Từ phố Nhà Chung, qua một cánh cổng số 40, quý vị bước vào một khuôn viên yên hẳn so với dòng xe và hàng quán bên ngoài. Có những dãy nhà học và nhà ở, một khoảng sân và bóng cây. Buổi sáng, tiếng đọc kinh chung vọng ra từ nhà nguyện. Buổi chiều, từng nhóm thanh niên mặc áo sơ mi trắng đi từ lớp học về nhà ở. Chỉ cách đó chừng một trăm ba mươi mét là khu phố đông khách bậc nhất Hà Nội.
Đây là Đại chủng viện Thánh Giuse Hà Nội, nơi các chủng sinh của nhiều giáo phận miền Bắc sống chung nhiều năm để thành linh mục. Người Công giáo miền Bắc quen gọi nơi đào tạo này bằng một chữ cũ là Tràng Tập. Và điều làm nên nơi này không phải các dãy nhà mà là một mạch học không đứt, khởi từ một con thuyền trên sông Hồng năm 1666.
ITràng Tập là gì và khác nhà thờ ở chỗ nào
Trong nếp Công giáo, mỗi cơ sở giữ một việc. Nhà thờ giáo xứ là nơi giáo dân một vùng dự lễ và nhận các bí tích. Nhà thờ chính tòa là nơi đặt ngai của vị giám mục. Còn đại chủng viện là nơi đào tạo những linh mục sẽ về coi sóc các giáo xứ. Ở Hà Nội, ba vai trò ấy nằm sát nhau trong cùng một khu phố, và chính vì sát nhau mà người ta hay gộp làm một.
Quý vị muốn xem công trình kiến trúc Gothic của khu này thì đó là Nhà thờ Lớn Hà Nội, nhà thờ chính tòa đã có bài riêng. Bài này chỉ viết phần của Tràng Tập gồm việc đào tạo và mạch các mốc dựng, mở.
Theo giáo huấn của Giáo hội Công giáo, linh mục không tự nhận chức mà được giám mục truyền chức sau một thời gian đào tạo dài trong một cộng đoàn riêng. Người vào đại chủng viện gọi là chủng sinh. Họ sống nội trú, theo một nếp chung gồm giờ kinh, giờ học, giờ lao động và giờ sinh hoạt, trong nhiều năm, qua các lớp triết học rồi thần học, xen giữa là thời gian thực tập ở giáo xứ.
Điều khác căn bản so với nhà thờ giáo xứ là đại chủng viện không có giáo dân của mình. Nhà nguyện trong khuôn viên trước hết dành cho cộng đoàn chủng viện, gồm chủng sinh, các linh mục giáo sư và ban giám đốc. Mục đích của cả khuôn viên là chuẩn bị người cho chức linh mục.
Theo trang của đại chủng viện, trường đào tạo thường xuyên cho các giáo phận Hà Nội, Hưng Hóa, Phát Diệm, Bắc Ninh, Hải Phòng và Lạng Sơn. Theo bản tin của Hội đồng Giám mục Việt Nam dịp mừng 50 năm tái lập, từ năm 1973 tới năm 2023 trường đã có 29 khóa, đón 1.363 chủng sinh, và 894 người đã chịu chức linh mục cho tám giáo phận miền Bắc, trong số ấy có năm vị nay là giám mục.
Vì chung một khu phố với nhà thờ chính tòa, nhiều người tưởng đại chủng viện là một phần của giáo xứ chính tòa, hay là nhà ở của các linh mục coi nhà thờ. Không phải. Đại chủng viện là một cơ sở riêng của Tổng giáo phận Hà Nội, có ban giám đốc riêng, chương trình riêng, và phục vụ nhiều giáo phận chứ không riêng giáo xứ nào.
Chữ Tràng Tập cũng hay bị hiểu nhầm. Theo bộ Lịch sử địa phận Hà Nội của linh mục Hồng Nhuệ Nguyễn Khắc Xuyên được dẫn lại trên trang lược sử của trường, thời xưa địa phận Kẻ Sở gọi đại chủng viện là Trường Lý Đoán, tiểu chủng viện là Trường Latinh, còn ngôi trường do Đức cha Gendreau Đông xây năm 1927 tại số 40 phố Nhà Chung để đón học sinh nhỏ tuổi vào thử ơn gọi được gọi là Trường Thử hay Tràng Tập (tiếng Latinh là Probatorium). Về sau, khi các đại chủng sinh về ở tại cơ sở Tràng Tập số 40 Nhà Chung và trường mở lại tại đây năm 1973, giáo dân miền Bắc quen dùng luôn tên cũ Tràng Tập để gọi đại chủng viện.
IITừ con thuyền sông Hồng tới phố Nhà Chung
Ít nơi ở Việt Nam có một mạch đào tạo liền hơn ba thế kỷ rưỡi như ở đây. Nơi học đổi chỗ nhiều lần, nhưng tư liệu của trường giữ đủ các mốc dời và mở, và thư viện chỉ ghi các mốc ấy. Chặng Kẻ Sở gắn với vùng đất nay có Vương cung thánh đường Sở Kiện, đã có bài riêng.
- 1666Lớp học trên thuyềnCha François Deydier, được cử làm tổng đại diện, quy tụ các thầy giảng để huấn luyện trong khoang thuyền trên sông Hồng bên Phố Hiến. Theo trang của trường, lớp ấy đào tạo 15 thầy trong số 70 thầy của Hội Kẻ giảng.
- 1765Về Vĩnh TrịĐức cha Bertrand Reydellet chuyển Nhà Chung từ Tiêu Viên thuộc xứ Đồng Chuối về Vĩnh Trị, tức Kẻ Vĩnh. Đại chủng viện thời ấy có 15 thầy. Năm 1848, cha Phaolô Lê Bảo Tịnh được Đức cha Retord Liêu đặt làm giám đốc người Việt tiên khởi của chủng viện Vĩnh Trị.
- 1862Về Kẻ SởĐức cha Jeantet, tên Việt là Khiêm, dựng đại chủng viện tại Kẻ Sở, nơi ngày nay có Vương cung thánh đường Sở Kiện.
- 1897Xây lại bằng gạchĐức cha Gendreau, tên Việt là Đông, cho xây lại chủng viện Kẻ Sở bằng gạch kiên cố.
- 1927Trường Thử ở Nhà ChungCũng Đức cha Gendreau xây Trường Thử (Tràng Tập, Probatorium) tại số 40 phố Nhà Chung, đón 120 học sinh. Đây là mốc sớm nhất mà tư liệu của trường ghi cho khu số 40.
- 1929Hội Xuân Bích tới Hà NộiĐức cha Gendreau mời Hội Linh mục Saint-Sulpice, tên Việt là Xuân Bích, với cha Léon Paliard làm giám đốc. Năm 1934 trường chiêu sinh khóa đầu gồm 30 thầy từ năm giáo phận Hà Nội, Hưng Hóa, Phát Diệm, Thanh Hóa và Vinh.
- 1973Mở lại tại số 40 Nhà ChungDưới thời Đức cha Giuse Maria Trịnh Văn Căn, Tràng Tập mở lại với danh hiệu Đại chủng viện Thánh Giuse Hà Nội, bắt đầu với 9 chủng sinh và 3 giáo sư.
- 2013Cơ sở Cổ NhuếTrường mở rộng thêm cơ sở Nhà Đức Mẹ La Vang tại số 13 đường Chế Lan Viên, Cổ Nhuế, phía tây bắc Hà Nội, để đáp ứng số chủng sinh đông hơn.
Có ba chỗ các nguồn ghi khác nhau, thư viện nêu thẳng. Thứ nhất là mốc về Kẻ Vĩnh. Trang lược sử của đại chủng viện ghi Đức cha Reydellet dời về Vĩnh Trị năm 1765, còn bản lược sử trên trang của Tổng giáo phận Hà Nội nhắc Kẻ Vĩnh ở một mốc sớm hơn là năm 1719 và nhắc thêm Kẻ Non năm 1679. Nhiều khả năng các nguồn ghi những lần dời khác nhau của cùng một mạch, nhưng thư viện không chọn thay quý vị.
Thứ hai là mốc Hội Xuân Bích. Trang của trường ghi năm 1929 hội được mời tới và năm 1934 chiêu sinh khóa đầu. Trang của Hội Xuân Bích Việt Nam ghi các linh mục của hội tới Hà Nội năm 1929 và từ năm 1933 phụ trách đại chủng viện đặt tại Liễu Giai. Ba mốc 1929, 1933 và 1934 vì thế nên đọc cùng nhau.
Thứ ba là mốc tái lập thập niên 1970. Một số bài tổng hợp bên ngoài ghi cơ sở số 40 Nhà Chung chuyển sang Đại chủng viện Thánh Giuse từ năm 1971, nhưng trang lược sử chính thức của trường và lễ kỷ niệm 50 năm tái lập năm 2023 của Hội đồng Giám mục Việt Nam đều lấy mốc năm 1973 (khóa I từ 1973 tới 1977 với 9 chủng sinh thụ phong ngày 26 tháng 6 năm 1977, sau đó mở lại đợt tiếp năm 1981 dưới sự điều hành của cha Phanxicô Xaviê Nguyễn Văn Sang). Ngày 29 tháng 12 năm 2023, khoảng một nghìn linh mục và cựu chủng sinh đã về mừng 50 năm tái lập (1973 tới 2023).
IIICác cơ sở đào tạo và một nhà nguyện cổ
Một đại chủng viện không được dựng để khách ngắm mà để phục vụ một nếp sống gồm nhà nguyện, lớp học, thư viện, nhà ở nội trú, phòng ăn và sân. Ở Hà Nội, nếp sống ấy trải trên nhiều cơ sở, mỗi cơ sở giữ một chặng trong hành trình tu học từ năm Tu đức, các năm Triết học tới các năm Thần học.
Cơ sở gốc của thời kỳ từ năm 1973, trong khu có ngôi Trường Thử xây năm 1927. Từ năm 2022, cơ sở này đón các chủng sinh lớp Tu đức cùng nhà nguyện và khối văn phòng.
Mở năm 2013 tại số 13 đường Chế Lan Viên (nay thuộc phường Đông Ngạc), phía tây bắc thành phố, hiện là Cơ sở I chuyên đào tạo phân khoa Thần học. Từ năm 2020, phân khoa Triết học đặt tại Cơ sở II ở số 125 Trung Văn (Nhà ứng sinh Thánh Gioan, nay thuộc phường Đại Mỗ).
Đặt tại xã Đại Xuyên (huyện Phú Xuyên cũ), nơi có nhà nguyện cổ hơn 127 năm tuổi theo bản tin năm 2025 và là nơi rèn luyện của lớp Tu đức. Tư liệu của Tổng giáo phận ghi một tiểu chủng viện đã mở ở Hoàng Nguyên từ năm 1830.
Ở mọi cơ sở, nhà nguyện là trung tâm. Cộng đoàn đọc kinh sáng, kinh chiều và dâng thánh lễ ở đây mỗi ngày, và bố cục các dãy nhà đều xoay về phía nó.
Nhà nguyện cổ Hoàng Nguyên
Theo bản tin của Tổng giáo phận Hà Nội, nhà nguyện cổ ở cơ sở Hoàng Nguyên dài 33 mét, rộng 13 mét, cao khoảng 9 mét. Công trình được trùng tu từ ngày 13 tháng 11 năm 2024 tới ngày 27 tháng 9 năm 2025, và được Đức Tổng giám mục Giuse Vũ Văn Thiên làm phép ngay ngày hoàn tất, cũng là dịp khai giảng năm học mới.
Thư viện dành một đoạn cho ngôi nhà nguyện này vì nó cho thấy đúng loại kiến trúc của một nhà đào tạo, không lớn, không có tháp cao, đủ chỗ cho một cộng đoàn cố định vài trăm người, và dùng liền hơn một thế kỷ cho cùng một việc là đọc kinh chung.
IVThế đất và hướng
Phần này là cách đọc của thư viện theo con mắt phong thủy cổ truyền, không phải điều được chép trong tư liệu của đại chủng viện. Công giáo không dạy phong thủy. Nhà thờ và nhà nguyện Công giáo xưa thường quay theo hướng phụng vụ, tức hướng đặt bàn thờ theo quy tắc cử hành, còn chỗ đặt một chủng viện được chọn theo nhu cầu đào tạo gồm gần tòa giám mục và đủ chỗ ở chung. Những dòng dưới đây chỉ là chỗ đối chiếu cho bạn đọc quen lối cổ truyền của người Việt.
Điều đọc trước tiên là mạch nước của cả hành trình. Lớp học đầu tiên nằm trên một con thuyền giữa sông Hồng, rồi các nơi học về sau đều ở vùng đồng bằng ven sông gồm Phố Hiến, Kẻ Vĩnh, Kẻ Sở. Con mắt cổ truyền coi nước là thứ dẫn khí và nuôi đất, và một mạch học đi theo sông suốt ba thế kỷ là mạch học chưa rời khỏi vùng đất nuôi nó.
Thứ hai là chỗ đứng hiện nay. Khu số 40 phố Nhà Chung nằm ở phía tây hồ Hoàn Kiếm, trong một mạng phố cổ đã kín đất từ lâu. Theo phép xem đất, hồ lớn ở phía trước là minh đường thủy, nơi khí tụ lại, còn khối phố dày ở phía sau là chỗ dựa. Một nơi học mà có nước ở trước và phố dày ở sau thì hợp thế tọa thực hướng hư, lưng đặc mặt mở.
Thứ ba là sự khép kín. Một khuôn viên có cổng, có sân trong, tách khỏi mặt phố, trong con mắt cổ truyền hợp với thế tàng phong tụ khí, giấu gió và giữ khí, rất hợp với một nơi mà việc chính là học và cầu nguyện. Thư viện không có tư liệu về hướng la bàn chính xác của nhà nguyện ở số 40, nên chỉ đọc thế chung của khu đất.
VNăm học và những ngày riêng
Nhịp năm của Tràng Tập đi theo hai lịch cùng lúc gồm lịch phụng vụ của Giáo hội và lịch của một năm học. Bảng dưới chỉ ghi những dịp lặp lại hằng năm, không ghi giờ giấc.
| Thời điểm | Dịp | Nội dung |
|---|---|---|
| 19 tháng 3 | Lễ Thánh Giuse | Lễ bổn mạng của đại chủng viện, vì trường mang danh hiệu Thánh Giuse, cũng là vị bổn mạng của nhà thờ chính tòa Hà Nội. |
| Cuối tháng 9 | Khai giảng năm học | Chủng sinh các lớp trở về và chủng sinh mới được đón nhận. Năm 2025 lễ khai giảng đi cùng lễ làm phép nhà nguyện cổ Hoàng Nguyên. |
| Chúa Nhật thứ tư mùa Phục Sinh | Chúa Nhật Chúa Chiên Lành | Ngày Giáo hội hoàn vũ cầu nguyện cho ơn gọi linh mục và tu sĩ, ngày có ý nghĩa riêng với một nhà đào tạo. |
| 21 tháng 11 | Lễ Đức Mẹ Dâng Mình | Ngày bổn mạng của Hội Linh mục Xuân Bích, hội đã điều hành trường từ năm 1929, được giữ như một ngày truyền thống trong nhiều chủng viện Việt Nam. |
| Cuối năm học | Lãnh tác vụ và truyền chức | Chủng sinh nhận các tác vụ theo từng chặng. Việc truyền chức phó tế và linh mục do giám mục của từng giáo phận cử hành. |
Những ngày đông người nhất của khu phố này không diễn ra trong chủng viện. Lễ mừng 50 năm tái lập cuối năm 2023, chẳng hạn, được tổ chức ở nhà thờ chính tòa để đủ chỗ cho khoảng một nghìn linh mục và cựu chủng sinh. Chủng viện là nơi chuẩn bị, còn những ngày lớn thì giáo phận cùng đón.
VINơi Chốn Và Đường Tới
- Địa chỉ
- Số 40 phố Nhà Chung, phường Hoàn Kiếm (phường Hàng Trống cũ, quận Hoàn Kiếm cũ), Hà Nội
- Đường tới
- Đại chủng viện ở số 40 phố Nhà Chung, phường Hoàn Kiếm, Hà Nội, cách nhà thờ chính tòa chừng một trăm ba mươi mét, đi bộ được từ hồ Hoàn Kiếm. Cơ sở Thần học ở số 13 Chế Lan Viên (Cổ Nhuế, phường Đông Ngạc), cơ sở Triết học ở số 125 Trung Văn (phường Đại Mỗ), và cơ sở Tu đức ở Hoàng Nguyên (xã Đại Xuyên).
- Toạ độ
- 21.0276, 105.8488
Đại chủng viện là nhà đào tạo và là nơi ở nội trú, không phải điểm tham quan. Lệ của nơi ấy là khách muốn vào phải xin phép người trực cổng, chỉ đi trong phạm vi được chỉ dẫn, không vào khu nhà ở và lớp học, giữ yên lặng quanh nhà nguyện. Chụp ảnh chủng sinh cần hỏi trước.
Những nơi gần đây trong thư viện
VIIĐóng Góp Cho Trang Này
Góp ảnh, thông tin hoặc video cho Đại chủng viện Thánh Giuse Hà Nội
Thầy Ưng Khiêm mời cộng đồng cùng làm giàu trang này. Ảnh chụp tận nơi, một chi tiết lịch sử chưa được nhắc, một đoạn video ngắn: mọi đóng góp đều được đọc và trả lời.
Chưa có đóng góp nào từ cộng đồng. Bạn có thể là người đầu tiên.
?Hỏi Đáp Nhanh
Đại chủng viện Thánh Giuse Hà Nội ở đâu
Cơ sở gốc ở số 40 phố Nhà Chung, phường Hoàn Kiếm, Hà Nội, cách nhà thờ chính tòa chừng một trăm ba mươi mét. Trường còn có Cơ sở I (Thần học) ở số 13 đường Chế Lan Viên, Cổ Nhuế mở năm 2013, Cơ sở II (Triết học) ở số 125 Trung Văn từ năm 2020, và cơ sở Hoàng Nguyên có nhà nguyện cổ.
Tràng Tập là gì
Theo sử liệu địa phận Hà Nội, Tràng Tập (hay Trường Thử, Probatorium) vốn là ngôi trường do Đức cha Gendreau Đông xây năm 1927 tại số 40 phố Nhà Chung để học sinh nhỏ tuổi tập thử ơn gọi trước khi vào Trường Latinh (tiểu chủng viện) và Trường Lý Đoán (đại chủng viện). Về sau, khi đại chủng viện đặt tại cơ sở số 40 Nhà Chung và mở lại năm 1973, giáo dân miền Bắc quen gọi đại chủng viện bằng tên cũ Tràng Tập.
Đại chủng viện Hà Nội có từ năm nào
Trường nối truyền thống từ năm 1666, khi cha François Deydier huấn luyện các thầy giảng trong khoang thuyền trên sông Hồng gần Phố Hiến. Nơi học dời về Kẻ Vĩnh, rồi Kẻ Sở năm 1862, và từ năm 1973 mở lại tại số 40 phố Nhà Chung.
Đại chủng viện Hà Nội đào tạo cho giáo phận nào
Theo trang của trường, trường đào tạo thường xuyên cho các giáo phận Hà Nội, Hưng Hóa, Phát Diệm, Bắc Ninh, Hải Phòng và Lạng Sơn. Từ năm 1973 tới năm 2023 đã có 894 linh mục chịu chức cho tám giáo phận miền Bắc.
Đại chủng viện khác Nhà thờ Lớn Hà Nội thế nào
Nhà thờ Lớn là nhà thờ chính tòa, nơi đặt ngai tổng giám mục và nơi giáo dân tới dự lễ. Đại chủng viện là một cơ sở riêng, nơi chủng sinh sống nội trú nhiều năm để học triết học, thần học và tập mục vụ trước khi được truyền chức linh mục.