ITổng Quan
Nihang là một dòng chiến binh trong cộng đồng Khalsa của đạo Sikh. Họ nhận cùng mười vị Guru và cùng kinh Guru Granth Sahib như chính dòng, nên không phải một đạo tách ra. Điều làm họ khác là lối sống: mặc áo xanh đậm, đội khăn cao gắn vòng thép chakkar và binh khí nhỏ, giữ võ nghệ và phong tục của đạo quân Khalsa thế kỷ 18.
Chữ Nihang thường được giải là từ tiếng Ba Tư, chỉ một loài thủy quái, và các sử gia thời Mughal ví sự dũng mãnh của họ với cá sấu. Họ còn được gọi là Akali, người thuộc về Akal, đấng vượt ngoài thời gian. Người Nihang tự coi mình là hình thức nguyên vẹn của Khalsa mà Guru Gobind Singh đã lập.
IILịch Sử Hình Thành
Nguồn gốc của dòng chưa được sử học xác định. Có giả thuyết gắn với con trai Guru Gobind Singh là Fateh Singh, người mặc áo và khăn xanh. Có giả thuyết kể Guru mặc áo xanh để cải trang khi rời Chamkaur năm 1704 tới 1705. Sử gia Harjinder Singh Dilgeer kể rằng trong trận Anandpur năm 1703, Guru xé một dải khăn xanh làm dải cờ trên khăn, và các chiến binh bắt chước. Ghi chép chắc chắn về Nihang trước thế kỷ 18 rất ít.
- 1699Lập KhalsaMốc chung mà mọi dòng trong Khalsa nhận là khởi đầu.
- thế kỷ 18Thời các mislNihang là lực lượng chiến đấu nổi bật trong các đoàn quân Sikh.
- đầu thế kỷ 19Akali Phula SinghThủ lĩnh Nihang trông coi Akal Takht dưới thời Đế quốc Sikh của Ranjit Singh, tử trận năm 1823.
- 1892 và 1901Số Nihang giảm mạnhĐiều tra thời Anh ghi 1.376 người năm 1892 và 431 người năm 1901.
- 2001Bất đồng về shaheedi deghMột số thủ lĩnh Nihang không nhận lệnh cấm của SGPC đối với thức uống có cần sa trong nghi lễ.
Sau khi Đế quốc Sikh sụp đổ năm 1849, vai trò quân sự của Nihang mất dần. Từ năm 1920, chữ Akali còn được dùng cho đảng chính trị Shiromani Akali Dal, nên dễ gây lẫn với Nihang theo nghĩa lịch sử.
IIIGiáo Lý Và Điểm Riêng
Về căn bản, Nihang theo giáo lý Sikh chung. Những điểm khác chính dòng:
- Ba bộ kinh. Nihang tôn kính ngang nhau Guru Granth Sahib, Dasam Granth và Sarbloh Granth, và đọc cả ba trong kinh hằng ngày. Họ coi hai bộ sau là của Guru Gobind Singh. Nhiều học giả và một phần chính dòng còn tranh luận về tác giả của Dasam Granth, và Sarbloh Granth càng ít được nhận hơn.
- Bana, trang phục xanh đậm, khăn cao dastar bunga, luôn mang binh khí.
- Jhatka, giết thú một nhát cho thịt, trong khi Rehat Maryada chỉ cấm thịt kutha giết theo nghi thức của đạo khác.
- Khalsa bole, một lối nói riêng với nhiều từ lóng, dùng để giữ tinh thần.
Người Nihang nói rằng họ giữ nguyên hình dạng của Khalsa như Guru Gobind Singh để lại, gồm cả tinh thần chiến binh sẵn sàng bảo vệ người yếu, và coi binh khí là một phần của đức tin chứ không chỉ là vật trang trí.
IVTu Tập, Nghi Lễ Và Đời Sống
Người Nihang tập gatka và shastar vidya, các môn võ truyền thống của Sikh, cưỡi ngựa và dùng binh khí. Nhiều người sống thành đoàn, di chuyển giữa các gurdwara lịch sử. Dịp đông nhất là lễ Hola Mohalla ở Anandpur Sahib vào tháng 3, ngay sau lễ Holi, khi các Dal diễu hành, biểu diễn cưỡi ngựa và võ nghệ trước hàng chục nghìn người xem. Một số nhóm dùng shaheedi degh, thức uống có cần sa, trong dịp lễ, và SGPC đã ra lệnh cấm việc này. Hút thuốc thì bị cấm trong cả đạo Sikh.
VTổ Chức Và Phân Bố
Nihang không có một chỉ huy chung. Họ chia thành các Dal, mỗi Dal có một jathedar thường giữ chức suốt đời. Budha Dal, đặt trụ sở ở Raqba, xưa dành cho người lớn tuổi, còn Taruna Dal cho người trẻ. Hai Dal nhỏ hơn là Bidhi Chand Dal, gắn với hậu duệ chiến binh Bidhi Chand thời Guru Hargobind, và Ranghreta Dal, đông người Sikh Mazhabi. Trung tâm sinh hoạt là Anandpur Sahib và Talwandi Sabo ở Punjab. Thư viện chưa có số liệu đáng tin về số Nihang hiện nay.
Quan hệ giữa Nihang và phần còn lại của cộng đồng Sikh có hai mặt. Họ được kính trọng vì lịch sử chiến đấu và hy sinh. Đồng thời, việc tôn kính Dasam Granth, dùng shaheedi degh và mang binh khí công khai là những điểm gây tranh luận với SGPC và với nhiều người Sikh chính dòng. Năm 1984, Akal Takht khai trừ thủ lĩnh Budha Dal là Santa Singh. Thư viện ghi các sự kiện và không phân xử.
VITại Việt Nam
Thư viện chưa tìm thấy dấu vết nào của người Nihang hay nhóm Nihang tại Việt Nam. Người Việt thường chỉ thấy hình ảnh Nihang qua ảnh chụp lễ Hola Mohalla hoặc qua phim ảnh về Punjab.
VIIBiểu Tượng Của Nhánh
Nishan Sahib màu xanh đậm
Nishan Sahib surmai
VIIICác Nhánh Con
- Budha Dal
- Taruna Dal
- Bidhi Chand Dal
- Ranghreta Dal
IXCác Nhánh Khác Của Đạo Sikh
Sikh Chính Dòng (Khalsa Panth)ਖ਼ਾਲਸਾ ਪੰਥ Khālsā PanthĐại đa số người Sikh.Nihangਨਿਹੰਗ NihangDòng chiến binh trong lòng Khalsa, không phải một đạo tách ra.
Namdhari (Kuka)ਨਾਮਧਾਰੀ NāmdhārīDòng do Satguru Ram Singh lập tháng 4 năm 1857 tại Sri Bhaini Sahib.
Sikh Dharma (3HO)Sikh Dharma InternationalDo Harbhajan Singh, tức Yogi Bhajan, lập tại Hoa Kỳ năm 1971 theo Britannica, một số nguồn ghi 1969.Dùng biểu tượng chung của đạoNirankariਨਿਰੰਕਾਰੀ NirankārīDòng do Baba Dayal lập năm 1851 ở tây bắc Punjab.Dùng biểu tượng chung của đạoUdasiਉਦਾਸੀ UdāsīDòng tu xuất gia độc thân do Sri Chand, con Guru Nanak, lập.Dùng biểu tượng chung của đạo
Ravidassiaਰਵਿਦਾਸੀਆ RavidāsīāCộng đồng tôn Guru Ravidas, trước coi là một nhánh Sikh.XNguồn Tham Khảo
Thư viện đối chiếu các nguồn dưới đây. Chỗ nào các nguồn vênh nhau, bài ghi rõ cả hai.
?Hỏi Đáp Nhanh
Nihang có phải là một đạo riêng?
Không. Nihang là một dòng chiến binh trong cộng đồng Khalsa, nhận cùng mười Guru và cùng kinh Guru Granth Sahib. Họ khác chính dòng ở trang phục, võ nghệ, việc tôn kính thêm hai bộ kinh và một số phong tục.
Vì sao người Nihang mặc màu xanh đậm?
Các giả thuyết đều gắn màu xanh với Guru Gobind Singh hoặc con trai ngài là Fateh Singh. Sử học chưa xác định được giả thuyết nào đúng, nhưng người Nihang coi màu xanh là trang phục của Khalsa thời đầu.
Có bao nhiêu người Nihang?
Chưa có số liệu đáng tin cho hiện nay. Điều tra thời Anh ghi 1.376 người năm 1892 và 431 người năm 1901. Số người tham gia Hola Mohalla thì đông hơn nhiều, vì nhiều người Sikh khác cũng tới dự.