ITổng Quan
Chính Nhất Đạo là một trong hai dòng lớn của Đạo Giáo ngày nay, bên cạnh Toàn Chân. Tên đủ trong kinh là Chính Nhất Minh Uy, nghĩa là giao ước chính nhất với các quyền năng sáng láng. Dòng này tự nhận nối mạch từ Thiên Sư Đạo mà Trương Đạo Lăng lập năm 142, và người đứng đầu theo truyền thống là một vị Thiên Sư họ Trương.
Điểm dễ nhận ra nhất của Chính Nhất là đạo sĩ phần lớn tu tại gia. Họ được lấy vợ, ăn mặn, sống cùng gia đình, và nghề thường truyền trong dòng họ. Người muốn vào đạo thì phải được thụ lục, tức nhận một văn bằng ghi tên các vị thần mà mình được quyền thỉnh.
IILịch Sử Hình Thành
Theo truyền thống, năm 142 Thái Thượng Lão Quân trao cho Trương Đạo Lăng giao ước Chính Nhất Minh Uy. Nhóm đầu tiên được gọi là Ngũ Đấu Mễ Đạo vì người nhập đạo góp năm đấu gạo. Cháu ông là Trương Lỗ dựng một chính quyền theo đạo ở thung lũng Hán Trung, tới năm 215 thì quy phục Tào Tháo. Tín đồ bị dời đi nhiều nơi, và đạo lan theo họ khắp Trung Hoa.
Đời Đường, Đường Huyền Tông phong tước cho Trương Đạo Lăng, và một đạo quán ở núi Long Hổ, Giang Tây, được triều đình nhận là nơi con cháu chính dòng của ông ở. Từ đó núi Long Hổ thành tổ đình. Năm 1239, vua Nam Tống Lý Tông giao cho Thiên Sư đời thứ 35 là Trương Khả Đại cai quản phù lục ba núi, gồm Long Hổ, Mao Sơn và Các Tạo. Năm 1304, nhà Nguyên gom mọi phái phù lục, trừ Toàn Chân, về dưới danh Chính Nhất, do Thiên Sư đời thứ 38 là Trương Dữ Tài đứng đầu.
- 142Trương Đạo Lăng lập Thiên Sư ĐạoỞ đất Thục, nay là Tứ Xuyên. Mốc Đạo Giáo thành tôn giáo có tổ chức.
- 215Trương Lỗ quy phục Tào TháoChính quyền Hán Trung chấm dứt, tín đồ bị dời đi, đạo tỏa rộng.
- 1239Hợp phù lục ba núiVua Nam Tống Lý Tông giao cho Thiên Sư đời 35 cai quản Long Hổ, Mao Sơn, Các Tạo.
- 1304Định danh Chính NhấtNhà Nguyên gom các phái phù lục về một mối dưới Thiên Sư đời 38.
- 1949Thiên Sư đời 63 sang Đài LoanTrương Ân Phổ rời đại lục. Chính Nhất ở Đài Loan giữ mạch nghi lễ liên tục.
- 1982Đại lục cho thụ lục trở lạiViệc truyền độ đạo sĩ Chính Nhất được phép lại sau nhiều năm gián đoạn.
Từ đời Minh, triều đình nhiều lần hạ bớt tước hiệu của Thiên Sư. Tới đời Đạo Quang nhà Thanh, quan hệ giữa triều đình và dòng Thiên Sư coi như chấm dứt, dù uy tín của Thiên Sư trong giới đạo sĩ vẫn lớn. Sau khi Thiên Sư đời 64 là Trương Nguyên Tiên mất năm 2008, nhiều người trong họ Trương ở đại lục và Đài Loan cùng nhận mình là Thiên Sư đời 65, và tới nay chưa có một người được mọi bên thừa nhận.
IIIGiáo Lý Và Điểm Riêng
Chính Nhất chia với các dòng khác nền giáo nghĩa chung: Đạo là gốc của muôn vật, Tam Thanh đứng đầu hệ thần, người tu sống thuận tự nhiên, giữ lòng thanh tĩnh. Chỗ riêng nằm ở lối hành đạo. Chính Nhất xem đạo sĩ như một viên chức của cõi trời. Khi được thụ lục, người ấy có tên trong sổ trời và được quyền dâng sớ, thỉnh thần, sai tướng.
- Pháp lục. Văn bằng thụ nhận, chia nhiều bậc. Bậc cao hơn cho quyền thỉnh nhiều thần hơn và làm được lễ lớn hơn.
- Phù. Bùa viết theo lối chữ riêng, dùng để trấn, trừ, hộ thân. Đời Đường, việc chính của đạo sĩ Chính Nhất là làm phù hộ thân cho người cầu.
- Lôi pháp. Phép gọi sấm để trừ tà, được dòng Thiên Sư nhận vào khoảng cuối đời Bắc Tống.
Dòng Chính Nhất không xem Lão Tử là một vị thần do mình thờ riêng mà xem ông là tổ của giáo pháp. Giao ước năm 142 được hiểu là một hợp đồng giữa người và các quyền năng trời đất: người giữ lời, giữ giới, thì được che chở.
IVNghi Lễ Và Đời Sống Đạo Sĩ
Hai loại lễ chính là trai và tiếu. Trai đi trước, gồm sám hối và dâng văn bản lên trời để báo công đức. Tiếu là đàn lễ dâng cúng, thường kéo dài ba ngày, có rước qua phố, có nhạc, có lễ cúng lớn cho cả cộng đồng. Ở Đài Loan và Hồng Kông, các đàn tiếu lớn vẫn được tổ chức theo chu kỳ nhiều năm một lần.
Ngoài đàn lớn là việc hằng ngày của một đạo sĩ trong làng: cúng an trạch, giải hạn, cầu siêu, làm phù cho người ốm hay trẻ nhỏ. Nghề truyền qua thầy trò và qua cha con. Người học phải thuộc kinh, thuộc nhạc, thuộc bộ bước, rồi mới được thụ lục. Tổ đình Thiên Sư Phủ trên núi Long Hổ vẫn là nơi tổ chức lễ thụ lục quan trọng nhất.
VTổ Chức Và Phân Bố
Chính Nhất không có một giáo hội tập trung như các đạo phương Tây. Mạng lưới là các đạo quán, các đàn tư gia và các gia đình đạo sĩ. Ở đại lục, đạo sĩ Chính Nhất sinh hoạt trong Hiệp hội Đạo giáo Trung Quốc, cùng với Toàn Chân. Ở Đài Loan có nhiều hội riêng, và tranh chấp ngôi Thiên Sư đời 65 khiến có hơn một tổ chức nhận danh nghĩa dòng Trương.
Về phân bố, Chính Nhất mạnh ở miền nam Trung Quốc, ở Đài Loan, Hồng Kông và các cộng đồng người Hoa Đông Nam Á. Bài chính về Đạo Giáo dẫn thống kê năm 2015 của Bộ Nội chính Đài Loan với 9.485 miếu Đạo Giáo đăng ký, nhưng con số ấy không chia theo phái.
VITại Việt Nam
Việt Nam không có tổ chức Chính Nhất nào được đăng ký. Đạo Giáo cũng không nằm trong danh sách mười sáu tôn giáo được Nhà nước công nhận. Dấu vết của lối phù lục thì có nhiều: sớ chữ Hán, bùa trấn trạch, lễ cúng sao giải hạn, và nghề thầy cúng ở làng quê. Nhưng giới thầy cúng Việt thường học theo lối truyền miệng, pha nhiều nguồn, và không tự nhận là đạo sĩ thụ lục của dòng Thiên Sư.
Trong cộng đồng người Hoa, nhất là ở Chợ Lớn, có các miếu hội quán và thầy lễ làm theo nghi thức Hoa Nam. Thư viện chưa tìm được nguồn xác nhận một đạo quán cụ thể nào ở Việt Nam thuộc dòng Chính Nhất.
VIIBiểu Tượng Của Nhánh
Dương Bình Trị Đô Công Ấn
陽平治都功印
VIIICác Nhánh Con
- Thiên Sư Đạo
- Linh Bảo
- Thượng Thanh
- Tịnh Minh
IXCác Nhánh Khác Của Đạo Giáo
Chính Nhất Đạo正一道Nối từ Thiên Sư Đạo của Trương Đạo Lăng năm 142.
Toàn Chân Đạo全真道Do Vương Trùng Dương lập năm 1167 ở Sơn Đông.Dùng biểu tượng chung của đạo
Long Môn Phái龍門派Dòng lớn nhất của Toàn Chân, tôn Khưu Xử Cơ làm tổ, trung tâm là Bạch Vân Quán.Thượng Thanh Phái上清派 茅山Hình thành từ các bản kinh Dương Hy chép khoảng 364 tới 370, bà Ngụy Hoa Tồn được tôn làm tổ.Dùng biểu tượng chung của đạo
Linh Bảo Phái靈寶派Khởi khoảng năm 400 từ kinh Linh Bảo do Cát Sào Phủ soạn trong các năm 397 tới 402.
Võ Đang Phái武當派Gắn với núi Võ Đang ở Hồ Bắc và tín ngưỡng Chân Vũ, tức Huyền Vũ.Tịnh Minh Đạo淨明道, đủ tên 淨明忠孝道Tôn Hứa Tốn đời Tấn làm tổ, lập thành phái đời Nam Tống.Dùng biểu tượng chung của đạoĐạo Giáo Tại Việt NamĐạo quán, thầy pháp và tín ngưỡng chịu ảnh hưởng Đạo GiáoKhông phải một phái mà là dạng tồn tại của Đạo Giáo ở Việt Nam.Dùng biểu tượng chung của đạoXNguồn Tham Khảo
Thư viện đối chiếu các nguồn dưới đây. Chỗ nào các nguồn vênh nhau, bài ghi rõ cả hai.
?Hỏi Đáp Nhanh
Chính Nhất Đạo và Thiên Sư Đạo có phải một không
Chính Nhất tự nhận là hậu thân của Thiên Sư Đạo do Trương Đạo Lăng lập năm 142. Tên Chính Nhất lấy từ giao ước Chính Nhất Minh Uy. Tới năm 1304, danh xưng này được dùng chung cho mọi phái phù lục dưới quyền Thiên Sư núi Long Hổ.
Đạo sĩ Chính Nhất có được lấy vợ không
Có. Phần lớn đạo sĩ Chính Nhất tu tại gia, lấy vợ, ăn mặn và sống cùng gia đình. Đó là chỗ khác lớn nhất với Toàn Chân, nơi đạo sĩ xuất gia và giữ giới độc thân.
Thụ lục là gì
Thụ lục là lễ nhận pháp lục, một văn bằng ghi tên các vị thần mà người thụ được quyền thỉnh. Với Chính Nhất, thụ lục là bước chính thức vào đạo. Lục có nhiều bậc, bậc càng cao thì quyền hành lễ càng rộng.
Hiện nay ai là Thiên Sư
Thiên Sư đời 64 là Trương Nguyên Tiên mất năm 2008. Sau đó nhiều người trong họ Trương ở đại lục và Đài Loan cùng nhận ngôi đời 65, chưa có người được mọi bên thừa nhận.