Chùa Ấn Quang

ITên Chùa Và Dòng Lâm Tế

Chùa có hai tên nối nhau. Tên đầu là Ứng Quang: ứng là đáp lại, quang là ánh sáng. Tên sau là Ấn Quang: ấn là dấu ấn, con dấu, trong nhà Phật còn gợi tới chữ tâm ấn, tức sự truyền trao giữa thầy và trò. Hai tên chỉ khác nhau một chữ đầu, cùng giữ chữ quang. Chữ Hán ở đầu trang chép theo tên ghi trong bảng dữ kiện của thư viện, chúng tôi chưa đối chiếu với hoành phi hay biển chùa.

Người lập am, Hòa thượng Trí Hữu, từ chùa Linh Ứng ở Ngũ Hành Sơn vào. Chữ Ứng trong tên Ứng Quang trùng với chữ Ứng trong tên ngôi chùa nơi ngài tu trước đó. Các nguồn chúng tôi đọc không nói đây có phải là ý đặt tên hay không, nên chúng tôi chỉ ghi sự trùng hợp ấy mà không kết luận.

Về tông phái, Ấn Quang là chùa Phật Giáo Bắc Tông, dòng Lâm Tế. Thiền phái Lâm Tế mang tên Tổ Lâm Tế Nghĩa Huyền ở Trung Hoa thời Đường, truyền vào Việt Nam từ thế kỷ 17 và về sau trở thành dòng có nhiều chùa nhất ở miền Trung và miền Nam. Chùa Lâm Tế ở Việt Nam tu thiền kết hợp tụng niệm, giữ nếp chung của Bắc Tông, và phân biệt nhau chủ yếu ở mạch thầy trò cùng bài kệ dùng đặt pháp danh.

Theo trang Phật Giáo Việt Nam, Hòa thượng Thích Thiện Hòa (1907 tới 1978) thuộc dòng Lâm Tế đời thứ 43. Bài kệ cụ thể mà chùa dùng để đặt pháp danh, chúng tôi chưa tra được có nguồn, nên không ghi. Người đời thường gọi nơi này là Tổ đình Ấn Quang, cách gọi dành cho ngôi chùa mà nhiều thế hệ tăng sĩ coi là chốn gốc của mình.

IITừ Am Lá Tới Trường Phật Học

Theo Giác Ngộ Online và trang Phật Giáo Việt Nam, năm 1948 Hòa thượng Thích Trí Hữu từ chùa Linh Ứng vào Sài Gòn, dựng một am nhỏ bằng cây lợp lá trên khu đất nay là số 243 đường Sư Vạn Hạnh. Năm 1950, Hòa thượng Thích Thiện Hòa được mời về làm viện chủ. Giác Ngộ Online ghi ngài gắn bó với việc xây dựng chùa hơn hai mươi lăm năm. Viện chủ là vị đứng đầu việc tu học và xây dựng của một ngôi chùa.

• 1948Dựng am mái lá
  Hòa thượng Thích Trí Hữu từ chùa Linh Ứng ở Ngũ Hành Sơn vào dựng một am nhỏ bằng cây lợp lá. Giác Ngộ Online ghi tên am là Ứng Quang.
• 1950 hoặc 1951Viện chủ mới, tên mới
  Hòa thượng Thích Thiện Hòa về làm viện chủ, chùa đổi tên Ấn Quang. Tài liệu chùa Giác Ngộ ghi năm 1950, Giác Ngộ Online ghi năm 1951.
• 1950 hoặc 1951Phật học đường Nam Việt
  Bốn trường Phật học Liên Hải, Mai Sơn, Sùng Đức và Ấn Quang hiệp nhất thành Phật học đường Nam Việt đặt tại chùa. Các nguồn vênh giữa năm 1950 và đầu năm 1951.
• 1953Dựng chánh điện, lễ lạc thành
  Hòa thượng Trí Hữu dựng chánh điện. Giác Ngộ Online ghi lễ lạc thành lớn của chùa vào năm này.
• Thập niên 1950 và 1960Các dãy nhà tu học
  Giảng đường, nhà in, thư viện và tăng xá được dựng dần quanh chánh điện, phục vụ việc dạy và học của tăng sĩ.
• 1966Trùng tu mở lớn chánh điện
  Theo tài liệu chùa Giác Ngộ, Hòa thượng Thiện Hòa trùng tu và mở rộng chánh điện theo kiểu chùa Huế.

Bốn trường gộp về một mối

Điều làm nên vai trò của Ấn Quang trong những năm đầu không phải là quy mô công trình mà là một ngôi trường. Theo Giác Ngộ Online và trang Phật Giáo Việt Nam, Hòa thượng Thiện Hòa vận động bốn trường Phật học ở Sài Gòn là Liên Hải, Mai Sơn, Sùng Đức và chính Ấn Quang hiệp nhất thành Phật học đường Nam Việt, đặt tại chùa.

Phật học đường là trường nội trú dành cho tăng sĩ trẻ, nơi học kinh, luật, luận cùng các môn phổ thông, sống theo thời khóa của chùa. Gộp bốn trường nhỏ về một chỗ nghĩa là gom thầy dạy, gom học tăng và gom cả sách vở về một mái nhà. Từ một am lợp lá tới một trường Phật học chỉ mất chừng hai ba năm, và từ đó việc dạy học trở thành việc chính của ngôi chùa.

IIIChánh Điện Kiểu Chùa Huế Giữa Sài Gòn

Chánh điện do Hòa thượng Trí Hữu dựng năm 1953, được Hòa thượng Thiện Hòa trùng tu và mở lớn năm 1966. Theo trang Phật Giáo Việt Nam, chánh điện xây theo kiểu chùa Huế, do kiến trúc sư Nguyễn Hữu Thiện thiết kế. Nói chung, chữ kiểu chùa Huế chỉ lối mái ngói chồng lớp, bờ mái đắp trang trí, gam màu trầm và cách chia gian theo trục dọc mà các chùa ở cố đô vẫn giữ. Vị sư dựng am đầu tiên đến từ miền Trung, người viện chủ kế tiếp dựng chánh điện theo dáng miền Trung, nên ngôi chùa phương Nam này mang một dáng mái quen với người xứ Huế.

Pho tượng Phật Bổn Sư trong chánh điện là tượng Đức Phật Thích Ca ở tư thế ngồi thiền định. Bổn Sư nghĩa là vị thầy gốc, cách chùa Bắc Tông gọi Đức Thích Ca, người mở ra giáo pháp trong đời này. Tư thế thiền định, hai bàn tay đặt chồng lên nhau trước bụng, nói đúng điều cốt lõi của một chùa Lâm Tế: con đường của nhà thiền đi qua sự ngồi yên. Tài liệu chùa Giác Ngộ nhấn vào chỗ tượng được tạc theo lối tạc tượng Việt, tức không chép nguyên mẫu tượng của nơi khác.

Nhìn cả khuôn viên, quý vị sẽ thấy các dãy nhà quanh chánh điện không phải để thờ mà để học và ở. Giảng đường, nhà in, thư viện, tăng xá dựng dần suốt hai thập niên. Đó là dấu vết của một ngôi chùa được tổ chức quanh việc đào tạo, nơi mỗi công trình trả lời một nhu cầu của người học.

IVThế Đất Và Hướng

Mục này ghi cách thư viện nhìn thế đất theo con mắt phong thủy cổ truyền, không phải điều chùa chép trong văn bản của mình. Chùa Ấn Quang ra đời giữa một vùng đô thị đang mở rộng, trên một khu đất nhỏ mà vị sư lập am có được, chứ không qua một cuộc chọn đất theo sách. Các nguồn chúng tôi đọc cũng không ghi hướng chánh điện. Vì thế những dòng dưới đây là đối chiếu, không phải khẳng định.

VLễ Và Nếp Tu Học

Là một ngôi chùa sinh ra cùng một trường Phật học, nhịp năm của Ấn Quang xoay quanh mùa học và mùa an cư hơn là quanh một lễ hội đông người. Chúng tôi không tra được lịch lễ riêng của chùa có nguồn, nên bảng dưới đây ghi các lễ theo nếp chung của chùa Bắc Tông, tính theo âm lịch.

Với Ấn Quang, mùa an cư có một nghĩa riêng. Đây là ba tháng mà tinh thần của Phật học đường buổi đầu hiện rõ nhất: tăng sĩ ở yên, học giới luật, nghe giảng, sống theo thời khóa chung. Ngôi chùa khởi từ một am lợp lá đã lớn lên chính nhờ nếp ở chung và học chung ấy.

VINơi Chốn Và Đường Tới

Những nơi gần đây trong thư viện

VIIĐóng Góp Cho Trang Này

?Hỏi Đáp Nhanh

›Đọc Tiếp