Đi dọc đường Arabian Gulf, con đường chạy men bờ vịnh qua trung tâm thành phố Kuwait, quý vị sẽ gặp một khối công trình màu đá sáng, tường phẳng và cao, trên đỉnh là một vòm giữa và bên cạnh là một ngọn tháp vuông vươn thẳng. Khuôn viên rộng, có sân, vườn và những dãy hành lang vòm. Bên trong, dưới vòm lớn, một vành chữ Kufic chạy tròn quanh chân vòm, ánh sáng lọt vào qua những ô cửa sổ nhỏ xếp thành hàng, và nền chánh điện vuông vức rộng tới mức người đứng cuối phải nhìn rất xa mới thấy hốc mihrab.
Đây là Đại thánh đường Kuwait (Grand Mosque of Kuwait), tiếng Ả Rập gọi là Masjid al-Kabir, nghĩa là Thánh đường Lớn. Kuwait là nước mà đạo Hồi là quốc đạo, đa số tín đồ theo Sunni, bên cạnh cộng đồng Shia. Thư viện chọn nơi này làm đại diện duy nhất của Kuwait vì đây là thánh đường lớn nhất nước, là thánh đường nhà nước, có thư viện Hồi học lớn, và là nơi hàng vạn người về lễ nguyện trong đêm thiêng nhất tháng Ramadan.
IThánh Đường Lớn Của Thành Phố Kuwait
Tên Ả Rập Masjid al-Kabir chỉ có nghĩa là Thánh đường Lớn, không mang tên người. Nó là jami chính của thủ đô, thánh đường cộng đoàn có lễ chung trưa thứ Sáu và bài giảng, khác những thánh đường nhỏ trong mỗi khu dân cư. Mosqpedia.org ghi chủ sở hữu là chính phủ Kuwait, còn tên tiếng Anh khác là Grand State Mosque nói rõ vai trò ấy.
Người vẽ đồ án là Mohammed Saleh Makiya, kiến trúc sư người Iraq, cùng hãng Makiya Associates. Theo bài của Kuwait Times, gần 50 kỹ sư và 450 thợ đã làm công trình trong khoảng bảy năm. Makiya về sau còn vẽ Đại thánh đường Sultan Qaboos ở Muscat, nên hai thánh đường là hai tác phẩm của cùng một người cách nhau hơn mười năm.
Trong đạo Hồi, trang trí thánh đường tránh hình người và hình thú, chỉ dùng chữ, hoa lá cách điệu và hình học. Chữ được coi trọng nhất. Trong lòng vòm Đại thánh đường Kuwait, theo Kuwait Times, có những danh hiệu đẹp của Thượng Đế (Asma al-Husna) viết bằng lối chữ Kufi, xen với câu Kinh Qur'an. Truyền thống Hồi Giáo đếm chín mươi chín danh hiệu như vậy, mỗi danh hiệu nói một phẩm tính của Thượng Đế, như Đấng Từ Bi, Đấng Thông Suốt. Người lễ nguyện ngước lên là gặp chữ, không gặp hình.
Chỗ hay hiểu lầm: vì là thánh đường lớn nhất nước và mang tên Thánh đường Lớn, nhiều người đoán đây cũng là thánh đường cổ nhất Kuwait. Không phải. Công trình chỉ khánh thành năm 1986. Tuổi của nó là tuổi của một thành phố hiện đại, còn vai trò của nó đến từ quy mô và từ việc là nơi lễ chung của thủ đô.
Chỗ thứ hai là lối kiến trúc. Có nguồn gọi là lối Andalusia, có nguồn gọi là lối truyền thống Ả Rập và vùng Vịnh. Hai cách gọi không loại trừ nhau, nhưng quý vị không nên hình dung một bản sao thánh đường Tây Ban Nha. Xem hộp sử liệu ở mục Lịch sử.
Cùng dòng đại thánh đường quốc gia thời hiện đại là Thánh đường Quốc gia Abuja ở Nigeria, dựng cùng thập niên. Hai thánh đường quốc gia láng giềng trong vùng Vịnh có trong thư viện là Đại thánh đường Al Fateh ở Bahrain và Thánh đường Quốc gia Qatar. Kuwait thuộc lớp sớm hơn cả, xây xong từ giữa thập niên 1980.
IIBảy Năm Xây Bên Bờ Vịnh
Lịch sử công trình ngắn, và thư viện chỉ ghi phần thiết kế, xây dựng và công năng. Các nguồn cùng thống nhất năm hoàn thành 1986, nhưng vênh nhau ở diện tích, sức chứa và cách gọi lối kiến trúc.
- 1979Khởi côngCông trình khởi công năm 1979 theo Kuwait Times, trên đường Arabian Gulf bên bờ vịnh.
- 1979 tới 1986Bảy năm xây dựngGần 50 kỹ sư và 450 thợ tham gia, chi phí khoảng 14 triệu dinar Kuwait, theo Kuwait Times. Kết cấu bê tông, mặt ngoài ốp đá tự nhiên nhiều sắc, bên trong ốp đá hoa, theo mosqpedia.org.
- 1986Khánh thànhNgày 27 tháng 1 năm 1986 thánh đường chính thức mở cửa theo Kuwait Times (Wikipedia ghi hoàn thành vào dịp Eid al-Fitr năm 1407 lịch Hijri, tức năm 1986 hoặc 1987), và thành thánh đường lớn nhất Kuwait.
- Công năngThư viện Hồi học lớnThánh đường có một thư viện Hồi học rộng 350 mét vuông lưu giữ sách và tư liệu tham khảo về Hồi Giáo, theo Kuwait Times và Wikipedia.
- Hiện nayĐón khách mọi tôn giáoThánh đường có những buổi tham quan có hướng dẫn, không thu phí, đón khách thuộc mọi tôn giáo, theo Kuwait Times.
Các nguồn vênh nhau ở mấy chỗ, thư viện ghi thẳng. Diện tích: cả Kuwait Times, mosqpedia.org lẫn Wikipedia cùng ghi khuôn viên 45.000 mét vuông. Nhưng Kuwait Times chia 25.000 mét vuông công trình và 20.000 mét vuông vườn, sân, hành lang, còn mosqpedia.org và Wikipedia ghi phần xây dựng là 20.000 mét vuông. Sức chứa chánh điện: một bài Kuwait Times ghi 11.000 người, một bài khác của cùng tờ báo ghi 10.000 kèm khu nữ 1.000 người và một sảnh lễ hằng ngày 500 người, còn Wikipedia ghi chánh điện chứa 10.000 nam và sảnh nữ riêng chứa tới 950 người.
Lối kiến trúc: Kuwait Times và Wikipedia gọi ngọn tháp góc tây bắc (cao 74 mét) là mang dáng kiến trúc Andalusia, còn mosqpedia.org tả tổng thể lấy cảm hứng từ di sản kiến trúc Hồi Giáo và lối xây Ả Rập truyền thống vùng Vịnh. Vòm giữa: mosqpedia.org và Wikipedia ghi đường kính 26 mét, cao 43 mét. Một bài Kuwait Times cũng ghi cao 43 mét nhưng lại ghi độ rộng 80 mét, con số không khớp với chánh điện 72 mét mỗi cạnh, nên thư viện dùng đường kính 26 mét.
IIIChánh Điện Vuông, Vòm Trên Bốn Cột Và Chữ Kufi
Mặt bằng theo mosqpedia.org là một khối chữ nhật. Chánh điện vuông 72 mét mỗi cạnh, giữa là một vòm lớn đường kính 26 mét, đỉnh cao 43 mét, đặt trên bốn cột. Ở góc tây bắc là ngọn tháp gọi cầu nguyện cao 74 mét mang nét kiến trúc Andalusia. Phía đông là sân lớn 6.500 mét vuông bao bởi hành lang hai mặt, bên dưới sân đông có hầm để xe năm tầng chứa được 550 ô tô theo Wikipedia, và giữa sân với chánh điện có một hiên sáu cột. Hai sân nhỏ nằm ở phía bắc và phía nam chánh điện. Toàn bộ kết cấu và tháp bằng bê tông, ngoài ốp đá tự nhiên nhiều sắc, trong ốp đá hoa và đá tự nhiên.
Bài Kuwait Times tả phần trong kỹ hơn: bốn cột đỡ vòm cao 22 mét ốp đá hoa Ý, bốn vòm nhỏ quanh vòm giữa trang trí thạch cao chạm theo lối Maroc, hốc mihrab ốp gạch khảm zellij Maroc, 144 cửa sổ lấy sáng tự nhiên, và 20 cánh cửa bằng gỗ tếch (gỗ saaj) Ấn Độ chạm câu Kinh Qur'an. Tường có những dải chữ Kufic, còn lòng vòm giữa là các danh hiệu của Thượng Đế viết lối Kufi.
Đường kính 26 mét, cao 43 mét, đặt trên bốn cột, theo mosqpedia.org. Lòng vòm viết 99 danh hiệu của Thượng Đế lối Kufi, theo Kuwait Times và Wikipedia.
72 mét mỗi cạnh theo mosqpedia.org, chứa khoảng 10.000 tới 11.000 người tùy nguồn, cùng sảnh nữ riêng khoảng 950 tới 1.000 người.
Hốc chỉ hướng Mecca ốp gạch khảm zellij kiểu Maroc và chạm hoa văn Hồi Giáo, theo Kuwait Times.
Làm bằng gỗ tếch (saaj) Ấn Độ, chạm câu Kinh Qur'an, theo Kuwait Times và Wikipedia.
Sân mở 6.500 mét vuông ở phía đông (bên dưới có hầm để xe 5 tầng chứa 550 xe), góc tây bắc có tháp gọi cầu nguyện cao 74 mét, theo mosqpedia.org và Wikipedia.
| Hạng mục | Số liệu | Nguồn |
|---|---|---|
| Khởi công, khánh thành | 1979, 27 tháng 1 năm 1986 | Kuwait Times, Wikipedia ghi hoàn thành dịp Eid al-Fitr 1407 AH |
| Khuôn viên | 45.000 m² | Kuwait Times, mosqpedia.org, Wikipedia |
| Phần xây dựng | 25.000 m² | Kuwait Times, mosqpedia.org và Wikipedia ghi 20.000 m² |
| Chánh điện | 72 m mỗi cạnh | mosqpedia.org, Wikipedia |
| Sức chứa chánh điện | 10.000 tới 11.000 người | Kuwait Times (hai bài), Wikipedia ghi 10.000 nam và 950 nữ |
| Vòm giữa | Đường kính 26 m, cao 43 m | mosqpedia.org, Wikipedia (một bài Kuwait Times ghi rộng 80 m) |
| Sân đông và tháp | Sân 6.500 m², tháp cao 74 m | mosqpedia.org, Wikipedia, hồ sơ kiến trúc |
IVThế Đất Và Hướng
Mục này đọc thánh đường theo con mắt phong thủy cổ truyền của người Việt, và đó là cách đọc của riêng thư viện. Tư liệu về thánh đường không nói gì như thế, và đạo Hồi cũng không có môn phong thủy. Quy tắc hướng duy nhất của thánh đường là qibla: tường có hốc mihrab phải quay về Ngôi Đền Kaaba ở Mecca. Từ thành phố Kuwait, Mecca nằm gần như chính tây nam (phương vị khoảng 225 độ), và chánh điện vuông của Makiya được đặt theo trục ấy.
Thư viện đưa phần đối chiếu dưới đây chỉ để bạn đọc quen lối xem đất của người Việt thấy hai truyền thống gặp và khác nhau ở đâu.
Nét đầu tiên là vịnh trước mặt. Thành phố Kuwait nằm ở bờ nam vịnh Kuwait, và thánh đường đứng trên đường Arabian Gulf ngay sát bờ nước. Vịnh là một vũng biển ăn sâu vào đất, nước lặng hơn biển ngoài. Lối cổ truyền gọi nước tụ trước mặt là minh đường có thủy, được coi là thế tụ khí, nhất là khi nước ôm vòng chứ không chảy xiết.
Thứ hai là hướng. Vì bức tường qibla đặt ở phía tây nam để người lễ hướng về Mecca, còn đại sân rộng 6.500 mét vuông và lối đón người vào mở về phía đông và đông bắc phía vịnh, nên nếu đọc theo lối Việt bằng cách lấy tường mihrab làm phía sau và sân đón khách làm mặt tiền, công trình gần với thế lưng tựa cung Khôn nhìn ra cung Cấn và cung Chấn, tức nhìn ra mặt nước của vịnh. Sự trùng này là ngẫu nhiên, vì Makiya đặt sân lớn phía đông để nối tiếp vào chánh điện có tường qibla phía tây nam, không phải để chọn hướng theo phong thủy.
Thứ ba là đất bằng không núi. Kuwait gần như không có núi. Lối cổ truyền gặp đất bằng thì lấy khối cao nhất làm chỗ dựa, ở đây là khối chánh điện đồ sộ và ngọn tháp vuông cao 74 mét ở góc tây bắc. Thư viện ghi nhận ấy để đối chiếu, không gán ý đồ cho người thiết kế.
Cuối cùng là hình vuông đội hình tròn. Chánh điện vuông đội một vòm tròn là lối quen của kiến trúc Hồi Giáo. Người Việt đọc đến sẽ nhớ câu trời tròn đất vuông của bánh chưng bánh dày. Đó là một chỗ gặp nhau thú vị về hình, không phải điều đạo Hồi dạy.
VĐêm Laylat al-Qadr Và Các Lễ Theo Lịch Hijri
Lễ ở thánh đường tính theo lịch Hồi giáo Hijri, lịch thuần âm, mỗi năm lùi khoảng mười một ngày so với dương lịch. Lúc đông nhất trong năm ở Đại thánh đường Kuwait, theo Kuwait Times, là các đêm lễ nguyện khuya qiyam trong tháng Ramadan, nhất là đêm 27 Ramadan, đêm nhiều người tin là Laylat al-Qadr. Khi ấy chánh điện tràn người và các sân ngoài phải mở thêm. Bài chỉ ghi ngày theo lịch, không ghi giờ.
| Lễ | Theo lịch nào | Nội dung |
|---|---|---|
| Năm lần lễ nguyện | Hằng ngày, theo vị trí mặt trời | Rạng đông, giữa trưa, xế chiều, hoàng hôn và đêm. Sảnh lễ hằng ngày chứa khoảng 500 người theo Kuwait Times. |
| Lễ chung thứ Sáu (Jumu'ah) | Hằng tuần | Lễ có bài giảng trong chánh điện lớn. |
| Tháng Ramadan | Lịch Hijri, tháng thứ chín | Nhịn chay ban ngày, lễ nguyện Taraweeh buổi tối, lễ nguyện khuya qiyam trong mười đêm cuối. |
| Đêm 27 Ramadan | Lịch Hijri, ngày 27 tháng Ramadan | Đêm được nhiều người tin là Laylat al-Qadr, đêm Kinh Qur'an được mặc khải. Lúc đông nhất năm, chánh điện tràn người, sân ngoài mở thêm, theo Kuwait Times. |
| Eid al-Fitr | Lịch Hijri, ngày 1 tháng Shawwal | Lễ mừng hết tháng chay, lễ nguyện chung buổi sáng. |
| Eid al-Adha | Lịch Hijri, ngày 10 tháng Dhu al-Hijjah | Lễ hiến sinh trùng mùa hành hương Mecca, lễ nguyện chung buổi sáng rồi chia thịt cho người thiếu thốn. |
Thư viện chưa tìm được nguồn về sinh hoạt của người Việt tại Kuwait gắn với thánh đường này nên không ghi.
VINơi Chốn Và Đường Tới
- Địa chỉ
- Arabian Gulf Street, Kuwait City
- Đường tới
- Thánh đường nằm trên đường Arabian Gulf, con đường men bờ vịnh qua trung tâm thành phố Kuwait, thuộc tỉnh Thủ đô (Al Asimah).
- Toạ độ
- 29.3789, 47.9747
Đây là thánh đường đang hành lễ. Theo Kuwait Times, thánh đường có những buổi tham quan có hướng dẫn, không thu phí, đón khách thuộc mọi tôn giáo, vào những khung riêng ngoài lúc lễ. Lệ chung: ăn mặc kín tay chân, nữ giới che tóc, bỏ giày trước khi vào chánh điện, giữ im lặng, không đi ngang trước người đang lễ nguyện.
Những nơi gần đây trong thư viện
VIIĐóng Góp Cho Trang Này
Góp ảnh, thông tin hoặc video cho Đại thánh đường Kuwait
Thầy Ưng Khiêm mời cộng đồng cùng làm giàu trang này. Ảnh chụp tận nơi, một chi tiết lịch sử chưa được nhắc, một đoạn video ngắn: mọi đóng góp đều được đọc và trả lời.
Chưa có đóng góp nào từ cộng đồng. Bạn có thể là người đầu tiên.
?Hỏi Đáp Nhanh
thánh đường lớn nhất kuwait là thánh đường nào
Là Đại thánh đường Kuwait, tiếng Ả Rập Masjid al-Kabir, trên đường Arabian Gulf ở thủ đô. Theo mosqpedia.org và Kuwait Times, khuôn viên rộng 45.000 mét vuông, chánh điện vuông 72 mét mỗi cạnh chứa khoảng 10.000 tới 11.000 người. Đây là thánh đường nhà nước, khánh thành năm 1986.
grand mosque kuwait xây năm nào ai thiết kế
Khởi công năm 1979, khánh thành ngày 27 tháng 1 năm 1986, theo Kuwait Times. Người thiết kế là kiến trúc sư người Iraq Mohammed Saleh Makiya cùng hãng Makiya Associates. Makiya về sau cũng vẽ Đại thánh đường Sultan Qaboos ở Muscat, Oman.
vòm đại thánh đường kuwait cao bao nhiêu
Theo mosqpedia.org và Wikipedia, vòm giữa đường kính 26 mét, đỉnh cao 43 mét, đặt trên bốn cột, còn tháp gọi cầu nguyện ở góc tây bắc cao 74 mét. Một bài Kuwait Times cũng ghi vòm cao 43 mét nhưng ghi độ rộng 80 mét, không khớp với chánh điện 72 mét, nên thư viện dùng con số 26 mét.
đêm nào đại thánh đường kuwait đông người nhất
Theo Kuwait Times, đông nhất là các đêm lễ nguyện khuya trong tháng Ramadan, nhất là đêm 27 Ramadan, đêm nhiều người tin là Laylat al-Qadr. Khi ấy chánh điện tràn người và sân ngoài được mở thêm. Ngày này tính theo lịch Hijri nên đổi trên dương lịch mỗi năm.
người không theo đạo hồi có vào đại thánh đường kuwait được không
Được. Theo Kuwait Times, thánh đường có những buổi tham quan có hướng dẫn, không thu phí, đón khách thuộc mọi tôn giáo, vào những khung riêng ngoài lúc lễ. Khách cần ăn mặc kín đáo, nữ che tóc, bỏ giày trước khi vào chánh điện.