Đi trên đường Tô Ngọc Vân ở phía bắc Thủ Đức, quý vị sẽ thấy từ khá xa một khối kiến trúc giống một ngọn tháp chín tầng, hai bên là hai ngọn tháp năm tầng thấp hơn, trên đỉnh là một đài sen. Đến gần mới biết đó không phải tháp mà là chánh điện. Bên trong, trần cao vút phủ phù điêu, trên tầng thờ là Đức Phật Thích Ca, và nếu quý vị đến vào buổi chư tăng hành trì thì sẽ nghe một bản kinh tụng bằng lời Việt, câu chữ trơn và có vần.
Rất có thể bản kinh ấy được dịch tại chính ngôi chùa này. Chùa Vạn Đức là nơi Hòa thượng Thích Trí Tịnh sống, tu và dịch kinh suốt hơn nửa thế kỷ. Các bản Pháp Hoa, Hoa Nghiêm, Địa Tạng do ngài chuyển từ chữ Hán sang tiếng Việt nay là bản tụng quen thuộc của các chùa Bắc Tông ở miền Nam. Người trong nhà gọi ngài là Sư Ông Vạn Đức.
IDòng Gia Phổ Và Mạch Truyền Của Vạn Đức
Vạn Đức thuộc Thiền phái Lâm Tế, dòng Gia Phổ. Lâm Tế ở Việt Nam chia làm nhiều dòng, mỗi dòng nhận ra nhau bằng bài kệ dùng để đặt pháp danh. Dòng Gia Phổ dùng bài kệ của Tổ Mộc Trần Đạo Mân, đời 31 Lâm Tế, theo chân Tổ Nguyên Thiều vào Đàng Trong rồi lan khắp Nam Bộ. Gốc và bài kệ đầy đủ của dòng này quý vị đọc ở bài chùa Long Thiền, chúng tôi không chép lại trọn ở đây.
Chỉ cần hai câu đầu của kệ là đủ để thấy Vạn Đức đứng ở đâu: Đạo bổn nguyên thành Phật tổ tiên, Minh như hồng nhật lệ trung thiên. Mỗi chữ là một đời. Chữ Đạo là đời 31, chữ thứ mười là Hồng, ứng với đời 40, chữ thứ mười một là Nhật, ứng với đời 41.
Bài kệ truyền thừa là cách nhà thiền giữ mạch thầy trò bằng chữ. Vị thầy mang chữ nào trong kệ thì đặt cho đệ tử chữ kế tiếp làm chữ đầu pháp danh. Nhìn một pháp danh, người trong nhà biết ngay vị ấy thuộc dòng nào và ở đời thứ mấy kể từ vị tổ đặt kệ. Pháp danh vì vậy vừa là tên tu, vừa là một dòng trong gia phả.
| Chữ trong kệ | Đời Lâm Tế | Vị mang chữ ấy |
|---|---|---|
| Đạo | 31 | Tổ Mộc Trần Đạo Mân, người để lại bài kệ |
| Nguyên | 33 | Tổ Nguyên Thiều, người đưa dòng vào Đàng Trong |
| Hồng | 40 | Hòa thượng Hồng Xứng, chùa Vạn Linh núi Cấm, thầy của Tổ khai sơn Vạn Đức |
| Nhật | 41 | Hòa thượng Nhựt Bình Trí Tịnh, Tổ khai sơn Vạn Đức |
| Lệ | 42 | Chữ kế tiếp trong kệ, dành cho đời đệ tử của Tổ |
Hòa thượng Trí Tịnh, thế danh Nguyễn Văn Bình, sinh năm Đinh Tỵ 1917. Năm 1937 ngài xuất gia ở chùa Vạn Linh trên núi Cấm với Hòa thượng Hồng Xứng, được đặt pháp danh Nhựt Bình, hiệu Thiện Chánh, tới năm 1941 đổi hiệu là Trí Tịnh. Thầy mang chữ Hồng đời 40, trò mang chữ Nhựt đời 41, hai chữ đứng liền nhau trong câu kệ Minh như hồng nhật. Giác Ngộ ghi ngài thuộc đời 41 Lâm Tế Gia Phổ, khớp đúng với vị trí ấy.
Đầu thập niên 1940 ngài ra Huế học ở các Phật học đường Tây Thiên và Báo Quốc, rồi trở về Nam. Giữa thập niên 1950 ngài khai sơn Vạn Đức, và từ đó chùa là nơi ngài ở, tu và làm công việc lớn nhất đời mình. Ngài viên tịch ngày 28 tháng 3 năm 2014, nhằm ngày 28 tháng 2 năm Giáp Ngọ, trụ thế 98 năm. Đệ tử lớn của ngài là Hòa thượng Thích Hoằng Thông (1943 tới 2022).
Về quê của Hòa thượng, nguồn ghi không trùng. Giác Ngộ ghi ngài sinh ở làng Mỹ Luông, còn Thư viện Phật Việt ghi Mỹ An Hưng. Cả hai đều thuộc vùng Lấp Vò của tỉnh Sa Đéc cũ, nay thuộc Đồng Tháp. Chúng tôi ghi cả hai tên làng.
IITừ Ngôi Nhà Được Hiến Cúng Tới Ngôi Chùa Dịch Kinh
Vạn Đức khởi đầu từ một ngôi nhà. Cư sĩ Nguyễn Thị Hương, người trong vùng, hiến cúng đất và nhà để Hòa thượng lập chùa, theo phatgiao.org.vn. Năm khởi công là chỗ các nguồn vênh nhau: Giác Ngộ ghi năm 1953, phatgiao.org.vn và trang Phật Tử Việt Nam ghi năm 1954. Có thể một năm là lúc nhận đất và khởi công, năm sau là lúc chùa thành hình, nhưng chúng tôi không có văn bản xác nhận nên ghi cả hai.
- 1937Tổ xuất giaHòa thượng Trí Tịnh xuất gia ở chùa Vạn Linh núi Cấm với Hòa thượng Hồng Xứng, pháp danh Nhựt Bình.
- 1953 hoặc 1954Khai sơnKhởi công chùa trên nền ngôi nhà do cư sĩ Nguyễn Thị Hương hiến cúng. Giác Ngộ ghi năm 1953, phatgiao.org.vn ghi năm 1954.
- 1964Mở rộng lần thứ nhấtChùa được mở rộng, theo phatgiao.org.vn.
- 1989 và 1993Hai lần mở rộng tiếp theoChùa tiếp tục được mở rộng trong hai năm này.
- 2003 hoặc 2004Đại trùng tuDựng chánh điện mới cao 43,5 mét. Phatgiao.org.vn ghi đợt trùng tu từ năm 2003 tới 2005, trang Phật Tử Việt Nam ghi từ năm 2004 tới 2006.
- 2014Tổ viên tịchHòa thượng Trí Tịnh viên tịch ngày 28 tháng 2 năm Giáp Ngọ, trụ thế 98 năm.
- 2017Tượng Phật bằng đáTrang Phật Tử Việt Nam ghi pho tượng Phật lớn bằng đá trong khuôn viên hoàn thành cuối năm 2017, cao khoảng 15 mét.
Công việc dịch kinh
Điều làm Vạn Đức khác mọi ngôi chùa quanh nó là những bản kinh ra đời ở đây. Hòa thượng Trí Tịnh dịch từ chữ Hán sang tiếng Việt nhiều bộ kinh Đại Thừa lớn, theo tiểu sử đăng trên trang Phật Giáo Đồng Tháp, gồm Diệu Pháp Liên Hoa, Hoa Nghiêm, Đại Bát Niết Bàn, Đại Bát Nhã, Đại Bảo Tích, Phổ Hiền Hạnh Nguyện, Địa Tạng Bồ Tát Bổn Nguyện, cùng các bản giới Tỳ Kheo và giới Bồ Tát. Giác Ngộ ghi công việc dịch thuật của ngài trải từ thập niên 1940 tới thập niên 1990.
Thư viện Phật Việt nhận xét lối dịch của ngài chú trọng ba điều: đúng nghĩa, rõ ràng, và có vần nhịp để dễ tụng. Điều thứ ba là lý do các bản ngài dịch không chỉ nằm trên giá sách mà đi vào thời khóa hằng ngày. Một bản kinh dịch để đọc thì cần đúng, một bản kinh dịch để tụng thì còn cần hơi. Kinh Pháp Hoa bản Trí Tịnh là bản tụng quen thuộc ở rất nhiều chùa Bắc Tông miền Nam, và phần lớn người tụng không biết rằng bản ấy thành hình ở một ngôi chùa trên đường Tô Ngọc Vân.
Về pháp môn, chùa lấy Tịnh Độ làm gốc tu. Trang của chùa ghi nơi đây được xây dựng theo pháp môn niệm Phật dưới sự hướng dẫn của Sư Ông Vạn Đức. Một vị dịch trọn Hoa Nghiêm và Pháp Hoa mà chọn cho mình pháp môn niệm Phật giản dị, đó là nét riêng của Vạn Đức mà người đến chùa thường được nghe kể.
IIIChánh Điện Dáng Tháp Chín Tầng
Chánh điện dựng trong đợt đại trùng tu đầu thập niên 2000 là công trình nhận ra được từ xa. Điện cao 43,5 mét. Nhìn từ ngoài, nó như một ngọn tháp chín tầng đứng giữa hai ngọn tháp năm tầng, trên đỉnh là đài hoa sen, mái lợp ngói lưu ly xanh. Bên trong lại chỉ có hai tầng chính: tầng trên thờ Phật, tầng dưới làm giảng đường. Phatgiao.org.vn ghi đây được xem là chánh điện cao nhất Việt Nam, công trình do kiến trúc sư Đỗ Thành Phương thiết kế, hơn sáu mươi thợ làm trong khoảng hai năm.
Cao 43,5 mét, bên ngoài chín tầng mái kèm hai tháp năm tầng, bên trong hai tầng chính. Kết cấu bê tông cốt thép và gạch, nền lát đá hoa cương theo phatgiao.org.vn.
Thờ Đức Phật Thích Ca và Tam Thế Phật. Trang Phật Tử Việt Nam ghi trần cao gần 40 mét, phủ phù điêu cảnh trời, có bức phù điêu cây bồ đề lớn.
Tầng dưới của chánh điện, nơi giảng kinh và sinh hoạt tu học của tăng chúng và Phật tử.
Trong khuôn viên có hồ sen, giữa hồ là đài thờ Bồ Tát Quán Thế Âm, quanh là vườn cây kiểng.
Pho tượng lớn trong sân, trang Phật Tử Việt Nam ghi cao khoảng 15 mét, hoàn thành cuối năm 2017.
Người lần đầu nhìn Vạn Đức từ đường thường gọi khối chín tầng ấy là tháp. Thực ra đó là chánh điện, tức nơi thờ Phật chính, chỉ được dựng theo dáng tháp. Trong truyền thống Phật Giáo, tháp là nơi thờ xá lợi hoặc an táng, còn chánh điện là nơi tăng chúng và Phật tử hành lễ. Ở Vạn Đức hai hình thức được gộp làm một khối: dáng ngoài của tháp, công năng trong của điện. Con số 43,5 mét vì vậy là chiều cao của một ngôi điện, không phải của một ngọn tháp.
Cách chùa chừng 1,2 cây số là chùa Bửu Quang, tổ đình của Phật Giáo Nam Tông Kinh. Hai chùa gần nhau nhưng khác hệ phái, khác kinh tạng và khác cả tiếng tụng, nên quý vị đừng lẫn hai nơi làm một.
IVThế Đất Và Hướng
Phần này là cách đọc của thư viện theo con mắt phong thủy cổ truyền, không phải điều được chép trong văn bản của chùa. Các nguồn chúng tôi đọc được không ghi Hòa thượng Trí Tịnh chọn đất theo phép nào, cũng không ghi hướng chánh điện. Đất chùa là đất được hiến cúng, không phải đất được chọn giữa nhiều nơi. Chúng tôi ghi rõ như vậy để quý vị phân biệt đâu là tư liệu, đâu là kiến giải.
Nói thật với quý vị: Vạn Đức hôm nay nằm trên một thế đất đô thị. Giữa thập niên 1950 vùng Tam Phú còn là làng quê ven Sài Gòn, nay chùa đứng giữa phố xá của Thủ Đức. Không có núi để tựa, không có dòng sông nào ôm trước mặt đủ gần để đọc theo lối sơn thủy. Gượng tìm long mạch ở đây là làm sai tinh thần của phép xem đất.
Điều đọc được là cách khối công trình tự tạo thế cho mình. Một chánh điện dựng cao theo chiều đứng, chín tầng thu nhỏ dần, có hai khối năm tầng hai bên như hai vai, là lối dựng một ngọn núi bằng kiến trúc ở nơi đất không có núi. Trong mắt người xem đất cổ truyền, ba khối cao thấp ấy gợi thế tam sơn, núi giữa cao, hai núi bên thấp, một kiểu án sơn quen thấy sau lưng các ngôi đình chùa lớn.
Phần nước được tạo bằng hồ sen với đài Quan Âm giữa hồ. Trong phép bài trí cổ, một mặt nước tĩnh trong khuôn viên là chỗ tụ khí, còn đặt Bồ Tát giữa nước là đặt vị cứu khổ vào đúng chỗ tụ ấy. Núi dựng bằng điện, nước đào bằng hồ: một cặp sơn thủy do người làm ra, bù cho cái đất phẳng của đô thị.
Sau cùng, vẫn phải nói rằng với một ngôi chùa dịch kinh, cái quý nhất của đất là sự yên để ngồi viết suốt mấy chục năm, và điều ấy thuộc về người ở hơn là về thế đất.
VNgày Giỗ Tổ Và Các Lễ Trong Năm
Ngày riêng quan trọng nhất của Vạn Đức là ngày giỗ Sư Ông, tức ngày Hòa thượng Trí Tịnh viên tịch. Ngoài ngày ấy, chùa giữ các lễ chung của Phật Giáo Bắc Tông, cùng các ngày vía gắn với pháp môn Tịnh Độ mà chùa lấy làm gốc tu.
| Ngày âm lịch | Lễ | Nội dung |
|---|---|---|
| 28 tháng 2 | Giỗ Sư Ông Vạn Đức | Ngày Hòa thượng Trí Tịnh viên tịch năm Giáp Ngọ 2014. Tăng ni và Phật tử về chùa dâng hương tưởng niệm. |
| Rằm tháng 4 | Phật Đản | Lễ mừng ngày Đức Phật đản sinh theo nếp chung của chùa Bắc Tông. |
| Từ rằm tháng 4 tới rằm tháng 7 | An cư kiết hạ | Ba tháng tăng chúng ở yên một chỗ tu học theo nếp chung của chùa Bắc Tông. |
| Rằm tháng 7 | Vu Lan | Lễ báo hiếu cha mẹ, cũng là ngày tự tứ kết thúc mùa an cư. |
| 17 tháng 11 | Vía Đức Phật A Di Đà | Ngày vía của Đức Phật mà pháp môn Tịnh Độ niệm danh hiệu, theo nếp chung của chùa Bắc Tông. |
Ở Vạn Đức, một buổi tụng kinh Pháp Hoa có một lớp nghĩa mà ở chùa khác không có. Người tụng đang đọc lại đúng những câu chữ mà Sư Ông đã cân từng vần ở chính nơi này. Lễ giỗ Sư Ông vì vậy không chỉ là ngày nhớ một vị thầy mà là ngày nhớ người đã cho cả một vùng lời kinh để tụng.
VINơi Chốn Và Đường Tới
- Địa chỉ
- Số 502 đường Tô Ngọc Vân, phường Tam Bình (phường Tam Phú cũ, thành phố Thủ Đức cũ), Thành phố Hồ Chí Minh
- Đường tới
- Chùa ở số 502 đường Tô Ngọc Vân, phường Tam Bình, Thành phố Hồ Chí Minh, thuộc phường Tam Phú của thành phố Thủ Đức cũ. Phatgiao.org.vn ghi số nhà 234, có thể là số cũ trước khi đánh số lại. Chùa Bửu Quang cách chừng 1,2 cây số.
- Toạ độ
- 10.8637, 106.7427
Vạn Đức là chùa đang có tăng chúng tu học, lệ nhà chùa là lệ phải theo. Quý vị nên ăn mặc kín đáo, bỏ mũ và đi nhẹ khi lên tầng thờ Phật, nói khẽ ở khu giảng đường khi đang có buổi giảng. Nếu gặp lúc chư tăng đang tụng kinh thì đứng yên hoặc ngồi vào hàng, đừng đi ngang trước bàn Phật. Khu tháp mộ và nhà Tổ là nơi tôn kính, không chạm tay vào bài vị.
Những nơi gần đây trong thư viện
VIIĐóng Góp Cho Trang Này
Góp ảnh, thông tin hoặc video cho Chùa Vạn Đức
Contribute photos, information or video for Van Duc Pagoda, Thu DucThầy Ưng Khiêm mời cộng đồng cùng làm giàu trang này. Ảnh chụp tận nơi, một chi tiết lịch sử chưa được nhắc, một đoạn video ngắn: mọi đóng góp đều được đọc và trả lời.
Everyone is welcome to enrich this page: a photo you took, a detail the page misses, a short video. Every contribution is read and answered.
Chưa có đóng góp nào từ cộng đồng. Bạn có thể là người đầu tiên. No community contribution yet. You could be the first.
?Hỏi Đáp Nhanh
Chùa Vạn Đức Thủ Đức thuộc dòng nào
Chùa thuộc Thiền phái Lâm Tế, dòng Gia Phổ, dòng dùng bài kệ của Tổ Đạo Mân để đặt pháp danh. Tổ khai sơn là Hòa thượng Thích Trí Tịnh, pháp danh Nhựt Bình, đời 41 của dòng. Chùa lấy pháp môn Tịnh Độ làm gốc tu.
Chùa Vạn Đức xây năm nào
Nguồn ghi không khớp. Giác Ngộ ghi Hòa thượng Trí Tịnh khởi công năm 1953, phatgiao.org.vn ghi năm 1954, trên nền ngôi nhà do cư sĩ Nguyễn Thị Hương hiến cúng. Chùa mở rộng các năm 1964, 1989, 1993 và đại trùng tu đầu thập niên 2000.
Hòa thượng Thích Trí Tịnh dịch những kinh nào
Ngài dịch từ chữ Hán sang tiếng Việt nhiều bộ kinh Đại Thừa, trong đó có Diệu Pháp Liên Hoa, Hoa Nghiêm, Đại Bát Niết Bàn, Đại Bát Nhã, Đại Bảo Tích, Phổ Hiền Hạnh Nguyện và Địa Tạng Bồ Tát Bổn Nguyện. Lối dịch có vần nhịp nên các bản ấy thành bản tụng phổ biến.
Chánh điện chùa Vạn Đức cao bao nhiêu mét
Chánh điện cao 43,5 mét, bên ngoài như ngọn tháp chín tầng kèm hai tháp năm tầng, bên trong chỉ có hai tầng chính. Phatgiao.org.vn ghi đây được xem là chánh điện cao nhất Việt Nam. Công trình dựng trong đợt trùng tu đầu thập niên 2000.
Chùa Vạn Đức và chùa Bửu Quang có cùng hệ phái không
Không. Vạn Đức là chùa Bắc Tông thuộc dòng Lâm Tế Gia Phổ, tụng kinh dịch từ chữ Hán. Bửu Quang cách đó chừng 1,2 cây số là tổ đình của Phật Giáo Nam Tông Kinh, tụng kinh tạng Pali. Hai chùa gần nhau nhưng khác truyền thống.