Đi trên đoạn đường Trần Hưng Đạo về phía Cầu Kho, giữa hai dãy nhà phố mặt tiền san sát, quý vị rất dễ đi ngang mà không nhận ra. Chỉ tới khi ngẩng lên mới thấy một khối nhà sơn màu xanh, cửa vòm nhọn, các khối đứng vươn lên như một tòa lâu đài nhỏ, và trên cao là hình trăng lưỡi liềm ôm một ngôi sao.
Bước vào trong thì tiếng phố tắt đi khá nhanh. Trước cửa gian lễ là khu nước, nơi người ta rửa tay, súc miệng, rửa mặt và rửa chân trước khi vào. Gian lễ để trống, không tượng, không tranh, không bàn thờ, không bát hương. Chỉ có nền trải phẳng và một hốc tường lõm chỉ về một hướng duy nhất. Nếu quý vị tới vào buổi tối, sẽ nghe thêm một thứ nữa, là tiếng trẻ con đọc bài trong lòng thánh đường.
IĐính chính chuyện hai cái tên Jamiul Islamiyah và Jamiul Muslimin
Xin nói rõ ngay từ đầu, vì chỗ này hay bị xếp nhầm. Nơi đây là thánh đường của Hồi Giáo Islam chính thống, thuộc cộng đồng Chăm Islam. Đây không phải một thánh đường Bàni. Người Chăm ở nước ta có hai cộng đồng riêng hẳn về đời sống tôn giáo, và trộn hai bên vào nhau là điều thư viện muốn tránh trước tiên.
Chỗ dễ nhầm nhất của ngôi thánh đường này trên báo chí và mạng Internet là tên gọi. Bảng hiệu trước cửa tại số 459B đường Trần Hưng Đạo, bản đồ trực tuyến và các bản tin tôn giáo tại chỗ đều ghi tên chính thức là Thánh đường Jamiul Islamiyah, còn người dân Sài Gòn và tín đồ địa phương quen gọi là Thánh đường Nancy (theo tên khu vực ngã tư và chợ Nancy cũ). Tuy nhiên, một số bài báo gần đây khi viết về cơ sở 459B Trần Hưng Đạo lại chú thêm trong ngoặc tên gọi Jamiul Muslimin. Đối chiếu với danh mục các thánh đường tại Thành phố Hồ Chí Minh trong khảo cứu của TS. Phan Anh Tú và hồ sơ của Ban Đại diện Cộng đồng Hồi giáo thành phố, Thánh đường Jamiul Muslimin thực chất là một cơ sở khác, nằm ở số 52 đường Nguyễn Văn Trỗi (thuộc quận Phú Nhuận cũ, dựng trong khoảng năm 1969 tới 1971, hiện là nơi đặt văn phòng Ban Đại diện Cộng đồng Hồi giáo Thành phố Hồ Chí Minh). Do đường dẫn của trang này được tạo theo tên Jamiul Muslimin từ lúc lập danh mục, thư viện giữ cả hai tên trên tiêu đề và nói rõ sự phân biệt này ngay ở đầu bài để quý vị tra theo tên nào cũng nắm được thông tin chính xác.
Về mặt từ nguyên, cả hai cái tên đều gốc tiếng Arab và đều chỉ thánh đường tập trung. Chữ jami (hoặc jamiul) chỉ ngôi masjid lớn dùng cho buổi lễ tập trung ngày thứ Sáu. Islamiyah là tính từ chỉ thuộc về đạo Islam, còn Muslimin chỉ những người theo đạo (tín đồ Muslim). Vì hai tên có cấu trúc âm đọc gần nhau nên người viết ngoài cộng đồng rất dễ chép lộn từ ngôi này sang ngôi kia.
Theo giáo nghĩa Islam, nền tảng là niềm tin vào một Đấng duy nhất, không hình tướng và không thể vẽ ra. Vì vậy trong thánh đường không đặt tượng, không treo tranh người hay vật, không có bát hương và không có lễ vật dâng cúng. Trang trí chỉ gồm hoa văn hình học và thư pháp chép lời kinh.
Bổn phận của tín đồ gồm năm cột trụ là tuyên xưng đức tin, lễ nguyện năm lần mỗi ngày, nhịn chay trọn tháng Ramadan, bố thí, và hành hương Mecca nếu đủ sức. Ở dòng Islam chính thống, năm việc ấy là bổn phận của từng tín đồ chứ không giao cho ai làm thay, nên thánh đường mở quanh năm và có người tới mỗi ngày.
Gian lễ chính dành cho nam giới. Người dẫn lễ gọi là imam, nhưng imam không phải chức sắc thụ phong theo lối tu sĩ, đó là người đủ hiểu biết để đứng trước dẫn cả hàng cùng lễ. Theo ghi chép thực tế tại thánh đường Jamiul Islamiyah, ban quản trị và dẫn lễ có nhiều vị cùng đảm nhận việc hướng dẫn cầu nguyện và giảng dạy (như Trưởng ban quản trị Hajj Musa, các vị imam Hajj Aymin, Hajjổn), trong đó chữ Hajj (hoặc Haji) đứng trước tên cho biết vị ấy đã hoàn thành chuyến hành hương tới thánh địa Mecca.
Cách phân vai giữa các thánh đường trong thành phố này đọc theo gốc gác của cộng đồng chứ không đọc theo địa bàn, và ngôi này là mảnh ghép quan trọng trong bức tranh ấy. Thư viện đã có trang riêng cho ba ngôi kia.
Thánh đường Al Rahim ở số 45 Nam Kỳ Khởi Nghĩa dựng năm 1885, là ngôi lâu đời nhất, do cộng đồng gốc Mã Lai và Indonesia lập. Thánh đường Jamia Al Musulman ở số 66 Đông Du dựng năm 1935, của cộng đồng gốc Nam Á. Hai ngôi ấy ở khu trung tâm và mang dấu của hai lớp di dân tới từ ngoài nước.
Các ngôi còn lại là của người Chăm Việt Nam, một tộc người bản địa, tới thành phố muộn hơn và tới từ trong nước. Thánh đường Jamiul Anwar trong hẻm Dương Bá Trạc là ngôi của xóm Chăm địa bàn quận 8 cũ, gốc Châu Đốc. Ngôi đang nói đây là của xóm Chăm khu Cầu Kho (Nancy), nằm ngay mặt tiền một trục đường lớn. Cùng với ngôi Jamiul Muslimin ở số 52 Nguyễn Văn Trỗi (nơi đặt văn phòng Ban Đại diện Cộng đồng Hồi giáo thành phố), mỗi thánh đường là một dấu mốc định cư trong lịch sử Hồi Giáo Sài Gòn.
Hai chỗ hay hiểu lầm, xin nói bằng giọng sử liệu, không nhằm chê trách ai.
Thứ nhất, không nên gộp Jamiul Islamiyah ở Trần Hưng Đạo với Jamiul Muslimin ở Nguyễn Văn Trỗi. Như đã đính chính ở trên, ngôi thánh đường màu xanh ở số 459B Trần Hưng Đạo tên thật là Jamiul Islamiyah (tục gọi là Thánh đường Nancy, dựng năm 1950, xây lại năm 2003). Còn Jamiul Muslimin là ngôi thánh đường ở số 52 Nguyễn Văn Trỗi (quận Phú Nhuận cũ, dựng năm 1969 - 1971). Một số bài báo chú ngoặc hai tên làm một khiến người tra cứu dễ bị rối.
Thứ hai, người Chăm ở đây không theo Bàni. Cách nói gộp người Chăm theo đạo Hồi thì đúng về gốc nhưng che mất chỗ khác nhau đáng kể. Cộng đồng này theo Islam chính thống, mỗi tín đồ tự lễ nguyện năm lần mỗi ngày, cả cộng đồng cùng nhịn chay trọn tháng Ramadan, thánh đường mở quanh năm. Còn người Chăm Bàni ở vùng Ninh Thuận và Bình Thuận cũ giao các bổn phận ấy cho lớp chức sắc đảm nhận thay, giữ thêm lớp thờ cúng tổ tiên, và nơi thờ của họ chỉ mở trong kỳ lễ. Thư viện ghi lại chỗ khác nhau ấy như ghi một dữ kiện, không xếp bên nào đúng hơn bên nào.
IITừ năm 1950 tới khối nhà màu xanh
Ngôi thánh đường này trẻ hơn hai ngôi ở khu trung tâm quận 1 cũ và già hơn ngôi bên quận 8 cũ. Vị trí ấy trong thời gian nói đúng vị trí của cộng đồng, khi người Chăm về thành phố sau các lớp di dân từ ngoài nước, và xóm Cầu Kho (khu Nancy) là một trong những chỗ tụ cư sớm của họ.
- 1885Al Rahim, ngôi lâu đời nhất thành phốCộng đồng gốc Mã Lai và Indonesia dựng thánh đường ở số 45 Nam Kỳ Khởi Nghĩa. Đây là mốc đầu của bản đồ Hồi Giáo trong thành phố.
- 1935Jamia Al Musulman ở Đông DuCộng đồng gốc Nam Á dựng ngôi ở số 66 Đông Du, ngôi lớn nhất khu trung tâm. Hai lớp di dân từ ngoài nước tới cách nhau nửa thế kỷ.
- 1950Dựng thánh đường ở Cầu KhoXóm Chăm khu Cầu Kho (Nancy) lập ngôi thánh đường Jamiul Islamiyah trên đường Trần Hưng Đạo, làm chỗ lễ và chỗ tụ họp của cả xóm.
- 1966 - 1971Thêm các thánh đường của cộng đồng ChămNăm 1966, xóm Chăm gốc Châu Đốc lập thánh đường Jamiul Anwar trong hẻm Dương Bá Trạc (quận 8 cũ). Giai đoạn 1969 - 1971, thánh đường Jamiul Muslimin được dựng ở số 52 Nguyễn Văn Trỗi (quận Phú Nhuận cũ), nơi về sau đặt văn phòng Ban Đại diện Cộng đồng Hồi giáo thành phố.
- Lần xây lại thứ nhấtDựng lại trên chỗ đất cũThánh đường ở 459B Trần Hưng Đạo được xây lại một lần trước năm 2003, giữ nguyên chỗ đứng và hướng của gian hành lễ. Các nguồn không ghi rõ năm của lần này.
- Tháng 3 năm 2003Hoàn thành lần xây lại thứ haiNgôi thánh đường tại 459B Trần Hưng Đạo hoàn thành đợt xây mới như thấy hôm nay, mang dáng một tòa lâu đài với gam màu xanh đặc trưng. Đây là lần xây lớn nhất trong lịch sử ngôi này.
- Hiện nayThánh đường kiêm lớp họcThánh đường giữ đủ nhịp năm lần lễ nguyện mỗi ngày, buổi lễ tập trung ngày thứ Sáu, và lớp dạy kinh cùng chữ Chăm cho trẻ trong xóm vẫn mở vào buổi tối.
Có hai chỗ cần nói rõ thay vì viết cho gọn.
Về số tín đồ trong thành phố, nguồn ghi vênh nhau. Khảo cứu của TS. Phan Anh Tú công bố năm 2021 ghi nhận thành phố có 4.537 tín đồ sinh hoạt tại 15 thánh đường và tiểu thánh đường (surao) ở 12 quận nội thành cũ. Trong khi đó, bài viết trên VietNamNet năm 2026 ghi thành phố có hơn chín nghìn tín đồ Chăm Islam, còn bài trên VnExpress năm 2023 ghi khoảng mười nghìn người sống rải ở 16 khu vực. Chênh lệch đến từ thời điểm thống kê và từ cách tính cả người tạm trú, nên thư viện ghi đủ các nguồn và không chốt một con số duy nhất.
Về lần xây lại thứ nhất. Các nguồn thống nhất rằng ngôi thánh đường ở 459B Trần Hưng Đạo đã được xây lại hai lần kể từ năm 1950, và lần gần nhất hoàn thành vào tháng 3 năm 2003. Riêng năm của lần xây lại thứ nhất thì thư viện chưa tra được tư liệu xác thực, nên chỉ ghi là có một lần trước đó mà không đưa một con số.
IIIDáng lâu đài, mihrab và cái lớp học
Đây là một thánh đường đô thị theo đúng nghĩa với đất hẹp, không sân lớn, không bốn tháp góc tách rời, mọi bộ phận ép cho vừa chỗ giữa hai dãy nhà phố. Cái bù lại là chiều cao. Khối nhà vươn lên nhiều tầng, các mảng tường thẳng đứng chia ô, cửa vòm nhọn xếp thành hàng, và gam màu xanh phủ gần hết mặt ngoài. Dáng ấy khiến người ta quen gọi đây là một tòa lâu đài, và chính nó là thứ làm khối nhà không lẫn vào mặt phố.
Một gian rộng để trống, nền trải phẳng, không ghế, không tượng, không tranh, không ban thờ. Người lễ đứng thành hàng ngang vai kề vai. Gian này dành cho nam giới.
Hốc tường lõm ở bức tường chính phía tây chếch bắc, chỉ hướng qiblah về Mecca. Mihrab không phải ban thờ và không có vật thờ, nó làm đúng một việc là chỉ hướng cho cả hàng người đứng lễ.
Bục giảng có bậc, đặt cạnh mihrab, dùng cho bài thuyết giảng trong buổi lễ ngày thứ Sáu. Đây là chỗ duy nhất cao hơn mặt bằng chung, và nó cao vì công dụng chứ không vì phẩm vị.
Bể nước và hệ vòi ở lối vào, dùng cho phép rửa bắt buộc trước mỗi buổi lễ. Không làm phép này thì không vào hàng lễ được, nên khu nước là bộ phận không bị cắt bớt dù đất chật.
Lớp buổi tối dùng chính không gian trong thánh đường và các gian phụ. Trẻ ngồi thành nhóm quanh bàn thấp, học đọc kinh, học tiếng Arab và học chữ Chăm, cùng với phần dạy đạo đức.
Chỉ dùng hoa văn hình học, hoa lá cách điệu và thư pháp chép lời kinh, vì giáo nghĩa không cho vẽ người và vật. Trên cao có hình trăng lưỡi liềm ôm ngôi sao năm cánh.
Cái lớp học đáng được nói riêng, vì đó là thứ làm nên diện mạo thật của nơi này. Mỗi tối từ khoảng 18 giờ 30, trẻ trong xóm tới học đọc kinh, học mặt chữ Arab và học chữ Chăm, tức chữ viết của chính tộc người mình. Phần dạy đạo đức và nghi thức đi kèm. Hai chương trình chạy song song trong cùng một buổi, một bên là việc của đạo, một bên là việc của tộc người.
Điều đáng nghĩ nằm ở vế thứ hai. Trẻ con sinh ra ở thành phố, đi học trường phổ thông bằng tiếng Việt, chơi với bạn trong khu phố bằng tiếng Việt. Thứ chữ mà chúng học mỗi tối trong thánh đường là thứ ngoài xóm này gần như không ai đọc được. Hai ngôi thánh đường của các xóm Chăm lâu năm bên bờ kênh, ngôi này và ngôi bên Dương Bá Trạc, đều giữ cái lớp ấy, và đó là chỗ khác rõ nhất giữa chúng với hai ngôi của các cộng đồng gốc ngoại quốc. Hai nhóm kia mang theo tôn giáo. Người Chăm mang theo cả tôn giáo lẫn tiếng nói và chữ viết, nên cái phải giữ nặng hơn.
IVThế đất và hướng
Phần này cần rào trước cho thật rõ. Islam không dạy phong thủy. Hướng của một thánh đường được định bằng một quy tắc duy nhất và bắt buộc của đạo là hướng qiblah, tức hướng về Ngôi Đền Kaaba ở Mecca, tính theo đường ngắn nhất trên mặt cầu Trái Đất. Từ Sài Gòn, hướng ấy rơi về phía tây chếch lên bắc (khoảng 291 tới 292 độ). Người dựng không có quyền chọn khác. Không có la bàn phong thủy, không có tuổi người lập, không có cung mệnh nào tham gia vào việc chọn hướng ấy, và nếu thửa đất không thuận thì người ta xoay hàng người đứng lễ chứ không xoay lại hướng.
Những gì viết dưới đây hoàn toàn là cách đọc theo lối cổ truyền của người Việt, do thư viện đưa ra làm chỗ đối chiếu cho bạn đọc quen lối ấy, không phải điều giáo lý dạy và cũng không phải điều cộng đồng tính tới khi dựng.
Trước hết là chuyện hướng đối với thửa đất. Trong phố, thửa đất nằm theo mặt đường chứ không nằm theo trục nào khác, và đoạn đường Trần Hưng Đạo ở đây chạy theo trục đông bắc - tây nam của thành phố. Gian lễ thì phải quay về Mecca ở hướng tây tây bắc. Hai điều ấy không trùng hoàn toàn với nhau, và cách xử lý của Islam rất dứt khoát là xoay hàng người đứng lễ theo đúng hướng qiblah chứ không xoay lại hướng. Người xem đất theo lối cũ nhìn vào sẽ thấy lạ, vì phép cũ luôn tìm cách cho nhà và hướng trùng nhau. Ở đây thì hướng đứng trên nhà.
Thứ hai là chỗ đứng trên mặt tiền. Phong thủy cổ truyền rất chú ý tới con đường trước cửa. Một trục lớn xe cộ đi lại suốt ngày, theo lối đọc cũ, là thế động, khí mạnh nhưng không tụ, hợp cho hàng quán và nơi giao dịch hơn là cho chỗ tĩnh. Các sách cũ xếp một nơi thờ tự đặt ngay mặt trục lớn vào loại phải xét kỹ. Cách bố trí thực tế ở đây lại làm dịu điều đó mà không cố ý khi người vào phải qua lối cổng, dừng lại rửa nước, bỏ giày, rồi mới bước tiếp. Ba lần dừng ấy chặn cái nhịp của phố lại ở ngoài cửa.
Thứ ba là chiều cao thay cho chiều sâu. Phép cũ đọc một nơi thờ tự theo trục dọc từ cổng vào tới chỗ sâu nhất, tính khí đi qua từng lớp. Ở đây không có trục ấy, vì đất chỉ đủ cho một khối nhà ép giữa hai nhà phố, nên công trình vươn lên thay vì lùi vào. Sách cũ không có khái niệm cho một nơi thờ tự xếp lớp theo chiều đứng, và con mắt cũ vì thế không đọc được chỗ này. Thư viện ghi nhận điều đó đúng như nó là.
Cuối cùng là gian lễ đổi vai theo giờ. Ban ngày là chỗ lễ, buổi tối là chỗ học. Trong lối nghĩ cổ truyền, nơi thờ tự là chỗ tĩnh và chỉ làm một việc, nên một không gian thờ tự đổi công năng như vậy nằm ngoài mọi khuôn của phép cũ. Đó lại chính là thứ khiến nơi này sống được giữa một đô thị lớn, và là chỗ để thấy rõ giới hạn của việc đối chiếu.
VNhịp ngày, nhịp tuần và lớp học buổi tối
Nhịp của thánh đường chia làm ba lớp gồm lễ nguyện năm lần mỗi ngày, lễ tập thể ngày thứ Sáu, và các kỳ lễ trong năm tính theo lịch Hijri, tức lịch mặt trăng của Islam. Lịch này ngắn hơn năm dương lịch chừng mười một ngày, nên các kỳ lễ dịch dần qua các mùa chứ không đứng yên như hội hè theo âm lịch của người Việt. Xen vào ba lớp ấy là lớp học buổi tối, chạy đều quanh năm.
| Thời điểm | Việc | Nội dung |
|---|---|---|
| Mỗi ngày | Năm lần lễ nguyện | Năm buổi chia theo vị trí mặt trời trong ngày. Trước mỗi buổi phải làm phép tẩy thể bằng nước tại khu nước ở lối vào. |
| Các tối trong tuần | Lớp dạy kinh và chữ Chăm | Mở từ khoảng 18 giờ 30 mỗi tối. Trẻ trong xóm tới học đọc kinh Qur'an, học mặt chữ Arab, học chữ Chăm và học phần đạo đức. Hai chương trình chạy song song trong cùng một buổi. |
| Thứ Sáu hằng tuần | Lễ Jumu'ah | Buổi lễ trọng nhất trong tuần, kéo dài khoảng 45 tới 60 phút, có bài thuyết giảng đọc từ minbar rồi cả hàng cùng lễ. Theo phóng sự đã công bố, buổi này thường có khoảng sáu tới bảy mươi người dự. |
| Trọn tháng Ramadan | Tháng nhịn chay | Tháng thứ chín của lịch Hijri. Tín đồ nhịn ăn uống từ rạng đông tới khi mặt trời lặn, buổi tối tụ về thánh đường dùng bữa xả chay và lễ nguyện thêm. |
| Mùng 1 tháng Shawwal | Lễ mừng mãn chay | Lễ kết thúc tháng nhịn chay, tên quốc tế là Eid al Fitr, dịp đông người nhất trong năm. Cả cộng đồng tới thánh đường lễ nguyện rồi thăm hỏi nhau. |
| Mùng 10 tháng Dhul Hijjah | Lễ hiến sinh | Tên quốc tế là Eid al Adha, trùng dịp hành hương Mecca. Có nghi thức xẻ thịt gia súc chia cho người trong cộng đồng và người thiếu thốn. |
Ngoài phần lễ, thánh đường giữ phần bố thí theo nếp chung của một masjid, gồm khoản bắt buộc hằng năm mà tiếng Arab phiên âm là zakat cùng khoản tự nguyện gọi là sadaqah. Nơi này cũng là chỗ cộng đồng thu xếp việc cưới hỏi và việc tang theo nghi thức của đạo, và là chỗ tiếp khách khi có các đoàn liên tôn hoặc người ngoài đạo muốn tìm hiểu.
Nếp sống của xóm đi theo đạo khá chặt. Thức ăn theo quy định Halal của đạo, không rượu bia, phụ nữ trùm khăn, trẻ con nói được cả tiếng Việt lẫn tiếng Chăm. Một khối nhà màu xanh lọt giữa dãy nhà phố mặt tiền, đi ngang rất dễ bỏ sót, nhưng bước vào là cả một xóm đạo với đủ nhịp ngày, nhịp tuần, nhịp năm và một lớp học mỗi tối. Đó là lý do thư viện xếp nơi này thành một trang riêng thay vì gộp chung vào các thánh đường khác của thành phố.
VINơi Chốn Và Đường Tới
- Địa chỉ
- Số 459B đường Trần Hưng Đạo, phường Cầu Ông Lãnh (phường Cầu Kho quận 1 cũ), Thành phố Hồ Chí Minh
- Đường tới
- Thánh đường Jamiul Islamiyah (Thánh đường Nancy) nằm ở số 459B đường Trần Hưng Đạo, phường Cầu Ông Lãnh, tức địa bàn phường Cầu Kho quận 1 cũ, Thành phố Hồ Chí Minh, ngay trên mặt tiền trục đường lớn nối khu trung tâm với phía tây thành phố (còn Thánh đường Jamiul Muslimin đặt trụ sở Ban Đại diện Cộng đồng Hồi giáo thành phố nằm ở số 52 đường Nguyễn Văn Trỗi, phường Phú Nhuận). Ba thánh đường khác đã có trang riêng trong thư viện nằm ở Nam Kỳ Khởi Nghĩa, Đông Du và Dương Bá Trạc.
- Toạ độ
- 10.7583, 106.6873
Đây là nơi hành lễ đang hoạt động nằm giữa chỗ ở của các gia đình, không phải điểm tham quan, nên lệ của nơi ấy là lệ phải theo. Bỏ giày trước khi vào gian lễ. Ăn mặc kín với nam mặc quần dài áo có tay, nữ trùm khăn và kín tay chân. Gian lễ chính dành cho nam giới. Không đi cắt ngang trước mặt người đang lễ nguyện, không nói to, không chụp ảnh người đang hành lễ. Lớp học buổi tối là việc của trẻ con trong xóm, xin đừng vào giữa lớp và đừng chụp ảnh trẻ khi chưa được phép.
Những nơi gần đây trong thư viện
VIIĐóng Góp Cho Trang Này
Góp ảnh, thông tin hoặc video cho Thánh đường Jamiul Islamiyah (Jamiul Muslimin)
Thầy Ưng Khiêm mời cộng đồng cùng làm giàu trang này. Ảnh chụp tận nơi, một chi tiết lịch sử chưa được nhắc, một đoạn video ngắn: mọi đóng góp đều được đọc và trả lời.
Chưa có đóng góp nào từ cộng đồng. Bạn có thể là người đầu tiên.
?Hỏi Đáp Nhanh
Thánh đường Jamiul Islamiyah (hay bị gọi gộp là Jamiul Muslimin) ở đâu
Ngôi thánh đường màu xanh của xóm Chăm khu Cầu Kho (tục gọi là Thánh đường Nancy) nằm ở số 459B đường Trần Hưng Đạo, phường Cầu Ông Lãnh, tức địa bàn phường Cầu Kho quận 1 cũ, Thành phố Hồ Chí Minh, dựng năm 1950 và xây lại lần cuối tháng 3 năm 2003. Còn Thánh đường Jamiul Muslimin thực chất nằm ở số 52 đường Nguyễn Văn Trỗi, thuộc quận Phú Nhuận cũ.
Jamiul Muslimin và Jamiul Islamiyah có phải cùng một thánh đường không
Thực tế đây là hai thánh đường khác nhau nhưng từng bị một số bài báo chú gộp làm một. Cơ sở ở số 459B Trần Hưng Đạo tên chính thức trên bảng hiệu là Thánh đường Jamiul Islamiyah (Thánh đường Nancy). Còn Thánh đường Jamiul Muslimin nằm ở số 52 đường Nguyễn Văn Trỗi (quận Phú Nhuận cũ, dựng năm 1969 - 1971), là nơi đặt văn phòng Ban Đại diện Cộng đồng Hồi giáo Thành phố Hồ Chí Minh.
Thánh đường ở 459B Trần Hưng Đạo xây năm nào
Dựng năm 1950, sau đó xây lại hai lần, và lần gần nhất hoàn thành vào tháng 3 năm 2003. Ngôi thấy hôm nay là kết quả của lần xây cuối ấy, mang dáng một tòa lâu đài với gam màu xanh đặc trưng. Năm của lần xây lại thứ nhất thì thư viện chưa tra được tư liệu xác thực.
Sài Gòn có mấy thánh đường Hồi Giáo tiêu biểu và khác nhau ra sao
Thư viện có trang riêng cho bốn ngôi, phân theo gốc gác cộng đồng. Al Rahim ở 45 Nam Kỳ Khởi Nghĩa dựng năm 1885 của người gốc Mã Lai và Indonesia. Jamia Al Musulman ở 66 Đông Du dựng năm 1935 của người gốc Nam Á. Jamiul Anwar ở hẻm 157 Dương Bá Trạc là của xóm Chăm gốc Châu Đốc. Ngôi Jamiul Islamiyah ở 459B Trần Hưng Đạo là của xóm Chăm khu Cầu Kho (cùng với ngôi Jamiul Muslimin ở 52 Nguyễn Văn Trỗi là trụ sở Ban Đại diện của cộng đồng).
Trong thánh đường ở Trần Hưng Đạo dạy gì cho trẻ
Dạy đọc kinh Qur'an, dạy mặt chữ Arab, dạy chữ Chăm và dạy phần đạo đức, mở vào khoảng 18 giờ 30 mỗi tối ngay trong lòng thánh đường. Phần dạy chữ Chăm là chỗ đáng chú ý nhất, vì đó là chữ viết của chính tộc người mà ngoài xóm này gần như không ai đọc được.