Victoria là một trong những thủ đô nhỏ nhất thế giới, vài dãy phố nằm kẹp giữa bến cảng và sườn núi đá phủ rừng. Đi dọc phố Quincy, giữa những ngôi nhà mái tôn kiểu Creole, quý vị bỗng gặp một ngọn tháp nhiều tầng phủ kín tượng thần. Thần nào cũng sơn màu: lam, hồng, vàng, lục, đỏ. Người qua đường có người dừng lại chắp tay, rồi đi tiếp.
Đây là Đền Arul Mihu Navasakthi Vinayagar, ngôi đền Ấn Độ Giáo đầu tiên và duy nhất của Seychelles, thờ thần Vinayagar, tức Ganesha. Seychelles là nước mà đại đa số dân theo Kitô giáo. Theo trang thisisafrica, Ấn Độ giáo là tôn giáo lớn thứ hai, chỉ hơn hai nghìn người. Thư viện chọn ngôi đền này làm nơi đại diện duy nhất của Seychelles vì nó kể một câu chuyện mà nhiều kiều bào Việt sẽ thấy quen: một cộng đồng nhỏ xa quê, gom góp qua nhiều năm để dựng cho được một chỗ thờ theo đúng nếp cha ông.
IThần Vinayagar, Chín Quyền Năng Và Các Vị Thần Trong Đền
Tên đền là một chuỗi chữ Tamil, đọc từng chữ thì hiểu. Arul Mihu, cũng viết Arulmigu, là tiếng tôn xưng người Tamil đặt trước tên đền và tên thần, nghĩa là đầy ân phúc. Nava là chín. Sakthi là quyền năng, cũng là tên gọi sức mạnh của Nữ Thần trong Ấn Độ giáo. Vinayagar là tên Tamil của thần Ganesha. Ghép lại, đây là đền của đức Vinayagar đầy ân phúc mang chín quyền năng. Người địa phương gọi gọn là đền Hindu của Seychelles.
Đền thuộc truyền thống Ấn Độ giáo của người Tamil, tức miền nam Ấn Độ, nơi các thần trong gia đình thần Shiva được thờ nhiều nhất. Ngôi đền do hội Seychelles Hindu Kovil Sangam của cộng đồng Tamil dựng và trông coi. Trong tiếng Tamil, kovil là đền, sangam là hội.
Vinayagar, hay Ganesha, là vị thần đầu voi, con của thần Shiva và nữ thần Parvati. Ngài là vị gỡ bỏ chướng ngại và là thần của mọi khởi đầu, nên người Hindu khấn ngài trước khi bắt tay vào bất cứ việc gì: mở cửa hàng, cưới hỏi, đi xa, cả trước khi cúng các thần khác. Một cộng đồng bắt đầu lại cuộc sống trên một hòn đảo xa mà chọn ngài làm thần chủ cho ngôi đền đầu tiên là điều dễ hiểu.
Theo thisisafrica, trong đền còn có điện thờ Murugan, em của Vinayagar, vị thần mà người Tamil yêu kính nhất, cùng Nadarajah, tức Shiva trong dáng vũ điệu vũ trụ, nữ thần Durga, Sreenivasa Perumal, tức thần Vishnu, Bhairawa, một hiện thân dữ của Shiva giữ việc canh đền, và Chandekeswarar, vị thánh hầu cận của Shiva. Một ngôi đền nhỏ phải gánh việc của nhiều đền, nên thần của cả hai dòng Shiva và Vishnu cùng có chỗ.
Về cộng đồng dựng đền, thisisafrica dẫn số liệu năm 1901: Seychelles khi ấy có 332 gia đình theo Ấn Độ giáo trong tổng dân số 19.237 người, và khoảng 3.500 người nói tiếng Tamil. Hai con số này khó khớp với nhau nếu đọc sát chữ, thư viện chép nguyên như nguồn ghi. Điều tra dân số năm 2002 đếm được 1.650 người theo Ấn Độ giáo, năm 2010 là hơn 2.150 người, tức 2,4 phần trăm dân số.
Suốt gần cả thế kỷ 20 cộng đồng ấy không có đền. Hội Seychelles Hindu Kovil Sangam lập năm 1984, và tám năm sau, tháng 5 năm 1992, ngôi đền được làm lễ thánh hiến.
Thấy tháp phủ đầy tượng, người ngoài dễ nghĩ đây là một công trình cổ nhiều trăm năm như các đền ở miền nam Ấn Độ. Thật ra đền chỉ mới có từ năm 1992. Lối xây thì cổ, vì thợ làm theo đúng khuôn Dravida truyền đời, nhưng công trình thì trẻ hơn nhiều người đang đọc bài này.
Chỗ lẫn thứ hai: lễ lớn nhất của đền, Thaipoosam Kavadi, không phải lễ của thần chủ Vinayagar mà là lễ của Murugan, vị thần có điện thờ phụ trong đền. Ở các đền Tamil chuyện ấy rất thường, vì lòng kính Murugan của người Tamil sâu tới mức lễ của ngài được tổ chức ở bất cứ đền nào có tượng ngài.
IITừ Một Cộng Đồng Không Có Đền Tới Ngôi Đền Giữa Thủ Đô
Lịch sử ngôi đền ngắn, chỉ hơn ba mươi năm, nhưng lịch sử của việc muốn có đền thì dài hơn nhiều. Các mốc dưới đây lấy từ thisisafrica và insideseychelles. Thư viện không tìm được nguồn ghi tên người vẽ đền, tên các thợ tạc tượng hay năm của những lần tu sửa và thánh hiến lại, nên không ghi.
- 1901Người Tamil đã có mặt đôngSố liệu thisisafrica dẫn: 332 gia đình theo Ấn Độ giáo trong dân số 19.237 người, khoảng 3.500 người nói tiếng Tamil. Chưa có đền.
- 1984Lập hội Seychelles Hindu Kovil SangamCộng đồng Tamil lập hội để lo việc dựng một ngôi đền. Tên hội nghĩa là Hội Đền Hindu Seychelles.
- 1992Thánh hiến ngôi đềnTháng 5 năm 1992 đền được làm lễ thánh hiến, thần Vinayagar được an vị làm thần chủ. Đây là đền Ấn Độ giáo đầu tiên của Seychelles.
- 1993Lễ Thaipoosam Kavadi đầu tiênLễ rước Kavadi kính thần Murugan bắt đầu được tổ chức tại đền. Thisisafrica ghi lúc đầu lễ làm trong sân trong.
- 1998Ngày Kavadi thành ngày nghỉTừ năm 1998 ngày lễ Kavadi được công nhận là ngày nghỉ cho người theo Ấn Độ giáo ở Seychelles.
- Những năm sauLễ rước ra sân ngoài và ra phốLễ lớn dần, chuyển ra sân ngoài, có rước xe thần. Đoàn rước đi qua các phố của Victoria rồi về lại đền. Nguồn không ghi năm chuyển.
- 2010Hơn 2.150 người theo Ấn Độ giáoĐiều tra dân số năm 2010 ghi hơn 2.150 người, tăng khoảng 500 so với năm 2002, là tôn giáo lớn thứ hai sau Kitô giáo.
Có một chỗ nguồn vênh về vị trí. Insideseychelles ghi địa chỉ đền là phố Quincy, Victoria, và thư viện dùng địa chỉ này. Aroundus ghi đền thuộc khu Bel Air, gần chợ trung tâm của Victoria. Hai cách ghi nhiều phần cùng chỉ một chỗ, một bên theo tên phố, một bên theo tên khu, nhưng thư viện chưa có bản đồ hành chính để khẳng định.
Về năm thì các nguồn khớp nhau: thisisafrica ghi lễ thánh hiến tháng 5 năm 1992, ancient-origins ghi đền xây năm 1992. Không nguồn nào ghi ngày cụ thể trong tháng 5.
IIILối Dravida Thu Nhỏ: Tháp Tượng Thần, Chánh Điện Và Sảnh
Ancient-origins gọi ngôi đền là bản thu nhỏ của các đại đền miền nam Ấn Độ. Lối ấy tên là Dravida, và có ba phần mà đền nào cũng có. Sâu nhất là garbha griha, nghĩa đen là buồng thai, một gian nhỏ, trơn, tối, chỉ đặt tượng thần chủ. Trước nó là một tiền sảnh cho người đứng lễ. Ngoài cùng là mandapam, sảnh có cột, ở đây là sảnh ngoài trời dùng cho các nghi lễ đông người.
Cái mọi người nhìn thấy trước là tháp. Tháp đền Dravida xây thành nhiều tầng thu dần, mỗi tầng xếp đầy tượng thần, tượng người canh, tượng thú cưỡi của thần, tất cả sơn màu. Với người Hindu, tháp là ngọn núi nơi thần ở, và mỗi pho tượng trên đó là một lời kể về thần thoại cho người không biết chữ. Lối tháp này bắt nguồn từ những đền lớn ở Tamil Nadu, như Đền Meenakshi Amman, Madurai.
Nhiều tầng thu dần, tượng thần sơn màu đặt trong các hốc. Vajiramandravi gọi đây là tháp cổng gopuram, ancient-origins gọi là tháp trên chánh điện.
Chánh điện, gian trong cùng, nơi đặt tượng Vinayagar. Người lễ đứng ở tiền sảnh nhìn vào, chỉ tư tế bước vào gian này.
Sảnh ngoài trời cho nghi lễ. Thisisafrica ghi các điện thờ phụ nằm trong sảnh trong.
Murugan, Nadarajah, Durga, Sreenivasa Perumal, Bhairawa và Chandekeswarar, mỗi vị một điện nhỏ quanh chánh điện.
Nơi rước xe thần trong lễ Kavadi theo thisisafrica, cũng là chỗ đoàn rước khởi hành ra phố và trở về.
| Hạng mục | Ghi nhận | Nguồn |
|---|---|---|
| Lối kiến trúc | Dravida, miền nam Ấn Độ | vajiramandravi, ancient-origins |
| Chiều cao tháp trên chánh điện | Khoảng 100 foot, tức 30 m | ancient-origins |
| Chiều cao tháp cổng | Gần 100 foot | vajiramandravi |
| Thần chủ | Vinayagar | thisisafrica |
| Số điện thờ phụ được kể tên | Sáu | thisisafrica |
IVThế Đất Và Hướng
Đền Hindu có sách riêng để chọn đất và định hướng, và sách ấy không phải phong thủy. Ấn Độ Giáo không dạy phong thủy. Thợ dựng đền miền nam Ấn theo Vastu Shastra, phép dựng nhà của người Ấn, và các bộ Agama, sách quy định cách dựng đền, tạc tượng và hành lễ. Theo các sách ấy, đền thường quay mặt về phía đông đón mặt trời, mặt bằng chia theo một ô lưới thiêng mà chánh điện nằm ở tâm. Thư viện không có nguồn nào ghi hướng cửa của ngôi đền trên phố Quincy, cũng không biết thửa đất giữa phố có cho phép theo trọn phép Agama hay không, nên không ghi hướng. Các đoạn sau là cách đọc của thư viện theo lối xem đất cổ truyền của người Việt, đặt bên cạnh để bạn đọc đối chiếu. Hội giữ đền không nói những điều này.
Cả thành Victoria nằm trong một thế mà sách xem đất của người Việt tả rất kỹ: lưng núi, mặt biển. Đảo Mahé là một sống núi đá hoa cương phủ rừng, Victoria ở bờ đông bắc, tựa vào chân núi và trông ra bến cảng có mấy hòn đảo nhỏ che phía ngoài. Lối Việt gọi núi sau lưng là hậu chẩm, nước trước mặt là minh đường thủy, đảo che ngoài khơi là án. Ngôi đền, đứng trong lòng thành phố, thừa hưởng cái thế chung ấy.
Điều thứ hai là núi thật và núi dựng. Người Hindu coi tháp đền là núi của thần. Ở phố Quincy, ngọn núi dựng bằng tay người ấy đứng ngay trước một dãy núi thật. Lối Việt gọi hai ngọn trước sau cùng một trục là núi chồng núi, lớp sau đỡ lớp trước. Người dựng đền thì chỉ làm theo khuôn tháp của quê nhà, còn núi sau lưng là của đảo.
Điều thứ ba là màu. Tháp sơn đủ lam, đỏ, vàng, lục, trắng. Người Việt quen đọc năm màu ấy là ngũ sắc ứng với ngũ hành, đủ cả năm thì không hành nào lấn hành nào. Với người Tamil, màu trên tượng là màu của từng vị thần theo kinh sách: da lam của Vishnu, da đỏ của Vinayagar trong nhiều bức tượng. Hai bảng màu sinh ra từ hai lý do khác nhau.
Điều cuối là đất chật giữa phố. Đền không có sân rộng trước mặt, khoảng trống chỉ là mặt đường. Lối Việt thường mong một minh đường thoáng. Ở đây, đến ngày lễ đoàn rước đi ra các phố rồi vòng về, tức là cả khu phố thành sân của đền trong một buổi sáng. Thư viện ghi nhận xét ấy để so sánh, không coi là điều người dựng đền tính trước.
VThaipoosam Kavadi Và Các Lễ Theo Lịch Tamil
Đền theo lịch Hindu của người Tamil, một lịch âm dương, tháng tính theo mặt trời, ngày lễ định theo tuần trăng và sao. Vì vậy ngày dương lịch của mỗi lễ đổi theo năm. Lễ lớn nhất, và là lễ duy nhất được các nguồn ghi riêng cho ngôi đền này, là Thaipoosam Kavadi, kính thần Murugan. Lễ rơi vào ngày trăng tròn tháng Thai của lịch Tamil, khi trăng đi qua sao Poosam, khoảng tháng 1 tới tháng 2 dương lịch. Năm 2024 lễ rơi vào ngày 25 tháng 1 theo insideseychelles.
Theo insideseychelles, người dự lễ giữ chay nghiêm ít nhất ba ngày trước. Sáng ngày lễ, họ mang kavadi, một cái gánh trang trí có buộc những bình sữa nhỏ, đi thành đoàn từ đền qua phố Quincy, phố Harrison, phố Lodge và các phố khác của Victoria, rồi trở về đền. Toàn bộ số sữa ấy được dâng lên để tắm tượng thần Murugan. Thisisafrica ghi lễ còn có rước xe thần ở sân ngoài, và ancient-origins ghi lễ được truyền hình trực tiếp trên đài quốc gia. Bảng dưới chỉ ghi ngày, không ghi giờ.
| Thời điểm | Theo lịch nào | Lễ | Nội dung |
|---|---|---|---|
| Trăng tròn tháng Thai, khoảng tháng 1 tới tháng 2 | Lịch Hindu của người Tamil | Thaipoosam Kavadi | Lễ lớn nhất của đền, kính thần Murugan. Giữ chay, gánh kavadi và bình sữa đi rước qua phố, tắm tượng thần bằng sữa. Có từ năm 1993. |
| Ngày 4 kỳ trăng lên tháng Avani, khoảng tháng 8 tới tháng 9 | Lịch Hindu của người Tamil | Vinayagar Chaturthi | Lễ mừng thần chủ Vinayagar theo lịch chung của người Hindu. Nguồn đã mở không tả lễ này ở Seychelles. |
| Chín đêm sau ngày không trăng tháng Purattasi, khoảng tháng 9 tới tháng 10 | Lịch Hindu của người Tamil | Navaratri | Chín đêm kính Nữ Thần trong các hiện thân, trong đó có Durga là vị có điện thờ trong đền. |
| Quanh đêm không trăng tháng Aippasi, khoảng tháng 10 tới tháng 11 | Lịch Hindu của người Tamil | Deepavali | Lễ ánh sáng, lễ chung của mọi cộng đồng Hindu. |
| Đêm 14 kỳ trăng khuyết tháng Masi, khoảng tháng 2 tới tháng 3 | Lịch Hindu của người Tamil | Maha Shivaratri | Đêm lớn của thần Shiva, vị có điện thờ dưới dáng Nadarajah trong đền. |
Lễ Kavadi ở Victoria cùng một gốc với lễ Thaipusam ở Động Batu, Malaysia, nơi lễ này được tổ chức lớn nhất ngoài Ấn Độ. Về những ngôi đền khác do người Tamil xa quê dựng quanh Ấn Độ Dương và Thái Bình Dương, quý vị đọc Đền Sri Mariamman, Singapore, Đền Sri Siva Subramaniya, Nadi ở Fiji, và Hồ thiêng Grand Bassin ở Mauritius. Thư viện chưa tìm được nguồn nào về người Việt sinh hoạt tại đền nên không ghi phần kiều bào.
VINơi Chốn Và Đường Tới
- Địa chỉ
- Quincy Street, Victoria, đảo Mahé
- Đường tới
- Đền nằm trên phố Quincy, giữa trung tâm Victoria, đảo Mahé, gần khu chợ của thành phố theo aroundus. Ngọn tháp nhiều màu là mốc dễ nhận trên phố.
- Toạ độ
- -4.6215, 55.4503
Đây là đền đang có người thờ cúng mỗi ngày, lệ của đền là lệ phải theo. Như ở mọi đền Hindu, quý vị cởi giày để ngoài trước khi bước vào, ăn mặc kín vai và đầu gối. Không bước vào chánh điện, chỗ ấy dành cho tư tế. Không chạm vào tượng thần và lễ vật, không đứng chắn trước điện khi có người đang dâng lễ. Muốn chụp ảnh bên trong thì hỏi người của đền trước. Ngày Kavadi, xin nhường đường cho đoàn rước và người gánh kavadi.
Những nơi gần đây trong thư viện
VIIĐóng Góp Cho Trang Này
Góp ảnh, thông tin hoặc video cho Đền Arul Mihu Navasakthi Vinayagar, Victoria
Contribute photos, information or video for Arul Mihu Navasakthi Vinayagar TempleThầy Ưng Khiêm mời cộng đồng cùng làm giàu trang này. Ảnh chụp tận nơi, một chi tiết lịch sử chưa được nhắc, một đoạn video ngắn: mọi đóng góp đều được đọc và trả lời.
Everyone is welcome to enrich this page: a photo you took, a detail the page misses, a short video. Every contribution is read and answered.
Chưa có đóng góp nào từ cộng đồng. Bạn có thể là người đầu tiên. No community contribution yet. You could be the first.
?Hỏi Đáp Nhanh
Đền Hindu ở Seychelles thờ ai
Thần chủ là Vinayagar, tên Tamil của Ganesha, vị thần đầu voi gỡ bỏ chướng ngại. Theo thisisafrica, đền còn có điện thờ Murugan, Nadarajah, Durga, Sreenivasa Perumal, Bhairawa và Chandekeswarar. Đây là đền Ấn Độ giáo đầu tiên và duy nhất của Seychelles.
Đền Arul Mihu Navasakthi Vinayagar xây năm nào
Đền được làm lễ thánh hiến tháng 5 năm 1992. Hội Seychelles Hindu Kovil Sangam của cộng đồng Tamil, đơn vị dựng và trông coi đền, lập từ năm 1984. Trước đó, dù người Tamil đã có mặt ở Seychelles từ lâu, cả nước chưa có một ngôi đền Ấn Độ giáo nào.
Lễ Thaipoosam Kavadi ở Seychelles diễn ra khi nào
Vào ngày trăng tròn tháng Thai của lịch Tamil, khoảng tháng 1 tới tháng 2 dương lịch, mỗi năm một ngày khác. Năm 2024 là ngày 25 tháng 1. Lễ bắt đầu từ năm 1993 tại đền, và từ năm 1998 là ngày nghỉ cho người theo Ấn Độ giáo ở Seychelles.
Arul Mihu Navasakthi Vinayagar nghĩa là gì
Arul Mihu là tiếng tôn xưng của người Tamil, nghĩa là đầy ân phúc. Nava là chín, Sakthi là quyền năng, Vinayagar là tên Tamil của thần Ganesha. Cả tên có thể hiểu là đức Vinayagar đầy ân phúc mang chín quyền năng.
Tháp đền Hindu ở Victoria cao bao nhiêu
Chưa có số đo chắc chắn. Ancient-origins ghi tháp trên chánh điện cao khoảng 100 foot, tức 30 mét. Vajiramandravi ghi tháp cổng gopuram cao gần 100 foot. Hai nguồn gán cùng một con số cho hai tháp khác nhau, nên thư viện chỉ ghi lại mà không khẳng định.