ITổng Quan
Do Thái Giáo Karaite chỉ nhận Kinh Thánh Hebrew, tức Tanakh, làm thẩm quyền tối cao. Họ không nhận Torah truyền khẩu được ghi lại trong Mishnah và Talmud làm luật ràng buộc. Tên Karaite lấy từ chữ Hebrew qara, đọc, ý chỉ những người đọc Kinh Thánh.
Đa số người Do Thái hôm nay theo truyền thống rabbi, tức truyền thống lấy Talmud làm nền. Karaite là một truyền thống khác, cổ không kém, có hội đường, học giả và luật riêng. Người Karaite đọc từng câu Kinh Thánh và tự suy ra luật, nên ở nhiều điểm họ giữ đạo khác hẳn người Do Thái theo truyền thống rabbi.
IILịch Sử Hình Thành
Truyền thống thường kể rằng Anan ben David, sống quãng 715 tới 811 ở Baghdad, không được chọn làm người đứng đầu cộng đồng và lập một nhóm theo cách đọc Kinh Thánh của mình. Các sử gia ngày nay cho rằng phong trào Karaite thành hình dần từ nhiều nhóm chống thẩm quyền của Talmud, và nhóm của Anan là một trong số ấy. Tên Karaite xuất hiện quãng thế kỷ 9.
Thế kỷ 10 và 11 là thời vàng của Karaite, với các học giả ở Jerusalem và Ai Cập viết chú giải, ngữ pháp Hebrew và triết học. Rabbi Saadia Gaon, 882 tới 942, viết nhiều sách phản bác họ. Về sau các cộng đồng Karaite sống ở Ai Cập, Constantinople, Crimea và Lithuania. Sau năm 1948, phần lớn người Karaite Ai Cập dời về Israel.
- thế kỷ 8Anan ben DavidNhóm của ông ở Baghdad thường được xem là mầm của phong trào.
- thế kỷ 9Tên KaraiteTên gọi người đọc Kinh Thánh xuất hiện.
- thế kỷ 10 và 11Thời vàngHọc giả Karaite ở Jerusalem và Ai Cập viết chú giải, ngữ pháp, triết học.
- sau 1948Về IsraelPhần lớn người Karaite Ai Cập di cư sang Israel.
IIIGiáo Lý Và Điểm Riêng
- Chỉ Kinh viết: Tanakh là lời Thượng Đế, luật phải rút từ chính văn bản ấy.
- Mỗi người tự học: mỗi tín hữu có bổn phận tự đọc và hiểu Kinh Thánh, ý kiến của các học giả được tôn trọng nhưng không ràng buộc.
- Không nhận Talmud là luật: các sách của rabbi có thể được đọc để tham khảo, không phải để tuân theo.
- Chuẩn đọc văn bản: văn cảnh, ngữ pháp Hebrew và suy luận là công cụ để hiểu luật.
Từ cách đọc ấy ra nhiều khác biệt cụ thể. Lịch Karaite định đầu tháng bằng việc nhìn thấy trăng non và định năm theo độ chín của lúa mạch ở đất Israel, không theo lịch tính sẵn. Vì thế ngày lễ Karaite đôi khi lệch với ngày lễ của đa số. Họ không giữ lễ Hanukkah, vì lễ ấy không có trong Tanakh.
Người Karaite tự nhận là người Do Thái, và ở Israel họ được xem là người Do Thái theo Luật Hồi Hương. Điểm vênh nằm ở luật hôn nhân: Karaite tính dòng dõi Do Thái theo cha, còn truyền thống rabbi tính theo mẹ, nên việc kết hôn giữa hai bên còn là vấn đề luật. Riêng một bộ phận người Karaim ở Crimea và Lithuania từ thế kỷ 19 tự nhận là một dân tộc gốc Turk riêng.
IVTu Tập, Nghi Lễ Và Đời Sống
Trong hội đường Karaite, người dự bỏ giày ở ngoài và cầu nguyện với nhiều lần cúi lạy sát đất, gần với cách kể trong Kinh Thánh. Lời kinh phần lớn là các đoạn Kinh Thánh. Họ không đeo tefillin, vì hiểu câu buộc lời Chúa trên tay và giữa trán theo nghĩa bóng, nhưng giữ tua áo tzitzit.
Ngày Shabbat, truyền thống Karaite không để lửa cháy trong nhà, kể cả lửa đã thắp từ trước, theo câu sách Xuất Hành. Ngày nay nhiều người Karaite ở Israel dùng điện theo cách khác nhau tùy gia đình. Luật ăn uống dựa trên danh sách con vật sạch trong sách Lêvi.
VTổ Chức Và Phân Bố
Ở Israel, cộng đồng Karaite có hội đồng tôn giáo riêng và tòa án tôn giáo riêng lo việc hôn nhân của người Karaite. Các trung tâm chính là Ramla, Ashdod và Beersheba. Ngoài Israel có hội chúng ở California, Hoa Kỳ, và các nhóm nhỏ ở Thổ Nhĩ Kỳ và châu Âu. Hội đường Karaite ở Trakai, Lithuania, là di tích quen thuộc của cộng đồng Karaim.
Theo Wikipedia tiếng Anh, số người Karaite khoảng 35.000 tới 50.000, trong đó 30.000 tới 40.000 ở Israel. Nguồn không ghi năm số liệu, và thư viện chưa tìm được số đếm độc lập.
VITại Việt Nam
Thư viện chưa tìm được nguồn về người Karaite hay sinh hoạt Karaite tại Việt Nam. Các điểm sinh hoạt Do Thái Giáo có tổ chức thư viện tìm được ở Việt Nam đều thuộc Chabad, một nhóm theo truyền thống rabbi. Theo số liệu VietNamNet dẫn năm 2025, Do Thái Giáo không nằm trong mười sáu tôn giáo được Nhà nước công nhận.
VIIBiểu Tượng Của Nhánh
Nhánh này chưa có biểu tượng riêng được ghi nhận có nguồn, nên thư viện dùng biểu tượng chung của đạo.
VIIICác Nhánh Khác Của Do Thái Giáo
Do Thái Giáo Cải Cáchיהדות רפורמית Yahadut ReformitThành hình ở Đức đầu thế kỷ 19, Đền Hamburg năm 1818, rồi lớn mạnh ở Bắc Mỹ.Dùng biểu tượng chung của đạoChính Thống Haredi Và Các Nhóm Hasidicחרדים Haredim, חסידות HasidutKhối Chính thống giữ tục xưa nghiêm ngặt, học Talmud làm trung tâm đời sống, trang phục riêng.Dùng biểu tượng chung của đạoChính Thống Hiện Đạiאורתודוקסיה מודרנית, דתי לאומי Dati LeumiThành hình ở Đức giữa thế kỷ 19 với rabbi Samson Raphael Hirsch.Dùng biểu tượng chung của đạoDo Thái Giáo Bảo Thủ (Masorti)יהדות מסורתית MasortiThành hình ở Đức giữa thế kỷ 19 với Zacharias Frankel, ở Bắc Mỹ từ năm 1886.Dùng biểu tượng chung của đạoDo Thái Giáo Tái Kiến ThiếtReconstructionist JudaismKhởi từ tư tưởng của rabbi Mordecai Kaplan ở Bắc Mỹ đầu thế kỷ 20.Dùng biểu tượng chung của đạo
Chabad Lubavitchחב״ד ChabadMột nhóm Hasidic do rabbi Shneur Zalman ở Liadi (1745 tới 1812) lập.Do Thái Giáo Karaiteיהדות קראית Yahadut Qara'itChỉ nhận Kinh viết Tanakh làm thẩm quyền tối cao, không nhận Torah Truyền Khẩu và Talmud của các rabbi.Dùng biểu tượng chung của đạoIXNguồn Tham Khảo
Thư viện đối chiếu các nguồn dưới đây. Chỗ nào các nguồn vênh nhau, bài ghi rõ cả hai.
?Hỏi Đáp Nhanh
Karaite khác Do Thái Giáo rabbi thế nào?
Karaite chỉ nhận Kinh Thánh Hebrew là thẩm quyền, không nhận Talmud là luật ràng buộc. Vì vậy họ có lịch theo quan sát trăng non, không giữ Hanukkah, không đeo tefillin và giữ Shabbat theo cách riêng.
Có bao nhiêu người Karaite?
Theo Wikipedia tiếng Anh, khoảng 35.000 tới 50.000 người, phần lớn ở Israel. Nguồn không ghi năm số liệu và chưa có số đếm độc lập.
Người Karaite có được xem là người Do Thái ở Israel không?
Có, họ được nhận theo Luật Hồi Hương. Việc kết hôn với người Do Thái theo truyền thống rabbi còn là vấn đề luật, vì hai bên tính dòng dõi khác nhau.