Đứng trên bờ sông Danube (Dunaj) ở Bratislava, quý vị nhìn về phía phố cổ sẽ thấy hai mốc cao: trên đồi là khối lâu đài trắng vuông vức với bốn tháp góc, dưới chân đồi là một ngọn tháp nhà thờ nhọn màu đá xám, trên đỉnh lấp lánh một vật nhỏ bằng vàng. Tới gần mới nhận ra đó là một chiếc vương miện, đặt trên một chiếc gối, ngay trên chóp tháp. Bước vào trong, lòng nhà thờ Gothic cao và hẹp, ánh sáng lọt qua những ô cửa kính dài, và ở cuối cung thánh là pho tượng một chàng trai trẻ trên lưng ngựa, đang cắt đôi tấm áo choàng của mình để trao cho một người ăn xin ngồi dưới chân ngựa.
Người đó là Thánh Martinô thành Tours (Martin of Tours), vị bổn mạng của nhà thờ. Người Slovakia gọi nơi này là Dóm svätého Martina. Đây là nhà thờ chính tòa của Tổng giáo phận Bratislava, nhà thờ lớn nhất và một trong những nhà thờ cổ nhất thủ đô. Ở một đất nước mà Công Giáo là truyền thống đức tin chính, ngôi nhà thờ Gothic tám thế kỷ dưới chân đồi lâu đài này là nơi thư viện chọn để đại diện cho Slovakia.
IThánh Martinô Và Tấm Áo Chia Đôi
Nhà thờ thuộc Công Giáo Rôma, là nhà thờ chính tòa, nơi đặt ngai tòa của vị tổng giám mục Bratislava. Nhà thờ được dâng kính Thánh Martinô thành Tours, một vị thánh sống ở thế kỷ 4, được tôn kính khắp châu Âu. Trang travelguide.sk ghi đây là nhà thờ lớn nhất và một trong những nhà thờ cổ nhất Bratislava, được xếp hạng di tích văn hóa quốc gia Slovakia.
Hình ảnh gắn chặt với vị thánh này là cảnh chia áo, và chính cảnh ấy được tạc thành pho tượng lớn nhất trong nhà thờ. Người đến đây, dù không theo đạo, thường nhớ nhất pho tượng ấy.
Theo truyền thống Công Giáo, Martinô khi còn là một thanh niên chưa chịu phép rửa đã gặp một người ăn xin rét run bên cổng thành Amiens. Không có gì trong tay, anh cắt đôi tấm áo choàng của mình, trao một nửa cho người nghèo. Đêm ấy, theo truyện kể, anh thấy Chúa Kitô mặc nửa tấm áo ấy hiện ra. Martinô chịu phép rửa, về sau sống đời đan tu rồi làm giám mục thành Tours ở xứ Gaule. Với người Công Giáo, cảnh chia áo là hình ảnh của lời Chúa: điều các con làm cho một người bé nhỏ nhất, là làm cho chính Ta.
Cùng dòng nhà thờ chính tòa Gothic Trung Âu, quý vị có thể đọc bài Nhà thờ chính tòa Thánh Stêphanô, Viên, cách Bratislava chỉ một quãng ngắn ngược dòng Danube, và bài Nhà thờ chính tòa Thánh Vitus, Praha. Về truyền thống Công Giáo của vùng đất Hungary xưa mà Bratislava từng thuộc về, bài Đại tu viện Pannonhalma kể về đời sống đan tu nghìn năm ở đó.
Pho tượng Thánh Martinô màu xám sẫm thường bị khách tưởng là đá hay đồng. Thật ra tượng làm bằng chì, một chất liệu hiếm thấy ở tượng lớn, và visitbratislava.com gọi đây là tác phẩm điêu khắc chì hoành tráng đầu tiên của Trung Âu. Donner là nhà điêu khắc nổi tiếng với lối tạc chì mềm mại, và pho tượng ở Bratislava là một trong những tác phẩm lớn nhất của ông.
IITừ Nhà Thờ Rôma Tới Nhà Thờ Chính Tòa
Ngôi nhà thờ ngày nay là lớp thứ hai trên cùng một khu đất. Lớp thứ nhất là một nhà thờ Rôma đầu thế kỷ 13. Lớp thứ hai là nhà thờ Gothic khởi dựng sau khi Bratislava thành đô thị, thánh hiến giữa thế kỷ 15, rồi được sửa theo lối tân Gothic ở thế kỷ 19. Từ năm 1563 tới năm 1830, nhà thờ là nơi cử hành các lễ đăng quang của vương quốc Hungary, và chiếc vương miện trên đỉnh tháp ghi lại chặng ấy.
- 1221Nhà thờ RômaVisitbratislava.com ghi trên khu đất này đã có một nhà thờ Rôma kính Chúa Cứu Thế vào năm 1221.
- Sau 1291Khởi dựng nhà thờ GothicNăm 1291 Bratislava được quyền thành thị. Sau đó nhà thờ được dựng lại lớn hơn, sát vòng tường thành. Bratislavaguide.com ghi việc dựng khởi từ thế kỷ 13.
- 1452Thánh hiến nhà thờ hiện nayNhà thờ Gothic ba gian được thánh hiến, dâng kính Thánh Martinô thành Tours.
- 1734Tượng chì của DonnerNhà điêu khắc Georg Raphael Donner làm pho tượng Thánh Martinô chia áo cho bàn thờ chính, bằng chì.
- 1877Diện mạo tân GothicBratislavaguide.com ghi diện mạo hiện nay của nhà thờ có từ năm 1877, sau đợt sửa lại theo lối tân Gothic, trong đó có ngọn tháp cao 85 mét.
- 2009Tu sửa thápNgọn tháp được tu sửa, theo bratislavaguide.com.
Các nguồn đã mở thống nhất về năm thánh hiến 1452, nhưng cách nói về thời khởi dựng hơi khác nhau. Visitbratislava.com tách hai lớp: nhà thờ Rôma năm 1221, rồi nhà thờ mới dựng lại sau năm 1291. Bratislavaguide.com chỉ ghi gọn là nhà thờ khởi dựng ở thế kỷ 13. Hai cách ghi không mâu thuẫn, vì cả năm 1221 và năm 1291 đều thuộc thế kỷ 13. Thư viện chưa tìm được nguồn đã mở ghi năm nhà thờ được nâng làm nhà thờ chính tòa, nên không ghi mốc ấy.
IIIBa Gian Gothic, Ngọn Tháp Và Pho Tượng Chì
Nhà thờ theo lối Gothic ba gian, thân dài, lòng nhà thờ không rộng nhưng cao, cửa sổ vòm nhọn dài. Theo visitbratislava.com, cửa vào phía nam có một cổng mang nét Phục Hưng, và trên cổng lớn bên trong còn giữ phần đầu hồi chạm phù điêu Chúa Ba Ngôi. Quanh thân nhà thờ có nhiều nhà nguyện: nhà nguyện của kinh sĩ đoàn, một nhà nguyện Gothic, nhà nguyện Thánh Anna và nhà nguyện Baroque kính Thánh Gioan Nhân Hậu (John the Merciful).
Ngọn tháp tân Gothic là dấu nhận của cả phố cổ. Trên đỉnh tháp, theo visitbratislava.com, là bản sao vương miện Hungary mạ vàng nặng 300 kg, đặt trên một chiếc gối cũng bằng kim loại mạ vàng.
Georg Raphael Donner làm năm 1734 bằng chì, tạc vị thánh trên lưng ngựa cắt áo choàng chia cho người nghèo. Visitbratislava.com gọi đây là tác phẩm điêu khắc chì hoành tráng đầu tiên của Trung Âu.
Tháp tân Gothic cao 85 mét, trên đỉnh là bản sao vương miện mạ vàng nặng 300 kg. Được tu sửa năm 2009 theo bratislavaguide.com.
Nhà nguyện lối Baroque, kính vị thánh giám mục thế kỷ 7 nổi tiếng vì lòng thương người nghèo, cùng một tinh thần với cảnh chia áo của Thánh Martinô.
Một trong các nhà nguyện quanh thân nhà thờ, kính Thánh Anna, thân mẫu của Đức Maria, theo danh sách của visitbratislava.com.
Phần đầu hồi chạm phù điêu Chúa Ba Ngôi trên cổng lớn bên trong, được giữ lại từ thời Gothic.
| Hạng mục | Số liệu | Nguồn |
|---|---|---|
| Chiều dài | 69,37 m | visitbratislava.com |
| Chiều rộng | 22,85 m | visitbratislava.com |
| Chiều cao lòng nhà thờ | 16,02 m | visitbratislava.com |
| Chiều cao tháp | 85 m | visitbratislava.com |
| Bản sao vương miện trên tháp | 300 kg, mạ vàng | visitbratislava.com |
IVThế Đất Và Hướng
Trước khi đọc, xin quý vị lưu ý: đây là phần kiến giải riêng của thư viện theo con mắt phong thủy cổ truyền của người Việt, không có trong tư liệu của nhà thờ. Giáo lý Công Giáo không bàn tới phong thủy. Người xưa dựng nhà thờ theo hướng phụng vụ, đặt cung thánh ở phía đông, phía mặt trời mọc, như dấu chỉ Chúa Kitô sống lại, còn tháp và lối vào chính ở phía tây. Nhà thờ Thánh Martinô giữ đúng lệ ấy. Việc chọn chỗ đứng của nhà thờ thì do lịch sử đô thị quyết định, sát vòng tường thành cũ dưới chân đồi. Những điều dưới đây chỉ là chỗ để bạn đọc quen lối Việt đối chiếu.
Người Việt nhìn vào đây sẽ thấy ngay thế tựa núi. Sát phía tây của nhà thờ là đồi lâu đài Bratislava, khối cao nhất của thành phố. Theo lối cổ truyền, gò cao sau lưng là chỗ dựa, gọi là hậu chẩm, gối đầu. Ở đây đồi lại nằm về phía tháp và phía lối vào, tức là sau lưng người đứng trong nhà thờ nhìn về cung thánh, một sự trùng hợp dễ thấy.
Thứ hai là sông lớn. Sông Danube chảy ngang phía nam, cách nhà thờ không xa, rộng và mạnh. Theo lối Việt, dòng nước lớn chảy ngang trước một vùng đất là thế thủy hoành, và nếu dòng sông ôm lấy vùng đất thì được coi là đất tụ. Đoạn Danube qua Bratislava chảy khá thẳng, nên người xem đất cổ sẽ nói thế nước ở đây mạnh hơn là ôm.
Thứ ba là vị trí trong thành. Nhà thờ đứng ở rìa tây nam của phố cổ, giữa đồi và sông, như một điểm chốt ở chỗ đất hẹp nhất. Lối Việt gọi chỗ hẹp giữa núi và nước là quan khẩu, cửa ải của khí, và hay đặt đền miếu ở những chỗ như thế. Nhìn từ sông, ngọn tháp 85 mét và khối lâu đài trên đồi là hai mốc cao nhất của phố cổ. Thư viện ghi các điểm trùng hình ấy để quý vị đối chiếu, không phải để nói người dựng nhà thờ đã tính tới.
VLễ Thánh Martinô Và Năm Phụng Vụ
Là nhà thờ chính tòa, nơi này theo lịch phụng vụ Công Giáo, tính theo dương lịch, và có thêm ngày riêng của vị bổn mạng. Lễ lớn nhất riêng của nhà thờ là lễ Thánh Martinô ngày 11 tháng 11. Ở Trung Âu, ngày này còn là một ngày lễ dân gian quen thuộc, gắn với mùa rượu mới và mùa đông tới. Bảng chỉ ghi ngày, không ghi giờ.
| Ngày | Theo lịch nào | Lễ | Nội dung |
|---|---|---|---|
| 11 tháng 11 | Lịch phụng vụ Công Giáo, dương lịch | Lễ Thánh Martinô thành Tours | Lễ bổn mạng của nhà thờ, ngày lớn nhất trong năm của nhà thờ chính tòa. |
| 5 tháng 7 | Lịch phụng vụ Công Giáo, dương lịch | Lễ Thánh Cyrillô và Mêthôđiô | Lễ hai vị thánh đưa đức tin và chữ viết tới các dân tộc Slav, được người Công Giáo vùng Slav kính như bổn mạng. |
| 26 tháng 7 | Lịch phụng vụ Công Giáo, dương lịch | Lễ Thánh Gioakim và Thánh Anna | Ngày kính cha mẹ Đức Maria, gắn với nhà nguyện Thánh Anna trong nhà thờ. |
| Mùa Vọng và Giáng Sinh | Lịch phụng vụ Công Giáo | Chuẩn bị và mừng Chúa giáng sinh | Bốn tuần Mùa Vọng rồi lễ Giáng Sinh ngày 25 tháng 12. |
| Tuần Thánh và Phục Sinh | Lịch phụng vụ Công Giáo, tính theo Phục Sinh | Đỉnh cao của năm phụng vụ | Có thánh lễ Dầu và các nghi lễ do tổng giám mục chủ sự cho cả tổng giáo phận. |
Có người lẫn Thánh Martinô thành Tours với Martin Luther, vì cùng một tên. Hai người cách nhau hơn một nghìn năm. Martin Luther sinh ngày 10 tháng 11 và được rửa tội ngày hôm sau, đúng lễ Thánh Martinô, nên mới mang tên vị thánh này. Nhà thờ ở Bratislava là nhà thờ Công Giáo, dâng kính vị thánh giám mục thế kỷ 4.
VINơi Chốn Và Đường Tới
- Địa chỉ
- Rudnayovo námestie 1, 811 01 Bratislava
- Đường tới
- Nhà thờ ở số 1 quảng trường Rudnayovo, rìa tây phố cổ Bratislava, dưới chân đồi lâu đài và gần bờ sông Danube. Từ trung tâm phố cổ đi bộ vài phút là tới.
- Toạ độ
- 48.1421, 17.1048
Nhà thờ chính tòa là nơi cử hành thánh lễ hằng ngày của tổng giáo phận, không phải bảo tàng. Khách được mời ăn mặc kín đáo, bỏ mũ, giữ im lặng trong lòng nhà thờ, không bước vào cung thánh và không đi lại quanh bàn thờ khi đang có thánh lễ. Các nhà nguyện bên hông là nơi cầu nguyện riêng, xin đừng làm ồn ở đó.
Những nơi gần đây trong thư viện
VIIĐóng Góp Cho Trang Này
Góp ảnh, thông tin hoặc video cho Nhà thờ chính tòa Thánh Martinô, Bratislava
Contribute photos, information or video for St Martin's Cathedral, BratislavaThầy Ưng Khiêm mời cộng đồng cùng làm giàu trang này. Ảnh chụp tận nơi, một chi tiết lịch sử chưa được nhắc, một đoạn video ngắn: mọi đóng góp đều được đọc và trả lời.
Everyone is welcome to enrich this page: a photo you took, a detail the page misses, a short video. Every contribution is read and answered.
Chưa có đóng góp nào từ cộng đồng. Bạn có thể là người đầu tiên. No community contribution yet. You could be the first.
?Hỏi Đáp Nhanh
Nhà thờ Thánh Martinô Bratislava xây năm nào
Nhà thờ hiện nay được thánh hiến năm 1452. Trên khu đất này đã có một nhà thờ Rôma năm 1221, và nhà thờ Gothic được dựng lại sau năm 1291, khi Bratislava được quyền thành thị. Diện mạo tân Gothic hiện nay, gồm ngọn tháp 85 mét, có từ năm 1877 theo bratislavaguide.com.
Nhà thờ chính tòa Bratislava có những nhà nguyện nào
Theo visitbratislava.com, quanh thân nhà thờ có nhà nguyện của kinh sĩ đoàn, một nhà nguyện Gothic, nhà nguyện Thánh Anna và nhà nguyện Baroque kính Thánh Gioan Nhân Hậu, vị thánh giám mục nổi tiếng vì lòng thương người nghèo. Cửa vào phía nam còn một cổng mang nét Phục Hưng.
Tượng Thánh Martinô trong nhà thờ Bratislava là gì
Là pho tượng chì do Georg Raphael Donner làm năm 1734 cho bàn thờ chính, tạc Thánh Martinô trên lưng ngựa cắt đôi áo choàng chia cho người ăn xin. Visitbratislava.com gọi đây là tác phẩm điêu khắc chì hoành tráng đầu tiên của Trung Âu.
Nhà thờ Thánh Martinô Bratislava thuộc giáo phận nào
Đây là nhà thờ chính tòa Công Giáo của Tổng giáo phận Bratislava, nơi đặt ngai tòa của vị tổng giám mục. Nhà thờ dâng kính Thánh Martinô thành Tours, lễ bổn mạng ngày 11 tháng 11, và được xếp hạng di tích văn hóa quốc gia Slovakia.
Nhà thờ Thánh Martinô Bratislava lớn cỡ nào
Theo visitbratislava.com, nhà thờ dài 69,37 mét, rộng 22,85 mét, lòng nhà thờ cao 16,02 mét, tháp cao 85 mét. Travelguide.sk ghi đây là nhà thờ lớn nhất và một trong những nhà thờ cổ nhất Bratislava.