Rời trung tâm Huế đi về phía tây nam, qua một vùng đồi thấp phủ thông, quý vị lên tới một khoảng đồi yên tĩnh đến lạ. Trước mắt là một tháp chuông nhiều tầng, mái chồng lên nhau và thu nhỏ dần, trông từ xa ngỡ là tháp một ngôi chùa. Chỉ khi tới gần mới thấy trên đỉnh là cây thánh giá. Dưới chân tháp, ngôi nhà thờ nằm nép vào sườn đồi, mái ngói cong, không vươn cao như nhà thờ Gothic.
Nếu tới đúng lúc, quý vị sẽ nghe tiếng chuông rồi tiếng các đan sĩ áo đen hát giờ kinh. Đây là Đan viện Biển Đức Thiên An, đan viện Biển Đức đầu tiên ở Việt Nam. Nơi này không phải một giáo xứ đông người, mà là nhà của một cộng đoàn đan sĩ sống trọn đời tại chỗ, lấy cầu nguyện và lao động làm nhịp của mỗi ngày.
IĐan Viện Khác Nhà Thờ Giáo Xứ Ở Đâu
Người ngoài đạo thường nghĩ mọi nơi có nhà thờ Công Giáo đều như nhau. Không phải. Một nhà thờ giáo xứ là nơi tín hữu một vùng tới dự lễ, có cha xứ lo việc mục vụ, sinh hoạt xoay quanh đời sống gia đình giáo dân. Một nhà thờ chính tòa như Nhà thờ Phủ Cam cùng thành phố Huế là nơi đặt tòa giám mục, nhà thờ mẹ của cả giáo phận. Còn một đan viện là nơi một cộng đoàn tu sĩ nam sống chung, cầu nguyện chung và làm việc chung suốt đời, theo một bản luật tu.
Ở đan viện, nhà thờ trước hết là chỗ của các đan sĩ hát kinh nhiều lần trong ngày. Tín hữu và khách được đón vào, nhưng nhịp sống của nơi này không xoay quanh khách mà xoay quanh giờ kinh của cộng đoàn.
Đan sĩ Thiên An sống theo Luật thánh Biển Đức, bản luật tu viết ở Ý vào thế kỷ 6, nền của đời đan tu phương Tây. Tinh thần ấy gói trong phương châm quen thuộc Ora et labora, cầu nguyện và lao động, mà đan viện diễn rộng thành ba vế: cầu nguyện, đọc Lời Chúa và lao động. Việc đọc chậm và suy gẫm Kinh Thánh có tên riêng là Lectio divina.
Theo trang của Tổng giáo phận Huế, lịch tối thiểu mỗi ngày của đan sĩ gồm năm giờ kinh Thần vụ, và thánh lễ là đỉnh cao của đời cầu nguyện. Xen giữa là nguyện ngắm, lao tác, học hành, bữa ăn chung và hội chung của cộng đoàn. Đan sĩ khấn ổn định, tức gắn đời mình với một đan viện, không chuyển đi như linh mục giáo phận.
| Mục | Đan viện | Nhà thờ giáo xứ |
|---|---|---|
| Ai sống ở đó | Một cộng đoàn đan sĩ sống chung suốt đời | Cha xứ và có thể có cha phó, giáo dân sống ở nhà mình |
| Nhịp chính | Các giờ kinh chung nhiều lần trong ngày | Thánh lễ ngày thường và Chúa nhật cho giáo dân |
| Việc chính | Cầu nguyện, đọc Lời Chúa, lao động | Mục vụ, dạy giáo lý, lo đời sống đạo của giáo dân |
| Người đứng đầu | Đan viện phụ do cộng đoàn bầu | Cha xứ do giám mục bổ nhiệm |
| Nơi chọn dựng | Xa phố, yên tĩnh, đủ chỗ lao tác | Giữa khu dân cư của giáo dân |
Nhiều người thấy tháp nhiều tầng và mái cong thì tưởng đây là một ngôi chùa, hoặc nghĩ các đan sĩ theo một lối tu pha Phật Giáo. Không phải. Thiên An là một đan viện Công Giáo thuần, sống theo luật thánh Biển Đức. Dáng tháp và mái cong là lựa chọn kiến trúc để ngôi nhà thờ gần với cảnh quan và mắt nhìn của người Huế, không phải dấu của một tôn giáo khác.
IITừ Một Lều Tranh Tới Một Dòng Đan Tu
Đan viện khởi từ hai người. Dom Romain Guillaume và Dom Corentin Colin là hai đan sĩ người Pháp của đan viện La Pierre-qui-Vire vùng Bourgogne. Họ tới đồi Thiên An, dựng một lều tranh và dâng thánh lễ đầu tiên ở đó.
- 1940Thánh lễ đầu tiênNgày 10 tháng 6, hai đan sĩ Romain Guillaume và Corentin Colin cử hành thánh lễ đầu tiên kính Thánh Tâm Chúa Giêsu trong một lều tranh tạm. Đan viện lấy ngày này làm ngày thành lập.
- 1941Nhà ngói đầu tiênĐường lên đồi được mở. Theo báo Thanh Niên, một tòa nhà ba tầng với khoảng 28 phòng cho đan sĩ được dựng.
- 1960Khởi công nhà thờTháng 5, nhà thờ đan viện khởi công. Theo trang Tổng giáo phận Huế, phần xây dựng xong vào cuối năm 1962.
- 1962Lập đan viện Thiên HòaNgày 8 tháng 12, cơ sở Thiên Hòa ở Kontum được lập, cơ sở con sớm nhất của Thiên An.
- 1965Cung hiến nhà thờNgày 11 tháng 7, lễ kính thánh Tổ phụ Biển Đức, nhà thờ được cung hiến, cũng là dịp mừng ngân khánh hai mươi lăm năm đan viện. Cùng năm, Thiên An được nâng lên giáo xứ.
- 1969 và 1972Lập Thiên Bình và Thiên PhướcĐan viện Thiên Bình lập năm 1969, Thiên Phước lập năm 1972. Hai nơi được nâng lên tự trị năm 1988.
- 2010Cơ sở ở Chiang MaiNgày 7 tháng 10, Thiên An lập một cơ sở ở Chiang Mai, Thái Lan. Cùng năm có thêm một cơ sở ở Hòa Bình.
Về các đan viện con, nguồn ghi theo hai mốc khác nhau. Bảng dữ liệu của thư viện ghi Thiên Bình lập năm 1969 và Thiên Phước lập năm 1972. Trang Tổng giáo phận Huế lại ghi ngày tự trị: Thiên Bình ngày 25 tháng 4 năm 1988, Thiên Phước ngày 3 tháng 9 năm 1988. Lập và tự trị là hai bước khác nhau trong đời một đan viện, nên hai nguồn không chọi nhau. Trang ấy còn kể thêm Thiên Hòa ở Kontum lập năm 1962, cơ sở mà bảng dữ liệu không ghi.
Về nhà thờ, có nguồn ghi năm khánh thành, có nguồn ghi năm cung hiến, và có nguồn ghi năm xong phần xây là cuối năm 1962. Ba mốc khác nhau vì chỉ ba việc khác nhau. Ngày 11 tháng 7 năm 1965 là ngày cung hiến, tức ngày ngôi nhà được dâng cho việc thờ phượng.
Đan viện thuộc Liên hội Biển Đức Subiaco Cassinese, cùng liên hội với đan viện mẹ La Pierre-qui-Vire.
IIINhà Thờ Hầm Và Tháp Chuông Dáng Tháp Chùa
Nhà thờ đan viện là một thử nghiệm hội nhập văn hóa sớm của Công Giáo Việt Nam. Bộ khung là của phương Tây, dáng Gothic được tiết chế. Còn mái, tháp và hoa văn là của xứ Huế. Theo báo Thanh Niên, công trình được làm theo lối nhà thờ hầm, nương theo độ dốc tự nhiên của sườn đồi thay vì xây cao, hợp với tinh thần Biển Đức: đơn sơ, hướng nội, phục vụ chiêm niệm.
Các bài giới thiệu tả tháp bảy tầng, những lớp mái thu dần lên cao gợi dáng tháp chùa xứ Huế, trên đỉnh là cây thánh giá.
Lòng nhà thờ hạ thấp theo dốc đồi, người vào đi xuống chứ không đi lên. Cảm giác là được ôm vào lòng đất chứ không bị đẩy lên trời.
Mái ngói âm dương vươn ra phía trước, đầu mái cong như mái đình chùa, khác hẳn mái dốc nhọn của nhà thờ châu Âu.
Theo mô tả của các bài giới thiệu, có chữ Phúc trên lan can, lưỡng long chầu nguyệt, hoa sen trên cửa sổ tròn và đèn lồng vuông mái cong hai bên.
Trên công trình có ba chữ Thánh viết bằng chữ Hán. Thư viện đọc đó là lời Thánh, Thánh, Thánh của kinh Tiền tụng, đây là kiến giải của thư viện.
Nhà ở, nhà làm việc và vườn của đan sĩ nằm quanh nhà thờ. Đan sĩ tự nuôi mình bằng dầu tràm, nến, trà thảo dược và hàng thủ công.
Đặt cạnh Phủ Cam thì thấy rõ hai lối nghĩ. Phủ Cam là nhà thờ chính tòa, cần chứa đông người, nên mở lòng rộng, vươn cao giữa phố. Thiên An là nhà thờ đan viện, cần yên cho cộng đoàn hát kinh, nên nép mình xuống sườn đồi và khoác dáng tháp chùa quen mắt người Huế. Mỗi công trình được dựng cho đúng việc của nó.
IVThế Đất Và Hướng
Phần này cần rào trước cho rõ. Công Giáo không dạy phong thủy. Nhà thờ theo truyền thống quay theo hướng phụng vụ, tức hướng đặt bàn thờ và cung thánh theo quy tắc của việc cử hành, không theo la bàn của thầy địa lý. Riêng đan sĩ chọn chỗ dựng đan viện theo lý do riêng của đời đan tu: xa phố để giữ yên lặng, gần nước để đủ dùng, đủ chỗ canh tác để tự nuôi mình bằng lao động. Những dòng dưới đây là cách đọc của thư viện theo con mắt phong thủy cổ truyền của người Việt, chỉ là chỗ đối chiếu cho quý vị quen lối ấy, không phải điều chép trong tư liệu của đan viện.
Điều đầu tiên là vùng đồi. Đồi Thiên An nằm trong dải đồi thấp phía tây nam Huế, chính là vùng mà các vua Nguyễn chọn đặt lăng tẩm. Người xưa xem đất chọn vùng này vì đồi thấp nối nhau như những lớp bình phong, có khe suối và hồ nước xen giữa, khí tụ mà không bức. Đan sĩ tới đây năm 1940 vì một lý do khác hẳn, nhưng họ đứng trong đúng cái vùng mà sách địa lý Huế coi là đất lành.
Thứ hai là thế nép sườn. Nhà thờ không đặt trên đỉnh đồi mà nương vào sườn, lưng có đất đồi làm chỗ dựa. Theo phép cũ, công trình đặt trên đỉnh trơ trọi thì hứng gió bốn phía, khí tán. Công trình nép sườn thì được tàng phong, tức giấu được gió, và đó là điều kiện đầu tiên để tụ khí. Lối nhà thờ hầm, vốn được chọn vì tinh thần hướng nội, lại trùng với chỗ phép cũ chuộng nhất.
Thứ ba là rừng thông. Thông bao quanh khu đan viện làm một vòng che. Người xem đất gọi lớp cây ấy là sa, những thứ đứng quanh huyệt che gió cho huyệt. Ở Thiên An, lớp sa ấy còn làm thêm một việc mà sách không tính tới: nó giữ tiếng động của phố ở bên ngoài, để tiếng hát giờ kinh vang được ở bên trong.
Cuối cùng, thư viện chưa tra được hướng chính xác của cung thánh nên không đọc hướng. Điều đáng ghi hơn là sự trùng nhau: đan sĩ tìm chỗ yên để cầu nguyện, người xem đất tìm chỗ kín gió để tụ khí, và hai lối tìm ấy dẫn tới cùng một kiểu đồi.
VGiờ Kinh, Lễ Bổn Mạng Và Các Ngày Kỷ Niệm
Nhịp lễ của đan viện có hai lớp. Lớp thứ nhất là giờ kinh hằng ngày, lặp lại từ sáng sớm tới tối, là việc chính của đan sĩ. Lớp thứ hai là các lễ trong năm phụng vụ của Giáo hội, cộng với mấy ngày riêng của Thiên An.
| Ngày | Lễ | Nội dung |
|---|---|---|
| Hằng ngày | Các giờ kinh Thần vụ | Tối thiểu năm giờ kinh chung mỗi ngày, cộng thánh lễ. Khách có thể ngồi dự ở chỗ dành cho giáo dân. |
| Ngày 1 tháng 5 | Kỷ niệm thành lập giáo xứ Thiên An | Giáo xứ lập năm 1965, lễ sáu mươi năm mừng năm 2025. |
| Ngày 10 tháng 6 | Kỷ niệm thành lập đan viện | Nhớ thánh lễ đầu tiên trong lều tranh năm 1940. |
| Theo lịch phụng vụ, thường tháng Sáu | Lễ Thánh Tâm Chúa Giêsu | Lễ quan thầy của đan viện, ngày đổi theo lịch Phục Sinh từng năm. |
| Ngày 11 tháng 7 | Lễ thánh Biển Đức | Lễ của vị tổ phụ dòng, cũng là ngày cung hiến nhà thờ năm 1965. |
| Mùa Vọng, Giáng Sinh, Mùa Chay, Phục Sinh | Các mùa phụng vụ lớn | Giữ như toàn Giáo hội, với các giờ kinh được hát trọng thể hơn. |
Ngày 11 tháng 7 là ngày nên nhớ nhất ở Thiên An, vì một ngày gói ba nghĩa: lễ thánh Biển Đức, ngày cung hiến nhà thờ năm 1965, và dịp đan viện mừng ngân khánh năm ấy. Còn nếu quý vị muốn cảm được nơi này thì không cần chờ ngày lễ lớn. Chỉ cần ngồi lại một giờ kinh chiều, nghe các đan sĩ hát, là thấy được điều khiến đan viện khác mọi nhà thờ giáo xứ.
VINơi Chốn Và Đường Tới
- Địa chỉ
- Đồi Thiên An, phường Thủy Xuân (phường Thủy Bằng cũ), thành phố Huế
- Đường tới
- Đan viện nằm trên đồi Thiên An, phường Thủy Xuân, thành phố Huế, trên địa bàn phường Thủy Bằng cũ. Từ trung tâm Huế đi về hướng tây nam, qua vùng đồi thông gần khu lăng tẩm.
- Toạ độ
- 16.4111, 107.5826
Đây là nơi đan sĩ sống và cầu nguyện, nên sự yên lặng là lệ đầu tiên. Ăn mặc kín đáo, nói khẽ trong khuôn viên, không vào khu nhà ở và khu làm việc của đan sĩ. Khi dự giờ kinh thì ngồi ở chỗ dành cho khách, không chụp ảnh các đan sĩ đang hát kinh. Rừng thông là một phần của đan viện, xin quý vị đừng xả rác hay đốt lửa ở đó.
Những nơi gần đây trong thư viện
VIIĐóng Góp Cho Trang Này
Góp ảnh, thông tin hoặc video cho Đan viện Biển Đức Thiên An
Contribute photos, information or video for Thien An Benedictine MonasteryThầy Ưng Khiêm mời cộng đồng cùng làm giàu trang này. Ảnh chụp tận nơi, một chi tiết lịch sử chưa được nhắc, một đoạn video ngắn: mọi đóng góp đều được đọc và trả lời.
Everyone is welcome to enrich this page: a photo you took, a detail the page misses, a short video. Every contribution is read and answered.
Chưa có đóng góp nào từ cộng đồng. Bạn có thể là người đầu tiên. No community contribution yet. You could be the first.
?Hỏi Đáp Nhanh
đan viện thiên an thuộc dòng nào
Thuộc dòng Biển Đức, sống theo Luật thánh Biển Đức, trong Liên hội Biển Đức Subiaco Cassinese. Đây là đan viện Biển Đức đầu tiên ở Việt Nam, lập ngày 10 tháng 6 năm 1940 bởi hai đan sĩ người Pháp từ đan viện La Pierre-qui-Vire.
đan viện khác nhà thờ giáo xứ thế nào
Nhà thờ giáo xứ là nơi giáo dân một vùng tới dự lễ, có cha xứ lo mục vụ. Đan viện là nơi một cộng đoàn đan sĩ sống chung suốt đời, hát kinh nhiều lần trong ngày, lao động tự nuôi mình, đứng đầu là đan viện phụ. Thiên An vừa là đan viện, vừa có giáo xứ từ năm 1965.
nhà thờ đan viện thiên an xây năm nào
Khởi công tháng 5 năm 1960, phần xây dựng xong cuối năm 1962, cung hiến ngày 11 tháng 7 năm 1965, đúng lễ thánh Biển Đức và dịp ngân khánh đan viện. Công trình theo lối nhà thờ hầm nương sườn đồi, tháp chuông gợi dáng tháp chùa xứ Huế.
ora et labora nghĩa là gì
Là phương châm Latinh của đời đan tu Biển Đức, nghĩa là cầu nguyện và lao động. Ở Thiên An, phương châm ấy được diễn thành ba vế: cầu nguyện, đọc Lời Chúa và lao động. Đan sĩ tự nuôi mình bằng dầu tràm, nến, trà thảo dược và hàng thủ công.
các đan viện con của thiên an ở đâu
Từ Thiên An lập ra Thiên Hòa ở Kontum năm 1962, Thiên Bình năm 1969 và Thiên Phước năm 1972, hai nơi sau được nâng lên tự trị năm 1988, một cơ sở ở Chiang Mai, Thái Lan năm 2010, và một cơ sở ở Hòa Bình cùng năm ấy.