Từ xa, trên con đường dẫn vào Abu Dhabi, quý vị thấy một chùm vòm trắng nổi lên giữa nền trời nắng gắt, bốn ngọn tháp mảnh đứng ở bốn góc như bốn cây cột mốc. Tới gần hơn, màu trắng ấy hóa ra là cẩm thạch, và dưới chân công trình là những hồ nước chữ nhật nằm im, phản chiếu hàng cột và mái vòm. Bước vào sân, dưới chân là một nền đá lát cẩm thạch khảm hoa leo màu, rộng tới mức người đi ở góc bên kia chỉ còn là những chấm nhỏ.
Đây là Đại thánh đường Sheikh Zayed (Sheikh Zayed Grand Mosque), thánh đường lớn nhất của Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE). Công trình hoàn thành năm 2007, trẻ hơn nhiều nơi khác trong thư viện hàng trăm năm, nhưng được chọn làm nơi đại diện cho nước ấy vì hai lẽ. Nó là thánh đường chung lớn nhất nước, nơi cộng đồng Hồi Giáo tụ về trong các ngày lễ lớn. Và nó được làm ra với chủ ý gom nhiều truyền thống kiến trúc Hồi Giáo vào một nơi, như một bản tóm tắt bằng đá của nghệ thuật thánh đường.
IMột Đại Thánh Đường Cho Cả Cộng Đồng
Thánh đường thuộc Hồi Giáo Sunni, dòng của phần lớn tín đồ ở bán đảo Ả Rập. Chữ grand mosque trong tên tiếng Anh dịch từ khái niệm jami, thánh đường chung có lễ thứ Sáu và bài thuyết giảng (khutbah) cho cả cộng đồng, khác với các thánh đường nhỏ trong khu phố chỉ dùng cho năm lần lễ nguyện hằng ngày. Công trình mang tên người khởi xướng, Sheikh Zayed bin Sultan Al Nahyan.
Trang chính thức của Trung tâm Đại thánh đường Sheikh Zayed (SZGMC) ghi thánh đường chứa được khoảng 55.000 người lễ nguyện, trong đó sảnh chính khoảng 7.800 người, hai sảnh phụ (một sảnh dành riêng cho nữ) mỗi sảnh khoảng 1.500 người, và sân ngoài khoảng 31.000 người. Ngoài chức năng hành lễ, nơi đây mở cửa cho khách mọi tôn giáo tới xem và tìm hiểu về Hồi Giáo.
Hồi Giáo tin vào một Thượng Đế duy nhất, không hình tướng, nên thánh đường không có tượng, không có ban thờ, không có tranh vẽ người hay vật. Nghệ thuật ở đây dồn cả vào thư pháp, hoa văn hình học và hoa lá cách điệu. Trên tường qibla của sảnh chính (rộng khoảng 50 mét, cao 23 mét), bức tường quay về Kaaba ở Mecca, SZGMC ghi có khắc chín mươi chín danh xưng của Thượng Đế (Asma ul-Husna) bằng lối thư pháp Kufi cổ điển do nhà thư pháp UAE Mohammed Mandi Al Tamimi viết, chiếu sáng bằng hệ thống sợi quang học ẩn trong tường. Ngay giữa tường là hốc cầu nguyện mihrab dát vàng 24 cara.
Điểm quy chiếu của bức tường ấy nằm ở Mecca, quý vị đọc thêm ở bài Masjid al-Haram.
Chỗ hay hiểu lầm: vì công trình quá lớn và đón rất nhiều khách tham quan, nhiều người tưởng đây là bảo tàng hay cung điện. Không phải. Đây là một thánh đường đang hành lễ, sảnh chính được dùng cho lễ nguyện hằng ngày, lễ thứ Sáu và các kỳ Eid. Khách tham quan đi theo lối riêng và có lúc phải dừng lại để nhường chỗ cho người tới lễ.
Một hiểu lầm khác là chữ lớn nhất thế giới. Các con số kỷ lục về bức thảm dệt tay và đèn chùm thường được nhắc tới, nhưng về diện tích và sức chứa thì thánh đường này nhỏ hơn nhiều so với Masjid al-Haram ở Mecca. Nó là thánh đường lớn nhất nước UAE, không phải lớn nhất thế giới.
IIMười Một Năm Xây Và Ngày Mở Cửa Mùa Eid
Lịch sử của một công trình đương đại thì ngắn và rõ. Các mốc dưới đây lấy từ trang chính thức SZGMC, chỉ ghi việc xây dựng và hành lễ.
- 1996Khởi côngCông trình khởi công ngày 5 tháng 11 năm 1996 theo đồ án của kiến trúc sư người Syria Yusef Abdelki, theo SZGMC.
- 1996 tới 2007Hơn mười một năm xây dựngViệc xây kéo dài hơn mười một năm với sự tham gia của hơn 3.000 công nhân và 38 công ty. Vật liệu đưa về từ nhiều nước, trong đó hơn 115.000 mét vuông cẩm thạch trắng Sivec từ Prilep (Bắc Macedonia) ốp mặt ngoài, cẩm thạch Lasa (Ý) và Makrana (Ấn Độ) ở nội thất, theo SZGMC và Islamic Landmarks.
- Khoảng hai nămDệt bức thảm sảnh chínhSZGMC ghi bức thảm do nghệ nhân Iran Ali Khaliqi thiết kế, làm trong khoảng hai năm (tám tháng thiết kế và mười hai tháng thắt nút tay) bởi khoảng 1.200 tới 1.300 nghệ nhân ở vùng Khorasan (Iran), gồm khoảng 2,26 tỷ nút thắt.
- Tháng 12 năm 2007Mở cửa cầu nguyện mùa EidThánh đường mở cửa đón tín đồ lễ nguyện lần đầu vào dịp lễ hiến sinh Eid al-Adha tháng Dhu al-Hijjah năm 1428 lịch Hijri (tháng 12 năm 2007 dương lịch), theo SZGMC.
- Từ 2008Mở cửa cho khách mọi tôn giáoĐầu năm 2008, Trung tâm Đại thánh đường Sheikh Zayed (SZGMC) chính thức mở cửa đón khách tham quan quốc tế và tổ chức các chương trình giới thiệu văn hóa, nghệ thuật Hồi Giáo.
Các nguồn tư liệu ghi vênh nhau ở bốn số liệu, thư viện ghi rõ từng bên. Thứ nhất là bức thảm sảnh chính: SZGMC ghi diện tích thực trải sau khi lắp ghép là 5.400 mét vuông, nặng 35 tấn, gồm 70 phần trăm len New Zealand và 30 phần trăm sợi bông. Islamic Landmarks và hồ sơ kỷ lục Guinness ghi tổng diện tích dệt là 5.627 mét vuông. Thứ hai là chiếc đèn chùm lớn nhất ở sảnh chính (do hãng Faustig ở München, Đức chế tác): SZGMC và thông tấn xã quốc gia WAM ghi đường kính 10 mét, cao 15,5 mét, nặng khoảng 12 tấn và gắn 15.500 bóng LED, trong khi một số tài liệu khác ghi đường kính 10 mét và cao 15 mét. Thứ ba là sức chứa: SZGMC ghi tổng sức chứa tới 55.000 người, còn Islamic Landmarks chỉ tính riêng các sảnh và sân chính là khoảng 40.000 người. Thứ tư là tổng diện tích: SZGMC ghi toàn bộ quần thể (gồm cả khuôn viên cảnh quan và bãi đỗ xe) rộng hơn 555.000 mét vuông, còn Islamic Landmarks chỉ tính phần cốt công trình khoảng 30 mẫu Anh (chừng 12 hecta), riêng khối nhà thánh đường chưa tính cảnh quan rộng khoảng 22.412 mét vuông.
IIITám Mươi Hai Mái Vòm, Hơn Một Nghìn Cột Và Bức Thảm Dệt Tay
Khác với Thánh đường Xanh ở Istanbul, vốn trung thành với một lối vòm Ottoman thế kỷ 17, Đại thánh đường Sheikh Zayed là một công trình tổng hợp: kiến trúc sư kết hợp bố cục mặt bằng và mái vòm kiểu Mughal (như thánh đường Badshahi ở Lahore), vòm cửa nhọn và tháp kiểu Ả Rập, Mamluk và Moorish (Bắc Phi, Andalucía), cùng kỹ thuật khảm đá pietra dura bằng vật liệu hiện đại. Nó cũng khác Đại thánh đường Hồi giáo Paris, công trình đầu thế kỷ 20 đi theo một lối duy nhất của Bắc Phi và Tây Ban Nha. Ở Abu Dhabi, cái được nhấn mạnh là quy mô và sự trắng sáng.
SZGMC ghi công trình có 82 mái vòm thuộc bảy kích cỡ khác nhau, vòm chính đường kính ngoài khoảng 32,6 mét, cao 84 mét tính từ mặt đất (85 mét nếu tính tới đỉnh chóp mạ vàng). Bốn minaret ở bốn góc sân cao khoảng 107 mét (một số bản vẽ tính 106 mét). Toàn quần thể có 1.192 cột, gồm 1.096 cột ở các dãy hành lang ngoài trời và 96 cột tròn lớn trong sảnh chính xếp thành từng cụm bốn cột. Mặt sân ngoài trời rộng 17.000 tới 17.400 mét vuông lát đá cẩm thạch khảm hoa do họa sĩ người Anh Kevin Dean thiết kế.
Gồm bảy kích cỡ, toàn bộ mặt ngoài ốp cẩm thạch trắng Sivec (Bắc Macedonia), đỉnh gắn chóp hình lưỡi liềm mạ vàng khảm thủy tinh. Vòm chính trên sảnh cầu nguyện có đường kính khoảng 32,6 mét và cao 84 mét theo SZGMC.
Đứng ở bốn góc sân, cao khoảng 107 mét, kết hợp dáng tháp Mamluk, Ottoman và Fatimid. Ban đêm, 22 tháp đèn chiếu sáng mặt ngoài thánh đường đổi tông màu từ trắng sáng đêm trăng tròn sang xanh lam đậm đêm cuối tháng theo chu kỳ mặt trăng (do hãng Speirs và Major thiết kế).
Gồm 1.096 cột ở các hành lang bao quanh sân có đầu cột hình tán cây chà là mạ vàng, và 96 cột tròn trong sảnh chính khảm xà cừ cùng các loại đá quý như thạch anh tím, ngọc lưu ly (lapis lazuli), mã não đỏ và ngọc thạch theo kỹ thuật pietra dura.
Trải kín sảnh cầu nguyện chính, do nghệ nhân Iran Ali Khaliqi thiết kế và khoảng 1.200 nghệ nhân thắt nút tay trong hai năm. SZGMC ghi rộng 5.400 mét vuông (Islamic Landmarks ghi 5.627 mét vuông), nặng 35 tấn với khoảng 2,26 tỷ nút thắt.
Do hãng Faustig (Đức) chế tác bằng thép không gỉ mạ vàng 24 cara và hàng triệu viên pha lê Swarovski. Chiếc lớn nhất ở giữa sảnh chính có dáng cây chà là lộn ngược, đường kính 10 mét, cao 15,5 mét, nặng khoảng 12 tấn và gắn 15.500 bóng LED (trong lòng trục có cầu thang xoắn để bảo trì), theo SZGMC và WAM.
Sân ngoài trời rộng khoảng 17.000 mét vuông khảm cẩm thạch hình các loài hoa Trung Đông và Bắc Bán cầu do Kevin Dean vẽ mẫu, đón được khoảng 31.000 người lễ nguyện. Bao quanh chân thánh đường là mười hồ nước phản chiếu rộng tổng cộng 7.874 mét vuông (gần 7.000 tới 8.000 mét vuông theo SZGMC) lát gạch men lam.
| Hạng mục | Số liệu | Nguồn |
|---|---|---|
| Số mái vòm | 82 vòm (7 kích cỡ), vòm chính cao 84 m, đường kính 32,6 m | SZGMC, Islamic Landmarks |
| Tháp minaret | 4 tháp ở bốn góc sân, cao khoảng 107 m | SZGMC |
| Hệ thống cột | 1.192 cột (1.096 cột hành lang ngoài, 96 cột sảnh chính) | SZGMC |
| Thảm dệt tay sảnh chính | 5.400 m² theo SZGMC (5.627 m² theo Islamic Landmarks), 35 tấn | SZGMC, Islamic Landmarks |
| Đèn chùm chính | Đường kính 10 m, cao 15,5 m, nặng 12 tấn, 15.500 bóng LED | SZGMC, WAM, Islamic Landmarks |
| Sức chứa và diện tích | Khoảng 55.000 người (hoặc 40.000), khuôn viên hơn 555.000 m² | SZGMC, Islamic Landmarks |
IVThế Đất Và Hướng
Người Việt quen đọc một công trình lớn qua thế đất và hướng nhà, nên thư viện có phần này, nhưng xin rào ngay từ câu đầu: Hồi Giáo không có phong thủy trong giáo lý. Hướng của Đại thánh đường Sheikh Zayed chỉ do một điều quyết định, đó là tường qibla phải quay về Kaaba ở Mecca, từ Abu Dhabi là phía tây hơi chếch nam (phương vị khoảng 260 độ). Hồ nước, sân và mái vòm được sắp theo trục ấy vì lý do hành lễ và thẩm mỹ, không vì một phép xem đất nào. Mọi điều dưới đây là con mắt cổ truyền của người Việt nhìn vào, không có trong tư liệu của thánh đường, và chỉ để quý vị có chỗ so sánh.
Nét rõ nhất là nước trước mặt. Phép cổ coi trọng một khoảng nước tĩnh trước công trình, gọi là minh đường thủy hay ao tụ thủy, như hồ bán nguyệt trước đình làng hay hồ trước lăng tẩm Huế. Ở đây có tới mười hồ nước chữ nhật ôm quanh chân công trình, mặt nước phẳng lặng phản chiếu mái vòm, ngoài rìa phía đông bắc lại nhìn ra lạch biển Khor Al Maqta ngăn giữa đảo Abu Dhabi và đất liền. Người quen lối cũ nhìn vào sẽ nói nước đã ôm lấy nhà, khí được giữ lại. Nhưng xin nhớ, hồ phản chiếu là nét có từ lâu trong kiến trúc vườn và thánh đường Hồi Giáo, vừa làm mát vừa gợi hình ảnh vườn thiên đàng trong kinh Qur'an, không phải một phép trấn trạch.
Nét thứ hai là thế đất bằng được đắp cao. Công trình đứng trên đất phẳng ven biển, không có núi tự nhiên để tựa, nên nền thánh đường được tôn cao khoảng 9,5 mét so với mặt đường chung quanh. Trong phép đọc đất đồng bằng của người Việt, khi không có núi thì chính khối công trình phải tự làm núi. Chùm 82 mái vòm trắng dâng dần lên vòm chính cao 84 mét trên nền đắp cao là một ngọn núi nhân tạo như thế, và bốn minaret cao 107 mét là bốn cột định bốn góc.
Nét thứ ba là ngũ hành hình thể. Vòm tròn và sắc trắng đều thuộc hành Kim, đây là một công trình Kim rất thuần. Bốn minaret thẳng đứng thuộc Mộc. Nước ở mười hồ thuộc Thủy. Kim sinh Thủy, nên theo lối cũ, khối trắng chảy xuống nước là thế tương sinh, còn Mộc đứng ở bốn góc chỉ làm khung, không khắc với Kim ở giữa. Đọc thế nào cũng chỉ là đọc, vì màu trắng ở đây được chọn để chống nắng sa mạc và để nói đến sự tinh khiết, không phải để hợp mệnh ai.
Cuối cùng là hướng. Theo lối Việt, người ta hay chọn hướng nam hoặc đông nam để đón gió mát. Ở đây cổng vào mở từ phía đông, người lễ nguyện bước qua sân tiến về sảnh chính ở phía tây, quay mặt về tường qibla hướng tây nam vì Mecca nằm ở phía ấy. Một công trình Việt ít khi chọn hướng như vậy, và chính chỗ khác nhau này cho thấy rõ nhất rằng hướng của thánh đường là hướng của đức tin, không phải của khí hậu hay địa lý.
VLễ Nguyện Hằng Ngày, Thứ Sáu Và Hai Kỳ Eid
Nhịp lễ của thánh đường theo lịch Hijri, lịch mặt trăng của Hồi Giáo, mỗi năm ngắn hơn dương lịch khoảng mười một ngày. Vì thế ngày khai mở thánh đường, gắn với Eid al-Adha năm 2007, mỗi năm lại rơi vào một ngày dương lịch khác. Bài chỉ ghi ngày theo lịch, không ghi giờ.
| Lễ | Theo lịch nào | Nội dung |
|---|---|---|
| Năm lần lễ nguyện (Salah) | Hằng ngày, theo vị trí mặt trời | Lễ rạng đông (Fajr), giữa trưa (Dhuhr), xế chiều (Asr), hoàng hôn (Maghrib) và đêm (Isha), cả hàng người đứng quay về tường qibla. |
| Lễ chung thứ Sáu (Jumu'ah) | Hằng tuần | Có bài thuyết giảng (khutbah), là lúc sảnh chính đông nhất trong tuần. |
| Tháng Ramadan | Lịch Hijri, tháng thứ chín | Tháng nhịn chay từ rạng đông tới hoàng hôn, chiều có bữa xả chay chung (iftar) rất lớn tại khuôn viên, buổi tối có lễ nguyện Taraweeh và mười đêm cuối có lễ Tahajjud đông người nhất. |
| Eid al-Fitr | Lịch Hijri, mùng 1 tháng Shawwal | Lễ mừng kết thúc tháng nhịn chay, cả cộng đồng tới lễ nguyện buổi sáng rồi thăm hỏi nhau. |
| Eid al-Adha | Lịch Hijri, mùng 10 tháng Dhu al-Hijjah | Lễ hiến sinh, trùng với mùa Hajj ở Mecca. Đây cũng là dịp thánh đường mở cửa cầu nguyện lần đầu năm 2007. |
Thư viện không tìm được nguồn về sinh hoạt của cộng đồng người Việt tại thánh đường này nên không ghi.
VINơi Chốn Và Đường Tới
- Địa chỉ
- Sheikh Rashid Bin Saeed Street, Abu Dhabi
- Đường tới
- Thánh đường nằm trên đường Sheikh Rashid Bin Saeed, khu Al Rawdah, cửa ngõ phía đông nam đảo Abu Dhabi, gần ba cây cầu Maqta, Mussafah và Sheikh Zayed nối đảo với đất liền. Từ trung tâm thành phố hay sân bay quốc tế Zayed (Abu Dhabi) đều đi tới thuận tiện bằng đường bộ.
- Toạ độ
- 24.4128, 54.475
Thánh đường đang hành lễ nên lệ của nơi ấy là lệ phải theo. Nam và nữ đều mặc kín tay chân, nữ trùm khăn che tóc, quần áo không bó sát, không mỏng. Cởi giày trước khi vào sảnh chính. Khách đăng ký vé tham quan miễn phí và đi theo lối dành cho khách, không vào khu lễ nguyện khi đang có lễ, không nói to, không chụp ảnh người đang lễ, không tạo dáng thiếu trang nghiêm trong khuôn viên. Vào trưa thứ Sáu và các kỳ Eid, thánh đường ưu tiên người tới lễ.
Những nơi gần đây trong thư viện
VIIĐóng Góp Cho Trang Này
Góp ảnh, thông tin hoặc video cho Đại thánh đường Sheikh Zayed, Abu Dhabi
Thầy Ưng Khiêm mời cộng đồng cùng làm giàu trang này. Ảnh chụp tận nơi, một chi tiết lịch sử chưa được nhắc, một đoạn video ngắn: mọi đóng góp đều được đọc và trả lời.
Chưa có đóng góp nào từ cộng đồng. Bạn có thể là người đầu tiên.
?Hỏi Đáp Nhanh
đại thánh đường sheikh zayed xây năm nào
Khởi công ngày 5 tháng 11 năm 1996, xây hơn mười một năm và mở cửa cho lễ nguyện đúng dịp Eid al-Adha tháng 12 năm 2007, theo trang chính thức SZGMC. Đây là thánh đường lớn nhất Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất, mang tên người khởi xướng là Sheikh Zayed bin Sultan Al Nahyan.
thánh đường sheikh zayed có bao nhiêu mái vòm
Có 82 mái vòm lớn nhỏ thuộc bảy kích cỡ ốp cẩm thạch trắng Sivec. Vòm chính đường kính khoảng 32,6 mét, cao 84 mét. Bốn minaret ở bốn góc sân cao khoảng 107 mét. Mặt ngoài có 1.096 cột, bên trong sảnh chính có 96 cột xếp từng nhóm bốn (tổng cộng 1.192 cột), theo SZGMC.
thảm ở thánh đường sheikh zayed lớn bao nhiêu
Các nguồn ghi vênh nhau nhẹ. Trang chính thức SZGMC ghi bức thảm dệt tay rộng 5.400 mét vuông, nặng 35 tấn, do nghệ nhân Ali Khaliqi thiết kế và khoảng 1.200 nghệ nhân làm trong hai năm với khoảng 2,26 tỷ nút thắt. Islamic Landmarks ghi tổng diện tích dệt là 5.627 mét vuông. Đây được xem là bức thảm dệt tay nguyên tấm lớn nhất thế giới.
thánh đường sheikh zayed chứa được bao nhiêu người
SZGMC ghi tổng sức chứa khoảng 55.000 người, trong đó sảnh chính khoảng 7.800 người, hai sảnh phụ mỗi sảnh 1.500 người và sân ngoài khoảng 31.000 người. Islamic Landmarks ghi khoảng 40.000 người. Thánh đường đông nhất vào lễ thứ Sáu, tháng Ramadan và hai kỳ Eid theo lịch Hijri.
người không theo hồi giáo có vào thánh đường sheikh zayed được không
Được. Thánh đường mở cửa miễn phí cho khách mọi tôn giáo, nhưng khách phải theo lệ: mặc kín tay chân, nữ trùm khăn che tóc, cởi giày ở sảnh chính, đi theo lối dành cho khách và không vào khu lễ nguyện khi đang có lễ. Trưa thứ Sáu và các kỳ Eid ưu tiên người tới lễ.