ITổng Quan
Xuất Vân Đại Xã Giáo 出雲大社教, đọc là Izumo Ōyashirokyō, là giáo đoàn thờ Ōkuninushi 大国主, vị kami chủ của Izumo Taisha ở tỉnh Shimane. Nó do dòng họ Senge, dòng tư tế cha truyền con nối của Izumo Taisha, lập và dẫn dắt từ đầu tới nay.
Vị trí của giáo đoàn này rất đặc biệt. Nó là thành viên của Liên hợp hội Giáo phái Thần Đạo, và là thành viên đông nhất. Nhưng nó cũng gắn chặt với một thần xã cổ, dùng chung trung tâm với Izumo Taisha. Theo Wikipedia tiếng Nhật, thần xã Izumo Taisha thuộc Thần xã Bản sảnh, còn giáo đoàn Izumo Ōyashirokyō thì không. Vì thế người ta hay nói nó đứng giữa Thần Xã Thần Đạo và Giáo Phái Thần Đạo.
IILịch Sử Hình Thành
Chức trưởng tư tế của Izumo Taisha gọi là Izumo Kokuzō 出雲国造, truyền trong một dòng họ từ rất lâu và tách làm hai nhà Senge và Kitajima từ thời trung đại. Năm 1873, Senge Takatomi 千家尊福, sinh năm 1845, lập hội Izumo Taisha Keishinkō để giảng về Ōkuninushi cho dân.
Đầu thập niên 1880 nổ ra cuộc tranh luận về tế thần, sử Nhật gọi là saijin ronsō 祭神論争. Phía Izumo đề nghị thờ thêm Ōkuninushi cùng các vị kami đã được chọn làm đối tượng thờ chung của bộ máy giảng đạo quốc gia. Phía Ise phản đối. Cuộc tranh luận kết thúc khi triều đình đứng về phía Ise. Năm 1882, lệnh tách thần chức khỏi việc giảng đạo ra đời, và Senge Takatomi chuyển hội của mình thành một giáo phái độc lập. Về sau ông làm quan, có thời giữ chức Bộ trưởng Tư pháp.
- 1873Izumo Taisha KeishinkōSenge Takatomi lập hội giảng đạo, tiền thân của giáo đoàn.
- 1880 tới 1881Tranh luận về tế thầnPhía Izumo thua khi triều đình đứng về phía Ise.
- 1882Giáo phái độc lậpIzumo Taishakyō thành một trong mười ba phái được công nhận.
- 1906Chi nhánh ở HawaiiMục sư Miyao Katsuyoshi mở nơi thờ tạm ở Honolulu.
- 1951Tái tổ chức sau chiến tranhGiáo đoàn đổi tên thành Izumo Ōyashirokyō và hợp lại về mặt hành chính với Izumo Taisha.
IIIGiáo Lý Và Điểm Riêng
Giáo đoàn dạy rằng cõi thấy được và cõi không thấy được, sự sống và cái chết, là hai mặt của một đồng xu, gọi là yūken ichinyo 幽顕一如, hữu hình vô hình là một. Theo thần thoại, Ōkuninushi nhường đất cho dòng dõi Amaterasu và nhận lấy việc cai quản cõi vô hình. Giáo đoàn vì thế coi ông là vị kami trông coi đời sau và trông coi en-musubi 縁結び, mối buộc giữa người với người, trong đó có hôn nhân và tình bạn.
Ngoài Ōkuninushi, giáo đoàn thờ ba vị kami tạo hóa, Amaterasu, Amenohohi, tổ của dòng Senge, cùng các kami địa phương. Giáo lý của Senge Takatomi được chép trong các sách do ông soạn, và giáo đoàn nhấn vào việc sống sáng sủa, an ổn nhờ nối người tin với vị kami.
Hiểu lầm: Izumo Ōyashirokyō và Izumo Taisha là một. Sự thật: hai pháp nhân khác nhau dù chung trung tâm và chung dòng họ dẫn dắt. Cũng cần phân biệt với Izumo-kyō 出雲教, giáo đoàn riêng do nhà Kitajima lập.
IVNghi Lễ Và Đời Sống
Tín đồ thờ Ōkuninushi ở nhà và dự lễ tại các phân từ, phân viện, giáo hội của giáo đoàn khắp Nhật Bản. Lễ lớn trong năm gồm lễ đầu năm, lễ tưởng niệm người sáng lập vào tháng Tư và lễ chính trong tháng Tám. Tháng Mười âm lịch, mà nhiều vùng gọi là tháng vắng thần, ở Izumo lại gọi là tháng có thần, vì theo truyền thống các kami khắp nước tụ về đây bàn chuyện nhân duyên. Lối lạy ở Izumo Taisha là hai cúi, bốn vỗ tay, một cúi, khác lối hai vỗ tay thông dụng.
VTổ Chức Và Phân Bố
Trụ sở đặt tại thị trấn Taisha, thành phố Izumo, tỉnh Shimane. Người đứng đầu gọi là kanchō, và chức này do dòng họ Senge giữ liên tục. Theo Wikipedia tiếng Nhật, kanchō đời thứ sáu là Senge Takahiko, số liệu năm 2014. Theo Niên giám Tôn giáo bản 2020 dẫn trên Wikipedia tiếng Anh, giáo đoàn có 1.266.058 tín đồ, 8.212 người giảng đạo và 161 nơi thờ. Kotobank dẫn số năm 2005 là 227 giáo hội, 8.297 người giảng đạo và 1.259.313 tín đồ.
Ngoài Nhật Bản, chi nhánh được ghi nhận rõ nhất là ở Hawaii, mở năm 1906 và tới năm 1941 đã có nơi thờ ở nhiều đảo.
VITại Việt Nam
Giáo đoàn không có mặt tại Việt Nam. Người Việt biết tới Izumo chủ yếu qua du lịch, khi tới Izumo Taisha cầu duyên, và qua thần thoại Ōkuninushi với con thỏ trắng xứ Inaba trong Cổ Sự Ký.
VIIBiểu Tượng Của Nhánh
Thần văn Song quy giáp kiếm hoa lăng
二重亀甲に剣花菱
VIIICác Nhánh Khác Của Thần Đạo Nhật Bản
Thần Xã Thần Đạo神社神道 Jinja ShintōDòng lớn nhất, xoay quanh hệ thống thần xã trên khắp Nhật Bản.
Dân Tục Thần Đạo民俗神道 Minzoku ShintōLớp tín ngưỡng người dân thực hành theo tục lệ mà không thành hệ thống: kamidana trong nhà, thờ kami bếp và giếng, tục làng, lễ theo mùa và lễ vòng đời.
Giáo Phái Thần Đạo教派神道 Kyōha Shintō (Thần xã Bản sảnh gọi là 宗派神道 Shūha Shintō)Các giáo đoàn có người sáng lập, có giáo lý và có hội viên, hình thành chủ yếu thế kỷ 19.Dùng biểu tượng chung của đạoXuất Vân Đại Xã Giáo出雲大社教 Izumo ŌyashirokyōGiáo đoàn do Senge Takatomi, vị trưởng tư tế đời thứ 80 của Izumo Taisha, lập năm 1882.Kim Quang Giáo金光教 KonkōkyōGiáo đoàn lập năm 1859 bởi Konkō Daijin, trung tâm ở Asakuchi, tỉnh Okayama.Dùng biểu tượng chung của đạoHắc Trú Giáo黒住教 KurozumikyōGiáo đoàn do Kurozumi Munetada lập, tính năm lập giáo là 1814, trung tâm ở núi Shintōzan, thành phố Okayama.Dùng biểu tượng chung của đạo
Đại Bản大本 ŌmotoGiáo đoàn khởi từ Deguchi Nao năm 1892 ở Ayabe, tỉnh Kyōto.
Hoàng Thất Thần Đạo皇室神道 Kōshitsu ShintōCác nghi lễ do Thiên hoàng cử hành trong cung, cầu cho quốc gia trường cửu, dân an và thế giới hòa bình, trung tâm là Amaterasu.Các học phái lịch sử両部神道, 吉田神道, 伊勢神道, 垂加神道, 復古神道Những lối giải thích Thần Đạo hình thành từ thời trung đại tới cận đại: Ryōbu Shintō gắn với Mật tông Chân Ngôn, Ise (Watarai) Shintō và Yoshida Shintō đặt Thần Đạo làm gốc, Suika Shintō pha Nho học, Fukko Shintō của Motoori Norinaga và Hirata Atsutane muốn trở về lối cổ.Dùng biểu tượng chung của đạoIXNguồn Tham Khảo
Thư viện đối chiếu các nguồn dưới đây. Chỗ nào các nguồn vênh nhau, bài ghi rõ cả hai.
?Hỏi Đáp Nhanh
Izumo Ōyashirokyō thờ ai?
Vị kami chính là Ōkuninushi, chủ của Izumo Taisha, được coi là vị kami trông coi cõi vô hình và mối nhân duyên. Giáo đoàn còn thờ ba vị kami tạo hóa, Amaterasu và tổ của dòng họ Senge.
Vì sao giáo đoàn này tách khỏi thần xã?
Năm 1882, nhà nước cấm thần chức của các thần xã được xếp hạng làm việc giảng đạo. Muốn tiếp tục giảng về Ōkuninushi, Senge Takatomi lập giáo phái độc lập, ngay sau khi phía Izumo thua trong cuộc tranh luận về tế thần.
Giáo đoàn có bao nhiêu tín đồ?
1.266.058 theo Niên giám Tôn giáo bản 2020 dẫn trên Wikipedia tiếng Anh, đông nhất trong Liên hợp hội Giáo phái Thần Đạo. Số liệu do giáo đoàn tự báo.