Từ đường Queen-Mary nhìn lên, quý vị thấy ba dãy bậc thang chạy song song lên sườn núi. Hai dãy ngoài bằng bê tông, mỗi dãy 283 bậc, người ta đi lên bình thường. Dãy giữa có 99 bậc gỗ, và trên dãy ấy người ta không bước mà quỳ: từng bậc một, có người lần chuỗi, có người thì thầm một lời nguyện ở mỗi bậc. Phía trên cùng, sau mặt tiền cột đá, một mái vòm xanh xám lớn tới mức từ nhiều khu phố của thành phố vẫn nhìn thấy.
Đây là Nguyện đường Thánh Giuse (Oratoire Saint-Joseph du Mont-Royal) ở Montréal, tỉnh bang Québec, Canada. Nơi này thuộc Công Giáo Rôma, kính Thánh Giuse, do Dòng Thánh Giá (Congrégation de Sainte-Croix) coi sóc. Tất cả khởi đầu từ một tu huynh gác cổng tên André Bessette và một nhà nguyện nhỏ năm 1904. Theo Canadian Encyclopedia, mỗi năm khoảng 2 triệu người tới đây. Là đền thánh lớn nhất nước và là nơi lòng đạo của người Công Giáo Québec hiện ra rõ nhất, Nguyện đường là nơi thư viện chọn làm đại diện cho Canada.
IThánh Giuse Và Người Tu Huynh Gác Cổng
Thánh Giuse là bạn trăm năm của Đức Maria và là cha nuôi của Chúa Giêsu theo các sách Phúc Âm. Người Công Giáo tôn kính ngài như mẫu gương của người lao động âm thầm, người che chở gia đình, và là bổn mạng của Giáo hội hoàn vũ. Lễ trọng kính ngài là ngày 19 tháng 3, lễ Thánh Giuse Thợ là ngày 1 tháng 5.
Người làm nên nơi này là Thánh Anrê Bessette (André Bessette, tên đời Alfred Bessette, 1845 tới 1937), một tu huynh Dòng Thánh Giá. Ông không phải linh mục, cũng không học hành nhiều, và nhiều năm làm người gác cổng ở trường Collège Notre-Dame dưới chân núi. Ông có lòng kính Thánh Giuse đặc biệt, và người tìm đến ông xin cầu nguyện ngày càng đông, nhiều người kể đã được ơn lành. Canadian Encyclopedia ghi ông mất ngày 6 tháng 1 năm 1937, trang của Nguyện đường ghi hơn một triệu người đã tới dự tang lễ.
Trong nếp Công Giáo, cầu xin qua một vị thánh là xin vị ấy cầu thay nguyện giúp trước Thiên Chúa, không phải coi vị thánh là nguồn phép lạ. Người ta kể Thánh André luôn quy mọi ơn lành cho Thánh Giuse chứ không cho mình. Khi xét phong chân phước và phong thánh, Giáo hội đòi hỏi những trường hợp được điều tra kỹ, và ông được phong chân phước ngày 23 tháng 5 năm 1982, phong thánh ngày 17 tháng 10 năm 2010 tại Rôma. Lễ nhớ Thánh André là ngày 7 tháng 1.
Theo Canadian Encyclopedia, năm 1904 Dòng Thánh Giá cho phép tu huynh André dựng một nhà nguyện nhỏ trên sườn núi Mont-Royal, trên đất của dòng đối diện trường Collège Notre-Dame. Năm 1914 dòng cho phép xây một nguyện đường lớn. Nhà nguyện gỗ đầu tiên vẫn còn, được dời tới vị trí hiện nay năm 1954, để người hành hương thấy mọi thứ đã bắt đầu từ một căn phòng nhỏ thế nào.
Vì kích thước, nhiều khách tưởng đây là nhà thờ chính tòa của Montréal. Không phải. Nơi này là một đền thánh hành hương, giữ tên gọi khiêm tốn oratoire, nguyện đường, tức nhà cầu nguyện, như lúc còn là căn nhà nguyện gỗ năm 1904. Ngai tòa tổng giám mục Montréal đặt ở một nhà thờ khác trong thành phố. Nơi này cũng khác các Đại chủng viện Thánh Giuse Hà Nội và Đại chủng viện Thánh Giuse Sài Gòn: cùng bổn mạng Thánh Giuse, nhưng hai nơi ấy là trường đào tạo linh mục, còn đây là đền thánh hành hương.
IISáu Mươi Ba Năm Từ Nhà Nguyện Gỗ Tới Mái Vòm
Nguyện đường được xây nhiều đợt suốt từ 1904 tới 1967. Thánh André mất năm 1937, khi thân nhà thờ lớn còn chưa có mái vòm. Người lập nên nơi này không kịp thấy nó hoàn thành, và phần nội thất chỉ xong ba mươi năm sau ngày ông mất.
- 1904Nhà nguyện nhỏDòng Thánh Giá cho phép tu huynh André dựng một nhà nguyện nhỏ trên sườn núi Mont-Royal.
- 1917Nhà thờ hầmNhà thờ hầm hoàn thành, có 1.000 chỗ ngồi, là phần đầu tiên của công trình lớn.
- 1924Đặt đá gócNgày 31 tháng 8 năm 1924 đặt đá góc vương cung thánh đường trước khoảng 35.000 người. Móng làm từ năm 1926, phần thân cơ bản xong năm 1931.
- 1937Thánh André qua đờiNgày 6 tháng 1 năm 1937, lúc nhà thờ lớn chưa xong. Hơn một triệu người tới dự tang lễ theo trang của Nguyện đường.
- 1941Thánh giá trên mái vòmCây thánh giá trên đỉnh mái vòm được làm phép ngày 1 tháng 8 năm 1941.
- 1955Chuông carillonBộ chuông khánh thành ngày 17 tháng 2 năm 1955. Canadian Encyclopedia ghi cùng năm, ngày 19 tháng 3, Nguyện đường được nâng lên tiểu vương cung thánh đường.
- 1960 và 1967Đại phong cầm và nội thấtĐại phong cầm được làm phép năm 1960, phần nội thất hoàn thành năm 1967.
- 2010Phong thánhNgày 17 tháng 10 năm 2010 tu huynh André Bessette được phong thánh tại Rôma.
Có hai chỗ cần nói rõ. Thứ nhất, năm nâng lên tiểu vương cung thánh đường: Canadian Encyclopedia ghi ngày 19 tháng 3 năm 1955, có nguồn khác ghi năm 2004. Thư viện chưa đối chiếu được với văn bản chính thức nên ghi cả hai và không đưa danh hiệu này vào phần xếp hạng.
Thứ hai, Nguyện đường là Di tích lịch sử quốc gia Canada (Lieu historique national du Canada) và nằm trong Khu di sản Mont-Royal của Québec, nhưng thư viện chưa tra được năm công nhận vì trang của cơ quan Parks Canada không mở được. Chỗ ấy để trống thay vì đoán.
IIIMái Vòm Hai Lớp Cao Hơn Đỉnh Núi
Vương cung thánh đường do các kiến trúc sư Joseph Dalbé Viau và Louis-Alphonse Venne thiết kế, về sau Gérard Notebaert tiếp tục, theo Danh mục Di sản Văn hóa Québec. Công trình gồm hai tầng chính: phía dưới là nhà thờ hầm năm 1917 với 1.000 chỗ, phía trên là gian chính lớn với 2.028 chỗ ngồi. Trên cùng là mái vòm hai lớp, đỉnh cao 97 mét theo Tourisme Montréal. Trang du lịch này còn dẫn nhận xét rằng mái vòm chỉ nhỏ hơn mái vòm Đền thờ Thánh Phêrô ở Rôma một chút.
Nguyện đường là công trình duy nhất ở Montréal được phép cao hơn đỉnh núi Mont-Royal. Bên trong gian chính khá trơn, ít trang trí, vì phần nội thất làm muộn, tới năm 1967 mới xong.
Hai dãy 283 bậc bê tông dẫn từ đường lên nhà thờ hầm, dãy giữa 99 bậc gỗ dành riêng cho người hành hương leo bằng đầu gối.
Căn nhà nguyện đầu tiên của tu huynh André, được dời tới chỗ hiện nay năm 1954 và giữ lại làm chứng tích.
Xong năm 1917 với 1.000 chỗ, phần cổ nhất của khối nhà lớn, nơi cử hành phần lớn sinh hoạt ngày thường.
Nhà nguyện dựng từ năm 1946 cùng mộ Thánh André, nơi người hành hương thắp nến và cầu nguyện trước mộ.
Bộ chuông carillon 56 quả khánh thành năm 1955, đại phong cầm làm phép năm 1960.
| Hạng mục | Số liệu | Nguồn |
|---|---|---|
| Chiều cao mái vòm | 97 m | Tourisme Montréal |
| Chỗ ngồi gian chính | 2.028 | Canadian Encyclopedia |
| Chỗ ngồi nhà thờ hầm | 1.000 | Canadian Encyclopedia |
| Bậc thang | 2 dãy 283 bậc, 1 dãy 99 bậc gỗ | Tourisme Montréal |
| Người tới mỗi năm | Khoảng 2 triệu | Canadian Encyclopedia, Tourisme Montréal ghi hơn 2 triệu |
IVThế Đất Và Hướng
Mục thế đất của bài này nên được đọc như một cuộc so sánh hơn là một phán đoán. Đạo Công Giáo không dạy phong thủy, nhà thờ đặt hướng theo lệ phụng vụ, xưa chuộng cung thánh về phía đông. Ở Montréal, chỗ đứng của Nguyện đường do mảnh đất Dòng Thánh Giá có sẵn trên sườn núi và do lòng mong của Thánh André quyết định, còn mặt tiền quay xuống phía đường và thành phố theo độ dốc của sườn núi. Những điều viết sau là thư viện đọc theo lối phong thủy cổ truyền Việt Nam, tư liệu của Nguyện đường không nói tới.
Trước hết là chỗ lưng chừng núi. Lối xem đất cổ truyền ít khi chọn đỉnh núi trơ trọi, vì đỉnh cao hứng gió, mà chuộng chỗ lưng chừng sườn, có núi che sau lưng và khoảng thấp mở ra trước mặt. Nguyện đường đứng đúng ở sườn tây bắc của Mont-Royal, lưng tựa khối núi, mặt nhìn xuống thành phố. Với người Việt quen cảnh chùa trên sườn núi, thế đứng này dễ nhận ra.
Thứ hai là đường lên. Ba dãy bậc thang dẫn thẳng từ chân dốc lên cửa nhà thờ, dãy giữa dành cho người quỳ. Lối cổ truyền coi con đường dẫn vào nơi thờ là lối khí đi vào, chuộng đường lên thẳng và từ tốn hơn đường ngoằn ngoèo. Ở đây ý nghĩa của dãy bậc giữa là sám hối và cầu xin, còn sự khớp với quan niệm lối vào chỉ là trùng hợp về hình thể.
Thứ ba là vượt đỉnh núi. Montréal giữ lệ không để công trình nào cao hơn đỉnh Mont-Royal, riêng mái vòm Nguyện đường vượt qua. Theo con mắt cổ truyền, một ngọn núi có một điểm nhô lên rõ ràng gọi là có chủ, nhìn từ xa biết ngay đâu là tâm. Thư viện chỉ ghi điều ấy như một nhận xét về dáng núi, không gán cho người dựng một dụng ý phong thủy nào.
VLễ Thánh Giuse Và Lịch Của Nguyện Đường
Nguyện đường theo lịch phụng vụ Công Giáo, tính theo dương lịch. Lễ lớn nhất là lễ trọng Thánh Giuse ngày 19 tháng 3, lễ bổn mạng của cả đền thánh. Ngày thứ hai của riêng nơi này là lễ nhớ Thánh André ngày 7 tháng 1. Bảng dưới chỉ ghi ngày, không ghi giờ.
| Ngày | Theo lịch nào | Lễ | Nội dung |
|---|---|---|---|
| 19 tháng 3 | Lịch phụng vụ Công Giáo, dương lịch | Lễ trọng Thánh Giuse | Lễ bổn mạng, ngày đông người nhất năm. Cũng là ngày Canadian Encyclopedia ghi Nguyện đường được nâng lên tiểu vương cung thánh đường năm 1955. |
| 7 tháng 1 | Lịch phụng vụ Công Giáo, lịch riêng Canada | Lễ nhớ Thánh André Bessette | Kính vị sáng lập, gần ngày ông mất 6 tháng 1 năm 1937. Người hành hương cầu nguyện trước mộ ngài. |
| 1 tháng 5 | Lịch phụng vụ Công Giáo, dương lịch | Lễ Thánh Giuse Thợ | Kính Thánh Giuse như bổn mạng người lao động. |
| Tháng 3 | Lịch phụng vụ Công Giáo, lòng đạo đức truyền thống | Tháng kính Thánh Giuse | Theo nếp Công Giáo, tháng 3 dành kính Thánh Giuse, cao điểm là ngày 19. |
| Tuần Thánh và Phục Sinh | Lịch phụng vụ Công Giáo, ngày đổi theo năm | Đỉnh cao năm phụng vụ | Các nghi lễ cử hành ở gian chính, ngày tính theo lễ Phục Sinh từng năm. |
Cùng là đền thánh lớn tầm quốc gia ở Bắc Mỹ, quý vị có thể đọc bài Vương cung thánh đường Đền thờ Quốc gia Đức Mẹ Vô Nhiễm Nguyên Tội ở Washington. Thư viện chưa tìm được nguồn về sinh hoạt riêng của người Việt tại Nguyện đường, nên không ghi.
VINơi Chốn Và Đường Tới
- Địa chỉ
- 3800 Chemin Queen-Mary, Montréal, QC H3V 1H6
- Đường tới
- Nguyện đường nằm ở 3800 Chemin Queen-Mary, trên sườn tây bắc núi Mont-Royal, Montréal. Ga tàu điện ngầm gần nhất là Côte-des-Neiges, từ ga đi bộ chừng mười phút là tới chân dãy bậc thang.
- Toạ độ
- 45.4921, -73.6191
Đây là đền thánh đang cử hành phụng vụ mỗi ngày. Lệ thường được nhắc: ăn mặc kín đáo, giữ im lặng trong gian chính, nhà thờ hầm và quanh mộ Thánh André. Dãy 99 bậc gỗ ở giữa dành cho người leo bằng đầu gối, khách đi lên bình thường xin dùng hai dãy bên. Nến thắp ở nhà nguyện Tạ ơn theo chỗ quy định. Khi có thánh lễ, khách chỉ xem kiến trúc xin đứng phía sau, không chụp ảnh.
Những nơi gần đây trong thư viện
VIIĐóng Góp Cho Trang Này
Góp ảnh, thông tin hoặc video cho Nguyện đường Thánh Giuse, Montréal
Contribute photos, information or video for Saint Joseph's OratoryThầy Ưng Khiêm mời cộng đồng cùng làm giàu trang này. Ảnh chụp tận nơi, một chi tiết lịch sử chưa được nhắc, một đoạn video ngắn: mọi đóng góp đều được đọc và trả lời.
Everyone is welcome to enrich this page: a photo you took, a detail the page misses, a short video. Every contribution is read and answered.
Chưa có đóng góp nào từ cộng đồng. Bạn có thể là người đầu tiên. No community contribution yet. You could be the first.
?Hỏi Đáp Nhanh
Nguyện đường Thánh Giuse Montréal cao bao nhiêu
Mái vòm hai lớp của Nguyện đường cao 97 mét theo Tourisme Montréal, được gọi là nhà thờ cao nhất Canada. Đây là công trình duy nhất ở Montréal được phép cao hơn đỉnh núi Mont-Royal. Gian chính có 2.028 chỗ ngồi theo Canadian Encyclopedia.
Thánh André Bessette là ai
Là tu huynh Dòng Thánh Giá, tên đời Alfred Bessette, sống từ 1845 tới 1937, nhiều năm làm người gác cổng trường Collège Notre-Dame. Ông có lòng kính Thánh Giuse đặc biệt và lập nên Nguyện đường từ một nhà nguyện nhỏ năm 1904. Ông được phong thánh ngày 17 tháng 10 năm 2010.
Vì sao Nguyện đường Thánh Giuse có 99 bậc gỗ
Theo Tourisme Montréal, dãy giữa gồm 99 bậc gỗ dành riêng cho người hành hương leo lên bằng đầu gối, như một cách cầu nguyện và sám hối. Hai bên là hai dãy 283 bậc bê tông cho người đi bình thường. Quỳ leo là lòng đạo đức riêng, không phải điều bắt buộc.
Nguyện đường Thánh Giuse xây bao lâu
Từ nhà nguyện nhỏ năm 1904 tới khi nội thất hoàn thành năm 1967, tức hơn sáu mươi năm. Nhà thờ hầm xong năm 1917, đá góc vương cung thánh đường đặt năm 1924, thánh giá trên mái vòm làm phép năm 1941. Thánh André mất năm 1937 khi công trình chưa xong.
Lễ lớn nhất ở Nguyện đường Thánh Giuse là ngày nào
Là lễ trọng Thánh Giuse ngày 19 tháng 3 theo lịch phụng vụ Công Giáo, tức dương lịch, lễ bổn mạng của đền thánh. Ngoài ra có lễ nhớ Thánh André ngày 7 tháng 1 theo lịch riêng của Giáo hội tại Canada, và lễ Thánh Giuse Thợ ngày 1 tháng 5.