Đi qua cổng tường thành đá vào khoảng sân rộng giữa thị trấn nhỏ Mtskheta, quý vị thấy ngay một khối nhà thờ đá màu vàng cát, dáng chữ thập, trên đỉnh là một tháp vòm hình nón vươn cao. Đá tường điểm những mảng đỏ và xanh, và ở mặt tiền có một bàn tay tạc nổi kèm dòng chữ cổ. Bên trong, ánh sáng rơi xuống từ các cửa sổ quanh vòm, và dưới vòm cung lớn là một cột trụ được bao che, trước nó người ta xếp hàng lặng lẽ, làm dấu thánh giá rồi cúi đầu chạm trán vào.
Đó là Nhà thờ chính tòa Svetitskhoveli, tên nghĩa là Cột Trụ Ban Sự Sống. Thư viện chọn nơi này làm nơi duy nhất cho Gruzia (Georgia) vì nó đứng ở gốc rễ đức tin của cả nước: đây là chỗ truyền thống đặt nhà thờ đầu tiên của Gruzia do Thánh Nino lập, là nhà thờ của vị Thượng phụ, và là nơi người Gruzia tin rằng áo choàng của Chúa Kitô được chôn giữ.
ICột Trụ Ban Sự Sống Và Áo Choàng Của Chúa
Svetitskhoveli thuộc Giáo hội Chính Thống Gruzia, một giáo hội tự trị trong gia đình Chính Thống Giáo Đông phương, đứng đầu là một vị Thượng phụ, người Gruzia gọi là Catholicos Thượng phụ. Nhà thờ là nhà thờ của Thượng phụ. Theo OrthodoxWiki, tên nhà thờ ghép từ sveti, cột, và tskhoveli, ban sự sống. Đây là nơi an táng của nhiều vua Gruzia thời trung đại, và theo OrthodoxWiki là nhà thờ lớn nhất nước cho tới năm 2004, khi nhà thờ Chúa Ba Ngôi (Sameba) ở Tbilisi được thánh hiến.
Truyền thống Gruzia, theo OrthodoxWiki và Advantour, kể rằng vào thế kỷ 1 một người Do Thái Gruzia tên Elias (Elioz) mang áo choàng của Chúa Kitô từ Jerusalem về Mtskheta. Em gái ông là Sidonia chạm vào áo rồi qua đời, được chôn cùng tấm áo. Trên mộ mọc lên một cây tuyết tùng lớn. Ba thế kỷ sau, Thánh Nino, người được coi là đã rao giảng Tin Mừng cho người Gruzia, dùng cây ấy làm bảy cột móng cho nhà thờ đầu tiên. Một cột tiết ra dầu thánh chữa bệnh, và người ta gọi nó là Cột Trụ Ban Sự Sống. Cột ấy nay đứng dưới vòm cung lớn trong nhà thờ.
Với tín hữu Chính Thống, việc tôn kính áo choàng và cột trụ không phải thờ vật, mà là kính nhớ sự hiện diện của Chúa qua những gì đã chạm tới Ngài.
Chỗ hay hiểu lầm: câu chuyện áo choàng, Sidonia và cây tuyết tùng là truyền thống đức tin, không phải sử liệu khảo cổ. Điều sử liệu nói được là có một nhà thờ ở đây từ thế kỷ 4, UNESCO ghi dấu nền nhà thờ trước từ thế kỷ 5, và tòa nhà quý vị thấy hôm nay là công trình đầu thế kỷ 11. Thư viện ghi truyền thống đúng như giáo hội kể, và để riêng phần sử liệu.
IITừ Nhà Thờ Đầu Tiên Của Thánh Nino Tới Công Trình Thế Kỷ 11
Mtskheta là cố đô của Gruzia. Chính ở đây, theo truyền thống, Kitô Giáo bén rễ trong vương quốc cổ. Ngôi nhà thờ đã được dựng lại nhiều lần trên cùng một chỗ, mỗi lần lớn hơn, cho tới tòa nhà đá đầu thế kỷ 11 còn đứng tới nay. Trong lịch sử, nhà thờ nhiều lần bị hư hại và được sửa lại.
- Thế kỷ 1Áo choàng về Mtskheta theo truyền thốngElias mang áo choàng của Chúa Kitô từ Jerusalem về, Sidonia được chôn cùng áo, theo OrthodoxWiki và Advantour.
- Thế kỷ 4Nhà thờ đầu tiênThánh Nino lập nhà thờ đầu tiên ở đây đời vua Mirian III, theo OrthodoxWiki.
- 337Kitô Giáo thành quốc giáoUNESCO ghi Kitô Giáo được tuyên bố là quốc giáo của vương quốc năm 337.
- Thế kỷ 5Nền nhà thờ trướcUNESCO ghi dấu nền của một nhà thờ có từ thế kỷ 5 dưới công trình hiện nay.
- 1010 tới 1029Nhà thờ hiện nayDựng dưới thời Thượng phụ Melchizedek I, kiến trúc sư Arsukisdze, theo OrthodoxWiki. UNESCO ghi nhà thờ dựng đầu thế kỷ 11.
- Thế kỷ 16 và 17Bích họa áo choàngCác bích họa kể chuyện áo choàng của Chúa được vẽ trong nhà thờ, theo Advantour.
- 1994Di sản Thế giới UNESCOCác di tích lịch sử Mtskheta được ghi danh theo tiêu chí iii và iv. Khu di sản từng nằm trong Danh sách Di sản bị đe dọa từ 2009 tới 2016.
Hồ sơ UNESCO số 708 gồm ba công trình: tu viện Jvari trên đồi đối diện, nhà thờ Svetitskhoveli và tu viện Samtavro. Với Svetitskhoveli, UNESCO ghi nhà thờ dựng đầu thế kỷ 11, còn dấu vết bích họa quan trọng, cùng cung và cổng của Thượng phụ Melchizedek. Hai nguồn OrthodoxWiki và UNESCO khớp nhau về niên đại chính, thư viện dùng khoảng 1010 tới 1029 theo OrthodoxWiki.
IIIChữ Thập Có Vòm, Đá Vàng Và Bàn Tay Người Thợ
Svetitskhoveli theo kiểu chữ thập có vòm, lối kiến trúc tiêu biểu của nhà thờ Gruzia trung đại. Theo OrthodoxWiki, tường xây bằng đá vàng màu cát, điểm những viên đá đỏ và xanh. Advantour ghi tháp vòm có 16 cửa sổ, đưa ánh sáng xuống giữa lòng nhà thờ. Mặt ngoài phủ những dải chạm nổi hoa văn, lối trang trí đá đặc trưng của Gruzia.
Ở mặt tiền có một phù điêu bàn tay, kèm dòng chữ mà Advantour dịch là: Bàn tay của Arsukisdze, tôi tớ Chúa, xin hãy nhớ. Đây là lời người thợ cả xin được nhớ tới trong lời cầu nguyện, một nét khiêm nhường hiếm thấy khi người dựng để lại dấu mình trên công trình.
Cột được bao che dưới vòm cung lớn, theo truyền thống làm từ cây tuyết tùng mọc trên mộ Sidonia, nơi người hành hương dừng lại cầu nguyện.
Tháp vòm hình nón trên giao điểm chữ thập, 16 cửa sổ theo Advantour, là điểm nhìn thấy từ xa khắp thị trấn.
Bàn tay tạc nổi kèm dòng chữ nhắc tên kiến trúc sư Arsukisdze, trên mặt tiền nhà thờ.
Các bích họa kể chuyện áo choàng của Chúa Kitô, theo Advantour. UNESCO còn ghi dấu vết bích họa quan trọng của công trình.
Cung và cổng của Thượng phụ Melchizedek trong khuôn viên, được UNESCO nêu cùng nhà thờ.
| Hạng mục | Số liệu | Nguồn |
|---|---|---|
| Năm dựng nhà thờ hiện nay | 1010 tới 1029 | OrthodoxWiki, UNESCO ghi đầu thế kỷ 11 |
| Kiến trúc sư | Arsukisdze | OrthodoxWiki, Advantour |
| Cửa sổ tháp vòm | 16 | Advantour |
| Số cột móng nhà thờ đầu tiên | 7, theo truyền thống | OrthodoxWiki, Advantour |
| Ghi danh UNESCO | 1994, tiêu chí iii và iv | UNESCO |
IVThế Đất Và Hướng
Giáo hội Chính Thống Gruzia không biết tới phong thủy. Vị trí nhà thờ do truyền thống quyết định, vì đây là chỗ Thánh Nino lập nhà thờ đầu tiên và là chỗ người ta tin có mộ Sidonia. Hướng thì theo phụng vụ Chính Thống: gian cung thánh và bàn thờ ở phía đông, cửa và người dự lễ đi vào từ phía tây, cùng quay mặt về hướng mặt trời mọc. Thư viện chỉ mượn con mắt phong thủy cổ truyền của người Việt để đọc thêm thế đất quanh đây, làm chỗ đối chiếu cho quý vị, không gán cho người dựng.
Điều đầu tiên người quen xem đất để ý là chỗ hai sông gặp nhau. Mtskheta nằm nơi sông Aragvi đổ vào sông Mtkvari (Kura). Lối cổ Việt gọi nơi hai dòng nước hội lại là thế thủy tụ, khí theo nước mà dừng lại, đất ấy thường được chọn cho kinh đô và đền miếu. Không lạ khi một cố đô và nhà thờ mẹ của một dân tộc cùng đứng ở chỗ ấy.
Thứ hai là núi đối diện. Bên kia chỗ hai sông hợp, trên đỉnh đồi cao là tu viện Jvari, cùng trong hồ sơ di sản. Theo lối Việt, một ngọn đồi đứng riêng trước mặt, bên kia dòng nước, có thể đọc là án sơn, bàn án đặt trước công trình. Nhà thờ nằm dưới thấp giữa thị trấn, tu viện nằm trên cao nhìn xuống, hai nơi như trò chuyện với nhau qua dòng nước.
Thứ ba là vòng tường. Nhà thờ đứng giữa một vòng tường đá bao quanh sân. Lối cổ gọi vòng bao ấy là thế giữ khí, không để khí tán ra. Với người Gruzia, tường chỉ là tường của một khuôn viên nhà thờ, và thư viện ghi nhận xét này để quý vị so hai cách nhìn, không để gán nghĩa phong thủy cho người xưa.
VLễ Svetitskhovloba Và Năm Phụng Vụ Theo Lịch Julius
Giáo hội Chính Thống Gruzia giữ lịch Julius, lịch cũ, như Advantour ghi rõ khi nói về lễ Giáng Sinh ở Gruzia. Vì thế các lễ cố định rơi muộn hơn phương tây mười ba ngày. Lễ lớn nhất riêng của nhà thờ là Svetitskhovloba, mừng áo choàng của Chúa và Cột Trụ Ban Sự Sống, cử hành hai lần mỗi năm theo OrthoChristian. Bài chỉ ghi ngày, không ghi giờ.
| Ngày dương lịch | Theo lịch nào | Lễ | Nội dung |
|---|---|---|---|
| 14 tháng 10 | Lịch phụng vụ Chính Thống Gruzia, lịch Julius, tức 1 tháng 10 lịch cũ | Svetitskhovloba, còn gọi Mtskhetoba | Lễ lớn nhất của nhà thờ, mừng áo choàng của Chúa và Cột Trụ Ban Sự Sống. |
| 13 tháng 7 | Lịch phụng vụ Chính Thống Gruzia, lịch Julius | Svetitskhovloba lần thứ hai | OrthoChristian ghi lễ được mừng hai lần mỗi năm, lần này vào giữa mùa hè. |
| 7 tháng 1 | Lịch Julius, tức 25 tháng 12 lịch cũ | Lễ Giáng Sinh | Theo Advantour, người Gruzia mừng Giáng Sinh ngày 7 tháng 1, có đoàn rước Alilo hát mừng. |
| 19 tháng 1 | Lịch Julius, tức 6 tháng 1 lịch cũ | Lễ Hiển Linh | Mừng Chúa chịu phép rửa ở sông Jordan, theo Advantour. |
| Mỗi năm một ngày | Lịch Julius, cách tính Phục Sinh Chính Thống | Lễ Phục Sinh | Đỉnh cao của năm phụng vụ, nhiều năm rơi muộn hơn Phục Sinh của Công Giáo. |
Quý vị có thể đặt Svetitskhoveli cạnh các nơi Chính Thống khác của thư viện: Tu viện Chúa Ba Ngôi Sergiev Posad cũng theo lịch Julius, các tu viện Meteora thì theo lịch Julius sửa đổi. Láng giềng phía nam là Nhà thờ Etchmiadzin của Armenia, thuộc một gia đình giáo hội khác và theo lịch khác. Thư viện không tìm được nguồn về sinh hoạt của cộng đồng người Việt tại Mtskheta nên không ghi.
VINơi Chốn Và Đường Tới
- Địa chỉ
- Trung tâm thị trấn Mtskheta, vùng Mtskheta-Mtianeti
- Đường tới
- Nhà thờ nằm ở trung tâm thị trấn Mtskheta, vùng Mtskheta-Mtianeti, cách Tbilisi không xa về phía bắc, có đường bộ đi thẳng.
- Toạ độ
- 41.8422, 44.7209
Svetitskhoveli là nhà thờ đang cử hành phụng vụ. Theo nếp của nhà thờ Gruzia, nữ che tóc bằng khăn và mặc váy dài, nam bỏ mũ, không mặc quần ngắn. Trong lòng nhà thờ giữ im lặng, khi đang có lễ thì khách đứng phía sau, không đi lại giữa lòng nhà thờ. Người hành hương xếp hàng trước Cột Trụ Ban Sự Sống, khách không theo đạo nên nhường họ trước và đứng lặng phía sau.
Những nơi gần đây trong thư viện
VIIĐóng Góp Cho Trang Này
Góp ảnh, thông tin hoặc video cho Nhà thờ chính tòa Svetitskhoveli, Mtskheta
Contribute photos, information or video for Svetitskhoveli CathedralThầy Ưng Khiêm mời cộng đồng cùng làm giàu trang này. Ảnh chụp tận nơi, một chi tiết lịch sử chưa được nhắc, một đoạn video ngắn: mọi đóng góp đều được đọc và trả lời.
Everyone is welcome to enrich this page: a photo you took, a detail the page misses, a short video. Every contribution is read and answered.
Chưa có đóng góp nào từ cộng đồng. Bạn có thể là người đầu tiên. No community contribution yet. You could be the first.
?Hỏi Đáp Nhanh
nhà thờ svetitskhoveli ở đâu
Ở trung tâm thị trấn Mtskheta, cố đô của Gruzia, thuộc vùng Mtskheta-Mtianeti, gần Tbilisi. Nhà thờ nằm trong một vòng tường đá, cùng tu viện Jvari và tu viện Samtavro thuộc hồ sơ Các di tích lịch sử Mtskheta, được UNESCO ghi danh Di sản Thế giới năm 1994.
svetitskhoveli nghĩa là gì
Theo OrthodoxWiki, tên ghép từ sveti, cột, và tskhoveli, ban sự sống, tức Cột Trụ Ban Sự Sống. Tên gắn với truyền thống về một cột làm từ cây tuyết tùng mọc trên mộ Sidonia, được Thánh Nino dùng làm cột móng nhà thờ đầu tiên, và cột ấy tiết ra dầu thánh chữa bệnh.
áo choàng của chúa kitô ở gruzia
Truyền thống Gruzia kể rằng thế kỷ 1 một người Do Thái Gruzia tên Elias mang áo choàng của Chúa Kitô từ Jerusalem về Mtskheta, em gái ông là Sidonia được chôn cùng tấm áo, ngay chỗ nay là nhà thờ Svetitskhoveli. Đây là truyền thống đức tin, không phải sử liệu khảo cổ.
nhà thờ svetitskhoveli xây năm nào
Nhà thờ hiện nay dựng từ năm 1010 tới 1029 dưới thời Thượng phụ Melchizedek I, kiến trúc sư Arsukisdze, theo OrthodoxWiki. Trước đó Thánh Nino đã lập nhà thờ đầu tiên ở đây thế kỷ 4, và UNESCO ghi còn dấu nền một nhà thờ từ thế kỷ 5.
lễ svetitskhovloba ngày nào
Lễ được mừng hai lần mỗi năm theo OrthoChristian, ngày 14 tháng 10 và ngày 13 tháng 7 dương lịch, mừng áo choàng của Chúa và Cột Trụ Ban Sự Sống. Giáo hội Chính Thống Gruzia theo lịch Julius, nên Giáng Sinh ở đây là ngày 7 tháng 1 và Hiển Linh là 19 tháng 1.