Nuuk là một thủ đô nhỏ trên mỏm đá bên cửa vịnh hẹp, nhà cửa sơn xanh, vàng, đỏ rải trên nền đá xám và tuyết. Đi xuống phía bến cảng cũ, quý vị sẽ gặp một ngôi nhà thờ không lớn, tường ván gỗ sơn đỏ thắm, cổng trắng có hàng cột và trán tường tam giác, trên cổng là một ngọn tháp nhỏ mái chóp bọc đồng với mặt đồng hồ nhìn ra bốn phía. Phía sau là nghĩa trang có những cây thập tự trắng, xa hơn là nước vịnh và núi phủ tuyết. Đứng giữa khung cảnh ấy, màu đỏ của nhà thờ là điểm ấm nhất trong tầm mắt.
Đây là Nhà thờ chính tòa Nuuk, tên tiếng Greenland là Annaassisitta Oqaluffia, tiếng Đan Mạch là Vor Frelsers Kirke, nghĩa là Nhà thờ Đấng Cứu Thế. Nhà thờ thuộc Tin Lành Luther, là nhà thờ chính tòa của giáo phận Greenland trong Giáo hội Đan Mạch. Theo trap-groenland.lex.dk, khoảng 95 phần trăm người Greenland là thành viên của giáo hội này. Vì vậy, với một hòn đảo mà gần như cả dân cư cùng thuộc về một giáo hội, thư viện chọn ngôi nhà thờ mẹ của giáo hội ấy làm đại diện duy nhất cho Greenland.
IĐấng Cứu Thế Và Giáo Hội Của Cả Hòn Đảo
Nhà thờ thuộc Tin Lành theo truyền thống Luther. Theo trap-groenland.lex.dk, giáo hội Greenland, tên tiếng Greenland là Kalaallit Nunaanni Ilagiit, có 67 nhà thờ, và Annaassisitta Oqaluffia ở Nuuk là nhà thờ chính tòa. Giáo hội Greenland có tổ chức riêng từ năm 1905 nhưng vẫn thuộc giám mục Copenhagen, và mãi tới năm 1993 Greenland mới thành một giáo phận riêng có giám mục riêng. Từ đó ngôi nhà thờ gỗ năm 1849 trở thành nhà thờ chính tòa.
Tên nhà thờ, Đấng Cứu Thế, là cách gọi Chúa Giêsu. Như vậy nhà thờ được đặt tên theo chính Chúa Kitô, không theo một vị thánh.
Truyền thống Luther đặt Lời Chúa và hai bí tích Rửa Tội, Tiệc Thánh ở trung tâm đời sống giáo hội. Nhà thờ Luther vì vậy thường giản dị: một bàn thờ, một bục giảng, một bồn rửa tội, và ghế cho cộng đoàn. Tranh và tượng được giữ lại như hình ảnh gợi nhắc, không làm đối tượng tôn kính. Chức giám mục trong Giáo hội Đan Mạch là chức coi sóc mục vụ một vùng, và nhà thờ chính tòa là nơi vị giám mục ấy có ngai.
Người gắn với khởi đầu của đạo Luther ở Greenland là nhà truyền giáo Hans Egede, tới Greenland năm 1721 theo trap-groenland.lex.dk. Trong nhà thờ chính tòa treo bức tranh của họa sĩ J.E.C. Rasmussen vẽ Hans Egede quỳ giữa cảnh tuyết phủ, đặt trên tường nam theo trap.gl. Theo trap-groenland.lex.dk, năm 1971, dịp 250 năm ngày ông tới Greenland, Nuuk khánh thành thêm một nhà thờ mang tên ông.
Nhiều trang viết rằng nhà thờ chính tòa Nuuk có bộ chuông carillon duy nhất của Greenland. Theo trap-groenland.lex.dk, bộ chuông ấy thuộc Nhà thờ Hans Egede, ngôi nhà thờ khánh thành năm 1971 cũng ở Nuuk, không thuộc nhà thờ chính tòa. Tương tự, bức tranh bàn thờ vẽ Chúa Giêsu với trẻ em Greenland mà một số nơi nhắc tới là ở nhà thờ Qaanaaq phía bắc. Nhà thờ chính tòa không có tranh bàn thờ, thay vào đó là một cây thánh giá lớn hai bên có hai thiên thần quỳ, theo trap.gl.
IITừ Nhà Thờ Thuộc Địa Tới Nhà Thờ Chính Tòa
Ngôi nhà thờ dựng giữa thế kỷ 19, khi Nuuk còn là một khu định cư nhỏ quanh bến cảng. Theo structurae, toàn bộ tiền xây do quỹ Karen Ørsted chi. Trong một thế kỷ rưỡi, nhà thờ lần lượt được thêm tháp, đồng hồ, điện, đàn ống, và cuối cùng là ngai tòa giám mục. Ngay bên phải nhà thờ, tòa nhà hai tầng màu đỏ từ năm 1847 tới đầu thế kỷ 20 là Chủng viện Greenland, nơi đào tạo người giảng đạo và giáo viên, theo trap-groenland.lex.dk.
- 1721Hans Egede tới GreenlandNhà truyền giáo Hans Egede tới Greenland, mở đầu việc truyền giáo Luther trên đảo (trap-groenland.lex.dk).
- 1848 tới 1849Dựng nhà thờKhởi công năm 1848, xong năm 1849, thánh hiến ngày 6 tháng 4 năm 1849, khung gỗ, tiền xây do quỹ Karen Ørsted (structurae).
- 1928Tháp đồng hồThêm tháp và đồng hồ bốn mặt nhân dịp 200 năm lập thành phố (trap-groenland.lex.dk, structurae).
- 1949Có điệnNhà thờ được kéo điện, đúng một trăm năm sau ngày thánh hiến (structurae).
- 1970Đàn ống MarcussenLắp đàn ống của xưởng Marcussen và Søn, Đan Mạch (structurae).
- 1993Thành nhà thờ chính tòaGreenland thành giáo phận riêng có giám mục, nhà thờ trở thành nhà thờ chính tòa (trap-groenland.lex.dk, religiana).
- 2008Trùng tu đồng hồ thápĐồng hồ trên tháp được trùng tu (structurae).
Có một chỗ trong nguồn tự mâu thuẫn. Trap-groenland.lex.dk và trap.gl ghi bộ đồ lễ bằng bạc đề năm 1722 và nêu tên người tặng là một vị vua Đan Mạch, nhưng vị vua ấy chỉ lên ngôi năm 1730, tám năm sau niên đại đề trên bộ đồ lễ. Có thể bộ đồ lễ được tặng về sau, hoặc nguồn nhầm người tặng. Thư viện chỉ ghi điều chắc chắn: bộ đồ lễ bạc đề năm 1722, nghĩa là cổ hơn chính ngôi nhà thờ hơn một thế kỷ.
Structurae cũng ghi lớp ván đỏ bên ngoài được thêm về sau, không có từ ngày dựng, nên màu đỏ quen thuộc hôm nay chưa chắc là màu của năm 1849. Nguồn đã mở không ghi năm đổi.
IIIVán Đỏ, Cổng Trắng Và Tháp Mái Đồng
Nhà thờ nhỏ theo thước đo nhà thờ chính tòa: 23 x 12 m, theo trap.gl. Thân nhà là khung gỗ, bên ngoài ốp ván chồng sơn đỏ, mái dốc lợp ván gỗ. Lối vào là một cổng sơn trắng có trán tường tam giác, hàng cột và bậc thềm. Trên cổng là ngọn tháp nhỏ mái chóp bọc đồng, với chiếc đồng hồ năm 1928 có bốn mặt, trap.gl viết là để nhìn thấy giờ từ mọi phía.
Bên trong, lòng nhà thờ ốp ván sơn trắng, hai bên lối đi là ghế gỗ trắng. Thay cho tranh bàn thờ là một cây thánh giá lớn, hai bên có hai thiên thần quỳ bằng thạch cao. Chân nến bàn thờ do Giáo hội Na Uy tặng, theo structurae. Phía sau nhà thờ là một nghĩa trang được xếp hạng, nơi an táng nhà soạn thánh ca Rasmus Berthelsen, theo trap.gl.
Ván gỗ ghép chồng sơn đỏ trên khung gỗ, mái lợp ván, hình ảnh quen thuộc nhất của Nuuk (trap.gl).
Tháp nhỏ mái chóp bọc đồng, đồng hồ bốn mặt, thêm dịp 200 năm lập thành phố, trùng tu năm 2008.
Tranh của J.E.C. Rasmussen vẽ Hans Egede quỳ giữa cảnh tuyết, treo trên tường nam (trap.gl).
Thay cho tranh bàn thờ, một cây thánh giá lớn với hai thiên thần quỳ bằng thạch cao (trap.gl).
Bộ đồ lễ bằng bạc đề năm 1722, cổ hơn nhà thờ hơn một thế kỷ (trap-groenland.lex.dk).
Nghe chữ nhà thờ chính tòa, nhiều người hình dung một công trình đá đồ sộ như Nhà thờ chính tòa Roskilde bên Đan Mạch, cùng một giáo hội. Nhà thờ Nuuk thì ngược lại: một ngôi nhà gỗ 23 x 12 m, dựng từ thời nó chỉ là nhà thờ của một khu định cư nhỏ. Chức chính tòa đến sau, năm 1993, và ngôi nhà giữ nguyên dáng cũ.
IVThế Đất Và Hướng
Xin rào trước: truyền thống Luther không dạy phong thủy, và ở Greenland thế kỷ 19, nhà thờ được dựng ở đâu là do khu định cư quanh bến cảng nằm ở đâu. Lệ xưa của các nhà thờ Bắc Âu ưa đặt bàn thờ ở đầu đông, nhưng thư viện chưa có nguồn ghi hướng bàn thờ của nhà thờ Nuuk. Những điều sau đây là cách thư viện đọc thế đất theo phong thủy cổ truyền của người Việt, đặt ra để bạn đọc có chỗ so sánh giữa hai thế giới rất xa nhau, không phải điều ghi trong tư liệu của giáo phận Greenland.
Đầu tiên là núi và vịnh. Nuuk nằm trên một bán đảo đá ở cửa một vịnh hẹp dài ăn sâu vào đất liền, bên kia vịnh là những ngọn núi cao phủ tuyết. Nhà thờ đứng ở vùng thấp gần bến cảng cũ, sau lưng là mỏm đá, trước mặt là mặt nước. Theo lối đọc cổ truyền, đó là thế lưng dựa đá, mặt nhìn nước, và núi bên kia vịnh làm án sơn, ngọn núi đối diện che chắn cho minh đường.
Thứ hai là khí hàn. Ở vĩ độ này, mùa đông dài và tối, gió biển lạnh quanh năm. Theo âm dương, đây là đất âm thịnh. Người xưa ở phương nam sẽ nói một nơi như vậy cần điểm dương để cân lại, và một ngôi nhà sơn đỏ, màu của Hỏa, giữa tuyết trắng và đá xám, trong con mắt ngũ hành là một đốm Hỏa ấm giữa vùng Thủy lạnh. Màu đỏ ấy, theo structurae, là lớp ván thêm về sau, không phải màu có từ ngày dựng.
Thứ ba là quy mô. Nhà thờ thấp, nhỏ, ép sát đất, không vươn cao. Phong thủy Việt chuộng công trình vừa với thế đất, không chọi với gió. Trên một mỏm đá lộng gió biển, khối nhà thấp với mái dốc là lựa chọn hợp lẽ, dù người dựng chỉ tính tới gió, tuyết và gỗ sẵn có. Thư viện ghi các điểm trùng này để quý vị đối chiếu, không phải để nói người dựng đã xem đất.
VNăm Phụng Vụ Luther Ở Vùng Cực Bắc
Nhà thờ theo lịch phụng vụ Luther của Giáo hội Đan Mạch, các lễ cố định tính theo dương lịch, các lễ quanh Phục Sinh đổi ngày theo năm. Lễ lớn nhất của năm là Giáng Sinh, với nhà thờ Nuuk rơi vào giữa những tuần tối nhất của mùa đông vùng cực. Ngày riêng của nhà thờ là 6 tháng 4, ngày thánh hiến năm 1849. Bảng chỉ ghi ngày, không ghi giờ.
| Ngày | Theo lịch nào | Lễ | Nội dung |
|---|---|---|---|
| 24 và 25 tháng 12 | Lịch phụng vụ Luther, dương lịch | Giáng Sinh | Lễ lớn nhất năm ở nhà thờ chính tòa, đi trước là bốn tuần Mùa Vọng. |
| Thay đổi theo năm | Lịch phụng vụ Luther, tính theo Phục Sinh | Tuần Thánh và Phục Sinh | Lễ trọng nhất của năm Kitô giáo, mừng Chúa sống lại. |
| Năm mươi ngày sau Phục Sinh | Lịch phụng vụ Luther, tính theo Phục Sinh | Hiện Xuống | Lễ Chúa Thánh Thần hiện xuống, khép lại mùa Phục Sinh. |
| 6 tháng 4 | Dương lịch, ngày riêng của nhà thờ | Kỷ niệm thánh hiến | Ngày nhà thờ được thánh hiến năm 1849 (structurae). |
Cùng dòng nhà thờ Luther Bắc Âu vùng Bắc Đại Tây Dương, quý vị có thể đọc bài Nhà thờ Hallgrímskirkja ở Reykjavík và Nhà thờ chính tòa Nidaros ở Trondheim. Thư viện chưa tìm được nguồn về sinh hoạt riêng của người Việt tại nhà thờ này, nên không ghi.
VINơi Chốn Và Đường Tới
- Địa chỉ
- Nuuk 3900, Greenland (phía bắc khu phố cổ)
- Đường tới
- Nhà thờ nằm phía bắc khu phố cổ Nuuk, gần bến cảng cũ, đi bộ được từ trung tâm thành phố.
- Toạ độ
- 64.1797, -51.7442
Đây là nhà thờ chính tòa đang có buổi thờ phượng, không phải bảo tàng. Lệ thường được nhắc: giữ im lặng trong lòng nhà thờ, không đi lên khu bàn thờ, và đợi ở phía sau nếu tới đúng lúc đang có buổi thờ phượng. Nghĩa trang phía sau là nghĩa trang đang dùng và được xếp hạng, quý vị đi trên lối có sẵn, không bước lên mộ. Mùa đông, bậc thềm trước cổng có thể đóng băng.
Những nơi gần đây trong thư viện
VIIĐóng Góp Cho Trang Này
Góp ảnh, thông tin hoặc video cho Nhà thờ chính tòa Nuuk (Nhà thờ Đấng Cứu Thế)
Contribute photos, information or video for Nuuk CathedralThầy Ưng Khiêm mời cộng đồng cùng làm giàu trang này. Ảnh chụp tận nơi, một chi tiết lịch sử chưa được nhắc, một đoạn video ngắn: mọi đóng góp đều được đọc và trả lời.
Everyone is welcome to enrich this page: a photo you took, a detail the page misses, a short video. Every contribution is read and answered.
Chưa có đóng góp nào từ cộng đồng. Bạn có thể là người đầu tiên. No community contribution yet. You could be the first.
?Hỏi Đáp Nhanh
Nhà thờ chính tòa Nuuk thuộc đạo nào
Thuộc Tin Lành Luther, là nhà thờ chính tòa của giáo phận Greenland trong Giáo hội Đan Mạch. Theo trap-groenland.lex.dk, khoảng 95 phần trăm người Greenland là thành viên của giáo hội này. Tên tiếng Greenland là Annaassisitta Oqaluffia, nghĩa là Nhà thờ Đấng Cứu Thế.
Nhà thờ đỏ ở Nuuk xây năm nào
Theo structurae, khởi công năm 1848, xong năm 1849 và thánh hiến ngày 6 tháng 4 năm 1849, tiền xây do quỹ Karen Ørsted chi. Tháp đồng hồ bốn mặt thêm năm 1928, dịp 200 năm lập thành phố. Năm 1993 nhà thờ trở thành nhà thờ chính tòa.
Vì sao nhà thờ Nuuk mới thành chính tòa năm 1993
Vì mãi tới năm 1993 Greenland mới thành một giáo phận riêng có giám mục riêng. Trước đó, từ năm 1905, giáo hội Greenland có tổ chức riêng nhưng vẫn thuộc giám mục Copenhagen, theo trap-groenland.lex.dk. Khi có giám mục riêng, ngôi nhà thờ gỗ năm 1849 được chọn làm nhà thờ chính tòa.
Hans Egede là ai
Là nhà truyền giáo Luther tới Greenland năm 1721, người mở đầu việc truyền giáo Luther trên đảo. Nhà thờ chính tòa Nuuk treo tranh của J.E.C. Rasmussen vẽ ông quỳ giữa tuyết. Năm 1971, dịp 250 năm ông tới Greenland, Nuuk khánh thành một nhà thờ mang tên ông.
Nhà thờ chính tòa Nuuk có chuông carillon không
Theo trap-groenland.lex.dk, bộ chuông carillon duy nhất của Greenland thuộc Nhà thờ Hans Egede, khánh thành năm 1971 ở Nuuk, không thuộc nhà thờ chính tòa. Nhà thờ chính tòa nổi bật với tháp đồng hồ bốn mặt năm 1928 và đàn ống Marcussen lắp năm 1970.