Từ đường Tự Phước ở khu Trại Mát, quý vị nhìn lên một ngọn đồi thông và thấy hai ngọn lầu năm tầng đứng song song, sơn màu sáng, nổi lên giữa màu xanh sẫm của rừng. Leo qua mấy bậc thềm là tới mặt tiền, và từ đó trở vào, ngôi thờ dài ra theo đúng lối ba phần mà ai từng tới Tây Ninh đều nhận ra, gồm phía trước, ở giữa và phía sau, mỗi phần một tên riêng.
Đây là Thánh thất Đa Phước, nơi sinh hoạt của Họ đạo Đà Lạt thuộc Hội Thánh Cao Đài Tòa Thánh Tây Ninh. Báo chí gọi đây là thánh thất Cao Đài lớn bậc nhất nước. Nhưng điều đáng biết hơn là nó không phải một chi phái riêng, mà là một ngôi thờ địa phương làm theo mẫu thu nhỏ của chính Tòa Thánh.
IMột Thánh Thất Của Tòa Thánh Tây Ninh Trên Cao Nguyên
Trong đạo Cao Đài, Tòa Thánh là ngôi thờ trung ương của cả Hội Thánh, còn thánh thất là ngôi thờ của một họ đạo ở địa phương. Đa Phước thuộc lớp thứ hai. Nó thuộc Hội Thánh Cao Đài Tòa Thánh Tây Ninh, không phải một hội thánh riêng, và được dựng theo mẫu do Hội Thánh ban hành. Ngôi gốc có trang riêng là Tòa Thánh Tây Ninh.
Tên Đa Phước thì các trang du lịch giải thích theo vùng Đa Phước và con đường Tự Phước mà thánh thất tọa lạc. Người trong đạo và báo chí cũng quen gọi gọn là Thánh thất Cao Đài Đà Lạt hay Thánh thất Đà Lạt. Thư viện chưa tra được văn bản nào của Họ đạo giảng riêng về tên gọi.
Theo giáo lý đạo Cao Đài, đấng được thờ là Đức Chí Tôn, không tạc tượng mà biểu thị bằng Thiên Nhãn, con mắt trời. Đạo chủ trương Tam giáo quy nguyên, ba nền Nho, Thích, Đạo trở về một gốc, và Ngũ chi phục nhất, năm nhánh tu hành (Nhơn đạo, Thần đạo, Thánh đạo, Tiên đạo, Phật đạo) hợp lại làm một. Năm bậc thềm dẫn lên thánh thất, theo lời giới thiệu công trình, là để gợi năm chi ấy.
Người tín đồ giữ Ngũ Giới Cấm (không sát sanh, không trộm cướp, không tà dâm, không say sưa rượu thịt quá độ, không vọng ngữ) và Tứ đại điều quy. Người nhập môn giữ lệ ăn chay mỗi tháng mười ngày, theo lời ông Trần Văn Minh thuật trên báo Tiền Phong và Dân Việt. Bên cạnh thánh thất có Điện Thờ Phật Mẫu, nơi thờ Đức Phật Mẫu và Cửu Vị Nữ Phật, ngôi Mẹ trong hệ thống thờ tự Cao Đài.
Theo cổng thông tin dalat.vn, đạo Cao Đài có mặt ở Đà Lạt từ năm 1938, khi Lễ Sanh Ngọc Ngọ Thanh, thế danh Trần Văn Ngọ, được Tòa Thánh Tây Ninh cử lên truyền đạo. Người đầu tiên ở Đà Lạt nhập môn là ông Nguyễn Văn Chất (1891 tới 1972, còn gọi là Chánh Cao), về sau thọ phong phẩm Lễ sanh Ngọc Cao Thanh và làm Đầu Tộc đạo Đà Lạt. VietnamPlus ghi rằng đơn vị hành đạo nơi đây trước kia mang tên Tộc đạo Đà Lạt, thuộc Châu đạo Lâm Đồng và Trấn đạo Tuyên Đức, nay là Họ đạo Đà Lạt, tỉnh Lâm Đồng.
Theo Dân Việt, Họ đạo Đà Lạt có chừng bốn tới năm nghìn tín đồ, 232 vị chức sắc và 15 tổ nghi lễ. Với một thành phố cao nguyên, đó là một họ đạo lớn, và ngôi thánh thất được làm to cũng vì thế.
Thứ nhất, cách gọi thánh thất lớn bậc nhất. Báo chí gọi đây là thánh thất Cao Đài lớn bậc nhất Việt Nam. Cách gọi ấy đặt trong phạm vi các thánh thất địa phương với nhau, không có nghĩa là lớn hơn Tòa Thánh Tây Ninh, vốn là ngôi trung ương và là mẫu gốc mà thánh thất này làm theo.
Thứ hai, trùng tên Đa Phước. Ở An Giang có vùng Đa Phước với làng Chăm Islam và các thánh đường Hồi Giáo. Hai nơi chỉ trùng tên, không liên quan gì tới nhau về đạo lẫn về địa lý.
Thứ ba, láng giềng khác đạo. Cách chừng 1,4 km trong cùng vùng Trại Mát là chùa Linh Phước, một ngôi chùa Phật Giáo. Hai nơi hay được đi chung một chuyến nhưng thuộc hai tôn giáo khác nhau.
Thứ tư, bốn chữ Hán ở đầu trang là phiên chữ tên thánh thất do thư viện dựng lại cho bạn đọc quen mặt chữ, không chép từ hoành phi của ngôi thờ.
IITừ Người Truyền Đạo Năm 1938 Tới Ngôi Thờ Năm 2010
Lịch sử của nơi này gồm ba lớp, từ lúc đạo lên Đà Lạt, lúc có ngôi thờ đầu tiên, tới lúc ngôi thờ được làm lại theo mẫu Tòa Thánh. Thư viện chỉ ghi các mốc thuộc về việc truyền đạo và xây dựng.
- 1938Đạo lên Đà LạtLễ Sanh Ngọc Ngọ Thanh được Tòa Thánh Tây Ninh cử lên truyền đạo, ông Nguyễn Văn Chất là người đầu tiên ở Đà Lạt nhập môn, theo dalat.vn. Một số nguồn lấy luôn năm này làm năm dựng thánh thất.
- 1951Điện Thờ Phật Mẫu tạmĐồng đạo sở tại dựng ngôi Điện Thờ Phật Mẫu đầu tiên bằng vật liệu tạm, theo trang caodai.com.vn của Hội Thánh.
- 1952Đặt nền thánh thấtViên gạch đầu tiên của thánh thất được đặt, theo Dân Việt, Tiền Phong và Sài Gòn Tiếp Thị.
- 2005Xây lại theo mẫu Tòa ThánhHọ đạo khởi công xây lại thánh thất theo mẫu Tòa Thánh Tây Ninh. Viện Kỷ Lục Việt Nam và báo chí gọi là mẫu số 2, còn Wikipedia tiếng Việt ghi là mẫu số 3.
- 2010Khánh thànhVietnamPlus ghi ngày 30 tháng 7 năm 2010, Dân Việt ghi cuối tháng 7, còn VinWonders ghi ngày 30 tháng 10 năm 2010.
- Tháng tám Tân Mão 2011Khởi công Điện Thờ Phật Mẫu mớiNgày 20 tháng 8 năm Tân Mão đặt viên gạch đầu tiên, xây theo mẫu số 4 của Hội Thánh.
- Ngày 15 tháng 7 năm 2014Khánh thành Điện Thờ Phật MẫuTức ngày 19 tháng 6 năm Giáp Ngọ, hơn một nghìn tín đồ dự lễ, theo caodai.com.vn.
Nguồn vênh nhau ở ba chỗ, và thư viện ghi thẳng ra.
Năm dựng. dalat.vn viết thánh thất được xây dựng năm 1938, VinWonders viết khởi công năm 1938, và bài đề xuất kỷ lục của Viện Kỷ Lục Việt Nam cũng ghi 1938. Trong khi đó Dân Việt, Tiền Phong và Sài Gòn Tiếp Thị ghi viên gạch đầu tiên đặt năm 1952. Có một cách đọc hai mốc cho khớp là năm 1938 đạo lên Đà Lạt và họ đạo bắt đầu sinh hoạt, còn năm 1952 đặt nền ngôi thờ trên đồi hiện nay. Nhưng không nguồn nào nói rõ như vậy, nên thư viện ghi cả hai, không chọn bừa.
Số hiệu mẫu thánh thất và diện tích khuôn viên. Viện Kỷ Lục Việt Nam và báo chí gọi công trình là mẫu số 2 thu nhỏ của Tòa Thánh Tây Ninh, trong khi Wikipedia tiếng Việt giải thích rằng gọi theo kết cấu chuẩn của Hội Thánh (không làm nền Cửu Trùng Đài 7 cấp và Bát Quái Đài 12 cấp) thì đây ứng với mẫu số 3. Về diện tích khuôn viên, Dân Việt ghi 2,4 ha, còn Wikipedia ghi lô đất thánh thất rộng 14.774 mét vuông nằm trên đồi thông khoảng 10 ha.
Ngày khánh thành. VietnamPlus ghi ngày 30 tháng 7 năm 2010. VinWonders ghi ngày 30 tháng 10 năm 2010. Bài của Viện Kỷ Lục Việt Nam mang cả hai, tiêu đề một ngày và nội dung một ngày khác. Năm 2010 thì mọi nguồn đều khớp.
IIITam Đài Theo Mẫu Tòa Thánh
Thánh thất nằm trong khuôn viên chừng 2,4 ha (Wikipedia ghi 14.774 mét vuông) trên một ngọn đồi thông, diện tích xây dựng chừng 1.627 mét vuông với kích thước dài 61 mét, rộng 22 mét theo VinWonders và Viện Kỷ Lục Việt Nam. Bố cục làm theo mẫu Tòa Thánh Tây Ninh với ba phần nối nhau trên một trục, gọi chung là Tam Đài, có điều chỉnh cho hợp quy mô một thánh thất địa phương và địa thế đồi dốc.
Phần phía trước có hai lầu chuông (treo đại hồng chung Bạch Ngọc Chung) và lầu trống (đặt trống Lôi Âm Cổ) năm tầng, cao chừng 18 mét. Tịnh Tâm Điện ở mặt tiền có bốn cột trụ Long Hoa đắp rồng đỏ và hoa sen.
Phần ở giữa, nơi tín đồ đứng hành lễ theo phẩm vị, trần vẽ mây và trời sao. Trong chánh điện có sáu cột trụ lớn đứng thành hai hàng, chân đế đắp hoa sen đỏ, thân cột để trơn không đắp rồng cuốn theo đúng quy thức thánh thất địa phương.
Phần phía sau, nơi thờ Đức Chí Tôn cùng các vị Giáo tổ Tam Giáo và Tam Trấn, có tám cột trụ rồng xếp theo hình bát quái và bệ thờ năm bậc, không đặt quả Càn Khôn.
Lối lên thánh thất qua năm bậc, theo lời giới thiệu công trình là để gợi Ngũ Chi Đại Đạo.
Bức vẽ cán cân ở Hiệp Thiên Đài, được Tiền Phong nhắc như một hình tượng về sự phán xét công bằng của Trời.
Ngôi thờ riêng trong khuôn viên, xây theo mẫu số 4 của Hội Thánh, khởi công năm 2011 và khánh thành năm 2014.
Chỗ đáng để ý là cách một mẫu thiết kế dành cho đồng bằng được đặt lên đồi. Ở Tây Ninh, ba đài nằm trên nền phẳng và chỉ cao dần bên trong. Ở Đa Phước, người ta phải đi lên dốc rồi mới tới mặt tiền, nên cái ý đi từ ngoài vào trong là đi lên cao dần của Tam Đài có thêm một lớp độ cao thật của đất. Hai lầu năm tầng vốn đã cao lại đứng trên đỉnh đồi, nên từ đường dưới nhìn lên thấy rõ hơn nhiều so với một thánh thất đồng bằng cùng cỡ.
IVThế Đất Và Hướng
Trước hết là điều đạo Cao Đài tự dạy về phương hướng. Tư liệu của đạo giảng về Tòa Thánh Tây Ninh rằng mặt tiền day về hướng Tây, còn Bát Quái Đài, nơi thờ Đức Chí Tôn, nằm ở phía Đông, ứng với cung Chấn trong Bát Quái, cung của tiếng động khởi đầu. Các thánh thất làm theo mẫu của Hội Thánh giữ đúng trình tự ấy từ ngoài vào trong, với Hiệp Thiên Đài ở trước, Cửu Trùng Đài ở giữa, Bát Quái Đài ở sau. Đó là lối định hướng theo giáo lý, có trước mọi cách đọc đất.
Thư viện chưa tra được văn bản nào buộc mọi thánh thất phải quay đúng hướng la bàn như Tòa Thánh, cũng chưa tra được hướng la bàn của mặt tiền Đa Phước, nên không khẳng định hướng ở đây. Những dòng dưới đây là cách đọc của thư viện theo con mắt phong thủy cổ truyền, không phải điều chép trong kinh sách của đạo.
Điều khác hẳn các thánh thất đồng bằng là có núi thật. Đà Lạt là cao nguyên, nền thánh thất cao hơn một nghìn năm trăm mét so với mặt biển, bốn phía là đồi. Ở miền Tây, sách cũ phải lấy kênh rạch làm mạch vì không có núi. Ở đây thì ngược lại, núi đồi là mạch chính, và một ngôi thờ đặt trên lưng đồi, phía sau còn đất cao hơn, là đúng thế tựa sơn mà sách vở chuộng.
Thứ hai là rừng thông. Thông đứng thẳng, xanh quanh năm, trong ngũ hành hình thể thuộc Mộc. Hai lầu chuông trống năm tầng dựng đứng cũng là nét Mộc. Mộc gặp Mộc là thế tỷ hòa, cùng loại thì hợp nhau, khối nhà không bị lạc giữa cảnh. Con mắt cũ sẽ nói ngôi thờ này đứng yên trong rừng chứ không đứng chống lại rừng.
Thứ ba là khí lạnh của cao nguyên. Sách cũ chia đất ra nơi khí ấm và nơi khí lạnh, nơi khí lạnh thì hợp với việc tĩnh tu hơn việc buôn bán. Một nơi thờ tự đặt trên đồi thông lạnh, xa phố, là hợp với cái tĩnh ấy.
Cuối cùng là Tam Đài trên dốc. Đọc theo phép cũ, ba đài nối nhau là thế tiến khí thăng cấp, khí đi vào một đường và mỗi lớp được nâng thêm một bậc. Ở đồng bằng, bậc ấy chỉ là bậc nền trong nhà. Ở đây, người đi phải lên thềm, lên dốc, nên cái bậc trong giáo lý trùng với cái bậc của đất. Xin nhắc rằng người dựng làm theo mẫu của Hội Thánh, không theo sách địa lý. Sự trùng nhau ấy là do đất, không do ai tính.
VLễ Và Nếp Của Họ Đạo
Là một họ đạo của Tòa Thánh Tây Ninh, Họ đạo Đà Lạt theo lịch lễ chung của Hội Thánh. Nếp thường ngày là cúng tứ thời, bốn thời cúng trong một ngày đêm (Tý, Ngọ, Mẹo, Dậu). Theo lời ông Trần Văn Minh trên báo Dân Việt và Tiền Phong, trong một năm thánh thất có 24 đàn cúng thường và 9 đàn cúng bất thường tính theo âm lịch, và Điện Thờ Phật Mẫu có kỳ lễ riêng của mình.
| Ngày âm lịch | Lễ | Nội dung |
|---|---|---|
| Mùng 9 tháng Giêng | Vía Đức Chí Tôn | Đại lễ đầu năm của đạo, tín đồ họ đạo về thánh thất hành lễ. |
| Rằm tháng Giêng | Lễ Thượng Nguơn | Kỳ nguơn đầu trong ba kỳ nguơn của năm hành đạo. |
| Rằm tháng Bảy | Lễ Trung Nguơn | Kỳ nguơn giữa năm, gắn với việc cầu siêu và báo hiếu. |
| Rằm tháng Tám | Hội Yến Diêu Trì Cung | Lễ dâng lên Đức Phật Mẫu và Cửu Vị Nữ Phật, Điện Thờ Phật Mẫu là nơi chính của kỳ lễ này. |
| Rằm tháng Mười | Lễ Hạ Nguơn và kỷ niệm khai đạo | Kỳ nguơn cuối năm, cũng là dịp nhớ ngày khai đạo năm 1926. |
Trong các kỳ lễ, chức sắc mặc lễ phục theo phẩm vị và theo phái, tín đồ mặc áo dài trắng. Nam đứng một bên, nữ đứng một bên, xếp hàng theo phẩm vị trong Cửu Trùng Đài. Họ đạo có mười lăm tổ nghi lễ, và theo trang của Hội Thánh, chính các tổ ấy đã lo phần ăn uống cho người làm công quả suốt thời gian xây Điện Thờ Phật Mẫu, với hơn mười nghìn ngày công.
VINơi Chốn Và Đường Tới
- Địa chỉ
- Đường Tự Phước, phường Xuân Trường - Đà Lạt (phường 11 thành phố Đà Lạt cũ), tỉnh Lâm Đồng
- Đường tới
- Thánh thất ở số 330 đường Tự Phước, phường Xuân Trường - Đà Lạt, tỉnh Lâm Đồng, tức phường 11 thành phố Đà Lạt cũ, trong vùng Trại Mát phía đông trung tâm. Chùa Linh Phước cách chừng 1,4 km, đi chung được một chuyến.
- Toạ độ
- 11.9443, 108.5025
Đây là nơi hành đạo đang hoạt động, lệ của nơi ấy là lệ phải theo. Bỏ giày dép trước khi vào lòng thánh thất, ăn mặc kín đáo. Nam đi cửa một bên, nữ đi cửa bên kia theo chỉ dẫn tại chỗ. Không nói chuyện và không đi lại trong lúc đang cúng, đứng ở chỗ dành cho khách chứ không lẫn vào hàng người hành lễ. Chụp ảnh trong chánh điện xin hỏi người trực trước.
Những nơi gần đây trong thư viện
VIIĐóng Góp Cho Trang Này
Góp ảnh, thông tin hoặc video cho Thánh thất Đa Phước
Thầy Ưng Khiêm mời cộng đồng cùng làm giàu trang này. Ảnh chụp tận nơi, một chi tiết lịch sử chưa được nhắc, một đoạn video ngắn: mọi đóng góp đều được đọc và trả lời.
Chưa có đóng góp nào từ cộng đồng. Bạn có thể là người đầu tiên.
?Hỏi Đáp Nhanh
thánh thất cao đài đà lạt ở đâu
Ở số 330 đường Tự Phước, phường Xuân Trường - Đà Lạt, tỉnh Lâm Đồng, tức phường 11 thành phố Đà Lạt cũ, trong vùng Trại Mát. Thánh thất đứng trên một ngọn đồi thông, khuôn viên chừng 2,4 ha (hoặc 14.774 mét vuông theo Wikipedia), cách chùa Linh Phước chừng 1,4 km.
thánh thất đa phước xây năm nào
Nguồn vênh nhau. dalat.vn và VinWonders ghi năm 1938, là năm Tòa Thánh Tây Ninh cử người lên Đà Lạt truyền đạo. Dân Việt và Tiền Phong ghi viên gạch đầu tiên đặt năm 1952. Ngôi hiện nay xây lại từ năm 2005 và khánh thành năm 2010, nguồn ghi ngày 30 tháng 7 hoặc 30 tháng 10.
thánh thất đa phước thuộc hội thánh nào
Thuộc Hội Thánh Cao Đài Tòa Thánh Tây Ninh, là nơi sinh hoạt của Họ đạo Đà Lạt, trước kia gọi là Tộc đạo Đà Lạt. Đây không phải một chi phái riêng mà là thánh thất địa phương, xây theo mẫu do Hội Thánh ban hành, mô phỏng Tòa Thánh Tây Ninh.
thánh thất đa phước có phải lớn nhất việt nam không
Báo chí gọi đây là thánh thất Cao Đài lớn bậc nhất Việt Nam, tức đặt trong hàng các thánh thất địa phương. Cách gọi ấy không có nghĩa là lớn hơn Tòa Thánh Tây Ninh, vốn là ngôi thờ trung ương và là mẫu gốc mà thánh thất này làm theo.
kiến trúc tam đài cao đài gồm những gì
Gồm ba phần nối nhau trên một trục, với Hiệp Thiên Đài ở trước lo việc giữ luật đạo, Cửu Trùng Đài ở giữa nơi tín đồ hành lễ theo phẩm vị, và Bát Quái Đài ở sau nơi thờ Đức Chí Tôn. Ở Đa Phước, Hiệp Thiên Đài có hai lầu chuông trống năm tầng cao chừng 18 mét và bốn cột trụ Long Hoa đắp rồng và hoa sen ở Tịnh Tâm Điện.