Đi dọc đường George từ bến cảng lên phía phố cổ Nassau, quý vị gặp một khối nhà đá màu xám nhạt, tường dày, cửa sổ vòm nhọn, và một ngọn tháp vuông không có chóp nhọn đứng ở đầu nhà. Đó là đá vôi cắt từ chính các mỏ trên đảo New Providence. Quanh nhà thờ là một khoảnh sân có những ngôi mộ cổ.
Đây là Nhà thờ chính tòa Christ Church (Christ Church Cathedral), nhà thờ mẹ của mọi nhà thờ Anh giáo ở Bahamas và quần đảo Turks và Caicos. Bahamas là một nước mà đời sống tâm linh gần như trọn vẹn nằm trong các giáo hội Kitô giáo. Thư viện chọn nơi này làm đại diện duy nhất của Bahamas vì một lẽ giản dị: theo trang du lịch chính thức của nước này, ngôi nhà thờ đầu tiên của cả quần đảo được dựng ngay trên nền đất ấy năm 1670, và từ đó tới nay người ta chưa bao giờ thôi thờ phượng ở đây.
ITên Gọi, Giáo Hội Và Vai Nhà Thờ Mẹ
Christ Church nghĩa là Nhà thờ Chúa Kitô. Khác với phần lớn nhà thờ quý vị gặp trong thư viện, nơi này không dâng kính một vị thánh nào mà mang thẳng danh Chúa Kitô, một lối đặt tên quen thuộc của Anh giáo, như Christ Church ở Oxford hay ở Dublin. Thư viện giữ nguyên tên gốc, không dịch, vì các sách hướng dẫn đều gọi như thế.
Chữ chính tòa chỉ nơi đặt cathedra, ngai tòa của vị giám mục. Theo trang chính thức của giáo phận, đây là nhà thờ chính tòa của Giáo phận Bahamas và quần đảo Turks và Caicos, thuộc Giáo tỉnh Tây Ấn (Province of the West Indies) trong Hiệp thông Anh giáo. Trang ấy gọi nơi này là nhà thờ mẹ của mọi nhà thờ Anh giáo trong hai quần đảo. Nhà thờ mẹ của cả Hiệp thông Anh giáo là Nhà thờ chính tòa Canterbury, quý vị đọc bài ấy để biết gốc tích của giáo hội này.
Thư viện xếp Anh giáo vào nhóm Tin Lành theo lệ phân loại của mình, vì giáo hội này tách khỏi Rôma trong thế kỷ 16. Nhưng người Anh giáo thường tự coi mình đi con đường giữa: vẫn giữ hàng giám mục, linh mục và phó tế, vẫn giữ bí tích Rửa Tội và Tiệc Thánh, vẫn giữ năm phụng vụ với mùa Vọng, mùa Chay và Phục Sinh, đồng thời lấy Kinh Thánh và sách kinh cầu nguyện chung bằng tiếng mẹ đẻ làm nền. Vì thế một người Công Giáo Việt bước vào Christ Church sẽ thấy rất nhiều điều quen: bàn thờ, cung thánh, giếng rửa tội, ghế quỳ, cửa kính màu vẽ cảnh Chúa chịu đóng đinh.
Nhiều người đọc thấy con số 1670 thì tưởng tường đá đang đứng trước mặt mình có từ thế kỷ 17. Không phải. Năm 1670 là năm của nền đất và của ngôi nhà thờ thứ nhất. Tòa nhà quý vị thấy hôm nay mở cửa năm 1841, và theo trang giáo phận là ngôi thứ năm nối nhau trên cùng một chỗ. Cái lâu đời ở đây là sự liên tục của việc thờ phượng, không phải tuổi của từng viên đá.
Trong vùng Caribe, thư viện đã có hai nhà thờ chính tòa bên Công Giáo của thế giới nói tiếng Tây Ban Nha là Nhà thờ chính tòa La Habana và Nhà thờ chính tòa Santa María la Menor, Santo Domingo. Nassau cho quý vị thấy nửa kia của vùng biển ấy: các đảo nói tiếng Anh, nơi Anh giáo là giáo hội lâu đời nhất. Cùng Giáo tỉnh Tây Ấn còn có Nhà thờ chính tòa Thánh Gioan ở Antigua và Nhà thờ chính tòa Thánh George ở Georgetown.
IINăm Ngôi Nhà Thờ Trên Một Nền Đất
Lịch sử của Christ Church là lịch sử của việc dựng lại. Trang giáo phận kể đủ năm ngôi, từ gỗ sang đá, từ tháp nhọn sang tháp vuông. Thư viện chép lại các mốc ấy theo việc xây dựng, và không bàn vì sao hai ngôi đầu không còn.
- Khoảng 1670Ngôi nhà thờ thứ nhấtTrang giáo phận ghi ngôi đầu có từ khoảng năm 1670 và không còn sau năm 1684. Trang bahamas.com gọi đây là nhà thờ đầu tiên của quần đảo Bahamas.
- 1695Ngôi thứ haiXong năm 1695 và mất năm 1703, theo trang giáo phận.
- 1724Ngôi thứ ba bằng gỗMột nhà thờ gỗ được dựng trên nền cũ, dùng trong ba mươi năm.
- 1754Ngôi thứ tư bằng đáLần đầu nhà thờ được xây bằng đá khai thác tại chỗ. Năm 1774 thêm một tháp nhọn.
- 1830Tháp vuôngTháp nhọn đã hư được thay bằng một tháp vuông bằng đá, chính là ngọn tháp còn lại tới nay theo trang giáo phận.
- 1841Ngôi thứ năm mở cửaTòa nhà Gothic bằng đá vôi cắt hiện nay mở cửa thờ phượng và được dùng liên tục từ đó.
- 1861Thành nhà thờ chính tòaNassau được nâng thành thành phố, nhà thờ giáo xứ thành nhà thờ chính tòa và được nối dài về phía đông để có cung thánh và gian hát.
- 1995Xong đợt đại tuĐợt đại tu của thập niên 1990 hoàn tất. Các cửa kính hai bên được làm lại trong đợt này theo gpsmycity.com.
Có một chỗ các nguồn vênh nhau, xin ghi thẳng. Trang chính thức của giáo phận và trang du lịch chính thức bahamas.com đều gọi tòa nhà năm 1841 là ngôi thứ năm. Sách hướng dẫn ViaMichelin lại gọi là ngôi thứ tư. Trang nassauparadiseisland.com thì viết như thể khối nhà đá năm 1754 vẫn là phần chính, chỉ được sửa lớn năm 1841.
Ba cách nói ấy không hẳn chống nhau. Ngọn tháp vuông năm 1830 có trước tòa nhà năm 1841 mười một năm, nghĩa là ngôi thứ năm không dựng trên đất trống mà nối vào phần đã có. Người đếm theo lần dựng lớn thì ra năm, người coi lần 1841 là sửa lại ngôi đá cũ thì ra bốn. Thư viện theo trang giáo phận, là nơi giữ sổ sách của chính nhà thờ.
Mốc năm 1861 đáng dừng lại một chút. Theo lệ cũ của nước Anh, một thị trấn chỉ được gọi là thành phố khi có nhà thờ chính tòa. Vì thế hai việc đi liền nhau: giáo phận được lập, Christ Church thành nhà thờ chính tòa, và Nassau thành thành phố. Phần nối dài về phía đông làm năm ấy là để một nhà thờ giáo xứ có đủ chỗ cho cung thánh và ca đoàn, hai thứ mà phụng vụ của một nhà thờ chính tòa cần tới.
IIIĐá Vôi Địa Phương, Tháp Vuông Và Cửa Kính Phía Đông
Christ Church theo lối Gothic, trang gpsmycity.com gọi rõ hơn là tân Gothic thời Victoria. Tường xây bằng những khối đá vôi cắt vuông vức, cửa sổ vòm nhọn, và một tháp vuông bằng đá ở đầu nhà. So với các nhà thờ Gothic châu Âu thì nơi này thấp và chắc, không có chóp nhọn, không có trụ bay. Ở một hòn đảo thấp giữa biển, lối xây ấy hợp lẽ: tường dày giữ mát, khối thấp ít hứng gió.
Bên trong, điều quý vị thấy trước là gỗ và ánh sáng. Dãy ghế bằng gỗ gụ sẫm màu chạy suốt lòng nhà thờ, trang bahamasairtours.com ghi rõ đây là bản làm lại theo ghế cũ. Sàn lát đá, trang giáo phận gọi là đá hoa cương, trang bahamasairtours.com ghi gạch lát làm tại Ý. Trên tường là những tấm bia tưởng niệm các gia đình và giáo dân nhiều đời của Nassau.
Dựng thay cho tháp nhọn năm 1774 đã hư. Là phần cổ nhất còn thấy rõ của nhà thờ, có trước tòa nhà hiện nay mười một năm.
Vẽ cảnh Chúa chịu đóng đinh, do Charles A. Munroe tặng và được dâng năm 1949, đặt trên bàn thờ ở đầu đông, nơi ánh sáng buổi sáng đi vào.
Giếng rửa tội bằng gỗ có khắc một chú chuột nhà thờ tí hon, theo bahamas.com là do người thợ mộc Anh khắc. Đây là chi tiết nhỏ mà trang du lịch chính thức của Bahamas nhắc riêng.
Dãy ghế sẫm màu trong lòng nhà thờ, làm lại theo mẫu cũ, là thứ cho nội thất nơi này vẻ ấm của một nhà thờ xứ nóng.
Sân nhà thờ có các ngôi mộ cổ, mặt nam có vườn tưởng niệm với một dãy hành lang. Trang gpsmycity.com gọi đây là một trong những nơi thờ phụng dùng liên tục lâu đời nhất Bahamas.
| Hạng mục | Dữ kiện | Nguồn |
|---|---|---|
| Lối kiến trúc | Gothic, tân Gothic thời Victoria | Trang giáo phận, gpsmycity.com |
| Vật liệu tường | Khối đá vôi cắt từ mỏ địa phương | Trang giáo phận |
| Tháp | Tháp vuông bằng đá, dựng năm 1830 | Trang giáo phận |
| Sàn | Đá hoa cương theo một nguồn, gạch làm tại Ý theo nguồn khác | Trang giáo phận, bahamasairtours.com |
| Cửa kính hai bên | Làm lại trong đợt tu sửa thập niên 1990 | gpsmycity.com |
| Kích thước, chiều cao tháp | Các nguồn đã mở không ghi | Thư viện không đoán |
IVThế Đất Và Hướng
Người dựng Christ Church không xem đất theo la bàn phong thủy, và Anh giáo không dạy phong thủy. Lệ duy nhất về hướng mà nhà thờ này theo là lệ phụng vụ của Kitô giáo phương tây: bàn thờ ở đầu đông, nơi mặt trời mọc, để nhắc tới Chúa Phục Sinh. Dấu của lệ ấy còn đọc được trong sử: năm 1861 nhà thờ được nối dài về phía đông để có cung thánh, và ô cửa kính lớn dâng năm 1949 là cửa kính phía đông. Còn chỗ đứng thì do lịch sử để lại, ngôi sau dựng trên nền ngôi trước từ năm 1670. Những đoạn sau đây là cách thư viện nhìn mảnh đất ấy bằng con mắt phong thủy cổ truyền của người Việt, đặt cạnh cho bạn đọc quen lối ấy so sánh, không lấy từ tư liệu nào của giáo phận.
Đọc trên bản đồ, điều thấy trước là thế cảng. Phố cổ Nassau nằm ở bờ bắc đảo New Providence, nhìn ra một lạch nước dài và hẹp. Bên kia lạch là một hòn đảo thấp nằm ngang, che kín mặt biển phía bắc cho bến cảng. Lối cổ truyền gọi vật che phía trước là án, và gọi khoảng nước lặng nằm giữa đất mình với án là minh đường tụ thủy. Cảng Nassau là một minh đường nước như thế, và đó cũng là lý do thực tế khiến thành phố mọc lên ở đây chứ không ở bờ khác của đảo.
Thứ hai là chỗ tựa. New Providence là đảo đá vôi thấp, không có núi. Nhưng phía nam phố cổ có một dải đồi đá chạy song song với bờ biển, cao hơn mặt phố một quãng. Trong phép xem đất đồng bằng, người Việt vẫn nói cao một tấc là núi, thấp một tấc là nước. Dải đồi ấy làm lưng cho phố cổ, và nhà thờ trên đường George nằm ở đoạn giữa lưng đồi với mép nước, tức chỗ đất bằng mà sách xưa coi là nơi khí dừng lại.
Thứ ba là vật liệu. Tường nhà thờ cắt từ chính đá của hòn đảo. Người xưa chuộng dựng đền miếu bằng đất đá bản địa, coi như công trình cùng một khí với nền đất nó đứng. Người thợ Nassau dùng đá địa phương vì đó là thứ sẵn và rẻ, hai lối nghĩ khác gốc nhưng gặp nhau ở kết quả.
Cuối cùng là nền cũ. Năm ngôi nhà thờ nối nhau trên một chỗ suốt hơn ba thế kỷ. Lối cổ truyền gọi mảnh đất nhiều đời được giữ cho việc thờ tự là đất có duyên. Thư viện ghi nhận sự bền bỉ ấy, và nhắc lại rằng với người Anh giáo, lý do dựng lại ở đúng chỗ cũ là giáo xứ, nghĩa trang và ký ức của cộng đoàn, không phải long mạch.
VLễ Theo Lịch Anh Giáo Của Giáo Tỉnh Tây Ấn
Christ Church theo lịch phụng vụ Anh giáo, các lễ cố định tính theo dương lịch, các lễ quanh Phục Sinh đổi ngày mỗi năm theo tuần trăng. Vì mang danh Chúa Kitô chứ không mang tên một vị thánh, nhà thờ không có ngày bổn mạng theo kiểu lễ kính thánh, và các nguồn đã mở cũng không ghi một ngày hội riêng nào của nhà thờ. Lễ lớn nhất ở đây vì thế là lễ lớn nhất của mọi Kitô hữu: Phục Sinh. Bảng chỉ ghi ngày.
| Ngày | Theo lịch nào | Lễ | Nội dung |
|---|---|---|---|
| Ngày đổi theo năm | Lịch Anh giáo, tính theo Phục Sinh | Tuần Thánh và Phục Sinh | Lễ trọng nhất của năm. Từ Chúa nhật Lễ Lá tới Chúa nhật Phục Sinh, nhà thờ chính tòa là nơi vị giám mục cử hành cho cả giáo phận. |
| Năm mươi ngày sau Phục Sinh | Lịch Anh giáo, tính theo Phục Sinh | Hiện Xuống | Lễ Chúa Thánh Thần hiện xuống, khép lại mùa Phục Sinh. |
| Bốn Chúa nhật trước 25 tháng 12 | Lịch Anh giáo | Mùa Vọng | Mùa chờ đợi, mở đầu năm phụng vụ, thường có các buổi hát thánh ca và đọc Kinh Thánh. |
| 25 tháng 12 | Dương lịch, lịch Anh giáo | Giáng Sinh | Lễ mừng Chúa giáng sinh, dịp nhà thờ đông giáo dân và khách phương xa nhất. |
| Mỗi Chúa nhật | Lịch tuần, lịch Anh giáo | Tiệc Thánh Chúa nhật | Nếp thờ phượng thường xuyên của nhà thờ. Các trang ghi số buổi và khung giờ khác nhau nên thư viện không chép. |
Một điều nên biết khi dự lễ ở đây: Anh giáo cử hành bằng tiếng Anh theo sách kinh chung, giáo dân vừa đọc vừa hát đáp, và thánh ca là phần cả cộng đoàn cùng hát chứ không riêng ca đoàn. Gian hát được thêm vào năm 1861 là chỗ của ca đoàn, nằm giữa lòng nhà thờ và bàn thờ, đúng bố cục của một nhà thờ chính tòa Anh.
VINơi Chốn Và Đường Tới
- Địa chỉ
- George Street, Nassau, New Providence
- Đường tới
- Nhà thờ nằm trên đường George (George Street) giữa phố cổ Nassau, đảo New Providence, cách bến tàu khách và con phố chính Bay Street vài phút đi bộ về phía trong.
- Toạ độ
- 25.0775, -77.3442
Đây là nhà thờ chính tòa đang có giáo dân thờ phượng, không phải bảo tàng. Lệ chung của nơi này là ăn mặc kín đáo dù trời nóng, bỏ mũ khi vào, giữ im lặng, không bước vào cung thánh. Khi đang có buổi thờ phượng, khách chỉ xem kiến trúc xin ngồi ở hàng ghế cuối hoặc đợi ngoài sân. Sân nhà thờ là nghĩa trang cổ, xin đi trên lối và không ngồi lên bia mộ.
Những nơi gần đây trong thư viện
VIIĐóng Góp Cho Trang Này
Góp ảnh, thông tin hoặc video cho Nhà thờ chính tòa Christ Church, Nassau
Contribute photos, information or video for Christ Church Cathedral, NassauThầy Ưng Khiêm mời cộng đồng cùng làm giàu trang này. Ảnh chụp tận nơi, một chi tiết lịch sử chưa được nhắc, một đoạn video ngắn: mọi đóng góp đều được đọc và trả lời.
Everyone is welcome to enrich this page: a photo you took, a detail the page misses, a short video. Every contribution is read and answered.
Chưa có đóng góp nào từ cộng đồng. Bạn có thể là người đầu tiên. No community contribution yet. You could be the first.
?Hỏi Đáp Nhanh
Christ Church Cathedral Nassau thuộc đạo nào
Đây là nhà thờ chính tòa Anh giáo của Giáo phận Bahamas và quần đảo Turks và Caicos, thuộc Giáo tỉnh Tây Ấn trong Hiệp thông Anh giáo. Trang giáo phận gọi đây là nhà thờ mẹ của mọi nhà thờ Anh giáo trong hai quần đảo. Thư viện xếp Anh giáo vào nhóm Tin Lành theo lệ phân loại của mình.
Nhà thờ Christ Church Nassau xây năm nào
Tòa nhà hiện nay mở cửa năm 1841, tháp vuông có trước từ năm 1830. Nền nhà thờ thì có từ khoảng năm 1670, khi ngôi nhà thờ đầu tiên của quần đảo Bahamas được dựng ở đây. Năm 1861 nhà thờ được nối dài về phía đông và thành nhà thờ chính tòa.
Christ Church Nassau là ngôi nhà thờ thứ mấy trên nền này
Trang chính thức của giáo phận và trang du lịch bahamas.com đều ghi là ngôi thứ năm, sau các ngôi năm 1670, 1695, 1724 và 1754. Sách hướng dẫn ViaMichelin ghi là ngôi thứ tư. Chỗ vênh có lẽ do cách đếm, vì tòa năm 1841 nối vào ngọn tháp có sẵn từ năm 1830.
Bên trong nhà thờ chính tòa Nassau có gì đáng xem
Cửa kính màu phía đông vẽ cảnh Chúa chịu đóng đinh, dâng năm 1949. Dãy ghế gỗ gụ sẫm màu. Các bia tưởng niệm trên tường. Giếng rửa tội bằng gỗ có khắc một chú chuột nhà thờ tí hon do người thợ mộc Anh khắc. Ngoài sân là nghĩa trang cổ và vườn tưởng niệm ở mặt nam.
Vì sao Nassau thành thành phố năm 1861
Theo lệ cũ của nước Anh, một thị trấn được gọi là thành phố khi có nhà thờ chính tòa. Năm 1861 Christ Church được nâng làm nhà thờ chính tòa của giáo phận mới, và cùng năm ấy Nassau thành thành phố. Nhà thờ được nối dài về phía đông để có cung thánh và gian hát.