Từ chùa Vĩnh Tràng đi thêm non một cây số về phía Mỹ Phong, quý vị tới một khuôn viên ba mẫu đất, cổng mở ra một sân rộng và một ngôi đền mái nhiều lớp. Bước vào lòng đền, thứ đập vào mắt trước nhất không phải cột rồng hay mái cong, mà là thánh tượng trên ngôi thờ cao nhất: một con mắt đặt giữa một trái tim, chung quanh tỏa ra bảy mươi hai tia hào quang. Trước thánh tượng là một giàn đèn mười lăm ngọn.
Người đã quen Tòa Thánh Tây Ninh sẽ khựng lại ở đúng chỗ ấy. Ở Tây Ninh, Thiên Nhãn được vẽ trên một quả cầu lớn gọi là quả Càn Khôn. Ở đây không có quả cầu, mà có một trái tim. Đây là Tòa Thánh Định Tường, trung ương của Hội Thánh Cao Đài Chơn Lý, chi phái đi xa gốc Tây Ninh nhất về mặt thờ tự.
IThánh Tượng Tâm Hòa Nhãn Và Thái Cực Đăng
Đấng được thờ ở đây vẫn là Đức Chí Tôn, tức Đấng Tối Cao theo giáo lý đạo Cao Đài, và vẫn không tạc tượng. Cái khác nằm ở hình thức biểu thị, và hình thức ấy có tên riêng: Tâm Hòa Nhãn.
Tâm Hòa Nhãn là con mắt trời đặt giữa một trái tim, chung quanh có bảy mươi hai tia hào quang. Theo cách chi phái tự giảng, con mắt vẫn mang nghĩa cái nhìn thấu suốt của Đức Chí Tôn như trong toàn đạo Cao Đài, nhưng việc đặt con mắt ấy vào giữa trái tim là để nói rằng cái nhìn của Trời và cái tâm của người phải hòa làm một, chứ không phải một bên ở trên cao nhìn xuống và một bên ở dưới ngước lên. Ba chữ tâm hòa nhãn đọc theo nghĩa đen là tâm hòa với mắt.
Trước thánh tượng đặt Thái Cực Đăng, một giàn mười lăm ngọn đèn, còn được gọi là Thập Ngũ Linh Đăng. Mười lăm ngọn đèn ứng với mười lăm điều trong bộ quy điều riêng của chi phái, và trong nếp hành lễ thì việc thắp đủ mười lăm ngọn là phần mở đầu của thời cúng.
Về luật đạo, Chơn Lý không dùng bộ Tân Luật chung mà giữ hai bộ riêng: Luật Bình Quân và Thập Ngũ Quy Điều. Về giáo lý, chi phái nhấn vào thuyết Tam Tiểu Thời Kỳ, chia kỳ phổ độ thứ ba của đạo Cao Đài thành ba chặng nhỏ, mỗi chặng có việc riêng phải làm. Cách chia ấy là chỗ mà những chi phái khác không có.
Về mặt khảo được, nhóm Minh Chơn Lý hình thành ở vùng Mỹ Tho từ năm 1928, do ông Nguyễn Văn Ca đứng đầu, trên khu đất ba mẫu ở Mỹ Phong. Tới năm 1938, tổ chức đổi danh hiệu thành Hội Thánh Cao Đài Chơn Lý. Theo tư liệu công bố, hệ thống của hội thánh hiện trải hơn ba mươi tỉnh thành với số tín đồ khoảng một vạn người, tức là một chi phái không lớn về số lượng nhưng rất riêng về nội dung.
Chỗ hay hiểu lầm ở đây là thấy hình thức thờ khác rồi kết luận rằng đây không còn là đạo Cao Đài. Cách nói ấy không đứng vững. Chơn Lý vẫn thờ Đức Chí Tôn, vẫn giữ tôn chỉ quy nguyên Tam giáo và hiệp nhất Ngũ chi, vẫn cúng tứ thời, vẫn có hàng chức sắc chín bậc, vẫn giữ Tam Quy Ngũ Giới. Cái khác nằm ở thánh tượng, ở bộ luật đạo và ở cách chia thời kỳ, tức là những chỗ mà mỗi hội thánh Cao Đài tự định lấy cho mình.
Chỗ hay hiểu lầm thứ hai nhỏ hơn nhưng hay gặp: tên gọi. Nơi này có hai tên cùng dùng, Tòa Thánh Định Tường theo tên đất cũ của vùng Mỹ Tho, và Tòa Thánh Chơn Lý theo tên hội thánh. Hai tên chỉ cùng một nơi.
Thêm một chi tiết: hai chữ Hán ở đầu trang này là phiên chữ của danh xưng chi phái do thư viện dựng lại cho bạn đọc quen mặt chữ, không phải chép từ một tấm hoành phi trong đền.
IITừ Nhóm Minh Chơn Lý Tới Hội Thánh
Nơi này thuộc lớp cơ sở Cao Đài sớm nhất ngoài Tây Ninh. Chỉ hai năm sau lễ khai đạo, một nhóm đã đứng riêng ở Mỹ Tho với khu đất ba mẫu của mình, và mười năm sau thì thành một hội thánh có danh hiệu.
- 1926Khai đạo Cao ĐàiLễ khai đạo Đại Đạo Tam Kỳ Phổ Độ được tổ chức ở Nam Bộ, mở ra nền chung mà mọi chi phái về sau đều nhận.
- 1928Lập nhóm Minh Chơn Lý ở Mỹ ThoNhóm Minh Chơn Lý hình thành trên khu đất ba mẫu ở Mỹ Phong, do ông Nguyễn Văn Ca đứng đầu. Ngôi thờ đầu tiên dựng trên khu đất này.
- 1938Đổi danh hiệu thành Hội Thánh Cao Đài Chơn LýTổ chức lấy danh hiệu Hội Thánh Cao Đài Chơn Lý, đồng thời định hình bộ luật đạo riêng gồm Luật Bình Quân và Thập Ngũ Quy Điều.
- Các thập niên sauDựng và tu bổ dần công trìnhNgôi Tòa Thánh trên khu đất Mỹ Phong được dựng rồi tu bổ qua nhiều đợt, kinh phí và nhân công phần lớn do bổn đạo góp theo lối công quả.
- 2020Hiến chương nhiệm kỳ mớiHội thánh thông qua bản hiến chương cho nhiệm kỳ mới, trong đó ghi rõ cơ cấu Tứ Đài, Ban Thập Ngũ Linh Đăng và hệ thống chín phẩm chức sắc.
Một điểm cần nói thẳng: các nguồn ghi năm hình thành của chi phái này có chỗ chênh nhau. Có nguồn lấy mốc 1928 là năm lập nhóm Minh Chơn Lý ở Mỹ Tho, có nguồn lấy mốc 1938 là năm chính thức mang danh hiệu Hội Thánh Cao Đài Chơn Lý. Hai mốc ấy không mâu thuẫn mà chỉ đếm từ hai chỗ khác nhau: một bên đếm từ lúc có nhóm, một bên đếm từ lúc có danh hiệu. Bài này ghi cả hai và không chọn bừa một con số.
IIIBốn Đài Thay Cho Ba
Ai đã đọc bố cục ba đài của đạo Cao Đài rồi bước vào đây sẽ gặp một điều lạ: ở Chơn Lý, cơ cấu thờ tự và hành đạo chia thành bốn đài chứ không phải ba, và tên gọi cũng không hoàn toàn trùng với các chi phái khác.
Phần thiêng nhất, nơi đặt thánh tượng Tâm Hòa Nhãn và Thái Cực Đăng. Đây là ngôi thờ Đức Chí Tôn.
Phần lo việc giữ luật đạo và giao tiếp giữa hữu hình với vô hình, theo cách hiểu chung của đạo Cao Đài.
Phần lo việc hành chính và phổ độ, với hàng chức sắc chín bậc từ Lễ Sanh lên tới phẩm cao nhất. Nền chia cấp nâng dần theo lối chung của đền thờ Cao Đài.
Đài thứ tư, chỉ có ở Chơn Lý. Hai chữ châu thiên vốn là chữ của phép tu luyện phương Đông, chỉ vòng khí chạy giáp một vòng. Đài này gắn với phần tu tịnh trong hệ thống của chi phái.
Giàn mười lăm ngọn đèn đặt trước thánh tượng, còn gọi Thập Ngũ Linh Đăng, ứng với mười lăm điều trong Thập Ngũ Quy Điều. Việc thắp đủ mười lăm ngọn là phần mở đầu của thời cúng.
Nhìn từ ngoài, công trình vẫn theo lối đền thờ Cao Đài Nam Bộ: khối dài trên một trục, mặt tiền nhô cao, mái nhiều lớp đắp hoa văn, sân gạch rộng phía trước. Cái riêng của Chơn Lý không phô ra ở mái ngói mà nằm trong lòng đền, ở thánh tượng và ở giàn đèn. Đây là một điều đáng để ý về cách đọc kiến trúc tôn giáo nói chung: có những khác biệt lớn về giáo lý mà mặt tiền không hề nói ra, phải bước vào tới ngôi thờ mới thấy.
Tòa Thánh Định Tường nằm rất gần chùa Vĩnh Tràng, chỉ non một cây số, nên hai nơi hay bị nhắc chung trong cùng một chuyến đi và đôi khi bị lẫn nội dung. Cần phân rõ: chùa Vĩnh Tràng là chùa Phật Giáo Bắc Tông, thờ Phật, có cổng chùa và tượng Phật. Tòa Thánh Định Tường là đền thờ của đạo Cao Đài, thờ Đức Chí Tôn dưới thánh tượng Tâm Hòa Nhãn, không có tượng Phật ở ngôi chính. Hai nơi cách nhau một quãng đi bộ nhưng thuộc hai tôn giáo khác nhau hẳn.
IVThế Đất Và Hướng
Phần này là cách đọc của thư viện theo con mắt phong thủy cổ truyền, không phải điều được chép trong hiến chương hay kinh sách của chi phái. Chúng tôi ghi rõ để quý vị phân biệt tư liệu với kiến giải. Người dựng ngôi đền này làm theo giáo lý của đạo mình, không theo sách địa lý.
Điều đầu tiên đáng đọc là ba mẫu đất liền khoảnh. Ở ngoại vi một đô thị ven sông Tiền, việc một cơ sở thờ tự giữ được một khoảnh đất liền ba mẫu là chuyện hiếm, và trong phép xem đất thì đó là điều kiện đầu tiên: có đủ đất thì mới bày được minh đường, mới có chỗ cho sân, cho vườn, cho các dãy nhà phụ mà không phải chèn ép ngôi thờ. Sách xưa gọi thế này là địa khoát khí tụ, đất rộng thì khí có chỗ tụ lại.
Thứ hai là vùng nước. Mỹ Phong nằm trong châu thổ sông Tiền, chung quanh là mương rạch và ruộng vườn. Nước ở tầm rộng bao bốn phía, nên đọc theo lối cổ truyền thì cả vùng đã là minh đường, không cần tìm xa. Đổi lại, đất trũng nền yếu, và đây là lý do khiến công trình phải tu bổ qua nhiều đợt chứ ít khi đứng nguyên một lần dựng.
Thứ ba, và đây là chỗ riêng của nơi này, là con số. Thánh tượng có bảy mươi hai tia hào quang, giàn đèn có mười lăm ngọn. Trong hệ thống của chi phái, hai con số ấy đều mang nghĩa xác định chứ không phải trang trí. Đọc theo lối cổ truyền, bảy mươi hai là con số quen của học thuật phương Đông, gắn với các phân chia theo vòng tròn và theo tiết khí, còn số mười lăm thì gắn với ngày rằm, tức ngày trăng tròn nhất trong tháng. Một ngôi thờ mà mọi con số trên đó đều tròn vành và đều quy về cái đầy đủ thì người xem đất sẽ gọi là số mãn, tức số đã đủ. Xin nhắc lại rằng chi phái chọn hai con số ấy theo giáo lý của mình, không theo sách địa lý.
Cuối cùng là trục dọc bốn đài. Cơ cấu bốn đài khiến lối đi từ ngoài vào trong dài thêm một lớp so với bố cục ba đài quen thuộc. Đọc theo lối cổ truyền, mỗi lớp cửa là một lần khí được lọc và được nâng, nên thêm một lớp là thêm một bậc tiến khí thăng cấp. Điều đáng nói là lớp thêm vào ấy, Châu Thiên Đài, lại chính là lớp gắn với phần tu tịnh. Nghĩa là ở đây, cái bậc phong thủy thêm vào trùng đúng với cái bậc tu luyện thêm vào, và hai thứ ấy gặp nhau không phải vì ai tính toán mà vì cùng đi theo một lối nghĩ.
VLễ Và Nếp Tu
Nếp thường ngày ở đây là cúng tứ thời, tức bốn thời cúng trong một ngày đêm theo lối chung của đạo Cao Đài, và mỗi thời cúng đều mở đầu bằng việc thắp đủ mười lăm ngọn Thái Cực Đăng. Người nhập môn giữ Tam Quy Ngũ Giới và thực hành ba mặt công phu, công trình và công quả.
| Ngày âm lịch | Lễ | Nội dung |
|---|---|---|
| Mùng 9 tháng Giêng | Vía Đức Chí Tôn | Đại lễ đầu năm, kỳ lễ lớn nhất trong năm. Bổn đạo các họ đạo về Tòa Thánh hành lễ. |
| Rằm tháng Giêng | Lễ Thượng Nguơn | Kỳ nguơn đầu trong ba kỳ nguơn của một năm hành đạo. |
| Rằm tháng Bảy | Lễ Trung Nguơn | Kỳ nguơn giữa năm, gắn với việc cầu siêu và báo hiếu. |
| Rằm tháng Tám | Vía Đức Phật Mẫu | Lễ dâng lên Đức Phật Mẫu, tức ngôi Mẹ trong hệ thống thờ tự của đạo Cao Đài. |
| Rằm tháng Mười | Lễ Hạ Nguơn | Kỳ nguơn cuối, khép lại vòng lễ tiết của một năm hành đạo. |
Về ăn chay, tín đồ giữ chay theo kỳ, thấp nhất là sáu ngày trong tháng, lên dần tới mười ngày, rồi trường chay đối với người thọ phẩm vị. Về phẩm phục, chức sắc mặc lễ phục theo phẩm vị và theo phái, tín đồ mặc áo dài trắng, cách xếp chỗ hành lễ theo phẩm vị và theo giới, nam một bên nữ một bên, như lối chung của đạo Cao Đài.
Một nếp riêng đáng ghi: hội thánh đặt một ban mang tên Thập Ngũ Linh Đăng, lấy đúng tên của giàn đèn trước thánh tượng. Việc lấy tên một vật thờ đặt cho một cơ quan trong đạo cho thấy giàn đèn ấy không phải đồ trang trí mà là một trong những điểm tựa của cả hệ thống.
VINơi Chốn Và Đường Tới
- Địa chỉ
- Ấp Mỹ An, phường Mỹ Phong (xã Mỹ Phong thành phố Mỹ Tho cũ), tỉnh Đồng Tháp
- Đường tới
- Nằm ở ấp Mỹ An, phường Mỹ Phong, tức xã Mỹ Phong thành phố Mỹ Tho cũ, nay thuộc tỉnh Đồng Tháp. Cách chùa Vĩnh Tràng chừng non một cây số, đi chung một tuyến đường.
- Toạ độ
- 10.364, 106.3719
Đây là nơi hành đạo đang hoạt động chứ không phải công trình tham quan, nên lệ của nơi ấy là lệ phải theo. Vài điều thường được nhắc: bỏ giày dép trước khi vào lòng đền, ăn mặc kín đáo, nam đi cửa bên này và nữ đi cửa bên kia theo chỉ dẫn tại chỗ, đi nhẹ và không nói chuyện trong lúc đang cúng. Người không phải tín đồ vẫn được vào xem, nhưng đứng ở khu vực dành cho khách chứ không đứng lẫn vào hàng người đang hành lễ. Việc chụp ảnh trong lòng đền xin hỏi người trực ở cửa trước khi giơ máy.
Những nơi gần đây trong thư viện
VIIĐóng Góp Cho Trang Này
Góp ảnh, thông tin hoặc video cho Tòa Thánh Định Tường
Contribute photos, information or video for Dinh Tuong Holy See of Cao Dai Chon LyThầy Ưng Khiêm mời cộng đồng cùng làm giàu trang này. Ảnh chụp tận nơi, một chi tiết lịch sử chưa được nhắc, một đoạn video ngắn: mọi đóng góp đều được đọc và trả lời.
Everyone is welcome to enrich this page: a photo you took, a detail the page misses, a short video. Every contribution is read and answered.
Chưa có đóng góp nào từ cộng đồng. Bạn có thể là người đầu tiên. No community contribution yet. You could be the first.
?Hỏi Đáp Nhanh
Tòa Thánh Chơn Lý thờ ai
Thờ Đức Chí Tôn, tức Đấng Tối Cao theo giáo lý đạo Cao Đài, biểu thị bằng thánh tượng Tâm Hòa Nhãn, là con mắt trời đặt giữa một trái tim với bảy mươi hai tia hào quang. Trước thánh tượng đặt Thái Cực Đăng gồm mười lăm ngọn đèn.
Tâm Hòa Nhãn khác Thiên Nhãn trên quả Càn Khôn thế nào
Ở Tòa Thánh Tây Ninh, Thiên Nhãn được vẽ trên một khối cầu gọi là quả Càn Khôn. Ở Tòa Thánh Định Tường, con mắt được đặt giữa một trái tim, gọi là Tâm Hòa Nhãn, hàm ý cái nhìn của Trời và cái tâm của người hòa làm một. Đây là khác biệt về hình thức biểu thị, không phải khác biệt về đấng được thờ.
Cao Đài Chơn Lý có mấy đài
Bốn đài, khác với bố cục ba đài quen thuộc. Gồm Bát Quái Đài là ngôi thờ, Hiệp Thiên Đài giữ luật đạo, Cửu Trùng Đài lo hành chính và phổ độ, và Châu Thiên Đài gắn với phần tu tịnh. Châu Thiên Đài là đài chỉ có ở chi phái này.
Luật Bình Quân và Thập Ngũ Quy Điều là gì
Là hai bộ luật đạo riêng của Hội Thánh Cao Đài Chơn Lý, dùng thay cho bộ Tân Luật mà nhiều chi phái Cao Đài khác giữ. Mười lăm điều trong Thập Ngũ Quy Điều ứng với mười lăm ngọn đèn của Thái Cực Đăng đặt trước thánh tượng.
Tòa Thánh Định Tường và Tòa Thánh Chơn Lý có phải hai nơi khác nhau không
Không, chỉ là hai tên của cùng một nơi. Định Tường là tên đất cũ của vùng Mỹ Tho, Chơn Lý là tên hội thánh. Nơi này nằm ở ấp Mỹ An, phường Mỹ Phong, cách chùa Vĩnh Tràng non một cây số.