Trong toàn bộ lịch sử hình thành của Kitô giáo sơ khai tại lục địa châu Âu, hiếm có một đô thị nào giữ vị trí bản lề sống động, đa sắc tộc và giàu kịch tính thần học như thành phố Corinth. Nằm ngay trên eo đất hẹp dài sáu cây số nối liền vùng Attica và miền bắc Hy Lạp với bán đảo Peloponnese, khống chế cùng lúc hai thương cảng huyết mạch là cảng Lechaion trên Vịnh Corinth (hướng về biển Adriatic và nước Ý) và cảng Kechries trên Vịnh Saronic (hướng về biển Aegea, Tiểu Á và Syria), Corinth thời Đế quốc La Mã là thủ phủ phồn hoa của tỉnh Achaia. Khi Thánh Phaolô Tông đồ rời đồi Areopagus ở Athens để đặt chân tới Corinth vào cuối năm 50 hoặc đầu năm 51 sau Công nguyên, ngài đã bước vào một đại đô thị cảng biển sầm uất của các thương nhân, thủy thủ, vận động viên Đại hội Thể thao Isthmia, nô lệ giải phóng và đủ mọi trường phái triết học Đông Tây. Giữa chốn phồn hoa ấy, vị Tông đồ Dân Ngoại đã ở lại suốt một năm rưỡi để gieo hạt giống Tin Mừng, khai sinh ra Giáo hội Corinth, một trong những Tòa Giám mục Đô thành cổ xưa nhất của Chính Thống giáo Đông phương.
Ngày nay, biểu tượng kiến trúc và tâm linh cao cả nhất của truyền thống hai thiên niên kỷ ấy là Nhà thờ Chính tòa Thánh Phaolô Tông đồ (Mitropolitikos Naos Apostolou Pavlou), tọa lạc tại số 45 đại lộ Apostolou Pavlou giữa trung tâm thành phố Corinth hiện đại. Ngôi đại thánh đường bề thế với mái vòm trung tâm rộng lớn, đôi tháp chuông mặt tiền đăng đối và những bức tranh ghép khảm vàng rực rỡ không chỉ là nơi lưu giữ thánh tích và di sản phụng vụ của Giáo phận Corinth, mà còn là một đài tưởng niệm kiên cường của con người trước thiên tai. Được dựng lên từ đống đổ nát của trận đại địa chấn năm 1928 nhờ tầm nhìn của Đức Giám mục Đô thành Damaskinos Papandreou và bàn tay thiết kế của kiến trúc sư Aristotelis Zachos, Nhà thờ Thánh Phaolô kết nối trực tiếp nhịp sống hiện đại của thành phố bên bờ kênh đào Corinth với khu di tích khảo cổ Thành cổ Corinth dưới chân núi đá Acrocorinth, nơi những câu chữ bất hủ của Bài Ca Tình Yêu Thương vẫn vang vọng giữa những hàng cột đá hai ngàn năm tuổi.
IThánh Phaolô Tông Đồ Tại Corinth: Từ Xưởng Khâu Lều Của Aquila Và Priscilla Tới Khán Đài Pháp Đình Bema
Đấng bản tôn được tôn thờ tại Nhà thờ Chính tòa Corinth đồng thời là vị Thánh bảo trợ tối cao của toàn thành phố là Thánh Phaolô Tông đồ (Apostolos Pavlos, khoảng năm 5 tới năm 64 hoặc 67 SCN), người được truyền thống Kitô giáo tôn xưng là Tông đồ Dân Ngoại (Apostolos ton Ethnon) và là vị kiến trúc sư thần học vĩ đại nhất của Tân Ước. Hành trình của Thánh Phaolô tại Corinth được ghi chép vô cùng chi tiết trong sách Công vụ Tông đồ chương 18 (câu 1 đến câu 18) cũng như qua chính lời tâm sự của ngài trong hai bức thư gửi tín hữu Côrintô. Sau khi giảng bài diễn từ nổi tiếng về Vị Thần Vô Danh tại đồi Areopagus ở Athens (sự kiện gắn liền với Nhà thờ Thánh Dionysius người Areopagus), Thánh Phaolô một mình đi bộ dọc theo bờ Vịnh Saronic qua eo đất Isthmus để tiến vào thành phố Corinth trong tâm trạng mà chính ngài thú nhận là yếu đuối, sợ hãi và run rẩy lắm (1 Côrintô 2:3).
Tại Corinth, Thánh Phaolô đã gặp gỡ một đôi vợ chồng người Do Thái tên là Aquila và Priscilla (Akylas kai Priskilla, sau này cũng được Giáo hội tôn phong hiển thánh), những người vừa mới từ Rôma chuyển đến Corinth sau sắc lệnh trục xuất người Do Thái của Hoàng đế La Mã Claudius năm 49 SCN. Vì có cùng nghề thủ công là nghề dệt vải bạt và khâu lều da (skenopoios), Thánh Phaolô đã ở trọ ngay tại nhà của ông bà Aquila và Priscilla, ban ngày cặm cụi khâu lều kiếm sống để không làm gánh nặng tài chính cho bất kỳ ai, còn mỗi ngày Sabát thì đến hội đường Do Thái để giảng giải Kinh Thánh cho cả người Do Thái lẫn người Hy Lạp.
Khi hai người môn đệ trung tín là Thánh Silas và Thánh Timôthê từ vùng Macedonia (Thessaloniki và Beroea) tìm xuống hội ngộ với ngài tại Corinth, Thánh Phaolô càng dồn hết tâm lực vào việc làm chứng rằng Đức Giêsu chính là Đấng Kitô. Trước sự phản đối gay gắt của một bộ phận lãnh đạo hội đường, ngài đã chuyển điểm giảng dạy sang ngôi nhà nằm ngay sát vách hội đường của một người kính sợ Thiên Chúa tên là Titius Justus. Điều kỳ diệu là chính ông Crispus (Krispos), vị trưởng hội đường Do Thái tại Corinth, đã cùng toàn thể gia đình tin nhận Đức Chúa và chịu phép rửa tội từ tay Thánh Phaolô, cùng với ông Gaius (người chủ nhà hiếu khách của toàn giáo đoàn), ông Erastus (viên quản lý ngân khố của thành phố Corinth, người có tấm bia đá lát đường khắc tên vẫn còn nằm nguyên tại khu khảo cổ) và gia đình ông Stephanas, những hoa trái đầu mùa của xứ Achaia (1 Côrintô 1:14, 16).
Giữa những hiểm nguy rình rập, Chúa Giêsu đã hiện ra trong thị kiến ban đêm để nâng đỡ vị Tông đồ: Đừng sợ, cứ nói đi, đừng làm thinh, vì Thầy ở với anh; không ai có thể tra tay hại anh, vì trong thành này Thầy có một dân đông đảo (Công vụ 18:9, 10). Vào mùa xuân năm 52 SCN, khi tân Thống đốc La Mã của tỉnh Achaia là Lucius Junius Gallio (anh trai ruột của triết gia Khắc kỷ lừng danh Seneca) vừa nhậm chức tại Corinth, những người chống đối đã bắt dẫn Thánh Phaolô ra trước Khán đài Pháp đình Bema (Vima tou Apostolou Pavlou) nằm giữa Quảng trường Agora của Thành cổ Corinth. Trước khi Thánh Phaolô kịp mở lời tự bào chữa, Thống đốc Gallio đã bác bỏ vụ kiện vì cho rằng đây là những tranh luận về giáo lý và lề luật tôn giáo chứ không phải tội phạm hình sự hay dân sự, nhờ đó tạo ra một tiền lệ pháp lý bảo vệ quyền tự do rao giảng của các Kitô hữu suốt nhiều năm sau đó. Bia đá khắc sắc lệnh của Hoàng đế Claudius nhắc tới tên Thống đốc Gallio tìm thấy tại Delphi đã giúp các sử gia hiện đại xác định chính xác tuyệt đối mốc thời gian năm 51, 52 SCN của sự kiện này.
Sau khi rời Corinth từ cảng Kechries (nơi có nữ phó tế Thánh Phoebê phục vụ) để đi Ephesus và Jerusalem, Thánh Phaolô vẫn luôn dành cho giáo đoàn Corinth một tình thương mẫu tử sâu nặng. Khoảng năm 54 tới năm 56, từ Ephesus và Macedonia, ngài đã viết hai bức Thư thứ nhất và Thư thứ hai gửi tín hữu Côrintô, trong đó chương 13 của Thư thứ nhất đã kết tinh thành Bài Ca Tình Yêu Thương (Agape) bất hủ. Hơn thế nữa, chính trong Thư thứ nhất gửi tín hữu Côrintô chương 11 (câu 23 tới 26), Thánh Phaolô đã ghi lại văn bản cổ xưa nhất trong lịch sử nhân loại về lời truyền phép Bí tích Thánh Thể trong Bữa Tiệc Ly, văn bản vẫn được các linh mục đọc lên trong mọi cử hành Phụng vụ Thánh Thể Chính Thống giáo suốt gần hai ngàn năm qua; và trong lần quay lại lưu trú ba tháng tại Corinth vào mùa đông năm 56, 57 SCN tại nhà ông Gaius, Thánh Phaolô đã đọc cho môn đệ Tertius chép tác phẩm thần học vĩ đại nhất của ngài là Thư gửi tín hữu Rôma.
Đối với người dân vùng Corinthia ngày nay, Thánh Phaolô không phải là một nhân vật lịch sử xa xôi trong sách vở, mà là người cha tinh thần đang hiện diện sống động trên từng con phố. Đại lộ chính của thành phố mang tên ngài, các trường học và bệnh viện mang tên ngài, và mỗi khi đứng trước bức tranh khảm vàng khổng lồ trên mặt tiền Nhà thờ Chính tòa hay trước những tảng đá cẩm thạch của Khán đài Bema cổ đại, người tín hữu đều cảm nhận mình đang là những người thừa kế trực tiếp bức thư tình yêu thương mà vị Tông đồ đã viết riêng cho tổ tiên họ.
IILịch Sử Hai Thiên Niên Kỷ Của Tòa Giám Mục Corinth Và Cuộc Đại Tái Thiết Của Giám Mục Damaskinos Sau Động Đất Năm 1928
Từ hạt giống do Thánh Phaolô, Thánh Apollos và Thánh Silas gieo trồng vào giữa thế kỷ 1, Giáo hội Corinth nhanh chóng vươn lên thành Tòa Giám mục Đô thành (Mitropolis) đứng đầu toàn bộ tỉnh Achaia và bán đảo Peloponnese trong suốt thời kỳ La Mã và Đế quốc Đông La Mã. Ngay từ khoảng năm 96 SCN, Giáo hoàng Thánh Clement I của Rôma đã gửi bức thư nổi tiếng (Thư 1 Clement) cho Giáo hội Corinth, minh chứng cho vị thế trọng yếu của cộng đoàn này. Sang thế kỷ 2, dưới thời Giám mục Thánh Dionysius thành Corinth, các bức thư mục vụ của Tòa Corinth đã được sao chép và đọc trong các nhà thờ từ Sparta, Athens cho tới đảo Crete và vùng Tiểu Á. Vào thời kỳ đầu Đông La Mã (thế kỷ 5 và thế kỷ 6), tại khu vực Thành cổ Corinth đã mọc lên những vương cung thánh đường vĩ đại bậc nhất vùng Địa Trung Hải, nổi bật là Vương cung thánh đường Lechaion dài tới 180 mét và ngôi nhà thờ ba nhịp gian xây trùm lên chính Khán đài Bema nơi Thánh Phaolô từng đứng.
Bước sang thời cận đại, lịch sử của thành phố Corinth và ngôi Nhà thờ Chính tòa Thánh Phaolô gắn liền với hai cuộc đại địa chấn và sức trỗi dậy phi thường của người dân. Ngày 21 tháng 2 năm 1858, một trận động đất lớn đã phá hủy hoàn toàn thị trấn Corinth cổ (Palaia Korinthos) dưới chân núi Acrocorinth, buộc Vương quốc Hy Lạp phải quy hoạch thành phố Corinth mới (Nea Korinthos) cách vị trí cũ bảy cây số về phía đông bắc, nằm ngay bên bờ Vịnh Corinth gần cửa kênh đào. Tại thành phố mới này, ngôi Nhà thờ Chính tòa Thánh Phaolô đầu tiên đã được dựng lên vào cuối thế kỷ 19, trước khi bi kịch địa chấn thứ hai ập đến vào mùa xuân năm 1928.
- Năm 51, 52 tới năm 57 SCNThánh Phaolô thiết lập Giáo hội Corinth và hoàn thành các bức Thư Tông đồThánh Phaolô lưu trú 18 tháng tại Corinth (51, 52 SCN), đứng trước Thống đốc Gallio tại pháp đình Bema, sau đó gửi hai bức Thư Côrintô từ Ephesus và Macedonia, rồi quay lại Corinth mùa đông năm 56, 57 để viết Thư gửi tín hữu Rôma.
- Thế kỷ 4 tới thế kỷ 6 SCNXây dựng Nhà thờ trên Khán đài Bema và các Đại Vương cung thánh đường Đông La MãGiáo hội Đông La Mã xây dựng nhà thờ Kitô giáo ngay trên nền đá Khán đài Bema ở Quảng trường Cổ Corinth cùng các vương cung thánh đường khổng lồ tại cảng Lechaion, Kraneion và Kechries.
- Ngày 21 tháng 2 năm 1858Động đất hủy diệt Corinth cổ và việc dời đô ra bờ Vịnh CorinthTrận động đất năm 1858 làm sập thị trấn cổ dưới chân núi Acrocorinth; thành phố Corinth mới được xây dựng bên bờ Vịnh Corinth cùng ngôi Nhà thờ Chính tòa Thánh Phaolô đầu tiên của thời cận đại.
- Đêm ngày 22 tháng 4 năm 1928Đại địa chấn 6,3 độ Richter san phẳng thành phố Corinth và nhà thờ thế kỷ 19Trận động đất kinh hoàng đêm 22 tháng 4 năm 1928 phá hủy gần như toàn bộ các công trình xây bằng gạch đá của thành phố Corinth mới và làm sập hoàn toàn ngôi Nhà thờ Chính tòa Thánh Phaolô cũ.
- Ngày 9 tháng 10 năm 1932 tới năm 1937Giám mục Damaskinos và kiến trúc sư Aristotelis Zachos kiến thiết Đại Thánh đường mớiĐức Giám mục Đô thành Damaskinos Papandreou vận động nguồn lực từ Hy Lạp và kiều bào tại Hoa Kỳ, mời kiến trúc sư danh tiếng Aristotelis Zachos thiết kế Đại Thánh đường Thánh Phaolô mới bằng bê tông cốt thép chống động đất; đặt viên đá đầu tiên ngày 9 tháng 10 năm 1932 và khánh thành giai đoạn năm 1936, 1937.
- Nửa sau thế kỷ 20 tới nayThiết lập Đại lễ Quốc tế Pavleia và mạng lưới hành hương theo dấu chân Thánh PhaolôGiáo phận Đô thành Corinth khởi xướng chuỗi lễ hội và hội thảo thần học quốc tế Pavleia vào tháng 6 hằng năm, kết nối Nhà thờ Chính tòa ở thành phố mới với Nhà thờ hành hương và Khán đài Bema tại Cổ Corinth.
Vai trò lịch sử của Đức Giám mục Damaskinos Papandreou trong cuộc tái thiết Corinth sau thảm họa năm 1928. Nhắc tới ngôi Nhà thờ Chính tòa Thánh Phaolô hiện tại ở Corinth là nhắc tới tên tuổi của Đức Giám mục Đô thành Damaskinos Papandreou (1891, 1949), một trong những nhân vật vĩ đại nhất của lịch sử Hy Lạp thế kỷ 20. Được tấn phong làm Giám mục Đô thành Corinth năm 1922 khi mới ba mươi mốt tuổi, ngài đã trực tiếp có mặt giữa đống đổ nát bụi mù của trận động đất đêm 22 tháng 4 năm 1928 để cứu hộ người dân, dựng lều bạt dã chiến và làm Chủ tịch Tổ chức Tái thiết Tự trị Corinth.
Với tầm nhìn vượt thời đại, Đức Giám mục Damaskinos đã lên tàu sang tận Hoa Kỳ để thuyết phục cộng đồng người Mỹ gốc Hy Lạp đóng góp tài chính, đồng thời kiên quyết yêu cầu toàn bộ thành phố Corinth mới và ngôi Nhà thờ Chính tòa Thánh Phaolô phải được xây dựng bằng công nghệ khung bê tông cốt thép liền khối chống động đất tiên tiến nhất thời bấy giờ. Sau khi hoàn thành việc tái thiết Corinth và khánh thành Đại Thánh đường Thánh Phaolô năm 1937, Đức Damaskinos được bầu làm Tổng Giám mục Athens và Toàn Hy Lạp (tại Nhà thờ Chính tòa Truyền Tin Athens) trong Thế chiến thứ hai, nơi ngài đã dũng cảm cứu sống hàng ngàn người Do Thái Hy Lạp khỏi trại tập trung Đức Quốc xã (được vinh danh là Người Công Chính Giữa Các Dân Tộc) và giữ trọng trách Nhiếp chính vương Hy Lạp giai đoạn 1944, 1946.
IIITuyệt Tác Tân Đông La Mã Kháng Chấn Của Kiến Trúc Sư Aristotelis Zachos Và Tranh Khảm Vàng Thánh Phaolô
Nhà thờ Chính tòa Đô thành Thánh Phaolô Tông đồ tại Corinth là một trong những tác phẩm tiêu biểu và chín muồi nhất của kiến trúc sư Aristotelis Zachos (1871, 1939), nhà lý luận và thực hành tiên phong đã giải phóng kiến trúc nhà thờ Hy Lạp thế kỷ 20 khỏi sự sao chép máy móc phong cách tân cổ điển phương Tây để quay về tìm nguồn cảm hứng sống động nơi các đền đài Đông La Mã bản địa ở Vương cung thánh đường Thánh Demetrios tại Thessaloniki, Tu viện Hosios Loukas và Thành cổ Mystras. Tọa lạc trên một khu đất rộng thoáng tại giao lộ đại lộ Apostolou Pavlou và phố Koliatsou, công trình được nâng cao hẳn lên trên một nền móng vững chãi với hệ bậc thang đá cẩm thạch trắng rộng mở dẫn lên tiền sảnh.
Về mặt cấu trúc hình khối, ngôi thánh đường được thiết kế theo kiểu chữ thập nội tiếp mang mái vòm trung tâm lớn (cruciform domed basilica), kết hợp hài hòa giữa khung chịu lực bằng bê tông cốt thép đúc liền khối chống động đất với lớp áo kiến trúc giàu chất thơ của nghệ thuật Đông La Mã. Mặt đứng phía tây gây ấn tượng mạnh mẽ bởi hàng hiên tiền sảnh (exonarthex) gồm ba vòm cuốn bán nguyệt đỡ bởi các cột đá có đầu cột chạm khắc tinh tế, được kẹp hai bên bởi hai tháp chuông cao vút đăng đối. Phía trên đầu hồi mặt tiền là bức tranh ghép khảm vàng Đông La Mã (mosaic) khổ lớn miêu tả Thánh Phaolô Tông đồ đang giơ tay giảng đạo đầy nhiệt huyết cho người dân thành Corinth, và chính giữa vươn lên mái vòm trung tâm đồ sộ lợp ngói đỏ truyền thống, chân trống mái vòm trổ một vòng cửa sổ vòm liên hoàn đưa ánh sáng mặt trời vùng Địa Trung Hải tràn ngập lòng đền.
Được thiết kế sau trận động đất năm 1928 với hệ khung vòm bê tông cốt thép liền khối nhịp lớn, giúp bốn cột trụ đỡ mái vòm trung tâm trở nên thanh thoát, mở rộng tầm nhìn không vướng víu cho hàng ngàn tín hữu trong lòng đền và giúp công trình đứng vững qua trận động đất lớn năm 1981.
Mặt tiền hướng tây gồm tiền sảnh 3 vòm cuốn đá cẩm thạch kẹp giữa hai tháp chuông vuông đối xứng; ngay trên cổng chính là bức tranh ghép khảm vàng rực rỡ khắc họa Thánh Phaolô cầm sách Thư Tông đồ và giảng giải Tin Mừng kèm dòng chữ Hy Lạp cổ.
Ngăn cách gian giữa và cung thánh là bức bình phong linh ảnh bằng đá cẩm thạch trắng chạm lộng tinh xảo hình dây nho, chim công và thánh giá, nơi tôn trí bức linh ảnh bọc bạc của Thánh Phaolô Tông đồ cùng chiếc hộp bạc lưu giữ mảnh Thánh cốt thiêng liêng của ngài.
Bên phải cung thánh là ngai tòa bằng đá cẩm thạch của Giám mục Đô thành Corinth biểu trưng cho quyền kế vị tông truyền từ thế kỷ 1; toàn bộ vòm trần và tường nội điện được trang hoàng bằng các bức bích họa theo phong cách Macedonia và Cretan.
Nằm cách Nhà thờ Chính tòa 7 km về phía tây nam dưới chân núi Acrocorinth là đài đá cẩm thạch xanh trắng nguyên bản nơi Thánh Phaolô đứng trước Thống đốc La Mã Gallio năm 52 SCN, vẫn còn lưu giữ nền móng ngôi nhà thờ Đông La Mã thế kỷ 4 xây trùm lên pháp đình.
Nằm ngay lối vào khu di tích Thành cổ Corinth là ngôi nhà thờ hành hương phụ trợ của Giáo phận, nơi sân trước có bức tường tranh ghép khảm ba tấm khổ lớn miêu tả thị kiến của Thánh Phaolô trên đường đi Damascus, cảnh ngài giảng đạo tại Corinth và cảnh tử đạo tại Rôma.
| Hạng mục kiến trúc và Di tích | Vị trí và Niên đại | Đặc điểm kỹ thuật, nghệ thuật và chức năng phụng vụ |
|---|---|---|
| Đại Thánh đường Chính tòa Thánh Phaolô | Số 45 phố Apostolou Pavlou, Corinth mới (1932 tới 1937) | Nhà thờ chữ thập mái vòm tân Đông La Mã bằng bê tông cốt thép chống động đất do kiến trúc sư Aristotelis Zachos thiết kế |
| Mặt tiền Tiền sảnh và Tranh khảm vàng | Mặt đứng phía Tây (Thập niên 1930) | Hành lang vòm cuốn đá cẩm thạch giữa hai tháp chuông cao, phía trên gắn tranh ghép khảm vàng Thánh Phaolô giảng đạo |
| Vách linh ảnh đá cẩm thạch và Thánh cốt | Khu vực Cung thánh phía Đông | Bình phong đá cẩm thạch trắng chạm khắc thủ công, nơi đặt linh ảnh bổn mạng và hòm đựng mảnh Thánh cốt Thánh Phaolô |
| Khán đài Bema của Thánh Phaolô | Quảng trường La Mã, Thành cổ Corinth (Thế kỷ 1 SCN) | Pháp đình đá cẩm thạch nơi Thống đốc Gallio xét xử Thánh Phaolô năm 52 SCN; nơi cử hành Kinh Chiều Đại lễ ngày 28 tháng 6 |
| Bia đá lát đường của Erastus | Phía bắc Nhà hát Thành cổ Corinth (Thế kỷ 1 SCN) | Phiến đá vôi khắc chữ Latinh ghi tên viên quản lý ngân khố Erastus, môn đệ của Thánh Phaolô được nhắc tên trong Thư Rôma 16:23 |
| Phế tích Vương cung thánh đường Cảng Kechries | Bờ Vịnh Saronic phía đông Corinth (Thế kỷ 4 tới 6) | Bến cảng cổ nơi nữ phó tế Thánh Phoebê phục vụ và là nơi Thánh Phaolô xuống tàu rời Corinth đi Ephesus |
IVThế Đất Và Hướng
Trong truyền thống của Giáo hội Chính Thống giáo Hy Lạp, việc quy hoạch Nhà thờ Chính tòa Thánh Phaolô tại trung tâm thành phố Corinth mới sau trận động đất năm 1928 tuân thủ quy tắc cổ truyền xoay trục nhà thờ từ Tây sang Đông (cổng chính mở về hướng Tây, cung thánh hướng về mặt trời mọc ở phương Đông), đồng thời đặt ngôi thánh đường tại giao điểm trung tâm của mạng lưới đô thị ven vịnh biển. Phần dưới đây đối chiếu địa thế eo đất lưỡng hải và núi đá của vùng Corinth qua lăng kính hình thế sơn thủy cổ truyền của thư viện Vạn Đạo Đường.
Xét trên đại địa hình của toàn bộ bán đảo Hy Lạp tại tọa độ 37,9389 độ vĩ bắc, 22,9297 độ kinh đông, vùng đất Corinth sở hữu một thế đất độc nhất vô nhị mà thi hào La Mã Horace từng mệnh danh là Bimarisve Corinthi (Corinth của hai vùng biển). Toàn bộ bán đảo Peloponnese rộng lớn ở phía nam chỉ gắn kết với phần lục địa Hy Lạp ở phía bắc qua một dải đất hẹp duy nhất rộng sáu cây số là Eo đất Corinth (Isthmos tis Korinthou). Phía tây eo đất là Vịnh Corinth sâu thẳm mở thông ra biển Ionian và biển Adriatic; phía đông là Vịnh Saronic êm ả mở ra biển Aegea (nơi có Tu viện Thánh Nektarios trên đảo Aegina). Trong phép xem hình thế lớn, eo đất Corinth chính là huyệt yết hầu (cổ họng giao hội khí) của toàn bộ vùng Đông Địa Trung Hải, nơi mọi luồng sinh khí, giao thương và tư tưởng giữa Đông và Tây, giữa Bắc và Nam đều phải đi qua.
Trấn giữ toàn bộ vùng đồng bằng ven biển và eo đất Corinth ở phía tây nam là khối núi đá nguyên khối hùng vĩ Acrocorinth (Akrokorinthos), cao 575 mét vươn thẳng đứng lên giữa đồng bằng như một tòa ngai đá khổng lồ của thiên nhiên. Trong thuật phong thủy hình thế, núi Acrocorinth chính là Thái Tổ sơn kiêm Huyền Vũ sơn đại cuộc của cả vùng đất Corinth: trên đỉnh núi có mạch suối thần Peirene thượng nguồn không bao giờ cạn ngay cả giữa mùa hè khô hạn, được bao bọc bởi hơn ba cây số tường thành đá ba lớp. Từ chân núi Acrocorinth và khu vực Khán đài Bema của Thành cổ Corinth ở cao độ 70 mét, địa thế thoải dần theo hướng đông bắc xuống vùng đồng bằng ven biển phì nhiêu đầy những vườn nho đen Corinth và kết tụ tại thành phố Corinth hiện đại nằm sát bờ nước Vịnh Corinth. Nhà thờ Chính tòa Thánh Phaolô tọa lạc ngay tại tâm điểm của bàn cờ đô thị mới này, cách bờ biển Vịnh Corinth chỉ khoảng 500 mét về phía nam: nhờ đó, ngôi thánh đường vừa đón nhận trực diện nguồn thủy khí mênh mông của Vịnh Corinth ở phía bắc làm Đại Minh Đường thủy tụ, vừa nằm trên trục mạch linh thiêng nối liền từ đỉnh Acrocorinth ở phía tây nam sang tới Kênh đào Corinth ở phía đông.
VĐại Lễ Pavleia Ngày 29 Tháng 6, Kinh Chiều Hoàng Hôn Tại Khán Đài Bema Và Lộ Trình Theo Dấu Chân Thánh Phaolô
Đời sống phụng vụ tại Nhà thờ Chính tòa Thánh Phaolô Tông đồ Corinth đạt tới đỉnh cao rực rỡ nhất vào tháng 6 hằng năm, khi toàn bộ Giáo phận Đô thành và thành phố Corinth bước vào chuỗi lễ hội tôn giáo, hội thảo thần học quốc tế và văn hóa mang tên Pavleia (Ta Pavleia), kéo dài suốt nửa cuối tháng 6 và kết thúc vào Đại lễ Kính Hai Thánh Tông đồ Đầu mục Phêrô và Phaolô ngày 29 tháng 6 (ngày nghỉ lễ chính thức của toàn thành phố Corinth). Khác với các lễ hội thông thường chỉ diễn ra trong khuôn viên một nhà thờ, đại lễ kính Thánh Phaolô tại Corinth là một cuộc hành hương không gian nối liền hai thiên niên kỷ lịch sử giữa Thành cổ Corinth và thành phố Corinth hiện đại.
| Thời gian | Hệ lịch | Tên lễ tiết và sự kiện | Diễn biến phụng vụ và nghi thức hành hương tại Corinth |
|---|---|---|---|
| Chiều tối ngày 28 tháng 6 hằng năm | Lịch Chính Thống giáo Hy Lạp (Dương lịch) | Đại lễ Kinh Chiều Vọng Lễ Thánh Phaolô tại Khán đài Pháp đình Bema (Thành cổ Corinth) | Khi ánh hoàng hôn nhuộm vàng đền Apollo cổ đại và núi đá Acrocorinth, hàng ngàn tín hữu cùng các Giám mục Đô thành thuộc Phẩm trật Chính Thống giáo tập trung ngoài trời ngay tại Khán đài đá Bema ở khu khảo cổ Cổ Corinth (nơi Thánh Phaolô từng đứng trước Thống đốc Gallio năm 52 SCN) để cử hành Đại lễ Kinh Chiều và nghe xướng đọc Bài Ca Tình Yêu Thương (1 Côrintô 13) bằng tiếng Hy Lạp nguyên bản. |
| Sáng và trưa ngày 29 tháng 6 hằng năm | Lịch Chính Thống giáo Hy Lạp (Dương lịch) | Đại lễ Thánh Phêrô và Phaolô Tông đồ & Đại rước kiệu Thánh cốt khắp thành phố Corinth | Sáng ngày 29 tháng 6, Đại lễ Phụng vụ Thánh Thể Đa Giám mục được cử hành trọng thể tại Nhà thờ Chính tòa Thánh Phaolô ở trung tâm thành phố Corinth; sau đó là cuộc Đại rước kiệu Linh ảnh cổ và Thánh cốt của Thánh Phaolô qua các đại lộ chính ra quảng trường ven biển với đội danh dự quân đội, dàn quân nhạc và hàng vạn giáo dân rải hoa hồng. |
| Từ giữa tháng 6 tới ngày 29 tháng 6 hằng năm | Lịch sự kiện Giáo phận Corinth | Chuỗi Hội thảo Thần học Quốc tế và Lễ hội Văn hóa Phụng vụ Pavleia (Ta Pavleia) | Quy tụ các học giả Kinh Thánh, đại diện các Tòa Thượng phụ, các dàn hợp xướng nhạc thánh Đông La Mã và thanh thiếu niên tham gia các buổi tọa đàm về thần học của Thánh Phaolô trong thế giới đương đại. |
| Quanh năm | Lịch hành hương thường nhật | Lộ trình Hành hương Ba điểm theo Dấu chân Thánh Phaolô tại vùng Corinthia | Đón tiếp các đoàn hành hương quốc tế đi theo lộ trình kết nối: (1) Cầu nguyện trước Thánh cốt tại Nhà thờ Chính tòa Thánh Phaolô ở Corinth mới, (2) Viếng Khán đài Bema và Nhà thờ hành hương tại Thành cổ Corinth, và (3) Thăm phế tích bến cảng cổ Kechries bên Vịnh Saronic. |
Tiếng vang của Bài Ca Tình Yêu Thương dưới bóng núi đá Acrocorinth chiều 28 tháng 6. Không ai từng tham dự buổi Kinh Chiều ngày 28 tháng 6 tại Khán đài Bema của Thành cổ Corinth mà có thể quên được bầu không khí linh thiêng của giờ phút ấy. Giữa những khối đá cẩm thạch đã hai ngàn năm tuổi của Quảng trường La Mã cổ đại, dưới bóng vách đá sừng sững của pháo đài Acrocorinth và trước mặt là mặt nước Vịnh Corinth xanh thẫm, khi vị phó tế cất cao giọng đọc những câu chữ trong Thư thứ nhất gửi tín hữu Côrintô chương 13: Tình yêu thương thì nhẫn nhục, tình yêu thương thì nhân từ... Hiện nay đức tin, đức cậy, đức mến, cả ba đều tồn tại, nhưng cao trọng hơn cả là đức mến, người nghe có cảm giác như chính vị Tông đồ Dân Ngoại vừa bước ra từ xưởng khâu lều của ông bà Aquila và Priscilla để một lần nữa trò chuyện với con cái thành Corinth của ngài.
VINơi Chốn Và Đường Tới
- Địa chỉ
- Số 45 phố Apostolou Pavlou, Trung tâm thành phố Corinth, 201 31 Corinthia, Vùng Peloponnesos, Hy Lạp
- Đường tới
- Thành phố Corinth nằm cách thủ đô Athens khoảng 80 km về phía tây theo trục đường cao tốc Olympia Odos, ngay bên kia Kênh đào Corinth. Cách di chuyển thuận tiện và nhanh chóng nhất từ Athens là đi tàu điện ngoại ô Proastiakos (Suburban Railway): tàu khởi hành mỗi giờ một chuyến từ Ga Trung tâm Athens (Larissa Station) hoặc trực tiếp từ Sân bay Quốc tế Athens đi thẳng tới Ga tàu Corinth (Corinth Railway Station) chỉ mất khoảng 55 tới 65 phút; từ ga tàu Corinth đi taxi khoảng 5 phút là tới số 45 phố Apostolou Pavlou. Ngoài ra, quý vị có thể đi xe buýt liên tỉnh KTEL Korinthias khởi hành mỗi 30 tới 60 phút từ bến xe Kifissos ở Athens và dừng ngay tại trạm xe buýt trung tâm thành phố Corinth, chỉ cách Nhà thờ Chính tòa khoảng 300 mét đi bộ.
- Toạ độ
- 37.9394, 22.9278
Nhà thờ Chính tòa Thánh Phaolô Tông đồ tại trung tâm thành phố Corinth (số 45 phố Apostolou Pavlou) mở cửa miễn phí hằng ngày từ sáng sớm (khoảng 7 giờ sáng) tới trưa (12 giờ 30) và mở lại vào buổi chiều từ 5 giờ chiều tới 8 giờ tối. Quý vị đến viếng nhà thờ lưu ý mặc trang phục lịch sự kín đáo che vai và đầu gối theo truyền thống Chính Thống giáo. Để có trải nghiệm trọn vẹn nhất về di sản của Thánh Phaolô tại Corinth, sau khi viếng Nhà thờ Chính tòa ở trung tâm thành phố mới, quý vị nên dành thêm 2 giờ đồng hồ đi taxi hoặc xe buýt lên Khu khảo cổ Thành cổ Corinth (Archaia Korinthos, mở cửa hằng ngày từ 8 giờ sáng tới 8 giờ tối mùa hè) để tận mắt đứng trước Khán đài Pháp đình Bema và viếng Nhà thờ Hành hương Thánh Phaolô ngay cạnh cổng khu khảo cổ.
Những nơi gần đây trong thư viện
VIIĐóng Góp Cho Trang Này
Góp ảnh, thông tin hoặc video cho Nhà thờ Thánh Phaolô Tông đồ, Corinth
Thầy Ưng Khiêm mời cộng đồng cùng làm giàu trang này. Ảnh chụp tận nơi, một chi tiết lịch sử chưa được nhắc, một đoạn video ngắn: mọi đóng góp đều được đọc và trả lời.
Chưa có đóng góp nào từ cộng đồng. Bạn có thể là người đầu tiên.
?Hỏi Đáp Nhanh
Thánh Phaolô Tông đồ đã sống tại Corinth vào thời gian nào và ngài đã để lại di sản Kinh Thánh gì cho thành phố này?
Thánh Phaolô Tông đồ đã đến thành phố Corinth vào cuối năm 50 hoặc đầu năm 51 sau Công nguyên trong cuộc hành trình truyền giáo thứ hai của ngài (ngay sau khi rời Athens) và lưu lại đây suốt mười tám tháng cho tới mùa hè năm 52. Tại Corinth, ngài đã làm nghề khâu lều vải cùng đôi vợ chồng Thánh Aquila và Priscilla, giảng đạo tại hội đường và nhà ông Titius Justus, đứng trước pháp đình Bema của Thống đốc La Mã Gallio và thành lập Giáo hội Corinth. Sau đó, ngài đã viết hai bức Thư thứ nhất và thứ hai gửi tín hữu Côrintô (nổi tiếng nhất với Bài Ca Tình Yêu Thương ở chương 13 Thư thứ nhất), đồng thời trong lần quay lại Corinth vào mùa đông năm 56, 57 ngài đã viết bức Thư gửi tín hữu Rôma.
Vì sao Nhà thờ Chính tòa Thánh Phaolô hiện tại ở thành phố Corinth lại được xây dựng vào thập niên 1930?
Vào đêm ngày 22 tháng 4 năm 1928, một trận động đất cực mạnh 6,3 độ Richter đã phá hủy gần như toàn bộ thành phố Corinth hiện đại và làm sập hoàn toàn ngôi Nhà thờ Chính tòa Thánh Phaolô xây dựng từ thế kỷ 19. Ngay sau thảm họa, Đức Giám mục Đô thành Corinth lúc bấy giờ là Damaskinos Papandreou (người sau này trở thành Tổng Giám mục Athens và Nhiếp chính vương Hy Lạp) đã vận động quyên góp trong nước và tại Hoa Kỳ, đồng thời giao cho kiến trúc sư danh tiếng Aristotelis Zachos thiết kế ngôi Đại Thánh đường mới bằng kết cấu bê tông cốt thép chống động đất kết hợp kiến trúc tân Đông La Mã, khởi công ngày 9 tháng 10 năm 1932 và khánh thành vào các năm 1936, 1937.
Sự khác biệt giữa Nhà thờ Chính tòa Thánh Phaolô ở trung tâm Corinth và Khán đài Bema ở Thành cổ Corinth là gì?
Đô thị Corinth ngày nay gồm hai khu vực cách nhau khoảng 7 km: khu Thành cổ Corinth (Archaia Korinthos) nằm trên sườn đồi dưới chân núi đá Acrocorinth là nơi tọa lạc của thành phố thời Hy Lạp và La Mã cổ đại (bị động đất phá hủy năm 1858), nơi có Khán đài Pháp đình Bema ngoài trời nơi Thánh Phaolô từng bị xét xử năm 52 cùng một nhà thờ hành hương nhỏ; còn Nhà thờ Chính tòa Đô thành Thánh Phaolô (Mitropolitikos Naos Apostolou Pavlou) nằm tại số 45 phố Apostolou Pavlou giữa trung tâm thành phố Corinth hiện đại bên bờ Vịnh Corinth, là tòa giám mục chính thức và là ngôi đại thánh đường lớn nhất của toàn vùng Corinthia.
Tại sao sự kiện Thánh Phaolô đứng trước Thống đốc Gallio tại Khán đài Bema ở Corinth lại có ý nghĩa đặc biệt đối với các nhà sử học?
Trong sách Công vụ Tông đồ 18:12, Thánh Sử Luca ghi lại rằng Thánh Phaolô được đưa ra trước tòa của ông Gallio khi ông này làm Thống đốc (Proconsul) tỉnh Achaia. Vào đầu thế kỷ 20, các nhà khảo cổ đã tìm thấy tại Delphi một tấm bia đá khắc bức thư chính thức của Hoàng đế La Mã Claudius nhắc tới việc Lucius Junius Gallio đang giữ chức Thống đốc tỉnh Achaia vào đúng năm 51, 52 sau Công nguyên. Phát hiện này đã cung cấp mốc thời gian tuyệt đối chính xác duy nhất bên ngoài Kinh Thánh để các sử gia định niên đại cho toàn bộ cuộc đời và các bức thư của Thánh Phaolô.
Đại lễ kính Thánh Phaolô Tông đồ và lễ hội Pavleia tại Corinth diễn ra vào thời gian nào trong năm?
Đại lễ kính Thánh Phaolô Tông đồ (cùng Thánh Phêrô Tông đồ) là ngày lễ trọng đại nhất và là ngày nghỉ lễ chính thức của thành phố Corinth, được cử hành vào ngày 29 tháng 6 hằng năm. Trong suốt nửa cuối tháng 6, Giáo phận Đô thành Corinth tổ chức chuỗi sự kiện văn hóa, hội thảo thần học quốc tế và nghệ thuật phụng vụ mang tên Pavleia, với hai nghi thức đỉnh cao là Đại lễ Kinh Chiều ngoài trời tại Khán đài Bema ở Thành cổ Corinth vào chiều tối ngày 28 tháng 6 và Đại lễ Đa Giám mục đồng tế kèm rước kiệu Thánh cốt Thánh Phaolô tại Nhà thờ Chính tòa vào sáng ngày 29 tháng 6.