Ở Georgetown, giữa phố Church và đường North Road có một khoảnh đất hình bầu dục, xe cộ chạy vòng quanh. Giữa khoảnh đất ấy là một nhà thờ sơn trắng, cửa sổ vòm nhọn, trụ chống, chóp nhọn, tháp giữa vươn cao hơn mọi mái nhà chung quanh. Nhìn từ xa quý vị sẽ nghĩ tới một nhà thờ đá ở nước Anh. Tới gần mới thấy các đường gân, các ô hoa văn cửa sổ, cả những trụ chống bay, đều là gỗ.
Đây là Nhà thờ chính tòa Thánh George (St. George's Cathedral), tòa của Giám mục Anh giáo Guyana. Guyana là nước có ba cộng đồng tín ngưỡng lớn sống cạnh nhau, Kitô giáo, Ấn Độ giáo và Hồi giáo. Thư viện chọn nơi này làm đại diện duy nhất của Guyana vì nó là công trình tâm linh được cả nước nhận là của mình, được công nhận di tích quốc gia năm 2001, và vì nó làm một việc hiếm có: lấy trọn hình hài Gothic của châu Âu rồi dựng lại bằng thứ gỗ của rừng Guyana.
IThánh George, Ngai Tòa Giám Mục Và Một Nhà Thờ Của Gỗ
Nhà thờ dâng kính Thánh George, người Công Giáo Việt quen gọi là Thánh Giêorgiô, vị thánh tử đạo thời La Mã được cả Đông phương và Tây phương tôn kính. Tranh tượng thường vẽ ngài cưỡi ngựa đâm con rồng, hình ảnh của điều lành thắng điều dữ. Trong lịch Anh giáo, lễ kính ngài là ngày 23 tháng 4.
Chữ chính tòa chỉ nơi đặt ngai tòa của giám mục. Theo báo Kaieteur News, đây là nhà thờ chính tòa và là tòa của Giám mục Guyana, thuộc Giáo tỉnh Tây Ấn trong Hiệp thông Anh giáo. Báo ấy chép Anh giáo có mặt ở đây từ năm 1796, buổi đầu làm lễ nhờ trong một phòng xử án, rồi mới có nhà nguyện riêng. Thư viện xếp Anh giáo vào nhóm Tin Lành theo lệ phân loại của mình, gốc của giáo hội này quý vị đọc ở bài Nhà thờ chính tòa Canterbury.
Một nhà thờ Gothic, dù bằng đá hay bằng gỗ, đều nói cùng một ý của thần học Kitô giáo thời trung đại: mọi đường nét kéo mắt người lên cao. Vòm nhọn, cột chùm, chóp tháp là lời cầu nguyện bằng hình khối. Mặt bằng thánh giá Latinh của Thánh George, thân dài cắt một cánh ngang, là hình cây thập giá đặt nằm trên mặt đất, và tháp giữa mọc lên đúng chỗ hai thanh thập giá gặp nhau.
Nhiều trang vẫn viết đây là nhà thờ gỗ cao nhất thế giới. Câu ấy cần thêm chữ từng. Theo Atlas Obscura, Thánh George giữ danh hiệu ấy cho tới năm 2003, khi nhà thờ gỗ của tu viện Peri gần Săpânţa ở Romania hoàn thành với chiều cao 246 foot, khoảng 75 mét. Ngày nay cách nói đúng là một trong những nhà thờ gỗ cao nhất thế giới. Danh hiệu đổi chủ không làm nơi này bớt đáng xem, vì cái đáng xem là cách người ta làm Gothic bằng gỗ.
Ở nước láng giềng Suriname có một nhà thờ chính tòa lớn khác cũng dựng bằng gỗ, bên Công Giáo, là Nhà thờ chính tòa Thánh Phêrô và Phaolô, Paramaribo. Hai nước chung một con sông biên giới, hai nhà thờ cách nhau vài năm tuổi, cho thấy cả vùng Guiana cuối thế kỷ 19 đã chọn gỗ rừng nhiệt đới để dựng những công trình thờ tự lớn nhất của mình. Cùng Giáo tỉnh Tây Ấn, thư viện còn có Nhà thờ chính tòa Christ Church, Nassau và Nhà thờ chính tòa Thánh Gioan ở Antigua.
IITừ Phòng Xử Án Tới Ngôi Nhà Thờ Gỗ Của Blomfield
Ngôi nhà thờ gỗ hiện nay là nơi thờ phượng thứ ba của giáo đoàn Thánh George. Ngôi trước nó đứng được 35 năm thì phải dỡ, và chính bài học ấy dẫn tới quyết định dựng ngôi mới bằng gỗ. Các nguồn ghi niên đại không khớp nhau ở mấy chỗ, thư viện chép cả hai và nói rõ trong hộp sử liệu.
- 1796Anh giáo có mặt ở GeorgetownTheo Kaieteur News, những buổi lễ đầu tiên cử hành nhờ trong một phòng xử án.
- 1805 hoặc 1810Nhà nguyện đầu tiênKaieteur News ghi năm 1805, Atlas Obscura ghi năm 1810.
- 1838 tới 1842Ngôi thứ haiTheo Kaieteur News, đặt đá ngày 21 tháng 9 năm 1838, xong ngày 26 tháng 6 năm 1842, do Giám mục William Piercy Austin thánh hiến. Một bài của Things Guyana ghi việc đặt đá vào năm 1839.
- 1877Dỡ ngôi thứ haiSau 35 năm, ngôi thứ hai phải dỡ vì kết cấu yếu, theo Kaieteur News và Atlas Obscura.
- 1888 và 1889Khởi công ngôi nhà thờ gỗBản vẽ của kiến trúc sư Anh Arthur Blomfield. Kaieteur News ghi khởi công năm 1888 và đặt đá năm 1889, một nguồn khác ghi khởi công năm 1889.
- 1892Mở cửa khi chưa xongNgày 24 tháng 8 năm 1892 nhà thờ mở cửa thờ phượng trong khi công trình còn dở.
- 1894Thánh hiếnNgày 8 tháng 11 năm 1894, Giám mục William Proctor Swaby thánh hiến nhà thờ. Trang Things Guyana ghi công trình hoàn tất năm 1899.
- 2001 và 2017Di tích quốc gia và đợt trùng tu lớnTháng 4 năm 2001 nhà thờ được công báo là National Monument, di tích quốc gia của Guyana. Từ năm 2017 bắt đầu một đợt trùng tu lớn theo Atlas Obscura.
Có bốn chỗ nguồn vênh nhau, thư viện ghi đủ để quý vị tự cân.
Chiều cao. Atlas Obscura, Things Guyana và một đoạn của Kaieteur News ghi 143 foot, tức khoảng 43,5 mét. Một đoạn khác trong chính bài của Kaieteur News lại ghi khoảng 40 mét, tức 132 foot. Ba nguồn cùng một số nên thư viện dùng 143 foot, và ghi con số kia ở đây.
Năm khởi công. Kaieteur News tách hai việc: khởi công năm 1888, đặt đá năm 1889. Trang Heritage Navigator ghi khởi công năm 1889. Có thể trang sau lấy ngày đặt đá làm ngày khởi công.
Năm nhà nguyện đầu tiên. 1805 theo Kaieteur News, 1810 theo Atlas Obscura.
Năm hoàn tất. Lễ thánh hiến là năm 1894, nhưng Things Guyana ghi công trình tới năm 1899 mới hoàn tất. Hai điều này không hẳn trái nhau, vì nhà thờ đã mở cửa từ năm 1892 khi còn dở, và việc hoàn thiện có thể còn kéo dài sau lễ thánh hiến.
IIIGothic Bằng Gỗ Greenheart
Arthur Blomfield là một kiến trúc sư Anh chuyên vẽ nhà thờ lối tân Gothic. Bản vẽ của ông cho Georgetown có đủ mọi thứ của một nhà thờ chính tòa đá: mặt bằng thánh giá Latinh, tháp giữa, vòm nhọn, cột chùm, trụ chống bay. Cái khác là gần như tất cả được làm bằng gỗ. Trang Heritage Navigator ghi một chi tiết đáng dừng lại: các ô hoa văn cửa sổ, thứ mà ở châu Âu người ta đục từ đá, ở đây được xẻ và ghép bằng gỗ.
Gỗ chính là greenheart, một loại gỗ bản địa của rừng Guyana. Atlas Obscura gọi đây là một trong những loại gỗ cứng nhất, bền và chống mục. Ở xứ nóng ẩm quanh năm, đó là những đức tính quyết định tuổi thọ của một công trình. Nhà thờ đã đứng hơn 130 năm, và đợt trùng tu từ năm 2017 là để giữ nó đứng tiếp.
Vì sao lại là gỗ? Nguồn đã mở chỉ ghi ngôi thứ hai phải dỡ vì kết cấu yếu, không ghi lời giải thích của người dựng. Thư viện chỉ nêu một điều dễ thấy: gỗ nhẹ hơn đá xây rất nhiều, và một nhà thờ cao hơn bốn mươi mét bằng gỗ đè lên nền đất ít hơn hẳn một nhà thờ đá cùng cỡ.
Mọc lên ở chỗ thân nhà thờ cắt cánh ngang, là điểm cao nhất của công trình, 143 foot theo phần lớn các nguồn.
Mỗi cột là một bó nhiều thân nhỏ ghép lại, đỡ các vòm nhọn Gothic. Tất cả bằng gỗ, cho lòng nhà thờ một vẻ nhẹ mà đá không có.
Bộ phận quen thuộc của Gothic đá, ở đây làm bằng gỗ, chạy dọc hai bên thân nhà thờ.
Các ô cửa vòm nhọn có hoa văn kiểu Gothic xẻ bằng gỗ thay cho đá đục, chi tiết cho thấy rõ nhất tay nghề thợ mộc Guyana.
Gỗ bản địa rất cứng, bền và chống mục, vật liệu chính của cả công trình.
| Hạng mục | Dữ kiện | Nguồn |
|---|---|---|
| Kiến trúc sư | Arthur Blomfield, người Anh | Kaieteur News, Atlas Obscura |
| Lối kiến trúc | Tân Gothic, mặt bằng thánh giá Latinh | Atlas Obscura |
| Vật liệu chính | Gỗ greenheart bản địa | Atlas Obscura, Heritage Navigator |
| Chiều cao | 143 foot, khoảng 43,5 mét | Atlas Obscura, Things Guyana. Một chỗ của Kaieteur News ghi 132 foot |
| Mở cửa | 24 tháng 8 năm 1892 | Things Guyana |
| Thánh hiến | 8 tháng 11 năm 1894 | Kaieteur News |
IVThế Đất Và Hướng
Mục này thuộc về thư viện, không thuộc về nhà thờ. Anh giáo không dạy phong thủy, và bản vẽ của Arthur Blomfield được làm ở nước Anh theo phép dựng nhà thờ của nước Anh. Phép ấy có một lệ về hướng: bàn thờ ở đầu đông, cửa lớn ở đầu tây. Các nguồn đã mở không ghi nhà thờ Thánh George quay cung thánh về phía nào, chỉ ghi nó nằm giữa một vòng xoay bầu dục, kẹp giữa phố Church và đường North Road, nên thư viện không đoán hướng. Những dòng tiếp theo là cách đọc theo phong thủy cổ truyền của người Việt, để bạn đọc quen lối ấy có cái đối chiếu. Giáo phận Guyana không có tư liệu nào nói theo lối này.
Georgetown là một thành phố của nước. Nó nằm trên dải đồng bằng ven biển thấp và phẳng, ở cửa sông Demerara đổ ra Đại Tây Dương, không có lấy một ngọn đồi. Trong phép xem đất đồng bằng, khi không có núi để tựa thì người ta đọc nước: sông lớn là long, cửa sông là chỗ khí của cả lưu vực dồn về. Một thủ đô đặt ở cửa sông là thế thủy khẩu, chỗ nước ra, mà sách xưa dặn phải có vật giữ lại để khí khỏi trôi tuột. Thư viện chỉ ghi cách đọc ấy, không bàn nó ứng nghiệm thế nào.
Thứ hai là khoảnh đất giữa vòng xoay. Dòng xe chạy vòng quanh nhà thờ, như dòng nước rẽ quanh một cồn giữa sông. Lối cổ truyền coi đường sá là dòng nước khô, và chỗ được dòng chảy ôm vòng là chỗ tụ. Mặt khác, sách cũng dặn nơi bị đường quay bốn phía thì động nhiều tĩnh ít. Một nhà thờ cần tĩnh lại đứng giữa chỗ xe chạy quanh, khoảnh sân bầu dục là lớp đệm giữa hai thứ ấy.
Thứ ba là ngũ hành của chính công trình. Nếu đọc theo lối Việt thì đây là một khối Mộc gần như thuần: vật liệu là gỗ, dáng cao thẳng cũng là hình Mộc. Đỉnh tháp và các chóp nhọn thuộc hình Hỏa. Mộc sinh Hỏa, thân nuôi ngọn, là một thế thuận. Chung quanh là đất thấp nhiều nước, Thủy sinh Mộc. Đọc như vậy thì nhà thờ gỗ hợp với mảnh đất nước này hơn một nhà thờ đá. Xin nhớ rằng người dựng chọn gỗ vì lý do của nghề xây, và sự hợp nhau theo ngũ hành là điều thư viện nhìn ra về sau.
Cuối cùng là chiều cao trên đất phẳng. Giữa một thành phố nhà thấp, một khối cao hơn bốn mươi mét là thứ mà phong thủy gọi là văn bút, ngọn bút dựng giữa đồng. Với người Anh giáo cuối thế kỷ 19, đó là ngọn tháp chỉ lên trời. Hai cách gọi, một hình khối.
VLễ Theo Lịch Anh Giáo Và Ngày Thánh George
Nhà thờ theo lịch phụng vụ Anh giáo của Giáo tỉnh Tây Ấn, lễ cố định tính theo dương lịch, lễ quanh Phục Sinh đổi ngày theo năm. Ngày riêng của nhà thờ là lễ bổn mạng Thánh George. Hai ngày 24 tháng 8 và 8 tháng 11 là hai mốc lịch sử của tòa nhà, nguồn chỉ ghi ngày chứ không ghi nhà thờ có mừng hằng năm hay không, thư viện chép lại với lời dè dặt ấy. Bảng chỉ ghi ngày.
| Ngày | Theo lịch nào | Lễ | Nội dung |
|---|---|---|---|
| 23 tháng 4 | Dương lịch, lịch Anh giáo | Lễ Thánh George Tử Đạo | Lễ bổn mạng của nhà thờ. Năm nào ngày này rơi vào Tuần Thánh hay tuần Phục Sinh thì lịch Anh giáo dời lễ sang sau. |
| Ngày đổi theo năm | Lịch Anh giáo, tính theo Phục Sinh | Tuần Thánh và Phục Sinh | Lễ trọng nhất của năm phụng vụ, nhà thờ chính tòa là nơi Giám mục Guyana cử hành. |
| 25 tháng 12 | Dương lịch, lịch Anh giáo | Giáng Sinh | Lễ mừng Chúa giáng sinh, trước đó là bốn tuần mùa Vọng. |
| 8 tháng 11 | Dương lịch, ngày riêng của nhà thờ | Ngày thánh hiến | Nhà thờ được thánh hiến ngày này năm 1894. Nguồn không ghi việc mừng hằng năm. |
| 24 tháng 8 | Dương lịch, ngày riêng của nhà thờ | Ngày mở cửa | Nhà thờ mở cửa thờ phượng ngày này năm 1892, khi công trình còn dở. Nguồn không ghi việc mừng hằng năm. |
Phụng vụ ở đây cử hành bằng tiếng Anh theo sách kinh chung của Anh giáo, có thánh ca do cả cộng đoàn cùng hát. Trong một lòng nhà toàn gỗ, tiếng hát vang khác với trong nhà thờ đá: ấm hơn và ít dội hơn. Đó là điều quý vị chỉ nhận ra khi ngồi lại nghe trọn một buổi thờ phượng.
VINơi Chốn Và Đường Tới
- Địa chỉ
- North Road và Church Street, Lacytown, Georgetown
- Đường tới
- Nhà thờ nằm giữa vòng xoay bầu dục nơi phố Church (Church Street) gặp đường North Road, khu Lacytown, trung tâm Georgetown, đi bộ được từ các phố chính của khu trung tâm.
- Toạ độ
- 6.8106, -58.1562
Đây là nhà thờ chính tòa đang có giáo dân thờ phượng và cũng là di tích quốc gia bằng gỗ đang được trùng tu. Lệ chung là ăn mặc kín đáo, bỏ mũ, giữ im lặng, không vào cung thánh, và theo đúng lối đã mở nếu có chỗ đang sửa. Khi có buổi thờ phượng, khách chỉ xem kiến trúc xin ngồi phía cuối. Nhà thờ nằm giữa vòng xoay nên quý vị cần để ý xe khi băng qua đường vào sân.
Những nơi gần đây trong thư viện
VIIĐóng Góp Cho Trang Này
Góp ảnh, thông tin hoặc video cho Nhà thờ chính tòa Thánh George, Georgetown
Contribute photos, information or video for St. George's Cathedral, GeorgetownThầy Ưng Khiêm mời cộng đồng cùng làm giàu trang này. Ảnh chụp tận nơi, một chi tiết lịch sử chưa được nhắc, một đoạn video ngắn: mọi đóng góp đều được đọc và trả lời.
Everyone is welcome to enrich this page: a photo you took, a detail the page misses, a short video. Every contribution is read and answered.
Chưa có đóng góp nào từ cộng đồng. Bạn có thể là người đầu tiên. No community contribution yet. You could be the first.
?Hỏi Đáp Nhanh
Nhà thờ St George's Cathedral Georgetown cao bao nhiêu
Phần lớn các nguồn ghi 143 foot, tức khoảng 43,5 mét, tính tới đỉnh tháp giữa. Một đoạn trong bài của báo Kaieteur News ghi khoảng 40 mét, tức 132 foot. Thư viện dùng con số 143 foot vì có ba nguồn cùng ghi, và nêu con số kia để quý vị biết có chỗ vênh.
Có phải đây là nhà thờ gỗ cao nhất thế giới không
Từng là như vậy. Theo Atlas Obscura, Thánh George giữ danh hiệu nhà thờ gỗ cao nhất thế giới cho tới năm 2003, khi nhà thờ gỗ của tu viện Peri gần Săpânţa ở Romania hoàn thành với chiều cao 246 foot. Ngày nay nơi này được gọi là một trong những nhà thờ gỗ cao nhất thế giới.
Nhà thờ chính tòa Georgetown làm bằng gỗ gì
Chủ yếu bằng greenheart, một loại gỗ bản địa của Guyana mà Atlas Obscura gọi là một trong những loại gỗ cứng nhất, bền và chống mục. Không chỉ khung và vách, cả các ô hoa văn cửa sổ kiểu Gothic, thứ thường đục bằng đá, ở đây cũng làm bằng gỗ.
Nhà thờ Thánh George Georgetown xây năm nào, ai thiết kế
Bản vẽ của kiến trúc sư Anh Arthur Blomfield, lối tân Gothic. Báo Kaieteur News ghi khởi công năm 1888, đặt đá năm 1889. Nhà thờ mở cửa ngày 24 tháng 8 năm 1892 khi chưa xong và được thánh hiến ngày 8 tháng 11 năm 1894. Trang Things Guyana ghi công trình hoàn tất năm 1899.
St George's Cathedral Georgetown thuộc đạo nào
Đây là nhà thờ chính tòa Anh giáo, tòa của Giám mục Guyana, thuộc Giáo tỉnh Tây Ấn trong Hiệp thông Anh giáo. Nhà thờ dâng kính Thánh George, lễ bổn mạng ngày 23 tháng 4, và được công nhận là di tích quốc gia của Guyana từ tháng 4 năm 2001.