Ở bờ hồ Truồi, quý vị xuống một chiếc thuyền nhỏ. Mặt hồ rộng và phẳng, nước xanh thẫm màu núi, phía sau là dãy Bạch Mã sẫm mây. Chừng mười lăm phút sau, thuyền cập vào chân một ngọn núi thấp nằm gọn giữa hồ, cây phủ kín từ mép nước lên tới đỉnh. Từ bến, một lối bậc đá dựng ngược lên sườn núi, và phải đếm đủ một trăm bảy mươi hai bậc mới tới cổng tam quan.
Đó là Thiền viện Trúc Lâm Bạch Mã, trên núi Linh Sơn. Báo Giác Ngộ gọi đây là thiền viện đầu tiên của Thiền phái Trúc Lâm hiện đại ở miền Trung. Thiền phái đã có chỗ khởi đầu ở Vũng Tàu, tổ đình ở Đồng Nai, những thiền viện lớn ở Đà Lạt và trên đất Bắc, và tới năm 2008 mới có một ngôi đứng giữa hai miền ấy. Nét riêng của ngôi này nằm ngay ở chuyến thuyền: không ai tới được chỗ ngồi thiền mà không qua một khoảng nước.
INgôi Thiền Viện Của Thiền Phái Ở Miền Trung
Muốn đặt Bạch Mã vào đúng chỗ, quý vị chỉ cần nhớ thứ tự các nơi của thiền phái. Thiền viện Chơn Không ở Vũng Tàu là nơi khởi đầu từ năm 1966. Thiền viện Thường Chiếu là tổ đình, nơi tông chỉ và pháp môn của thiền phái được giảng rõ, phần ấy bài Thường Chiếu đã viết. Thiền viện Trúc Lâm Đà Lạt là thiền viện lớn trên đồi Phượng Hoàng. Thiền viện Trúc Lâm Tây Thiên dựng trên nền chùa cổ ở miền Bắc. Bạch Mã là mảnh ghép ở miền Trung.
Vị khai sơn vẫn là Hòa thượng Thích Thanh Từ. Thiền viện được khởi công tháng 3 năm 2006 và khánh thành ngày 20 tháng 4 năm 2008. Giác Ngộ ghi thiền viện thuộc dòng Trúc Lâm Yên Tử, cùng một nhà với các thiền viện ở Quảng Ninh, Đà Lạt và Vĩnh Phúc cũ. Nói cho đủ chữ theo cách thư viện dùng: đây là Thiền phái Trúc Lâm hiện đại do Hòa thượng Thích Thanh Từ phục hưng, không phải một ngôi chùa thời Trần còn lại.
Người đến Bạch Mã thường nhớ chuyến thuyền hơn nhớ điện Phật, và chuyến thuyền ấy có thể đọc bằng một hình ảnh quen trong kinh. Nhà Phật hay gọi chỗ giác ngộ là bờ bên kia, chữ Phạn là pāramitā, dịch là đáo bỉ ngạn, tức tới bờ kia. Cõi mê là bờ bên này, người tu là người qua sông. Trong kinh còn có dụ chiếc bè: bè dùng để qua sông, qua rồi thì không vác bè theo. Giáo pháp cũng thế, là phương tiện để qua, không phải thứ để ôm giữ.
Chúng tôi không nói người dựng thiền viện chọn đất vì ý ấy. Nguồn không ghi như vậy. Chúng tôi chỉ ghi rằng ở đây, hình ảnh sang sông không còn là ẩn dụ trên giấy. Quý vị rời bờ, ngồi yên trên thuyền một quãng, rồi bước lên một ngọn núi mà mọi phía đều là nước. Với một thiền viện lấy việc quay về chính mình làm việc gốc, khoảng nước ấy là một lời nhắc không cần viết thành chữ.
Nhiều trang du lịch ghi Thiền viện Trúc Lâm Bạch Mã ở độ cao 1.450 mét. Con số ấy là độ cao đỉnh Bạch Mã, không phải độ cao của thiền viện. Thiền viện nằm trên núi Linh Sơn, một ngọn núi thấp giữa lòng hồ Truồi dưới chân dãy Bạch Mã, cách trung tâm Huế chừng 30 cây số về phía nam theo Giác Ngộ. Người đi tìm thiền viện trên đỉnh núi cao sẽ đi nhầm đường. Cũng vì tên có chữ Bạch Mã, có người tưởng thiền viện nằm trong một ngôi đền hay chùa cổ mang tên ấy. Không phải, đây là một thiền viện mới dựng trong những năm 2006 tới 2008.
IINối Thêm Một Chặng Ở Miền Trung
Lịch sử riêng của Bạch Mã chỉ gồm hai năm xây dựng. Vì thế các mốc dưới đây đặt thiền viện vào chuỗi các nơi của thiền phái, để quý vị thấy vì sao Giác Ngộ gọi đây là thiền viện đầu tiên ở miền Trung. Các mốc trước năm 2006 chỉ ghi ngắn, chi tiết xin đọc ở bài của từng nơi.
- 1966Chơn Không, nơi khởi đầuHòa thượng Thích Thanh Từ dựng thất Pháp Lạc trên núi Tương Kỳ, Vũng Tàu, theo phatgiao.org.vn.
- 1974Thường Chiếu, tổ đìnhLập thiền viện ở Long Thành cũ, về sau là nơi đào tạo chính của thiền phái.
- 1993Trúc Lâm Đà LạtKhởi công thiền viện trên đồi Phượng Hoàng, bên hồ Tuyền Lâm.
- 2004 tới 2005Trúc Lâm Tây ThiênThiền viện dựng trên nền chùa cổ Thiên Ân dưới núi Tam Đảo, ở miền Bắc.
- 2006Khởi công Bạch MãBảng dữ kiện ghi ngày 30 tháng 3, Giác Ngộ ghi tháng 3 năm 2006. Công trình dựng trên núi Linh Sơn giữa hồ Truồi.
- 2008Khánh thànhThiền viện khánh thành ngày 20 tháng 4 năm 2008, chừng hai năm sau ngày khởi công. Ngày khánh thành theo bảng dữ kiện của thư viện.
- NayBa khu, hơn hai mươi hạng mụcThiền viện chia ngoại viện, tăng viện và ni viện với hơn hai mươi hạng mục lớn nhỏ, theo Thanh Niên.
Về thời gian xây dựng, Giác Ngộ chỉ ghi khởi công tháng 3 năm 2006 và hoàn thành chừng hai năm sau, còn bảng dữ kiện của thư viện ghi đủ ngày 30 tháng 3 năm 2006 và ngày khánh thành 20 tháng 4 năm 2008. Hai nguồn không mâu thuẫn, một bên ghi gọn, một bên ghi đủ ngày. Về vị trí pho tượng Phật lớn thì nguồn tả khác nhau: Thanh Niên ghi tượng đặt trên ngọn đồi phía trước chùa, trang VinWonders ghi tượng an tọa trên đỉnh núi. Chúng tôi ghi cả hai cách tả.
IIINgoại Viện, Tăng Viện, Ni Viện
Theo Thanh Niên và VinWonders, thiền viện chia ba khu: ngoại viện có điện thờ chính và là phần khách được đi, tăng viện cho chư tăng, ni viện cho chư ni. Cả ba cộng lại có hơn hai mươi hạng mục, gồm tổ đường, chánh điện, tăng đường, trai đường, phương trượng, lầu chuông và tháp xá lợi. Trên một ngọn núi nhỏ giữa hồ, ba khu ấy phải xếp theo sườn dốc, nên người đi thấy các mái nhà hiện ra lần lượt theo độ cao chứ không thấy cùng một lúc.
Từ bến thuyền, 172 bậc đá dẫn lên cổng tam quan gồm một lối chính và hai lối phụ. Bậc cấp là phần đầu tiên của thiền viện mà ai cũng phải đi qua.
Nằm trong khu ngoại viện, kết cấu gỗ theo lối Á Đông, có cửa song con tiện và bức bàn thấp chừng nửa mét, không gian bên trong rộng và thoáng, theo VinWonders.
Hai tầng, tám mái cong đầu đao, lợp ngói vảy, chạm rồng phượng và hoa cành, theo Thanh Niên và VinWonders.
Nơi thờ chư tổ Thiền tông và Trúc Lâm Tam Tổ, như lệ chung của các thiền viện trong thiền phái.
Hai khu tu riêng của tăng và ni, gồm tăng đường, trai đường và nơi ở. Đây là phần khép kín, khách không vào.
Tượng bằng đá cao 24 mét, nặng chừng 1.500 tấn, theo Thanh Niên. Tượng nhìn thấy được từ mặt hồ khi thuyền còn chưa cập bến.
Cách chia ba khu ở Bạch Mã giống các thiền viện Trúc Lâm khác, nhưng địa hình làm nó khác đi. Ở Đà Lạt, ngoại viện và nội viện nằm trên một mỏm đồi rộng. Ở đây, cả thiền viện chỉ có một ngọn núi nhỏ, bốn bề là nước. Muốn khép kín khu tu thì không cần tường cao, vì hồ đã làm việc của tường. Khách đến và về đều qua bến thuyền, còn tăng ni ở lại với ngọn núi và mặt hồ.
IVThế Đất Và Hướng
Phần này là cách đọc của thư viện theo con mắt phong thủy cổ truyền, không phải điều chép trong văn bản của thiền viện. Các nguồn chúng tôi đọc không ghi lý do chọn núi Linh Sơn, cũng không ghi hướng chánh điện. Vì thế đoạn dưới chỉ đọc cái thế chung của núi và nước, không đoán hướng.
Thế đất của Bạch Mã hiếm gặp: một ngọn núi đứng giữa lòng nước. Theo các nguồn giới thiệu, hồ Truồi rộng trên 400 héc ta, dung tích chừng 60 triệu mét khối, bao quanh ngọn núi của thiền viện. Trong lối nhìn cổ truyền, núi là tĩnh, nước là động, núi giữ khí, nước tụ khí. Phần lớn nơi thờ chỉ có nước ở một mặt, trước mặt hoặc bên hông. Ở đây nước ôm cả bốn mặt, nên người xưa sẽ gọi là thế thủy nhiễu, nước vòng quanh, khí khó tán đi đâu.
Sau lưng cả vùng là dãy Bạch Mã, mây phủ gần quanh năm. Theo phép đọc núi, dãy núi lớn phía sau là tổ sơn, nơi mạch đất từ xa đổ về, còn ngọn Linh Sơn nhỏ giữa hồ là chỗ mạch dừng lại trước khi gặp nước. Một ngọn núi con ngồi trước núi mẹ, giữa một vùng nước lặng: đó là hình ảnh mà sách đất xưa vẫn tả là núi có chỗ dựa và nước có chỗ về.
Điều thứ ba là khoảng cách. Người đọc đất thường nói tới long mạch và minh đường, nhưng ở một nơi tu thì yếu tố quan trọng nhất có khi là sự cách biệt. Hồ Truồi tạo ra sự cách biệt ấy mà không cần tường rào: muốn lên núi phải có thuyền, và thuyền chỉ đi theo lệ. Với người tu thiền, đó là một vòng che tự nhiên giữ cho khu tu được yên.
Cuối cùng, cái tên. Linh Sơn là tên của núi Linh Thứu ở Ấn Độ, nơi theo kinh điển Đức Phật giảng nhiều bộ kinh lớn, và cũng là nơi Thiền tông đặt tích niêm hoa vi tiếu. Chúng tôi không có nguồn nói tên núi đặt vì ý ấy, chỉ ghi rằng một thiền viện Trúc Lâm trên núi mang tên Linh Sơn là chỗ tên đất và việc tu gặp nhau.
VLễ Trong Năm Và Mùa Hành Hương
Thiền viện không mở hội theo lối lễ hội làng. Lịch trong năm gồm các ngày lễ chung của Phật Giáo Bắc Tông và ngày riêng của các thiền viện Trúc Lâm. Thanh Niên ghi người Huế và khách xa về đây đông nhất vào dịp đầu năm để cầu an và chiêm bái, và chuyến thuyền qua hồ Truồi là phần đầu của buổi lễ đầu năm ấy.
| Ngày âm lịch | Dịp | Nội dung |
|---|---|---|
| Tháng Giêng | Đầu xuân cầu an | Mùa người đến đông nhất trong năm, đi thuyền qua hồ rồi leo 172 bậc lên lễ Phật, theo Thanh Niên. |
| Rằm tháng 4 | Phật Đản | Mừng ngày Đức Phật đản sinh, cũng là lúc tăng ni bắt đầu mùa an cư. |
| Rằm tháng 4 tới rằm tháng 7 | An cư kiết hạ | Ba tháng tăng ni ở yên trong khu tu. Với một thiền viện trên đảo núi, mùa an cư là mùa khép kín nhất. |
| Rằm tháng 7 | Vu Lan | Lễ báo hiếu cha mẹ và mãn hạ. |
| Mùng 1 tháng 11 | Tưởng niệm Sơ tổ Trúc Lâm | Ngày Phật hoàng Trần Nhân Tông nhập Niết Bàn, ngày riêng của các thiền viện Trúc Lâm. |
| Mùng 8 tháng Chạp | Phật Thành Đạo | Kỷ niệm ngày Đức Phật thành đạo dưới cội bồ đề, ngày có ý nghĩa riêng với người tu thiền. |
Ngày Phật Thành Đạo đáng một lời. Với chùa làng, đây thường là ngày lễ nhỏ. Với thiền viện thì khác, vì thành đạo là chính việc mà người ngồi thiền hướng tới: Đức Phật ngồi yên dưới gốc cây cho tới khi thấy rõ. Ở một nơi phải qua nước mới tới, ngày ấy nhắc lại đúng hình ảnh đáo bỉ ngạn mà người đến đã đi qua bằng thuyền.
VINơi Chốn Và Đường Tới
- Địa chỉ
- Núi Linh Sơn giữa hồ Truồi dưới dãy Bạch Mã, xã Lộc An (xã Lộc Hòa cũ, huyện Phú Lộc cũ), thành phố Huế
- Đường tới
- Thiền viện ở núi Linh Sơn giữa hồ Truồi, xã Lộc An, thành phố Huế, thuộc huyện Phú Lộc cũ, cách trung tâm Huế chừng 30 cây số về phía nam. Đi tới bờ hồ Truồi rồi qua hồ bằng thuyền.
- Toạ độ
- 16.2462, 107.7927
Thiền viện Bạch Mã là nơi tăng ni đang tu, lệ của thiền viện là lệ phải theo. Quý vị nên ăn mặc kín đáo, đi giày dép chắc để leo bậc đá, giữ trật tự trên thuyền và ở bến. Khách chỉ đi trong khu ngoại viện, không vào tăng viện và ni viện. Xin nói khẽ quanh chánh điện, không chụp ảnh chư tăng ni khi chưa được phép, và về bờ theo lượt thuyền của thiền viện.
Những nơi gần đây trong thư viện
VIIĐóng Góp Cho Trang Này
Góp ảnh, thông tin hoặc video cho Thiền viện Trúc Lâm Bạch Mã
Contribute photos, information or video for Truc Lam Zen Monastery, Bach MaThầy Ưng Khiêm mời cộng đồng cùng làm giàu trang này. Ảnh chụp tận nơi, một chi tiết lịch sử chưa được nhắc, một đoạn video ngắn: mọi đóng góp đều được đọc và trả lời.
Everyone is welcome to enrich this page: a photo you took, a detail the page misses, a short video. Every contribution is read and answered.
Chưa có đóng góp nào từ cộng đồng. Bạn có thể là người đầu tiên. No community contribution yet. You could be the first.
?Hỏi Đáp Nhanh
Thiền viện Trúc Lâm Bạch Mã ở đâu
Thiền viện nằm trên núi Linh Sơn giữa lòng hồ Truồi, dưới chân dãy Bạch Mã, xã Lộc An, thành phố Huế, thuộc huyện Phú Lộc cũ, cách trung tâm Huế chừng 30 cây số về phía nam. Muốn lên thiền viện phải đi thuyền qua hồ rồi leo 172 bậc đá.
Thiền viện Trúc Lâm Bạch Mã xây năm nào
Thiền viện khởi công tháng 3 năm 2006, bảng dữ kiện ghi ngày 30, và khánh thành ngày 20 tháng 4 năm 2008. Vị khai sơn là Hòa thượng Thích Thanh Từ. Giác Ngộ gọi đây là thiền viện đầu tiên của Thiền phái Trúc Lâm hiện đại ở miền Trung.
Thiền viện Trúc Lâm Bạch Mã cao bao nhiêu mét
Thiền viện nằm trên núi Linh Sơn, một ngọn núi thấp giữa hồ Truồi. Con số 1.450 mét mà nhiều trang du lịch ghi là độ cao của đỉnh Bạch Mã, không phải của thiền viện. Từ bến thuyền lên cổng tam quan là 172 bậc đá.
Tượng Phật ở Thiền viện Trúc Lâm Bạch Mã cao bao nhiêu
Tượng Phật Thích Ca bằng đá cao 24 mét, nặng chừng 1.500 tấn, theo Thanh Niên. Thanh Niên tả tượng đặt trên ngọn đồi phía trước chùa, trang VinWonders tả tượng trên đỉnh núi. Tượng nhìn thấy được từ mặt hồ.
Thiền viện Bạch Mã khác Thiền viện Trúc Lâm Đà Lạt ở chỗ nào
Cùng một thiền phái, cùng vị khai sơn, cùng cách chia ngoại viện và nội viện. Đà Lạt là thiền viện lớn trên đồi Phượng Hoàng bên hồ Tuyền Lâm, đi đường bộ tới cổng. Bạch Mã nằm trên một ngọn núi giữa hồ Truồi, phải qua hồ bằng thuyền, và là điểm của thiền phái ở miền Trung.