Từ bến cảng St. John's nhìn lên, phố xá thấp tầng của thủ đô Antigua leo dần theo một con dốc, và ở chỗ cao nhất là hai ngọn tháp đá, mỗi ngọn đội một mái vòm tròn. Đi hết dốc, quý vị qua một cổng sắt cũ, rồi vào một khoảnh sân rộng đầy bia mộ dưới bóng cây.
Đó là Nhà thờ chính tòa Thánh Gioan (St. John's Cathedral, tên đầy đủ là Cathedral Church of St. John the Divine). Antigua và Barbuda là một nước nhỏ mà nếp sống tâm linh gắn chặt với các giáo hội Kitô giáo, trong đó Anh giáo đã có nhà thờ ở đây từ thế kỷ 17. Thư viện chọn nơi này làm đại diện duy nhất của nước ấy vì nó cùng mang tên Thánh Gioan với thủ đô, đứng trên đỉnh đồi giữa phố cổ, và vì cách nó được dựng kể lại rõ hơn bất cứ trang sách nào về đời sống trên một hòn đảo vừa có động đất vừa có bão.
IThánh Gioan Nào, Và Ngai Tòa Của Giáo Phận Nào
Tên tiếng Anh St. John the Divine hay bị hiểu sai. Chữ Divine ở đây là lối nói cổ, nghĩa là nhà thần học. Vị được kính là Thánh Gioan Tông đồ (John the Apostle), người mà truyền thống Kitô giáo coi là tác giả Phúc Âm thứ tư và sách Khải Huyền, nên được gọi là Gioan Thần Học Gia. Thành phố St. John's và giáo xứ Saint John quanh nó cũng mang tên vị thánh ấy.
Chữ chính tòa chỉ nơi đặt ngai tòa của giám mục. Theo bài lịch sử trên anbanet.com, Giáo phận Antigua được lập tháng 8 năm 1842, vị giám mục đầu tiên là Daniel Davis, và ngôi nhà thờ giáo xứ trên đồi trở thành nhà thờ chính tòa. Ngày nay, theo mapcarta.com, đây là nhà thờ chính tòa của Giáo phận Đông Bắc Caribe và Aruba, thuộc Giáo tỉnh Tây Ấn của Hiệp thông Anh giáo. Bài trên anbanet.com còn chép rằng nơi này từng được gọi là nhà thờ chính tòa bề thế nhất của cả giáo tỉnh.
Ở hai trụ cổng phía nam có hai pho tượng chì: Thánh Gioan Tông đồ và Thánh Gioan Tẩy Giả (John the Baptist). Hai vị cùng tên nhưng khác vai. Gioan Tẩy Giả là vị tiền hô, người làm phép rửa cho Chúa Giêsu ở sông Jordan. Gioan Tông đồ là một trong mười hai môn đệ, người đứng dưới chân thập giá. Trong lịch Anh giáo, hai vị có hai ngày lễ gần như đối nhau qua năm: Gioan Tẩy Giả ngày 24 tháng 6, giữa mùa hạ, Gioan Tông đồ ngày 27 tháng 12, ngay sau Giáng Sinh.
Thấy hai tháp đôi và mái vòm, nhiều khách tưởng đây là một nhà thờ Công Giáo lối Baroque kiểu Nam Âu. Không phải. Đây là nhà thờ Anh giáo, do một kiến trúc sư ở thành Bath nước Anh vẽ, và dáng hai tháp đôi ở đầu tây thuộc dòng Baroque Anh mà quý vị gặp ở Nhà thờ chính tòa Thánh Phaolô, London. Cái riêng của Antigua không nằm ở mặt tiền, mà ở lớp vỏ gỗ bên trong.
Thư viện xếp Anh giáo vào nhóm Tin Lành theo lệ phân loại của mình. Gốc của giáo hội này quý vị đọc ở bài Nhà thờ chính tòa Canterbury. Cùng Giáo tỉnh Tây Ấn, thư viện có Nhà thờ chính tòa Christ Church, Nassau, dựng bằng đá vôi, và Nhà thờ chính tòa Thánh George, Georgetown, dựng gần như hoàn toàn bằng gỗ. Antigua đứng giữa hai nơi ấy: đá bên ngoài, gỗ bên trong.
IIBa Ngôi Nhà Thờ Và Hai Lần Đất Rung
Đỉnh đồi này có nhà thờ từ năm 1681. Ngôi đầu bằng gỗ, ngôi thứ hai bằng gạch chở từ nước Anh sang, ngôi thứ ba bằng đá. Mỗi lần thay là một lần người ta học thêm về mảnh đất mình ở. Động đất được ghi dưới đây như sự kiện tự nhiên, đúng như các nguồn chép.
- 1681Ngôi nhà thờ gỗ đầu tiênCả anbanet.com và antiguaobserver.com đều ghi ngôi đầu dựng năm 1681, bằng gỗ.
- Thế kỷ 18Ngôi thứ hai bằng gạch AnhDo Robert Cullen thiết kế. Năm dựng thì hai nguồn ghi khác nhau: khoảng 1720, hoặc 1746 sau cơn động đất năm 1745. Xem hộp sử liệu.
- 1789Cổng sắtCánh cổng sắt ở lối vào phía nam có từ năm này, là phần cổ nhất còn dùng của khuôn viên.
- 1842Lập Giáo phận AntiguaTháng 8 năm 1842 giáo phận được lập, Daniel Davis là giám mục đầu tiên, nhà thờ thành nhà thờ chính tòa.
- 1843Động đất và viên đá gócCơn động đất tháng 2 năm 1843 làm hư ngôi nhà thờ gạch. Ngày 9 tháng 10 cùng năm, viên đá góc của ngôi mới được đặt.
- 1847 và 1848Mở cửa và thánh hiếnNhà thờ mở cửa thờ phượng ngày 10 tháng 10 năm 1847, đúng bốn năm một ngày sau khi đặt đá, và được thánh hiến ngày 25 tháng 7 năm 1848.
- 1974Động đất lần nữaCơn động đất năm 1974 lại gây hư hại nặng cho phần đá, theo anbanet.com.
- 2018Mở lại sau tám năm trùng tuNgày 1 tháng 4 năm 2018, Chúa nhật Phục Sinh, nhà thờ mở lại thánh lễ sau tám năm đóng cửa. Trong thời gian ấy giáo dân dự lễ ở nhà thờ St. Andrew. Báo Antigua Observer ghi việc trùng tu còn tiếp tục sau ngày mở lại.
Có hai chỗ nguồn vênh nhau. Thứ nhất là năm dựng ngôi thứ hai. Bài lịch sử trên anbanet.com ghi khoảng năm 1720. Báo Antigua Observer, trong bài năm 2018, ghi ngôi thứ hai dựng năm 1746, sau một cơn động đất năm 1745. Hai con số cách nhau một phần tư thế kỷ và thư viện chưa có nguồn thứ ba để phân xử, nên trong bảng mốc chỉ ghi thế kỷ 18.
Thứ hai là năm của ngôi hiện nay. Anbanet.com ghi đủ ngày tháng: đặt đá năm 1843, mở cửa năm 1847, thánh hiến năm 1848. Trang geocaching.com, trong bài viết về đá xây, ghi gọn là năm 1846. Vì nguồn đầu có ngày cụ thể cho từng việc, thư viện theo nguồn ấy và ghi quãng 1843 tới 1847.
IIIVỏ Đá Freestone, Lòng Gỗ Thông, Hai Tháp Đội Mái Vòm
Kiến trúc sư của ngôi thứ ba là Thomas Fuller, người thành Bath (trang anbanet chép là J. Fuller, Từ điển Tiểu sử Canada ghi ông nhận công trình này năm 1845), đốc công là F. W. Rowe ở Bristol, theo anbanet.com. Sau khi thấy ngôi nhà thờ gạch nứt vỡ trong cơn động đất năm 1843, người ta dựng ngôi mới theo một ý rất rõ: làm hai lớp. Lớp ngoài là tường đá freestone, thứ đá mà trang geocaching.com tả là đá trầm tích hạt mịn, dễ cắt theo mọi chiều. Lớp trong là một khung gỗ pitch pine, loại thông nhiều nhựa, bọc kín cả tường lẫn trần. Bài trên anbanet.com gọi đó là một tòa nhà trong một tòa nhà.
Lý của lối xây này dễ hiểu. Đá cứng mà giòn, chịu được gió bão nhưng dễ nứt khi đất rung. Gỗ mềm và dẻo, chịu được rung nhưng dễ bị gió giật. Hai lớp bọc lấy nhau thì lớp này đỡ cho lớp kia: bão tới có đá che gỗ, đất rung có gỗ giữ lấy mái khi đá nứt. Bước vào trong, quý vị không thấy đá nữa mà thấy một lòng nhà toàn gỗ, như bước vào một ngôi nhà khác nằm trong ngôi nhà đá.
Mỗi tháp cao 70 foot, khoảng 21 mét, đội một mái vòm nhỏ. Anbanet.com ghi mái vòm bọc nhôm, nên dưới nắng có ánh bạc, là dấu nhận ra thành phố từ ngoài biển.
Lòng nhà thờ bọc kín gỗ thông, thành một ngôi nhà gỗ đứng trong vỏ đá, làm ra để chịu động đất và bão.
Đá trầm tích hạt mịn, cắt thành khối vuông vức. Trang geocaching.com dựng hẳn một điểm tìm hiểu địa chất quanh thứ đá xây này.
Hai trụ cổng mang tượng Thánh Gioan Tông đồ và Thánh Gioan Tẩy Giả đúc bằng chì, cánh cổng sắt có từ năm 1789.
Khoảnh sân trên đỉnh đồi quanh nhà thờ có các bia mộ cổ, lối vào chính của sân là cổng phía nam.
| Hạng mục | Dữ kiện | Nguồn |
|---|---|---|
| Kiến trúc sư | Thomas Fuller, người thành Bath | anbanet.com chép là J. Fuller, Từ điển Tiểu sử Canada ghi ông nhận công trình năm 1845 |
| Đốc công | F. W. Rowe, ở Bristol | anbanet.com |
| Đặt viên đá góc | 9 tháng 10 năm 1843 | anbanet.com |
| Mở cửa thờ phượng | 10 tháng 10 năm 1847 | anbanet.com, geocaching.com ghi năm 1846 |
| Chiều cao hai tháp | 70 foot, khoảng 21 mét | anbanet.com |
| Chiều dài, chiều rộng | Các nguồn đã mở không ghi | Thư viện không đoán |
IVThế Đất Và Hướng
Xin thưa trước để khỏi lẫn: những gì người dựng nhà thờ này tính tới là động đất, bão, và lệ phụng vụ, không phải long mạch. Anh giáo không dạy phong thủy. Lệ về hướng của nhà thờ phương tây là đặt bàn thờ ở đầu đông, cửa lớn và tháp ở đầu tây, và nguồn chép rõ hai tháp đôi của Thánh Gioan nằm ở đầu tây, tức nhà thờ giữ đúng lệ ấy. Chỗ đứng trên đỉnh đồi thì có từ ngôi nhà thờ gỗ năm 1681. Phần dưới đây thư viện đọc đỉnh đồi ấy theo phong thủy cổ truyền của người Việt, như một tấm gương đặt bên cạnh cho bạn đọc quen lối ấy soi thử, không có trong bất cứ tư liệu nào của giáo phận.
Trước hết là chỗ cao giữa phố. Nhà thờ đứng trên đỉnh một ngọn đồi thấp, phố cổ St. John's trải xuống ba phía. Người Việt xưa dựng đình chùa hay chọn gò cao giữa làng, gọi là đất đột khởi, chỗ đất tự nhô lên giữa vùng bằng. Chỗ như thế dễ được coi là tâm của cả vùng, và ở St. John's, thành phố với nhà thờ cùng mang một tên thánh.
Thứ hai là hướng mặt tiền. Vì bàn thờ ở đầu đông, hai tháp và cửa chính quay về tây. Mà phía tây chính là phía cảng: vịnh St. John's ăn sâu vào bờ tây bắc của đảo và mở ra biển ở hướng ấy. Thành ra, tuy chỉ theo lệ phụng vụ, nhà thờ lại có thế mà lối Việt gọi là tọa cao hướng thủy, lưng ở phía đất liền, mặt nhìn xuống nước. Con dốc phố từ cảng lên cổng nhà thờ là một minh đường kéo dài, rộng dần về phía biển.
Thứ ba là gió. Chỗ cao thì thoáng, nhưng sách xưa cũng dặn đất cao trống trải dễ bị gió tán khí, nên cần có che chắn. Ở Antigua, gió thổi quanh năm từ phía đông, và mùa bão gió có thể rất dữ. Người thợ thế kỷ 19 không nói chuyện tàng phong, nhưng họ trả lời đúng câu hỏi ấy bằng kỹ thuật: tường đá dày ở ngoài che cho ngôi nhà gỗ ở trong. Hai truyền thống cùng gặp một mối lo, mỗi bên gọi tên theo cách của mình.
Cuối cùng là trong mềm ngoài cứng. Lối cổ truyền chuộng sự cân bằng cương nhu. Một lớp vỏ đá cứng bọc một lòng gỗ dẻo là hình ảnh rất gần với ý ấy, dù người vẽ nó ở thành Bath chỉ nghĩ tới việc giữ cho mái khỏi sập khi đất rung. Thư viện ghi sự trùng hợp này như một điều thú vị, không coi đó là bằng chứng của điều gì.
VLễ Theo Lịch Anh Giáo Và Hai Ngày Kính Thánh Gioan
Nhà thờ theo lịch phụng vụ Anh giáo của Giáo tỉnh Tây Ấn. Lễ cố định tính theo dương lịch, lễ quanh Phục Sinh đổi ngày mỗi năm. Ngày riêng của nhà thờ là lễ kính Thánh Gioan Tông đồ, vị bổn mạng. Lễ lớn nhất của năm vẫn là Phục Sinh, và với giáo dân St. John's, Phục Sinh còn mang thêm một lớp nghĩa từ năm 2018: đó là ngày họ trở về ngôi nhà thờ của mình sau tám năm. Bảng chỉ ghi ngày.
| Ngày | Theo lịch nào | Lễ | Nội dung |
|---|---|---|---|
| 27 tháng 12 | Dương lịch, lịch Anh giáo | Lễ Thánh Gioan Tông đồ, Thánh sử | Lễ bổn mạng của nhà thờ, rơi vào ngày thứ ba của mùa Giáng Sinh. |
| Ngày đổi theo năm | Lịch Anh giáo, tính theo Phục Sinh | Tuần Thánh và Phục Sinh | Lễ trọng nhất của năm phụng vụ. Thánh lễ mở lại nhà thờ sau trùng tu cử hành đúng Chúa nhật Phục Sinh, ngày 1 tháng 4 năm 2018. |
| 24 tháng 6 | Dương lịch, lịch Anh giáo | Lễ sinh nhật Thánh Gioan Tẩy Giả | Ngày kính vị thánh có tượng ở trụ cổng nam, bên cạnh tượng Thánh Gioan Tông đồ. |
| 25 tháng 7 | Dương lịch, ngày riêng của nhà thờ | Ngày nhà thờ được thánh hiến | Kỷ niệm lễ thánh hiến năm 1848. Nguồn đã mở chỉ ghi ngày, không ghi nhà thờ mừng dịp này ra sao. |
| 25 tháng 12 | Dương lịch, lịch Anh giáo | Giáng Sinh | Lễ mừng Chúa giáng sinh, nối liền với lễ bổn mạng hai ngày sau. |
Tám năm đóng cửa trùng tu không làm đứt nếp thờ phượng. Báo Antigua Observer ghi suốt thời gian ấy cộng đoàn dự lễ ở nhà thờ St. Andrew, rồi trở về vào đúng lễ Phục Sinh. Chi tiết ấy nói điều mà người đọc sử nên nhớ: một nhà thờ chính tòa trước hết là một cộng đoàn, tòa nhà là nơi cộng đoàn ấy ở.
VINơi Chốn Và Đường Tới
- Địa chỉ
- Đỉnh đồi giữa phố cổ St. John's, giáo xứ Saint John, đảo Antigua
- Đường tới
- Nhà thờ đứng trên đỉnh đồi giữa phố cổ St. John's, đảo Antigua. Từ khu cảng đi bộ ngược dốc lên, cứ nhìn hai tháp đội mái vòm mà tới.
- Toạ độ
- 17.1227, -61.8419
Nhà thờ đang được dùng để thờ phượng và việc trùng tu còn tiếp diễn, nên có lúc một phần lòng nhà thờ hay sân ngoài được rào lại, xin theo lối đã mở. Lệ chung là ăn mặc kín đáo, bỏ mũ, giữ im lặng, không vào cung thánh. Khi đang có buổi thờ phượng, khách chỉ xem kiến trúc xin ngồi phía cuối. Sân quanh nhà thờ là nghĩa trang cổ, xin đi trên lối và không tựa vào bia mộ.
Những nơi gần đây trong thư viện
VIIĐóng Góp Cho Trang Này
Góp ảnh, thông tin hoặc video cho Nhà thờ chính tòa Thánh Gioan, St. John's (Antigua)
Contribute photos, information or video for St. John's Cathedral (Antigua and Barbuda)Thầy Ưng Khiêm mời cộng đồng cùng làm giàu trang này. Ảnh chụp tận nơi, một chi tiết lịch sử chưa được nhắc, một đoạn video ngắn: mọi đóng góp đều được đọc và trả lời.
Everyone is welcome to enrich this page: a photo you took, a detail the page misses, a short video. Every contribution is read and answered.
Chưa có đóng góp nào từ cộng đồng. Bạn có thể là người đầu tiên. No community contribution yet. You could be the first.
?Hỏi Đáp Nhanh
St. John's Cathedral Antigua thuộc đạo nào
Đây là nhà thờ chính tòa Anh giáo, hiện là nhà thờ chính tòa của Giáo phận Đông Bắc Caribe và Aruba, thuộc Giáo tỉnh Tây Ấn trong Hiệp thông Anh giáo. Nhà thờ dâng kính Thánh Gioan Tông đồ, tiếng Anh gọi là St. John the Divine. Thư viện xếp Anh giáo vào nhóm Tin Lành theo lệ phân loại của mình.
Nhà thờ chính tòa Antigua xây năm nào
Ngôi hiện nay là ngôi thứ ba trên nền có từ năm 1681. Viên đá góc đặt ngày 9 tháng 10 năm 1843, sau cơn động đất tháng 2 cùng năm. Nhà thờ mở cửa ngày 10 tháng 10 năm 1847 và được thánh hiến ngày 25 tháng 7 năm 1848. Một nguồn khác ghi gọn là năm 1846.
Vì sao bên trong nhà thờ St. John's Antigua toàn bằng gỗ
Sau cơn động đất năm 1843 làm hư ngôi nhà thờ gạch, người ta dựng ngôi mới thành hai lớp: tường đá freestone bên ngoài, khung gỗ thông pitch pine bọc kín bên trong. Đá che gỗ khi có bão, gỗ giữ mái khi đất rung. Nguồn gọi đó là một tòa nhà trong một tòa nhà.
Hai tháp nhà thờ St. John's Antigua cao bao nhiêu
Mỗi tháp cao 70 foot, tức khoảng 21 mét, theo bài lịch sử trên anbanet.com. Hai tháp nằm ở đầu tây, mỗi tháp đội một mái vòm bọc nhôm. Vì nhà thờ đứng trên đỉnh đồi, hai tháp là thứ đầu tiên người đi tàu thấy khi vào cảng St. John's.
Nhà thờ chính tòa Antigua đã mở cửa lại chưa
Rồi. Sau tám năm đóng cửa trùng tu, nhà thờ mở lại thánh lễ vào Chúa nhật Phục Sinh ngày 1 tháng 4 năm 2018, theo báo Antigua Observer. Trong thời gian đóng cửa, giáo dân dự lễ ở nhà thờ St. Andrew. Bài báo ghi việc trùng tu vẫn còn tiếp tục sau ngày mở lại.