thời cận đại tại thủ đô Kingstown như Nhà thờ chính tòa Anh giáo Thánh George, Nhà thờ Giám lý Kingstown, Nhà thờ chính tòa Đức Mẹ Lên Trời và Nhà thờ Anh giáo Thánh Maria trên đảo Bequia, Bãi đá chạm khắc thiêng tại Layou chính là chương mở đầu cổ xưa và sâu thẳm nhất trong cuốn biên niên sử tâm linh của quốc đảo Saint Vincent và Grenadines.
VINơi Chốn Và Đường Tới
- Địa chỉ
- Thung lũng bờ sông Rutley River (hạ lưu lưu vực sông Layou River), thị trấn ven biển Layou, giáo khu Saint Andrew, bờ tây đảo Saint Vincent, Saint Vincent và Grenadines
- Đường tới
- Bãi đá chạm khắc thiêng của người bản địa Kalinago tọa lạc tại thung lũng sông Rutley thuộc thị trấn ven biển Layou (giáo khu Saint Andrew) ở bờ tây đảo Saint Vincent, cách thủ đô Kingstown khoảng 12 kilômét về phía tây bắc. Từ trung tâm Kingstown, quý vị có thể đi xe buýt nhỏ (minibus chạy tuyến Leeward Highway hướng về Barrouallie hoặc Chateaubelair) hoặc đi taxi dọc theo con đường ven biển phía tây Leeward Highway qua vùng Buccament Bay khoảng 20 tới 25 phút là tới thị trấn Layou; từ trục đường chính tại Layou có biển chỉ dẫn rẽ vào đường nhánh đi dọc theo bờ sông Rutley thêm khoảng 1 kilômét là tới cổng Công viên Đá khắc Layou.
- Toạ độ
- 13.2044, -61.2606
Công viên Di sản Đá khắc Layou (Layou Petroglyph Park) mở cửa đón du khách tham quan hằng ngày vào ban ngày dưới sự quản lý của Quỹ Tín thác Quốc gia và Bộ Du lịch Saint Vincent và Grenadines (có thu một khoản phí nhỏ bảo tồn di tích tại nhà đón tiếp ở lối vào). Khi vào tham quan, quý vị đi theo lối mòn lát đá và đứng ngắm từ sàn quan sát đối diện bờ suối. Để bảo vệ các đường nét chạm khắc hơn một nghìn năm tuổi không bị ăn mòn bởi dầu tự nhiên trên da tay hoặc bị trầy xước bởi giày dép, quy định bảo tồn nghiêm cấm du khách trèo lên mặt tảng đá nghiêng, không dùng phấn, than hay vật cứng tô vẽ lên các rãnh chữ khắc. Quý vị nên mang giày đi bộ có độ bám tốt và mang theo nước uống khi dạo bước trong thung lũng nhiệt đới.
Những nơi gần đây trong thư viện
VIIĐóng Góp Cho Trang Này
Góp ảnh, thông tin hoặc video cho Bãi đá chạm khắc thiêng của người bản địa Kalinago tại Layou
Thầy Ưng Khiêm mời cộng đồng cùng làm giàu trang này. Ảnh chụp tận nơi, một chi tiết lịch sử chưa được nhắc, một đoạn video ngắn: mọi đóng góp đều được đọc và trả lời.
Chưa có đóng góp nào từ cộng đồng. Bạn có thể là người đầu tiên.
?Hỏi Đáp Nhanh
Bãi đá chạm khắc thiêng tại Layou được tạo tác vào thời kỳ nào và bởi những cư dân bản địa nào?
Các hình chạm khắc trên tảng đá Layou được tạo tác trong khoảng từ thế kỷ 6 tới thế kỷ 13 Công nguyên (khoảng năm 500 tới 1300 Công nguyên) bởi các cộng đồng cư dân bản địa tiền Columbus di cư từ lưu vực sông Orinoco (Nam Mỹ) lên đảo Saint Vincent, bao gồm người Arawak (thuộc các văn hóa khảo cổ Saladoid muộn và Troumassoid) và tổ tiên của người Kalinago (văn hóa Cayo).
Gương mặt hình tam giác đội mũ sừng ở chính giữa tảng đá Layou biểu trưng cho vị thần nào?
Đồ án lớn nhất ở trung tâm mặt đá nghiêng là gương mặt hình tam giác cân có đôi mắt tròn và cặp sừng xoắn ốc đôi trên đỉnh đầu, biểu trưng cho vị thần linh tổ tiên tối cao Zemi (hoặc Cemi) cùng linh thần chủ quản mưa gió, nguồn nước ngọt và sự sinh sôi của mùa màng trong tín ngưỡng thờ cúng tổ tiên của người bản địa vùng Caribe.
Trong thời kỳ chưa có công cụ kim loại, người bản địa cổ đại đã khắc lên tảng đá núi lửa cứng tại Layou bằng cách nào?
Những nghệ nhân và pháp sư cổ đại đã sử dụng kỹ thuật đục và mài đá truyền thống: đầu tiên dùng những viên đá búa cực cứng (như đá jasper hoặc bazan hạt mịn) gõ liên tục theo đường nét phác thảo để tạo rãnh, sau đó rắc cát thạch anh ướt lấy từ lòng suối Rutley vào rãnh và dùng đá dẹp chà xát cùng với nước suối suốt nhiều ngày để mài nhẵn các đường khắc sâu từ 3 tới 4 mi-li-mét.
Tại sao người bản địa xưa lại chọn vị trí bên bờ dòng suối Rutley để khắc gương mặt thần linh?
Trong vũ trụ quan của người Arawak và người Kalinago, các dòng suối nước ngọt chảy từ núi lửa xuống biển là mạch máu sự sống và là nơi cư ngụ của các linh hồn tổ tiên. Tảng đá khổng lồ nằm nghiêng góc 45 độ ngay trên vũng nước sâu của sông Rutley được xem là cánh cổng thông linh giữa thế giới con người và thế giới tổ tiên, nơi các pháp sư Boyé cử hành lễ cầu mưa và dâng lễ phẩm trong các hố đá tròn (cupules).
Tên gọi cổ 'Yurumein' của đảo Saint Vincent có nghĩa là gì và có ý nghĩa thế nào với người Kalinago cùng người Garifuna?
Trong ngôn ngữ của người bản địa Kalinago và người Garifuna, hòn đảo Saint Vincent có tên thiêng là Yurumein, nghĩa là 'Quê hương của Cầu vồng'. Đối với người Kalinago đang sống trên đảo cũng như cộng đồng người Garifuna ở Trung Mỹ và Bắc Mỹ (hậu duệ của những người bị thực dân Anh trục xuất năm 1797 sau cuộc khởi nghĩa của Đại Tù trưởng Joseph Chatoyer), Bãi đá khắc Layou là bằng chứng thiêng liêng khẳng định cội nguồn hàng nghìn năm của tổ tiên họ trên đất mẹ Yurumein.
Du khách đi từ thủ đô Kingstown tới tham quan Bãi đá chạm khắc Layou mất bao lâu và cần lưu ý gì?
Từ thủ đô Kingstown, du khách đi theo đường cao tốc ven biển phía tây (Leeward Highway) khoảng 12 kilômét về phía tây bắc (mất khoảng 20 tới 25 phút đi xe) là tới thị trấn Layou và Công viên Đá khắc Layou bên bờ sông Rutley. Khi tham quan, du khách đứng ngắm từ sàn gỗ quan sát và tuyệt đối không trèo lên mặt tảng đá hay tô vẽ lên các nét khắc cổ.