Chạy xe trên đường cao tốc Al Fateh qua khu Juffair ở phía đông Manama, quý vị sẽ thấy một mái vòm tròn rất lớn màu xám bạc nhô lên trên khối nhà màu kem, hai bên là hai ngọn tháp gọi cầu nguyện mảnh và cao. Khối công trình đứng riêng trên một khoảng đất rộng, chung quanh là đường lớn và bãi trống, nên nhìn từ xa đã thấy rõ cả dáng. Bước qua cửa gỗ vào trong, ánh sáng dịu xuống, đèn chùm treo dưới vòm và những dải chữ Kufic vuông vức chạy quanh tường.
Đây là Đại thánh đường Al Fateh (Al Fateh Grand Mosque), cũng gọi là Trung tâm Hồi học Ahmed Al Fateh. Bahrain là một đảo quốc nhỏ trong vịnh, nơi đạo Hồi là quốc đạo, với cả cộng đồng Sunni lẫn Shia. Thư viện chọn nơi này làm đại diện duy nhất của Bahrain vì theo Cơ quan Văn hóa và Cổ vật Bahrain đây là nơi thờ phụng lớn nhất nước, và vì nó được dựng ra không chỉ để lễ nguyện mà còn để dạy: trong khuôn viên có viện Hồi học, trường dạy thuộc Kinh Qur'an và thư viện, lại mở cửa đón người ngoài đạo tới tìm hiểu về đạo Hồi.
IThánh Đường Và Trung Tâm Hồi Học Của Bahrain
Tên gọi gồm hai phần. Grand Mosque ứng với khái niệm jami, thánh đường cộng đoàn có lễ chung trưa thứ Sáu và bài giảng. Tên thứ hai, Trung tâm Hồi học (Islamic Center), nói đúng vai trò thứ hai của nơi này: theo bahrain.com, khuôn viên có một viện Hồi học, một trường dạy học thuộc Kinh Qur'an và một thư viện. Mosqpedia.org xếp công trình vào loại thánh đường trung tâm của thủ đô.
Thánh đường mang tên Ahmed al-Fateh, một nhân vật thế kỷ 18 trong lịch sử Bahrain. Thư viện chỉ ghi tên ấy để quý vị hiểu tên gọi, không bàn thêm.
Trong đạo Hồi, thánh đường là nơi lễ nguyện, nơi học và nơi gặp gỡ của cộng đồng, chứ không phải ngôi nhà của một vị thần. Không có tượng, không có tranh người. Thứ trang trí được coi trọng nhất là chữ: câu Kinh Qur'an và danh hiệu của Thượng Đế viết bằng thư pháp. Kiểu chữ Kufic phủ tường ở Al Fateh là một trong những lối chữ Ả Rập cổ nhất, nét vuông và thẳng, từng dùng để chép những bản Kinh Qur'an đầu tiên. Việc dạy Kinh cho trẻ em và người lớn trong khuôn viên thánh đường là nếp có từ những thế kỷ đầu của đạo.
Chỗ hay hiểu lầm: vì thánh đường mở cửa đón khách với hướng dẫn viên nhiều thứ tiếng, có người tưởng đây là bảo tàng về đạo Hồi. Không phải. Đây là thánh đường đang hành lễ, có chánh điện riêng cho nam và nữ, và việc đón khách là để giải thích về đạo Hồi và về thánh đường, như bahrain.com ghi. Theo culture.gov.bh, ngày thứ Sáu thánh đường không mở cho người ngoài đạo, vì đó là ngày lễ chung của tín đồ.
Chữ lớn nhất cũng cần dè dặt. Culture.gov.bh gọi đây là nơi thờ phụng lớn nhất Bahrain, tức lớn nhất trong nước, và nói mái vòm sợi thủy tinh là lớn nhất thế giới. Bahrain.com dùng lời mềm hơn: một trong những mái vòm sợi thủy tinh lớn nhất thế giới.
Cùng dòng đại thánh đường vùng Vịnh thời hiện đại là Đại thánh đường Sultan Qaboos ở Muscat và Đại thánh đường Sheikh Zayed ở Abu Dhabi. Al Fateh ra đời sớm hơn cả hai, từ cuối thập niên 1980. Hai thánh đường quốc gia láng giềng trong đợt này là Đại thánh đường Kuwait và Thánh đường Quốc gia Qatar.
IIMột Thánh Đường Cuối Thế Kỷ 20 Bên Bờ Vịnh
Lịch sử của Al Fateh là lịch sử của một công trình thời hiện đại, ngắn và chủ yếu về việc xây. Chỗ đáng chú ý duy nhất là các nguồn không cùng ghi một năm. Các mốc dưới đây chỉ ghi thiết kế, xây dựng và công năng.
- Thập niên 1980Thiết kếMosqpedia.org ghi đồ án do hãng tư vấn Dar Al-Handasah thực hiện. Các nguồn chính thức của Bahrain mà thư viện đã mở không ghi tên người thiết kế.
- 1987Dựng xong theo nguồn chính thứcCơ quan Văn hóa và Cổ vật Bahrain (culture.gov.bh) ghi thánh đường được xây năm 1987, trên đường cao tốc Al Fateh ở khu Juffair.
- 1988Hoàn thành theo nguồn khácMosqpedia.org và nhiều trang du lịch ghi năm hoàn thành 1988. Xem hộp sử liệu dưới.
- Công năngViện Hồi học, trường thuộc Kinh, thư việnTheo bahrain.com, khuôn viên gồm viện Hồi học, trường dạy thuộc Kinh Qur'an và thư viện. Mosqpedia.org ghi có ban nghiên cứu Kinh Qur'an và thư viện Hồi học.
- Hiện nayMở cửa cho người ngoài đạo tìm hiểuThánh đường đón cả tín đồ lẫn người ngoài đạo, có hướng dẫn viên nhiều thứ tiếng, và được giới thiệu là trung tâm giáo dục về đạo Hồi, theo bahrain.com.
Có hai chỗ nguồn vênh nhau, thư viện ghi thẳng. Thứ nhất là năm. Trang của Cơ quan Văn hóa và Cổ vật Bahrain ghi thánh đường xây năm 1987. Mosqpedia.org ghi hoàn thành năm 1988, và nhiều trang du lịch cũng ghi 1988. Thư viện chưa mở được nguồn chính thức nào ghi 1988, nên dùng năm 1987 của nguồn chính thức và ghi kèm năm 1988. Có thể một bên ghi năm xây xong, một bên ghi năm đưa vào dùng, nhưng không nguồn nào nói rõ.
Thứ hai là cỡ mái vòm. Culture.gov.bh viết đây là mái vòm sợi thủy tinh lớn nhất thế giới, bahrain.com viết một trong những mái vòm sợi thủy tinh lớn nhất thế giới. Thư viện chưa có nguồn ghi đường kính hay trọng lượng mái vòm, nên không đưa con số nào.
IIIMái Vòm Sợi Thủy Tinh, Chữ Kufic Và Cửa Gỗ Tếch
Điểm nhận ra Al Fateh từ xa là mái vòm. Theo mosqpedia.org, vòm được làm hoàn toàn bằng sợi thủy tinh, một vật liệu nhẹ và chịu được khí hậu nóng ẩm, mặn của đảo, và có mười hai ô cửa kính màu quanh chân vòm. Hai bên là hai ngọn tháp gọi cầu nguyện. Công trình rộng 6.500 mét vuông, chứa 7.000 người, có chánh điện riêng cho nam và cho nữ, theo bahrain.com.
Vật liệu bên trong đến từ nhiều nơi. Mosqpedia.org ghi sàn và một phần tường ốp đá hoa Ý, đèn chùm chính làm ở Áo, những ngọn đèn tròn thổi tay làm ở Pháp, còn cửa bằng gỗ tếch Ấn Độ. Chạy khắp các tường là thư pháp Kufic, theo cả culture.gov.bh và bahrain.com. Ánh đèn chùm và đèn tròn, theo lời bahrain.com, phủ lên lòng thánh đường một màu vàng dịu.
Làm hoàn toàn bằng sợi thủy tinh theo mosqpedia.org, được culture.gov.bh giới thiệu là lớn nhất thế giới, bahrain.com ghi là một trong những mái lớn nhất.
Hai ngọn tháp đứng hai bên khối chánh điện, theo mosqpedia.org, là điểm mốc nhìn thấy từ đường cao tốc Al Fateh.
Lối chữ Ả Rập nét vuông và thẳng, phủ các mảng tường trong thánh đường, theo culture.gov.bh, bahrain.com và mosqpedia.org.
Cửa làm bằng gỗ tếch đưa từ Ấn Độ sang, theo mosqpedia.org, bahrain.com cũng nhắc cửa gỗ tếch.
Đèn chùm chính làm ở Áo, các đèn tròn thổi tay làm ở Pháp, theo mosqpedia.org.
| Hạng mục | Số liệu | Nguồn |
|---|---|---|
| Năm | 1987 | culture.gov.bh, mosqpedia.org ghi hoàn thành 1988 |
| Sức chứa | 7.000 người | culture.gov.bh, bahrain.com |
| Diện tích | 6.500 m² | bahrain.com, mosqpedia.org |
| Mái vòm | Sợi thủy tinh, 12 ô kính màu | mosqpedia.org |
| Tháp | 2 tháp gọi cầu nguyện | mosqpedia.org |
| Thiết kế | Dar Al-Handasah | mosqpedia.org, nguồn chính thức không ghi |
IVThế Đất Và Hướng
Trước khi đọc thế đất, xin nói rõ một điều mà người Việt quen xem hướng nhà hay bỏ qua: đạo Hồi, dù Sunni hay Shia, không dạy phong thủy. Công trình thánh đường chỉ tuân một quy tắc hướng duy nhất là qibla, bức tường có hốc mihrab quay về Ngôi Đền Kaaba ở Mecca. Từ Manama, Mecca nằm về phía tây chếch tây nam, băng qua bán đảo Ả Rập, và chánh điện Al Fateh xếp theo trục ấy.
Phần dưới đây vì thế là lời của thư viện, đọc theo con mắt phong thủy cổ truyền của người Việt để bạn đọc có chỗ so. Tư liệu của thánh đường và của Bahrain không nói những điều này.
Nét lớn nhất là đảo giữa biển. Bahrain là một đảo thấp và bằng, không có núi cao để tựa. Theo lối cổ truyền, nơi không có sơn thì lấy thủy làm chủ, và ở đây nước bao bốn phía. Khu Juffair nằm ở phía đông Manama, gần mép biển, nên thánh đường đứng giữa một vùng đất phẳng mở ra phía nước.
Thứ hai là hướng. Vì qibla quay về tây chếch tây nam, lưng chánh điện hướng về phía ấy, lối vào mở từ phía đông bắc, tức phía biển. Đọc theo lối Việt, đây là thế tọa khôn hướng cấn hay gần như vậy, mặt quay ra nước. Chỗ trùng này là ngẫu nhiên: người Việt mở cửa ra nước vì chuộng minh đường sáng, còn thánh đường mở cửa phía đông vì tường qibla phải nằm phía tây.
Thứ ba là khối tròn đơn độc. Một mái vòm lớn đứng giữa đất bằng, không bị nhà cao che, được lối cổ truyền đọc là hình Kim, hình tròn đầy và yên. Hai ngọn tháp mảnh hai bên có dáng của hai trụ canh, một ý thường thấy trong cách đọc cổng đình, cổng chùa. Người thiết kế làm vòm và tháp theo lối thánh đường, chỗ hợp với khái niệm phong thủy chỉ là hợp về hình.
Cuối cùng là đường lớn trước mặt. Đường cao tốc Al Fateh chạy sát khuôn viên. Lối cổ truyền dè dặt với đường thẳng lao thẳng vào cửa, nhưng quý mạch đường chạy ngang trước mặt như dòng nước. Thư viện ghi nhận xét ấy để đối chiếu, không nói bên nào đúng.
VLễ Thứ Sáu, Ramadan Và Hai Kỳ Eid
Lễ ở Al Fateh theo lịch Hồi giáo Hijri, lịch thuần âm, nên các kỳ lễ lớn lùi dần qua các mùa, mỗi năm sớm hơn khoảng mười một ngày so với dương lịch. Ngày thứ Sáu là ngày của tín đồ: theo culture.gov.bh, thánh đường không mở cho người ngoài đạo vào ngày này. Lễ lớn nhất trong năm là hai kỳ Eid, khi chánh điện 7.000 chỗ đầy người. Bài chỉ ghi ngày theo lịch, không ghi giờ.
| Lễ | Theo lịch nào | Nội dung |
|---|---|---|
| Năm lần lễ nguyện | Hằng ngày, theo vị trí mặt trời | Rạng đông, giữa trưa, xế chiều, hoàng hôn và đêm, trong chánh điện nam và chánh điện nữ riêng. |
| Lễ chung thứ Sáu (Jumu'ah) | Hằng tuần | Lễ có bài giảng, ngày thánh đường dành riêng cho tín đồ, không đón người ngoài đạo. |
| Tháng Ramadan | Lịch Hijri, tháng thứ chín | Tháng nhịn chay từ rạng đông tới hoàng hôn, buổi tối có lễ nguyện Taraweeh và đọc Kinh Qur'an. |
| Eid al-Fitr | Lịch Hijri, ngày 1 tháng Shawwal | Lễ mừng hết tháng chay, lễ nguyện chung buổi sáng, các gia đình đi lễ rồi thăm nhau. |
| Eid al-Adha | Lịch Hijri, ngày 10 tháng Dhu al-Hijjah | Lễ hiến sinh trùng mùa hành hương Mecca, lễ nguyện chung buổi sáng rồi chia thịt cho người thiếu thốn. |
| Mawlid | Lịch Hijri, tháng Rabi al-Awwal | Tưởng nhớ ngày sinh của Nhà tiên tri Muhammad. Cách giữ lễ khác nhau giữa các cộng đồng, thư viện chưa có nguồn riêng về nghi thức tại thánh đường này. |
Thư viện chưa tìm được nguồn về sinh hoạt của người Việt tại Bahrain gắn với thánh đường này nên không ghi.
VINơi Chốn Và Đường Tới
- Địa chỉ
- Al Fateh Highway, Juffair, Manama
- Đường tới
- Thánh đường nằm bên đường cao tốc Al Fateh, khu Juffair, phía đông trung tâm Manama, gần bờ biển. Mái vòm lớn nhìn thấy từ đường cao tốc.
- Toạ độ
- 26.2189, 50.5981
Đây là thánh đường đang hành lễ, lệ của nơi thờ tự đi trước. Thánh đường đón cả tín đồ lẫn người ngoài đạo, có hướng dẫn viên nhiều thứ tiếng, trừ ngày thứ Sáu là ngày không đón người ngoài đạo, theo culture.gov.bh. Lệ chung của thánh đường: ăn mặc kín tay chân, nữ giới che tóc, bỏ giày trước khi bước lên thảm, giữ im lặng và không đi ngang trước người đang lễ.
Những nơi gần đây trong thư viện
VIIĐóng Góp Cho Trang Này
Góp ảnh, thông tin hoặc video cho Đại thánh đường Al Fateh, Manama
Contribute photos, information or video for Al Fateh Grand MosqueThầy Ưng Khiêm mời cộng đồng cùng làm giàu trang này. Ảnh chụp tận nơi, một chi tiết lịch sử chưa được nhắc, một đoạn video ngắn: mọi đóng góp đều được đọc và trả lời.
Everyone is welcome to enrich this page: a photo you took, a detail the page misses, a short video. Every contribution is read and answered.
Chưa có đóng góp nào từ cộng đồng. Bạn có thể là người đầu tiên. No community contribution yet. You could be the first.
?Hỏi Đáp Nhanh
thánh đường lớn nhất bahrain là thánh đường nào
Là Đại thánh đường Al Fateh ở khu Juffair, Manama. Cơ quan Văn hóa và Cổ vật Bahrain gọi đây là nơi thờ phụng lớn nhất nước, chứa 7.000 người, và bahrain.com ghi diện tích 6.500 mét vuông. Thánh đường thuộc Hồi Giáo Sunni và là trung tâm Hồi học của thủ đô.
al fateh grand mosque xây năm nào
Culture.gov.bh, trang của cơ quan văn hóa Bahrain, ghi năm 1987. Mosqpedia.org và nhiều trang du lịch ghi hoàn thành năm 1988. Thư viện dùng năm 1987 của nguồn chính thức và ghi kèm năm 1988, vì chưa nguồn nào giải thích chỗ lệch.
mái vòm thánh đường al fateh làm bằng gì
Mái vòm làm hoàn toàn bằng sợi thủy tinh, theo mosqpedia.org, có mười hai ô cửa kính màu. Culture.gov.bh giới thiệu đây là mái vòm sợi thủy tinh lớn nhất thế giới, bahrain.com ghi là một trong những mái lớn nhất. Thư viện chưa có nguồn ghi đường kính.
người không theo đạo hồi có vào thánh đường al fateh được không
Được. Theo bahrain.com, thánh đường đón cả tín đồ lẫn người ngoài đạo, có hướng dẫn viên nhiều thứ tiếng để giải thích về đạo Hồi. Theo culture.gov.bh, ngày thứ Sáu không đón người ngoài đạo. Khách cần ăn mặc kín đáo, nữ che tóc, bỏ giày.
trong thánh đường al fateh có gì
Ngoài chánh điện riêng cho nam và nữ, khuôn viên có viện Hồi học, trường dạy thuộc Kinh Qur'an và thư viện, theo bahrain.com. Bên trong có thư pháp Kufic phủ tường, cửa gỗ tếch Ấn Độ, đá hoa Ý, đèn chùm làm ở Áo, theo mosqpedia.org.