Từ chùa Vĩnh Tràng đi thêm non một cây số về phía Mỹ Phong, quý vị tới số 193 đường Nguyễn Trung Trực, một khuôn viên ba mẫu đất với cổng mở ra sân rộng và ngôi đền mái nhiều lớp. Bước vào lòng đền, thứ đập vào mắt trước nhất không phải cột rồng hay mái cong, mà là thánh tượng trên ngôi thờ cao nhất với một con mắt đặt giữa một trái tim, chung quanh tỏa ra bảy mươi hai tia hào quang. Trước thánh tượng là một giàn đèn mười lăm ngọn.
Người đã quen Tòa Thánh Tây Ninh sẽ khựng lại ở đúng chỗ ấy. Ở Tây Ninh, Thiên Nhãn được vẽ trên một quả cầu lớn gọi là quả Càn Khôn. Ở đây không có quả cầu, mà có một trái tim. Đây là Tòa Thánh Định Tường, trung ương của Hội Thánh Cao Đài Chơn Lý, chi phái đi xa gốc Tây Ninh nhất về mặt thờ tự.
IThánh Tượng Tâm Hòa Nhãn Và Thái Cực Đăng
Đấng được thờ ở đây vẫn là Đức Chí Tôn, tức Đấng Tối Cao theo giáo lý đạo Cao Đài, và vẫn không tạc tượng. Cái khác nằm ở hình thức biểu thị, và hình thức ấy có tên riêng là Tâm Hòa Nhãn, trong hiến chương năm 2020 còn gọi bằng danh xưng Việt ngữ là Tâm Thần Lẽ Thật.
Tâm Hòa Nhãn là con mắt trời đặt giữa một trái tim màu đỏ, tròng mắt màu trắng, con ngươi màu đen có viền xanh da trời bao quanh và bảy mươi hai tia hào quang tỏa ra bốn phía. Theo cách chi phái tự giảng, con mắt vẫn mang nghĩa cái nhìn thấu suốt của Đức Chí Tôn như trong toàn đạo Cao Đài, nhưng việc đặt con mắt ấy vào giữa trái tim là để nói rằng cái nhìn của Trời và cái tâm của người phải hòa làm một, chứ không phải một bên ở trên cao nhìn xuống và một bên ở dưới ngước lên. Ba chữ tâm hòa nhãn đọc theo nghĩa đen là tâm hòa với mắt. Phía dưới thánh tượng đặt bốn bài vị thờ Tứ đại Thánh nhơn gồm Phật Thích Ca, Lão Tử, Khổng Tử và Chúa Giê-su.
Trước thánh tượng đặt Thái Cực Đăng, một giàn mười lăm ngọn đèn, còn được gọi là Thập Ngũ Linh Đăng. Mười lăm ngọn đèn ứng với mười lăm điều trong bộ quy điều riêng của chi phái, và trong nếp hành lễ thì việc thắp đủ mười lăm ngọn là phần mở đầu của thời cúng.
Về luật đạo, Chơn Lý không dùng bộ Tân Luật chung mà giữ hai bộ riêng là Luật Bình Quân và Thập Ngũ Quy Điều. Về giáo lý, chi phái nhấn vào thuyết Tam Tiểu Thời Kỳ, chia kỳ phổ độ thứ ba của đạo Cao Đài thành ba chặng nhỏ gồm Sơ Tiểu Thời Kỳ, Nhị Tiểu Thời Kỳ và Tam Tiểu Thời Kỳ, mỗi chặng có việc riêng phải làm. Cách chia ấy là chỗ mà những chi phái khác không có.
Về mặt khảo được, năm 1928 Thái Phối sư Nguyễn Văn Ca (thánh danh Bửu An Thiên) quy tụ bổn đạo lập Thánh thất ở vùng Mỹ Tho, rồi trong giai đoạn 1930 - 1931 thành lập Hội Thánh Minh Chơn Lý và gây dựng cơ sở trên khu đất ba mẫu ở Mỹ Phong. Tới năm 1938, khi ông Lê Văn Được (thánh danh Ngọc Chơn Long, tôn xưng Đại đức Tam Tôn) về nắm Hiệp Thiên Đài, tổ chức đổi danh hiệu thành Hội Thánh Cao Đài Chơn Lý. Theo các tư liệu công bố, hệ thống của hội thánh hiện có khoảng hai mươi tám đến ba mươi thánh thất cùng Tiểu Tòa Thánh An Thái ở Bình Định và các cơ sở như Phổ Đà Cảnh, Vạn Linh Đài, Hồi Quán Vô Vi Cảnh tại hơn mười tỉnh thành, với khoảng sáu nghìn đến một vạn tín đồ.
Chỗ hay hiểu lầm ở đây là thấy hình thức thờ khác rồi kết luận rằng đây không còn là đạo Cao Đài. Cách nói ấy không đứng vững. Chơn Lý vẫn thờ Đức Chí Tôn, vẫn giữ tôn chỉ quy nguyên Tam giáo và hiệp nhất Ngũ chi, vẫn cúng tứ thời, vẫn có hàng chức sắc chín bậc, vẫn giữ Tam Quy Ngũ Giới. Cái khác nằm ở thánh tượng, ở bộ luật đạo và ở cách chia thời kỳ, tức là những chỗ mà mỗi hội thánh Cao Đài tự định lấy cho mình.
Chỗ hay hiểu lầm thứ hai nhỏ hơn nhưng hay gặp nằm ở tên gọi. Nơi này có hai tên cùng dùng, Tòa Thánh Định Tường theo tên đất cũ của vùng Mỹ Tho, và Tòa Thánh Chơn Lý theo tên hội thánh. Hai tên chỉ cùng một nơi.
Thêm một chi tiết, hai chữ Hán ở đầu trang này là phiên chữ của danh xưng chi phái do thư viện dựng lại cho bạn đọc quen mặt chữ, không phải chép từ một tấm hoành phi trong đền.
IITừ Nhóm Minh Chơn Lý Tới Hội Thánh
Nơi này thuộc lớp cơ sở Cao Đài sớm nhất ngoài Tây Ninh. Chỉ hai năm sau lễ khai đạo, một cơ sở đã hình thành ở Mỹ Tho, bước sang đầu thập niên 1930 thì lập Hội Thánh Minh Chơn Lý trên khu đất ba mẫu ở Mỹ Phong, và tới năm 1938 thì định danh Hội Thánh Cao Đài Chơn Lý.
- 1926Khai đạo Cao ĐàiLễ khai đạo Đại Đạo Tam Kỳ Phổ Độ được tổ chức ở Nam Bộ, mở ra nền chung mà mọi chi phái về sau đều nhận.
- 1928 - 1931Từ Thánh thất Mỹ Tho tới Hội Thánh Minh Chơn LýNăm 1928, Thái Phối sư Nguyễn Văn Ca quy tụ bổn đạo lập Thánh thất ở Mỹ Tho. Giai đoạn 1930 đến 1931, Hội Thánh Minh Chơn Lý được thành lập với kỳ An Thiên Đại Hội ngày 17 tháng 6 năm 1931 tấn phong ông làm Chưởng quản Cửu Trùng Đài (thánh danh Bửu An Thiên), xây dựng cơ sở trên khu đất ba mẫu ở Mỹ Phong.
- 1938Đổi danh hiệu thành Hội Thánh Cao Đài Chơn LýMở đầu Tam Tiểu Thời Kỳ theo lịch sử chi phái, ông Lê Văn Được (thánh danh Ngọc Chơn Long) giữ chức Chưởng quản Hiệp Thiên Đài, tổ chức lấy danh hiệu Hội Thánh Cao Đài Chơn Lý, thờ thánh tượng Tâm Hòa Nhãn và định hình bộ luật đạo riêng gồm Luật Bình Quân cùng Thập Ngũ Quy Điều.
- Các thập niên sauDựng và tu bổ dần công trìnhNgôi Tòa Thánh trên khu đất Mỹ Phong được dựng rồi tu bổ qua nhiều đợt, kinh phí và nhân công phần lớn do bổn đạo góp theo lối công quả.
- 2020Hiến chương nhiệm kỳ mớiHội thánh thông qua bản hiến chương nhiệm kỳ 2020 - 2025, trong đó ghi rõ cơ cấu Tứ Đài, thánh tượng Tâm Thần Lẽ Thật, hàng chức sắc Thập Ngũ Linh Đăng và hệ thống chín phẩm chức sắc Cửu Trùng Đài.
Một điểm cần nói thẳng là các nguồn ghi năm hình thành của chi phái này có chỗ chênh nhau. Bản khảo trên Nhịp Cầu Tâm Giao nhắc mốc năm 1928 lập Thánh thất Mỹ Tho và ngày 17 tháng 6 năm 1931 lập An Thiên Đại Hội thành lập Hội Thánh Minh Chơn Lý. Lời nói đầu Hiến chương năm 2020 của hội thánh cũng lấy mốc năm 1931 (Tân Mùi) tại Mỹ Tho. Trong khi đó, Wikipedia và Tạp chí Liên giao Cao Đài ghi năm 1930 (Canh Ngọ) lập Thánh thất Định Tường cùng Hội Thánh Minh Chơn Lý và năm 1938 đổi thành Hội Thánh Cao Đài Chơn Lý, còn cổng thông tin Sở Dân tộc và Tôn giáo Tây Ninh ghi mốc năm 1932. Các mốc ấy phản ánh từng chặng phát triển từ ngôi thánh thất ban đầu tới lúc lập hội thánh và đổi danh hiệu, nên bài này ghi rõ từng mốc theo nguồn thay vì chọn bừa một con số.
IIIBốn Đài Thay Cho Ba
Ai đã đọc bố cục ba đài của đạo Cao Đài rồi bước vào đây sẽ gặp một điều lạ, vì ở Chơn Lý, cơ cấu thờ tự và hành đạo chia thành bốn đài chứ không phải ba, và tên gọi cũng không hoàn toàn trùng với các chi phái khác.
Phần thiêng nhất, nơi đặt thánh tượng Tâm Hòa Nhãn (Tâm Thần Lẽ Thật), bốn bài vị Tứ đại Thánh nhơn và Thái Cực Đăng. Đây là ngôi thờ Đức Chí Tôn và các Đấng Thiêng Liêng.
Phần lo việc giữ luật đạo, bảo tồn Luật Bình Quân cùng Thập Ngũ Quy Điều và giao tiếp giữa hữu hình với vô hình.
Phần lo việc hành chính và phổ độ, với hàng chức sắc chín bậc từ Lễ Sanh lên tới phẩm Giáo Tông. Nền chia cấp nâng dần theo lối chung của đền thờ Cao Đài.
Đài thứ tư, chỉ có ở Chơn Lý. Theo Điều 12 và Điều 36 Hiến chương năm 2020, Châu Thiên Đài là ngôi vô vi, vô hình, thờ Đức Thượng Đế, phía dưới chính giữa có bàn thờ Đức Chưởng Án (Thái Công Thượng Phụ), gắn với hàng chức sắc Thập Ngũ Linh Đăng.
Giàn mười lăm ngọn đèn đặt trước thánh tượng, còn gọi Thập Ngũ Linh Đăng, ứng với mười lăm điều trong Thập Ngũ Quy Điều. Việc thắp đủ mười lăm ngọn là phần mở đầu của thời cúng.
Nhìn từ ngoài, công trình vẫn theo lối đền thờ Cao Đài Nam Bộ với khối dài trên một trục, mặt tiền nhô cao, mái nhiều lớp đắp hoa văn và sân gạch rộng phía trước. Theo tư liệu của chi phái, hình thể Tòa Thánh mang dáng hình nhân đang nằm quay mặt về hướng Nam, ứng với câu chữ cổ "Thánh nhân nam diện nhi thính thiên hạ", phía trước Hiệp Thiên Đài có Bát Quái Hậu Thiên và cửa giữa đi thẳng vào đường Huỳnh Đạo. Cái riêng của Chơn Lý không phô ra ở mái ngói mà nằm trong lòng đền, ở thánh tượng và ở giàn đèn. Đây là một điều đáng để ý về cách đọc kiến trúc tôn giáo nói chung, khi có những khác biệt lớn về giáo lý mà mặt tiền không hề nói ra, phải bước vào tới ngôi thờ mới thấy.
Tòa Thánh Định Tường nằm rất gần chùa Vĩnh Tràng, chỉ non một cây số, nên hai nơi hay bị nhắc chung trong cùng một chuyến đi và đôi khi bị lẫn nội dung. Cần phân rõ rằng chùa Vĩnh Tràng là chùa Phật Giáo Bắc Tông, thờ Phật, có cổng chùa và tượng Phật. Tòa Thánh Định Tường là đền thờ của đạo Cao Đài, thờ Đức Chí Tôn dưới thánh tượng Tâm Hòa Nhãn, không có tượng Phật ở ngôi chính. Hai nơi cách nhau một quãng đi bộ nhưng thuộc hai tôn giáo khác nhau hẳn.
IVThế Đất Và Hướng
Phần này là cách đọc của thư viện theo con mắt phong thủy cổ truyền, không phải điều được chép trong hiến chương hay kinh sách của chi phái. Thư viện ghi rõ để quý vị phân biệt tư liệu với kiến giải. Người dựng ngôi đền này làm theo giáo lý của đạo mình, không theo sách địa lý.
Điều đầu tiên đáng đọc là ba mẫu đất liền khoảnh. Ở ngoại vi một đô thị ven sông Tiền, việc một cơ sở thờ tự giữ được một khoảnh đất liền ba mẫu là chuyện hiếm, và trong phép xem đất thì đó là điều kiện đầu tiên, vì có đủ đất thì mới bày được minh đường, mới có chỗ cho sân, cho vườn, cho các dãy nhà phụ mà không phải chèn ép ngôi thờ. Sách xưa gọi thế này là địa khoát khí tụ, đất rộng thì khí có chỗ tụ lại.
Thứ hai là vùng nước. Mỹ Phong nằm trong châu thổ sông Tiền, chung quanh là mương rạch và ruộng vườn. Nước ở tầm rộng bao bốn phía, nên đọc theo lối cổ truyền thì cả vùng đã là minh đường, không cần tìm xa. Đổi lại, đất trũng nền yếu, và đây là lý do khiến công trình phải tu bổ qua nhiều đợt chứ ít khi đứng nguyên một lần dựng.
Thứ ba, và đây là chỗ riêng của nơi này, là con số. Thánh tượng có bảy mươi hai tia hào quang, giàn đèn có mười lăm ngọn. Trong hệ thống của chi phái, hai con số ấy đều mang nghĩa xác định chứ không phải trang trí. Đọc theo lối cổ truyền, bảy mươi hai là con số quen của học thuật phương Đông, gắn với các phân chia theo vòng tròn và theo tiết khí, còn số mười lăm thì gắn với ngày rằm, tức ngày trăng tròn nhất trong tháng. Một ngôi thờ mà mọi con số trên đó đều tròn vành và đều quy về cái đầy đủ thì người xem đất sẽ gọi là số mãn, tức số đã đủ. Xin nhắc lại rằng chi phái chọn hai con số ấy theo giáo lý của mình, không theo sách địa lý.
Cuối cùng là trục dọc bốn đài. Cơ cấu bốn đài khiến lối đi từ ngoài vào trong dài thêm một lớp so với bố cục ba đài quen thuộc. Đọc theo lối cổ truyền, mỗi lớp cửa là một lần khí được lọc và được nâng, nên thêm một lớp là thêm một bậc tiến khí thăng cấp. Điều đáng nói là lớp thêm vào ấy, Châu Thiên Đài, theo hiến chương của hội thánh lại chính là ngôi vô vi thờ Đức Thượng Đế và ứng với hàng chức sắc Thập Ngũ Linh Đăng. Nghĩa là ở đây, cái bậc phong thủy thêm vào trên mặt đất trùng đúng với cái tầng vô vi thêm vào trước ngôi Chí Tôn, và hai thứ ấy gặp nhau không phải vì ai tính toán mà vì cùng đi theo một lối nghĩ.
VLễ Và Nếp Tu
Nếp thường ngày ở đây là cúng tứ thời, tức bốn thời cúng trong một ngày đêm theo lối chung của đạo Cao Đài, và mỗi thời cúng đều mở đầu bằng việc thắp đủ mười lăm ngọn Thái Cực Đăng. Người nhập môn giữ Tam Quy Ngũ Giới và thực hành ba mặt công phu, công trình và công quả. Theo tư liệu giới thiệu về chi phái, Hội Thánh Cao Đài Chơn Lý không hành phép ngồi tịnh luyện mà thực hành ngồi u minh để cầu độ người khuất mặt và phổ độ người còn sống.
| Ngày lễ | Lễ | Nội dung |
|---|---|---|
| Mùng 1 đến mùng 4 tháng Giêng âm lịch | Lễ Tân Xuân - Khai niên | Đại lễ mở đầu năm mới theo Điều 20 Hiến chương của hội thánh. Bổn đạo các họ đạo về Tòa Thánh hành lễ đầu xuân. |
| 14 - 15 tháng Giêng, Bảy, Mười âm lịch | Lễ Tam Ngươn (Thượng, Trung, Hạ Ngươn) | Ba kỳ đại lễ Thượng Ngươn (tháng Giêng), Trung Ngươn (tháng Bảy) và Hạ Ngươn (tháng Mười) trong vòng lễ tiết hằng năm. |
| Tháng 4, 5, 6, 9 âm lịch | Lễ Long Hoa, Tam Tôn, An Thiên, Liên Hoa | Bốn kỳ đại lễ riêng trong lịch hành đạo gồm Lễ Long Hoa (14 - 15 tháng 4), Lễ Tam Tôn (14 - 15 tháng 5), Lễ An Thiên (17 - 18 tháng 6, kỷ niệm kỳ An Thiên Đại Hội năm 1931) và Lễ Liên Hoa (21 - 22 tháng 9). |
| Đêm 14 tháng Tám âm lịch | Đại lễ Đức Mẹ và ba vị Tiên Nương | Lễ cúng Đức Mẹ (Diêu Trì Kim Mẫu) và truy niệm công đức ba vị Tiên Nương. Ngoài ra mỗi tháng còn cúng Đàn Đức Mẹ vào ba đêm mùng 7, 17 và 27 âm lịch. |
| 24 - 25 tháng 12 dương lịch | Lễ Kỷ niệm ngày Khai đạo (Lễ Tu My) | Kỳ đại lễ cuối năm dương lịch kỷ niệm ngày khai đạo theo quy định trong Hiến chương của hội thánh. |
Về ăn chay, tín đồ giữ chay theo kỳ, thấp nhất là sáu ngày trong tháng, lên dần tới mười ngày, rồi trường chay đối với người thọ phẩm vị. Về phẩm phục, chức sắc mặc lễ phục theo phẩm vị và theo phái, tín đồ mặc áo dài trắng, cách xếp chỗ hành lễ theo phẩm vị và theo giới, nam một bên nữ một bên, như lối chung của đạo Cao Đài.
Một nếp riêng đáng ghi là hội thánh có hàng chức sắc mang tên Thập Ngũ Linh Đăng thuộc Châu Thiên Đài, lấy đúng tên của giàn đèn mười lăm ngọn trước thánh tượng. Việc lấy tên một vật thờ đặt cho một hàng chức sắc trong đạo cho thấy giàn đèn ấy không phải đồ trang trí mà là một trong những điểm tựa của cả hệ thống.
VINơi Chốn Và Đường Tới
- Địa chỉ
- Số 193 đường Nguyễn Trung Trực, ấp Mỹ An, phường Mỹ Phong (xã Mỹ Phong, thành phố Mỹ Tho, tỉnh Tiền Giang cũ), tỉnh Đồng Tháp
- Đường tới
- Nằm tại số 193 đường Nguyễn Trung Trực, ấp Mỹ An, phường Mỹ Phong (tức xã Mỹ Phong, thành phố Mỹ Tho, tỉnh Tiền Giang cũ), nay thuộc tỉnh Đồng Tháp. Cách chùa Vĩnh Tràng chừng non một cây số, đi chung một tuyến đường.
- Toạ độ
- 10.364, 106.3719
Đây là nơi hành đạo đang hoạt động chứ không phải công trình tham quan, nên lệ của nơi ấy là lệ phải theo. Vài điều thường được nhắc gồm bỏ giày dép trước khi vào lòng đền, ăn mặc kín đáo, nam đi cửa bên này và nữ đi cửa bên kia theo chỉ dẫn tại chỗ, đi nhẹ và không nói chuyện trong lúc đang cúng. Người không phải tín đồ vẫn được vào xem, nhưng đứng ở khu vực dành cho khách chứ không đứng lẫn vào hàng người đang hành lễ. Việc chụp ảnh trong lòng đền xin hỏi người trực ở cửa trước khi giơ máy.
Những nơi gần đây trong thư viện
VIIĐóng Góp Cho Trang Này
Góp ảnh, thông tin hoặc video cho Tòa Thánh Định Tường
Thầy Ưng Khiêm mời cộng đồng cùng làm giàu trang này. Ảnh chụp tận nơi, một chi tiết lịch sử chưa được nhắc, một đoạn video ngắn: mọi đóng góp đều được đọc và trả lời.
Chưa có đóng góp nào từ cộng đồng. Bạn có thể là người đầu tiên.
?Hỏi Đáp Nhanh
Tòa Thánh Chơn Lý thờ ai
Thờ Đức Chí Tôn, tức Đấng Tối Cao theo giáo lý đạo Cao Đài, biểu thị bằng thánh tượng Tâm Hòa Nhãn (trong hiến chương còn gọi là Tâm Thần Lẽ Thật), là con mắt trời đặt giữa một trái tim với bảy mươi hai tia hào quang. Phía dưới có bốn bài vị thờ Tứ đại Thánh nhơn và trước thánh tượng đặt Thái Cực Đăng gồm mười lăm ngọn đèn.
Tâm Hòa Nhãn khác Thiên Nhãn trên quả Càn Khôn thế nào
Ở Tòa Thánh Tây Ninh, Thiên Nhãn được vẽ trên một khối cầu gọi là quả Càn Khôn. Ở Tòa Thánh Định Tường, con mắt được đặt giữa một trái tim, gọi là Tâm Hòa Nhãn, hàm ý cái nhìn của Trời và cái tâm của người hòa làm một. Đây là khác biệt về hình thức biểu thị, không phải khác biệt về đấng được thờ.
Cao Đài Chơn Lý có mấy đài
Bốn đài, khác với bố cục ba đài quen thuộc. Gồm Bát Quái Đài là ngôi thờ Đức Chí Tôn và các Đấng Thiêng Liêng, Hiệp Thiên Đài giữ luật đạo, Cửu Trùng Đài lo hành chính và phổ độ, và Châu Thiên Đài là ngôi vô vi thờ Đức Thượng Đế, gắn với hàng chức sắc Thập Ngũ Linh Đăng. Châu Thiên Đài là đài chỉ có ở chi phái này.
Luật Bình Quân và Thập Ngũ Quy Điều là gì
Là hai bộ luật đạo riêng của Hội Thánh Cao Đài Chơn Lý, dùng thay cho bộ Tân Luật mà nhiều chi phái Cao Đài khác giữ. Mười lăm điều trong Thập Ngũ Quy Điều ứng với mười lăm ngọn đèn của Thái Cực Đăng đặt trước thánh tượng.
Tòa Thánh Định Tường và Tòa Thánh Chơn Lý có phải hai nơi khác nhau không
Không, chỉ là hai tên của cùng một nơi. Định Tường là tên đất cũ của vùng Mỹ Tho, Chơn Lý là tên hội thánh. Nơi này nằm tại số 193 đường Nguyễn Trung Trực, ấp Mỹ An, phường Mỹ Phong, tỉnh Đồng Tháp, cách chùa Vĩnh Tràng non một cây số.