ITổng Quan
Võ Đang Phái là tên gọi chung cho truyền thống Đạo Giáo gắn với núi Võ Đang ở tỉnh Hồ Bắc. Vị thần trung tâm là Chân Vũ, còn gọi là Huyền Vũ hay Huyền Thiên Thượng Đế, vị thần trấn phương bắc. Theo bài viết của Hiệp hội Đạo giáo Võ Đang Sơn, tên núi hàm ý chỉ Chân Vũ mới xứng trấn giữ nơi này.
Võ Đang không phải một dòng đơn nhất như Long Môn. Qua nhiều thế kỷ, núi là nơi hội tụ của nhiều dòng: Toàn Chân, Chính Nhất, Thượng Thanh, Thanh Vi và các dòng bản sơn. Điểm chung của họ là tôn Chân Vũ làm thần cao nhất trên núi và chủ trương tam giáo hợp nhất. Ngoài đời, Võ Đang nổi tiếng nhất với nội gia quyền.
IILịch Sử Hình Thành
Theo Wikipedia, cơ sở thờ tự đầu tiên trên núi là Ngũ Long Từ, dựng theo lệnh vua Đường Thái Tông. Huyền Vũ vốn là thần thú rùa rắn của phương bắc trong thiên văn cổ. Tới đời Tống, các vua nhiều lần gia phong, và Huyền Vũ thành một vị thần lớn được cả triều đình lẫn dân gian thờ, gọi là Chân Vũ.
Bước ngoặt lớn nhất là đời Minh. Vua Vĩnh Lạc cho rằng mình được Chân Vũ phù hộ khi giành ngôi, nên cho dựng một quần thể cung quán đồ sộ trên núi. Theo UNESCO, thời Minh núi có 9 cung, 9 quán, 36 am đường và 72 nham miếu. Năm 1413, triều đình chọn hơn một trăm đạo sĩ về ở các cung, trong đó hơn hai mươi người làm thầy và trụ trì, theo trang Dao World.
- Đời ĐườngNgũ Long TừCơ sở thờ tự đầu tiên, dựng theo lệnh Đường Thái Tông.
- 1141Tôn Tịch Nhiên phục hưng cung quánNgười của dòng Thượng Thanh, theo Dao World.
- 1275Toàn Chân lên núiUông Tư Chân tới Võ Đang, thu hơn một trăm đệ tử, theo Dao World.
- 1412 tới 1419Vua Vĩnh Lạc xây quần thể cung quánCác công trình lớn như Thái Hòa Cung ra đời trong đợt này.
- 1989Dòng Võ Đang Huyền VũHiệp hội Đạo giáo Võ Đang Sơn tổ chức lễ truyền dòng ở Thái Hòa Cung và Tử Tiêu Cung, theo Dao World.
- 1994Di sản Thế giớiUNESCO ghi danh Quần thể kiến trúc cổ trên núi Võ Đang.
IIIGiáo Lý Và Điểm Riêng
Giáo lý trên núi Võ Đang không khác nền chung của Đạo Giáo. Chỗ riêng là vị trí của Chân Vũ và ý Thái Hòa. Bài của Hiệp hội Đạo giáo Võ Đang Sơn giải thích Thái Hòa theo bốn tầng: hòa trong thân tâm, hòa giữa người với người, hòa giữa người với tự nhiên, và hòa giữa trời với đất. Núi Võ Đang còn có tên là Thái Hòa Sơn.
Truyền thuyết gán việc sáng lập thái cực quyền cho Trương Tam Phong, một ẩn sĩ được cho là sống trên núi Võ Đang. Trang Dao World ghi một dòng truyền từ Trương Tam Phong qua các đời đệ tử. Tuy vậy, giới sử học chưa xác nhận được Trương Tam Phong là người lập thái cực quyền, và nhiều nhà nghiên cứu xem đây là truyền thuyết hình thành về sau.
Nhiều người hình dung Võ Đang Phái như một môn phái võ thuật trong tiểu thuyết kiếm hiệp. Thực ra Võ Đang trước hết là một núi thiêng của Đạo Giáo với nhiều dòng tu. Quyền pháp là một phần của đời tu dưỡng sinh ở đó, không phải toàn bộ.
IVTu Tập, Nghi Lễ Và Đời Sống
Đời sống trên núi xoay quanh việc thờ Chân Vũ, các khóa tụng, lễ vía và việc đón khách hành hương. Theo Wikipedia, Võ Đang nổi tiếng với các môn nội gia quyền như thái cực quyền, hình ý quyền và bát quái chưởng, lấy việc luyện khí bên trong làm gốc. Nhiều cung quán và trường võ trên núi mở lớp cho người trong nước và người nước ngoài.
Hành hương lên đỉnh Thiên Trụ, nơi có điện thờ Chân Vũ bằng đồng, là một nghi thức quen thuộc của tín đồ vùng Hồ Bắc và các tỉnh lân cận.
VTổ Chức Và Phân Bố
Các cung quán trên núi hiện do Hiệp hội Đạo giáo Võ Đang Sơn quản lý, trong khuôn khổ Hiệp hội Đạo giáo Trung Quốc. Theo UNESCO, còn 53 công trình cổ và 9 di chỉ kiến trúc trên núi. Ngoài Hồ Bắc, tên Võ Đang được nhiều trường võ ở trong và ngoài Trung Quốc dùng. Thư viện chưa tìm được số liệu về số đạo sĩ đang tu trên núi.
VITại Việt Nam
Không có chi nhánh phái Võ Đang nào được đăng ký ở Việt Nam. Điều gần nhất là tín ngưỡng Huyền Thiên Trấn Vũ, cùng một vị thần với Chân Vũ. Đền Quán Thánh bên hồ Tây ở Hà Nội, tên cũ là Trấn Vũ Quán, là nơi thờ tiêu biểu. Theo bài chính của thư viện, đây từng là một trung tâm Đạo Giáo, nhưng việc thờ Trấn Vũ ở Việt Nam gắn với truyền thuyết và lịch sử riêng của người Việt, không phải là chi nhánh của núi Võ Đang.
VIIBiểu Tượng Của Nhánh
Rùa rắn Huyền Vũ
玄武 龜蛇
VIIICác Nhánh Khác Của Đạo Giáo
Chính Nhất Đạo正一道Nối từ Thiên Sư Đạo của Trương Đạo Lăng năm 142.
Toàn Chân Đạo全真道Do Vương Trùng Dương lập năm 1167 ở Sơn Đông.Dùng biểu tượng chung của đạo
Long Môn Phái龍門派Dòng lớn nhất của Toàn Chân, tôn Khưu Xử Cơ làm tổ, trung tâm là Bạch Vân Quán.Thượng Thanh Phái上清派 茅山Hình thành từ các bản kinh Dương Hy chép khoảng 364 tới 370, bà Ngụy Hoa Tồn được tôn làm tổ.Dùng biểu tượng chung của đạo
Linh Bảo Phái靈寶派Khởi khoảng năm 400 từ kinh Linh Bảo do Cát Sào Phủ soạn trong các năm 397 tới 402.Võ Đang Phái武當派Gắn với núi Võ Đang ở Hồ Bắc và tín ngưỡng Chân Vũ, tức Huyền Vũ.Tịnh Minh Đạo淨明道, đủ tên 淨明忠孝道Tôn Hứa Tốn đời Tấn làm tổ, lập thành phái đời Nam Tống.Dùng biểu tượng chung của đạoĐạo Giáo Tại Việt NamĐạo quán, thầy pháp và tín ngưỡng chịu ảnh hưởng Đạo GiáoKhông phải một phái mà là dạng tồn tại của Đạo Giáo ở Việt Nam.Dùng biểu tượng chung của đạoIXNguồn Tham Khảo
Thư viện đối chiếu các nguồn dưới đây. Chỗ nào các nguồn vênh nhau, bài ghi rõ cả hai.
?Hỏi Đáp Nhanh
Võ Đang Phái thờ ai
Vị thần trung tâm trên núi Võ Đang là Chân Vũ, còn gọi là Huyền Vũ hay Huyền Thiên Thượng Đế, vị thần trấn phương bắc. Người Việt quen gọi là Huyền Thiên Trấn Vũ.
Trương Tam Phong có lập ra thái cực quyền không
Truyền thuyết nói vậy. Giới sử học chưa xác nhận được điều này, và nhiều nhà nghiên cứu xem đây là truyền thuyết hình thành về sau.
Đền Quán Thánh có phải của phái Võ Đang không
Không. Đền Quán Thánh thờ Huyền Thiên Trấn Vũ, cùng vị thần với Chân Vũ ở núi Võ Đang, nhưng thuộc tín ngưỡng Việt Nam, không phải chi nhánh của phái Võ Đang.
Núi Võ Đang có phải di sản thế giới không
Có. Quần thể kiến trúc cổ trên núi Võ Đang được UNESCO ghi danh năm 1994.